рдк्рд░рд╕्рддुрддि рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдЯोрдХ्рдпो, рдЬाрдкाрди рдоें рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 11 рдордИ, 2023 рдХो рд╣ोрдЧा। рдПрдХ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдкी. рд╡ी. рдХो рдПрдХ рдкрджрдХ рдФрд░ рдмीрд╕ рдоिрд▓िрдпрди рдпेрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोंрдЧे.....
рднोрдкाрд▓। рдмौрдж्рдз рд╕ंрдЧрдарди рд░िрд╢ो рдХोрд╕ी рдХाрдИ рдХे рдкрд╣рд▓े рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдеे рдиिрдХ्рдпो рдиिрд╡ाрдиो। рдЙрдирдХो рд╕рдо्рдоाрди рджेрдиे рд▓िрдП рдиिрд╡ाрдиों рдкीрд╕ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдоें рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдХрд░ीрдм 4.4 рдЕрд░рдм рдпेрди рд╣ै।рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░рдердо рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдХ्рдпो рдиिрд╡ाрдиो рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдиिрд╡ाрдиो рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै।рдЕрдмрддрдХ 39 рд▓ोрдЧों рдХो рдиिрд╡ाрдиो рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рджिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै। 2023 рдХा рдиिрд╡ाрдиो рдкीрд╕ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдЬрдирд╕ंрдЧрдарди рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рд░рд╣ рдЪुрдХे рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдкी.рд╡्рд╣ी. рдХो рджिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдХि рдиिрд╡ाрдиों рдкीрд╕ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдзрд░्рдо рдпा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкрд░ рдЕрдиुрдЪिрдд рдЬोрд░ рджेрдиे рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдкीрд╕ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдмौрдж्рдзिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдХрдж рдХे рд▓ोрдЧों рд╕े рдиाрдоांрдХрди рдоांрдЧрддा рд╣ै। рдиाрдоांрдХрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें, 125 рджेрд╢ों рдФрд░ рдХрдИ рдзрд░्рдоों рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХрд░ीрдм 600 рд▓ोрдЧों рдФрд░ рд╕ंрдЧрдардиों рд╕े рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдиिрд╡ाрдиो рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕рдоिрддि рдж्рд╡ाрд░ा рдЬांрдЪ рдХी рдЧрдИ, рдЬिрд╕े рдордИ 2003 рдоें рдиिрд╡ाрдиो рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХी 20рд╡ीं рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
рджुрдиिрдпा рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╣िрд╕्рд╕ों рд╕े рдиौ рдзाрд░्рдоिрдХ рдиेрддाрдУं рдоें рд╕े, рдЬिрдирдоें рд╕े рд╕рднी рд╢ांрддि рдФрд░ рдЕंрддрд░-рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рдЖंрджोрд▓рдиों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
рдЕрдмрддрдХ рдиिрд╡ाрдиो рдкीрд╕ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдкाрдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं-
1. рдЖрд░्рдЪрдмिрд╢рдк рд╣ेрд▓्рдбрд░ рдкी. рдХैрдорд░ा (1983)
2. рдбॉ. рд╣ोрдорд░ рдП. рдЬैрдХ (1984)
3. рд╢्рд░ी рдЭाрдУ рдкुрдЪु (1985)
4. рдбॉ. рдлिрд▓िрдк рдП. рдкॉрдЯрд░ (1986)
5. рд╡िрд╢्рд╡ рдоुрд╕्рд▓िрдо рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ (1987)
6. рд░ेрд╡ рдПрддाрдИ рдпाрдоाрджा (1989)
7. рдоिрд╕्рдЯрд░ рдиॉрд░्рдорди рдХрдЬिрди्рд╕ (1990)
8. рдбॉ рд╣िрд▓्рдбेрдЧाрд░्рдб рдЧॉрд╕-рдоेрдпрд░ (1991)
9. рдбॉ. рдП.рдЯी. рдЕрд░िрдпाрд░рдд्рдиे (1992)
10. рдиेрд╡े рд╢ाрд▓ोрдо/рд╡рд╣ाрдд рдЕрд▓-рд╕рд▓ाрдо (1993)
