ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 20 рдЬूрди 2025

рджेрд╢ рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рд╣ैं рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी, рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдмोрд▓े рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрдЬेрд╢ рд░ाрдо

 

* рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рдХे рд╕рдкрдиों рдХा рднाрд░рдд рдЧрдв़ेंрдЧे, рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдк्рд░рднाрд░ी рдХृрд╖्рдгा рдЕрд▓्рд▓ाрд╡ाрд░ू рдиे рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиे рджिрд▓ाрдпा рд╕ंрдХрд▓्рдк

*рджेрд╢ рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рд╣ैं рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी, рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдмोрд▓े рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрдЬेрд╢ рд░ाрдо

*рд╕्рдХूрд▓ी рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдмीрдЪ рдкाрда्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╡िрддрд░рдг рдХрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиे рдордиाрдпा рджेрд╢ рдХे рдиेрддा рдк्рд░рддिрдкрдХ्рд╖ рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рдХा рдЬрди्рдорджिрди


рдкрдЯрдиा. рджेрд╢ рдХे рдиेрддा рдк्рд░рддिрдкрдХ्рд╖ рдФрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рдкूрд░्рд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рдХा рдЬрди्рдорджिрди рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХрдоिрдЯी рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрджрдЧी рд╕े рдордиाрдпा рдЧрдпा.рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рд╕्рдХूрд▓ी рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдкाрда्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХा рд╡िрддрд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा.

    рджेрд╢ рдХे рдиेрддा рдк्рд░рддिрдкрдХ्рд╖ рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдкрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдк्рд░рднाрд░ी рдХृрд╖्рдгा рдЕрд▓्рд▓ाрд╡ाрд░ू рдиे рдХрд╣ा рдХि рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рд╡ंрдЪिрддों, рд╢ोрд╖िрддों рдФрд░ рдкिрдЫрдб़े рддрдмрдХे рдХे рд╕рд╢рдХ्рдд рдЖрд╡ाрдЬ рд╣ै. рджेрд╢ рдоें рдЙрдирдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╕्рдкрд╖्рдЯрд╡ाрджी рдФрд░ рдЬрдирдиेрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ै। рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпी рд╣ोрддे рд╣ैं. рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рд╣рдо рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрддे рд╣ैं рдХि рдЙрдирдХे рд╕рдкрдиों рдХे рднाрд░рдд рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣рдо рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиे рд▓рдЧाрддाрд░ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд░рд╣ेंрдЧे.

        рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрдЬेрд╢ рд░ाрдо рдиे рдЗрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╢िрд░рдХрдд рдХрд░ рдХрд╣ा рдХि рджेрд╢ рдХे рдиेрддा рдк्рд░рддिрдкрдХ्рд╖, рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рдкूрд░्рд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं. рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рдХो рджेрд╢ рдХा рднрд╡िрд╖्рдп рдмрддाрддे рд╣ुрдП рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрдЬेрд╢ рд░ाрдо рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЬिрд╕ рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рдЬीрд╡рдЯрддा рдХे рд╕ाрде рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЕंрддिрдо рдкाрдпрджाрди рдХे рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╣рдоाрд░े рдиेрддा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рддे рд╣ैं рдЙрди्рд╣ें рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рд╣рдо рд╕рдм рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рджोрд╣рд░ाрддे рд╣ैं. рдЙрдирдХे рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рд╣рдо рдЙрдирдХे рдпुрд╡ाрдУं, рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдордЬрджूрд░ों, рд╡ंрдЪिрддों рдФрд░ рд╢ोрд╖िрддों рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧाрддाрд░ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХी рд╕рд░ाрд╣рдиा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрдирдХो рдЕрдкрдиा рдкूрд░्рдг рд╕рдорд░्рдерди рджेрддे рд╣ैं. рджेрд╢ рдХे рдЬрди рдиेрддा рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╣ी рджेрд╢ рдХा рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓ рднрд╡िрд╖्рдп рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै.