11. рдкाрдЙрд▓ो рдПрд╡рд░िрд╕्рдЯो рдХाрд░्рдбिрдирд▓ рдЖрд░्рди्рд╕ (1994)
12. рдбॉ. рдПрдо. рдЕрд░ाрдо (1995)
13. рд╕ुрд╢्рд░ी рдоाрд░ी рдХे рд╣рд╕ेрдЧाрд╡ा (1996)
14. рдХोрд░ीрдоीрд▓ा рд╕рдоुрджाрдп (1997)
15. рд╡ेрдирдорд╣ा рдШोрд╕ाрдиंрдж (1998)
16. рдж рдХрдо्рдпुрдиिрдЯी рдСреЮ рд╕ेंрдЯрд╢्рдПрдЧिрдбिрдпो (1999)
17. рдбॉ. рдХांрдЧ рд╡ोрди рдпोंрдЧ (2000)
18. рд░ेрд╡.рдЕрдмुрдиा рдПрд▓िрдпाрд╕ рдЪрдХोрд░ (2001)
19. рд░ेрд╡.рд╕ैрдоुрдЕрд▓ рд░ुрдЗреЫ рдЧाрд░्рд╕िрдпा (2002)
20. рдбॉ. рдк्рд░िрд╕्рдХिрд▓ा рдПрд▓рд╡рд░्рдеी (2003)
21. рдЕрдХोрд▓ी рдзाрд░्рдоिрдХ рдиेрддाрдУं рдХी рд╢ांрддि рдкрд╣рд▓ (2004)
22. рдбॉ. рд╣ंрд╕ рдХुंрдЧ (2005)
23. рдоाрдирд╡ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд░рдм्рдмी (2006)
24. рдзрд░्рдо рдЧुрд░ु рдЪेंрдЧ рдпेрди (2007)
25. рд╣िрдЬ рд░ॉрдпрд▓ рд╣ाрдИрдиेрд╕ рдк्рд░िंрд╕ рдЕрд▓ рд╣рд╕рди рдмिрди рддрд▓ाрд▓ (2008)
26. рд░ेрд╡ рдХैрдирди рдЧिрджोрди рдмрдЧुрдоा рдм्рдпाрдоुрдЧिрд╢ा (2009)
27. рд╕ुрд╢्рд░ी рдЗрд▓ा рд░рдоेрд╢ рднрдЯ्рдЯ (2010)
28. рд╢्рд░ी рд╕ुрд▓рдХ рд╢िрд╡рд░ाрдХ्рд╖ (2011)
29. рд╕ुрд╢्рд░ी рд░ोреЫाрд▓िрдиा рддुрдпुрдХ рд╡ेрд▓ाрд╕्рдХेреЫ (2012)
30. рдЖрд░.рдЯी. рд░ेрд╡. рдбॉ. рдЧुрди्рдиाрд░ рд╕्рдЯाрд▓рд╕ेрдЯ (2013)
31. рд╕ुрд╢्рд░ी рджेрдиा рдорд░िрдпрдо (2014)
32. рдкाрджрд░ी рдПрд╕्рддेрд░ рдЕрдмिрдоिрдХु рдЗрдмांрдЧा (2015)
33. рд╢ांрддि рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рд╕ुрд▓рд╣ рдХेंрдж्рд░ (2016)
34. рдмिрд╢рдк рдбॉ рдоुрдиीрдм рдП рдпुрдиाрди (2017)
35. рдЕрджрдпाрди рдлाрдЙंрдбेрд╢рди (2018)
36. рдбॉ. рдЬॉрди рдкॉрд▓ рд▓ेрдбेрд░ाрдЪ (2019)
37. рдЖрджрд░рдгीрдп рдкोрдорди्рдпुрди (2020)
38. рдЖрджрд░рдгीрдп рд╢िрд╣ рдЪाрдУ-рд╣्рд╡ेрдИ (2021)
39. рдлाрджрд░ рдоाрдЗрдХрд▓ рд▓ैрдкрд╕्рд▓ी, рдПрд╕рдПрд╕рдПрдо (2022) рдФрд░
40. рдоें рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдкी.рд╡्рд╣ी. рд╣ैं,рдЬिрдирдХो 11 рдордИ 2023 рдХो рдЬाрдкाрди рдХे рдЯोрдХ्рдпो рд╢рд╣рд░ рдоें рдПрдХ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें рджिрдпा рдЬाрдпेрдЧा।
рдЗрд╕ рдмीрдЪ рдиिрд╡ाрдиो рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕рдоिрддि рдХी рдУрд░ рд╕े рдХрд╣ा рдЧрдпा рдХि 40рд╡ीं рдиिрд╡ाрдиो рд╢ांрддि рдХी рдШोрд╖рдгा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рд╕ेрд╡ा рдоें рдЙрдирдХे рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдХाрд░्рдп рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдкी. рд╡ी. рдХो рди्рдпाрдп рдФрд░ рд╢ांрддि рдХा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдХे рд╕рдмрд╕े рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рдкреЬे рд▓ोрдЧों рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдпों рдХो рдЕंрдЬाрдо рджिрдпा рдЧрдпा। рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдФрд░ рдЕрд╣िंрд╕рдХ рддрд░ीрдХों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े, рдФрд░ рд╕рдоाрди рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрд░िрдоा рдХी рдоाрди्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдЬाрддि рдпा рд▓िंрдЧ рдХी рдкрд░рд╡ाрд╣ рдХिрдП рдмिрдиा, рд╣рд░ рдкुрд░ुрд╖ рдФрд░ рдорд╣िрд▓ा рдХे рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░, рдорд╣ाрди рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рд╕рдо्рдоाрди рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдоें рд╕рдорд░्рдкрдг рдкрд░ рдмाрддрдЪीрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЗрд╕े рд╕ुрд╡िрдзाрдЬрдирдХ рдмрдиाрдиा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдЧिрд░ोрд╣ों рдХा рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕, рдЧрд░ीрдмों рдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा, рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рдЧрд░ीрдмों рдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЬрд░ूрд░рддें рдЬрд▓, рдЬрдоीрди рдФрд░ рдЬंрдЧрд▓ рд╣ैं, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा। рд╢्рд░ी।
рди्рдпाрдп рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдХे рдХाрд░्рдп рдХो рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рд╕ाрде рд╕ंрд╡ाрдж рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднी рдЖрдЧे рдмреЭाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।рднूрдоि рд╣реЬрдкрдиे рдХी рдШрдЯрдиा рдХा рдк्рд░рддिрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЙрдЪिрдд рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиाрднूрдоि рдХा рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рдФрд░ рднूрдоि рдХे рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдХा рдЕрд╕ाрдЗрдирдоेंрдЯ। рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдХे рд╕ाрдзрди рдФрд░ рдЕрд░्рде рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдХी рд╕рднी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдиिрд╣िрдд рд╣ैं। рд╣ोрдиे рдХे рдиाрддे рд╕ोрдЪ рдФрд░ рдХाрд░्рдп рдоें рдЧांрдзीрд╡ाрджी, рд╡े рджृреЭрддा рд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХ्рд░िрдпा рдХी рдпाрдд्рд░ा рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं рдЬो рдПрдХ рд╖्рдЖंрддрд░िрдХрд╖् рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै।рдкрд░िрд╡рд░्рддрди ”рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рджुрдиिрдпा рддрдХ рдлैрд▓рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдХे рдмрд╣ुрдд рд╕े рдоेрд▓ рдЦाрддी рд╣ै।
рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдХौрд╢рд▓, рдЬैрд╕ा рдХि рдЫोрдЯे рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдХी рдЧрдИ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╕े рд╕ंрдХ्рд░рдордг рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдФрд░ рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдЬैрд╕े рдмреЬे рдЖंрджोрд▓рдиों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕ंрдЧрдарди, рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ै। 250,000 рднूрдоिрд╣ीрди рдЧрд░ीрдмों рдХी рд╕рджрд╕्рдпрддा рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рдоें рд╣рдЬाрд░ों рдк्рд░рддिрднाрдЧिрдпों рдХो рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ै।рд╣рдоाрд░े рд╕рдордп рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрд░्рдЪ।
рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдХी рдЬीрд╡рдиी рдФрд░ рдмाрдпोрдбाрдЯा рдЗрддрдиा рд╕рдоृрдж्рдз рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХी рдХेрд╡рд▓ рд░ूрдкрд░ेрдЦा рд╣ी рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдПрдХ рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдмрдЪ्рдЪे, рдЙрдирдХा рдЬрди्рдо 6 рдЬूрди 1948 рдХो рдХेрд░рд▓ рд░ाрдЬ्рдп, рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиा рдкрд╣рд▓ा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддा рд╣ैрд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдиाрдо рдЬाрддि рдХी рдШрдЯрдиा рд╕े рдЬुреЬे рд╣ोрдиे рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП, рдЬो рдЙрдирдХी рджृрд╖्рдЯि рдХा рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдоाрдирд╡ рд╕рдоाрдирддा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдХेрд░рд▓ рдХे рдПрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╕ंрдЧрдарди рд╕े рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХрд▓ा рдФрд░ рд╕ंрдЧीрдд рдоें рдбिрдк्рд▓ोрдоा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा।рдФрд░ рдмाрдж рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рдирдИ рддाрд▓ीрдо рдк्рд░рдгाрд▓ी, рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдкрдж्рдзрддि рдоें рдХृрд╖ि рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдоें рдбिрдк्рд▓ोрдоा ‘рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖ा।‘ рдЬैрд╕ा рдХि рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдиे рд╕्рд╡рдпं рдХрд╣ा рдеा, “рдХ्рдпा рдЦोрдЬрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдпрд╣ рдПрдХ рд▓ंрдмी рдпाрдд्рд░ा рдеी। рдоैं рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рдеा।рд╡рд╣ рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рдеे рдпрд╣ 1970 рдХे рджрд╢рдХ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдпा рдЬрдм рд╡े рдЪंрдмрд▓ рдЪрд▓े рдЧрдП ।
рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЬिрд▓े। рд╡рд╣ां рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕्рдеाрдиिрдХ рд╣िंрд╕ा, рдЕрди्рдпाрдп рдФрд░ рдЧрд▓рдд рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдкाрдпा рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╕े рдкीреЬिрдд рдеे рдЬिрд╕рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЧिрд░ोрд╣ों (рдбрдХैрддों) рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ рдеा। рд╕ाрде рдоें рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдЕрди्рдп рд╡рд░िрд╖्рда рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдиेрддा, рдПрдХ рд╢ांрддिрджूрдд рдмрди рдЧрдП, рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рдпрд╣ां рддрдХ рдХि рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рднी рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा। рдЗрд╕ рд╕ाрд╣рд╕ी рдкрд╣рд▓ рдиे рдПрдХ рдФрд░ рдорд╣ाрди рдорд╣рдд्рд╡ рдХा рдоाрд░्рдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рдд рдХिрдпा рдЬो рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ।
1980 рдХे рджрд╢рдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рд▓िрдП рдЕрд╣िंрд╕рдХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдпुрд╡ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХा рд╕ंрдЧрдарди।
рдЗрд╕ 20 рд╕ाрд▓ рдХी рдЕрд╡рдзि рдоें рди्рдпाрдп рдФрд░ рд╢ांрддि рдХे рд▓िрдП рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдХी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдХी рдкрд░िрдгрддि рд╣ुрдИ।
рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж (рдпूрдиिрдЯी рдлोрд░рдо) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рд▓िрдП рднूрдоि рдФрд░ рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрд╣िंрд╕рдХ рд╕рдХ्рд░िрдпрддा рдХे рдоिрд╢рди рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдЫрдд्рд░ рдЬрди-рд╕ंрдЧрдарди рдХे рд░ूрдк рдоें рдХी рдЧрдИ। рдПрдХрддा рдХो рдзрди्рдпрд╡ाрдж । рдкрд░िрд╖рдж, рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдХ्рд░िрдпрддा рдиे рдПрдХ рдмреЬी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджृрд╢्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рд╣ै ।
рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧों рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी рдХे рд╕ाрде рд╕рдлрд▓ рднूрдоि рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрд░्рдЪ। рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рд╕ाрде рдЕрди्рдп рд╕рдоूрд╣ों рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े, рд▓рдЧрднрдЧ 500,000 рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рднूрдоि рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдХिрдП, ‘рд╡рди рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо‘рдкрд░ рдмाрддрдЪीрдд рдХी।2006-2007 рдоें, 2007 рдФрд░ 2012 рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рднाрдЧ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░्рдЪ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП, рдФрд░ рдПрдХ рдирдИ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдиीрддि рдкрд░ рд╕рд╣рдорддि рд╣ुрдИ ।
рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдЫрдд्рддीрд╕рдЧреЭ рдХी рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдж्рд╡ाрд░ा। рдЖрдЦिрд░ी рдФрд░ рджिрд▓्рд▓ी рд╕े рдЬिрдиेрд╡ा рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рддрдХ рджрд╕ рджेрд╢ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдзिрдХ рджूрд░рджрд░्рд╢ी рдоाрд░्рдЪ (рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб), рдкूрд░े рдПрдХ рд╕ाрд▓ (рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2019 рд╕े рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2020) рдЪрд▓рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै, рдкूрд░ा рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХा рдХ्рдпोंрдХि рдХोрд╡िрдж-19 рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХा। рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдХे рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдФрд░ рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡рдХों, рдЬिрдирдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 2,000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдеी, рдиे рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी । рдХрдИ рднाрд░рддीрдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдШрд░ेрд▓ू рджेрдЦрднाрд▓ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдХे рдХोрд╡िрдж -19 рдХी рдЪुрдиौрддी рдорд╣ाрдоाрд░ी рд╕े рд▓реЬो।рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдоें рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдХी рдЬреЬों рдиे рдЙрдирдХे рднीрддрд░ рд╕ेрд╡ा рдХрд░рдиा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдмрдиा рджिрдпा। рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЬो рдорд╣ाрдд्рдоा рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рд▓ाрдЧू рдХрд░рдХे рдЙрдирдХी рд╕्рдоृрддि рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрддे рд╣ैं। 1972 рдоें рд╡े рдЗрд╕рдХे рд╕рдЪिрд╡ рдеे।
рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ेрд╡ा рдЖрд╢्рд░рдо, 2005 рдоें рдЙрди्рд╣ें рдЧांрдзी рдкीрд╕ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдХा рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЪुрдиा рдЧрдпा, рдФрд░ рдЖрдЬ рднी рд╡े рдЕрд╣िंрд╕ा рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдкрд╣рд▓ рдХे рдк्рд░рдмंрдз рди्рдпाрд╕ी рдмрдиे рд╣ुрдП рд╣ैं। рд╢ांрддि (рдЖрдИрдЬीрдЖрдИрдПрдирдкी)। рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдХी рдЕрд╣िंрд╕рдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХ्рд░िрдпा рдиे рднी рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрд╡ाрдж рдХा рдЖрджрдоी рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै।
рдиिрд╡ाрдиों рдкीрд╕ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдпी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдФрд░ рдЕрд╣िंрд╕рдХ рддрд░ीрдХों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдкी.рд╡्рд╣ी. рдиे рджेрд╢ рдХे рд╕рдмрд╕े рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рдкреЬे рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЬाрддि рд╡ рд▓ैрдЧिंрдХ рднेрджрднाрд╡ рдХे рд╕рдоाрди рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрд░िрдоा рдФрд░ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдорд╣िрд▓ा рд╡ рдкुрд░ूрд╖ рдХे рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рдоाрди्рдпрддा рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬрд▓, рдЬंрдЧрд▓ рдФрд░ рдЬрдоीрди рдкрд░ рдЧрд░ीрдмों рдХे рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкिрдд рдмाрдЧिрдпों рдХे рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕, рдпुрд╡ाрдУं рдоें рд╢ांрддि рд╡ рдЕрд╣िंрд╕ा рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдкी.рд╡्рд╣ी рдХो рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 11 рдордИ 2023 рдХो рдЬाрдкाрди рдХे рдЯोрдХ्рдпो рд╢рд╣рд░ рдоें рдПрдХ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें рджिрдпा рдЬाрдпेрдЧा। рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдкी.рд╡्рд╣ी рдХो рдПрдХ рдкрджрдХ рдФрд░ рдмीрд╕ рдоिрд▓िрдпрди рдпेрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोंрдЧे। рднाрд░рддीрдп рд░ूрдкрдП рдоें 1,23,28,024.67 рдоूрд▓्рдп рд╣ै।
рдиिрд╡ाрдиों рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдкी.рд╡्рд╣ी рдХो рджिрдпे рдЬाрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рд╣ोрдиे рдкрд░ рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╢्рд░ी рд░рдирд╕िंрд╣ рдкрд░рдоाрд░, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдпोрдЬрдХ рд░рдоेрд╢ рд╢рд░्рдоा, рдЕрдиीрд╕ рдХुрдоाрд░, рд╢्рд░рдж्рд╡ा рдХрд╢्рдпрдк , рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдк्рд░рджीрдк рдк्рд░िрдпрджрд░्рд╢ी , рд╡рд░िрд╖्рда рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рд╕ंрддोрд╖ рд╕िंрд╣, рдиिрд░्рднрдп рд╕िंрд╣, рдк्рд░ांрддीрдп рд╕ंрдпोрдЬрдХ рдбोंрдЧрд░ рд╢рд░्рдоा, рд╕рд░्рд╡ाेрджрдп рдХे рдордиीрд╖ рд░ाрдЬрдкूрдд, рдПрдХрддा рдорд╣िрд▓ा рдоंрдЪ рдХी рдХрд╕्рддूрд░ी рдкрдЯेрд▓, рдиिрд░्рдорд▓ा рдХुрдЬूрд░ рдЙрдд्рддрд░рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд░ाрдХेрд╢ рджीрдХ्рд╖िрдд, рдж्рд╡िрдЬेрди्рдж्рд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрдд्рдоा рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв рдХे рдк्рд░рд╢ांрдд рднाрдИ, рдЕрд░ूрдг рдХुрдоाрд░, рдЙреЬीрд╕ा рдХे рднрд░рдд рднूрд╖рдг рдордгिрдкुрд░ рдХे рд░िрд╢ि, рддрдоिрд▓рдиाрдбू рдХे рдмीрдЬू, рд╡िрдиोрдж рдЯीрдХे, рдХेрд░рд▓ рдХे рдкрд╡िрдд्рд░рди рдЗрдд्рдпाрджि рдиे рд╢्рд░ी рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдЬी рдХो рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджी।
рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рд╕рджрд╕्рдп рд╡िрдпрдЬ рдЧोрд░ैрдпा рдиे рд╕рдо्рдоाрдирдиीрдп рд░ाрдЬा рдЬी рдХो рдЬाрдкाрди рдХी рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╕ंрд╕्рдеा рдиिрд╡ाрдиो рдкीрд╕ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд╡ाрдиो рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рдирд╡ाрдЬे рдЬाрдиे рдкрд░ рдоेрд░ी рд╣ाрд░्рджिрдХ рдмрдзाрдИ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ेंрдЧे !! рдХुреЭрдиी рд╕рд╣िрдд рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж्, рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░ рдХे рд╕ाрдеिрдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рд╕ाрджрд░ рдЬрдп рдЬрдЧрдд !
рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░