       рдЬрди्рдорджिрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдЪिрд╡ рдкूрдирдо рдкाрд╕рд╡ाрди, рд╡िрдзाрди рдкाрд░्рд╖рдж рдбॉ рд╕рдоीрд░ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣,  рдк्рд░ेрдордЪंрдж рдоिрд╢्рд░, рдХोрд╖ाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЬिрддेंрдж्рд░ рдЧुрдк्рддा, рдкूрд░्рд╡ рдоंрдд्рд░ी рдХृрдкाрдиाрде рдкाрдардХ,  рдоोрддीрд▓ाрд▓ рд╢рд░्рдоा, рдЕрдЬрдп рдЪौрдзрд░ी, рдЬрдоाрд▓ рдЕрд╣рдордж рднрд▓्рд▓ू, рдХрдкिрд▓рджेрд╡ рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡, рдм्рд░рдЬेрд╢ рдк्рд░рд╕ाрдж рдоुрдирди, рдЕрдиिрд▓ рдХुрдоाрд░, рдиाрдЧेंрдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рд╡िрдХрд▓, рдк्рд░рд╡рдХ्рддा рдбॉ рд╕्рдиेрд╣ाрд╢ीрд╖ рд╡рд░्рдзрди рдкाрдг्рдбेрдп, рд╢िрд╢िрд░ рдХौंрдбिрд▓्рдп, рд╕ौрд░рдн рд╕िंрд╣ा, рдЬ्рдЮाрди рд░ंрдЬрди, рд╢рд╢ि рд░ंрдЬрди, рд╕ंрдЬрдп рдкाрдг्рдбेрдп, рдЕрд╢्рд╡िрдиी рдХुрдоाрд░, рд╡ैрдж्рдпрдиाрде рд╢рд░्рдоा, рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рд╣рд░ी, рдЙрдоेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдо,рдЙрджрдп рд╢ंрдХрд░ рдкрдЯेрд▓, рдЕрд░рд╡िрди्рдж рд▓ाрд▓ рд░рдЬрдХ, рд░рд╡ि рдЧोрд▓्рдбрди, рдоृрдЧेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣, рдкंрдХрдЬ рдпाрджрд╡, рдк्рд░рдж्рдпुрдо्рди рдпाрджрд╡, рд╕ुрдиीрд▓ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рд╕рдд्рдпेंрдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рд╕ंрддोрд╖ рд╢्рд░ीрд╡ाрд╕्рддрд╡,  рдХрдорд▓ рдиाрд░ाрдпрдг рд╢ुрдХ्рд▓ा, рд▓рд▓рди рдпाрджрд╡, рдиीрддू рдиिрд╖ाрдж, рд░ीрддा рд╕िंрд╣, рд╢рд░ीрдл рд░ंрдЧрд░ेрдЬ, рд╡िрд╢ाрд▓ рдЭा, рдоो рд╢ाрд╣рдирд╡ाрдЬ , рд░ाрдЬ рдЫрд╡िрд░ाрдЬ, рджीрдкрдХ рдкрдЯेрд▓, рдХुрдоाрд░ी рдоाрд▓ा, рдоोрдиी рдкाрд╕рд╡ाрди, рд╡рд╢ी рдЕрдЦ्рддрд░, рд╢рд╢ांрдХ рд╢ेрдЦрд░, рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдмैрдаा, рдордиोрдЬ рдоेрд╣рддा, рд╣рд╕ीрдм рдЕрдирд╡рд░, рджुрд░्рдЧा рдк्рд░рд╕ाрдж, рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░, рд░рд╡ि рдХुрдоाрд░ , рдк्рд░िрдпंрдХा рдХुрдоाрд░ рд╕рд╣िрдд рдЕрди्рдп рдиेрддाрдЧрдг рдоौрдЬूрдж рд░рд╣ें.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рджीрд░्рдШ рдкрдЯेрд▓ рдиाрдордХ рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рднी рд╡िрдоाрди рд╣ाрджрд╕े рдоें рдоाрд░ा рдЧрдп

 

рджीрд░्рдШ рдкрдЯेрд▓ рдиाрдордХ рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рднी рд╡िрдоाрди рд╣ाрджрд╕े рдоें рдоाрд░ा рдЧрдпा

рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж.рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдоें рдкिрдЫрд▓े рд╕рдк्рддाрд╣ рдПрдпрд░ рдЗंрдбिрдпा рд╡िрдоाрди рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें рдорд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдоें рдПрдХ 23 рд╡рд░्рд╖ीрдп рдпुрд╡ा рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рджीрд░्рдШ рдкрдЯेрд▓ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рдеा. 12 рдЬूрди рдХो рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдоें рд╣ुрдП рдк्рд▓ेрди рдХ्рд░ैрд╢ рд╕े рдкूрд░ा рджेрд╢ рд╕рди्рди рд╣ै.рдЗрд╕рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓рддे рд╣ी рдЙрдирдХी рдЯीрдо рд╢ोрдХ рдоें рдбूрдм рдЧрдИ рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХो рднाрд╡рднीрдиी рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी. 

       рдЬ्рдЮाрдд рд╣ो рдХि рдмोрдЗंрдЧ рдб्рд░ीрдорд▓ाрдЗрдирд░ 787-8 рдмेрдб़े рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдПрдЖрдИ 171 рд╡िрдоाрди рдЧुрд░ुрд╡ाрд░ рдХो рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдХे рд╕рд░рджाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбे рд╕े рдЙрдб़ाрди рднрд░рдиे рдХे рдХुрдЫ рд╕ेрдХंрдб рдмाрдж рд╣ी рджुрд░्рдШрдЯрдиाрдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ो рдЧрдпा. рдЗрд╕ рднीрд╖рдг рд╣ाрджрд╕े рдоें 241 рдпाрдд्рд░िрдпों рд╕рдоेрдд рдЪाрд▓рдХ рджрд▓ рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рднी рдоौрдд рд╣ो рдЧрдИ, рдЬिрд╕рдоें рдмीрдмीрд╕ी рдФрд░ рдПрдпрд░рдбेрд▓ рдПंрдб рд╡्рд╣ाрд░्рдл рдбेрд▓ рд╕ीрдиिрдпрд░ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рд▓ीрдЧ рдХे рдЦिрд▓ाрдб़ी рджीрд░्рдШ рдкрдЯेрд▓ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рдеे.

   рджीрд░्рдШ рдкрдЯेрд▓  рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдеे. рдЙрди्рд╣ोंрдиे 2024 рдоें рдЕрдкрдиी рдоाрд╕्рдЯрд░ рдбिрдЧ्рд░ी рдХे рджौрд░ाрди 20 рдоैрдЪों рдоें 312 рд░рди рдмрдиाрдП рдФрд░ 29 рд╡िрдХेрдЯ рд▓िрдП рдеे. рдЙрдирдХी рдЕрд╕ाрдордпिрдХ рдоृрдд्рдпु рдкрд░ рдЙрдирдХे рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ों рдФрд░ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХ्рд▓рдм рдиे рд╢ोрдХ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै. рдПрдпрд░ рдЗंрдбिрдпा рдХे рд╡िрдоाрди рд╣ाрджрд╕े рд╕े рдЬुрдб़ी рджुрдЦрдж рдЦрдмрд░ें рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕ाрдордиे рдЖ рд░рд╣ी рд╣ैं. рдмोрдЗंрдЧ 787 рдб्рд░ीрдорд▓ाрдЗрдирд░ (AI171) рдоें 230 рдпाрдд्рд░ी рдФрд░ 12 рдХ्рд░ू рд╕рджрд╕्рдп рд╕рд╡ाрд░ рдеे.рд╡िрдоाрди рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдХे рд╕рд░рджाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбे рд╕े рдЙрдб़ाрди рднрд░рдиे рдХे рдмाрдж рджुрд░्рдШрдЯрдиाрдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ो рдЧрдпा.рдпрд╣ рд╡िрдоाрди рдкाрд╕ рдХे рдПрдХ рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдЬा рдЧिрд░ा. рдЗрд╕ рджुрдЦрдж рдШрдЯрдиा рдоें 241 рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдЪрд▓ी рдЧрдИ. рдорд▓рдмे рд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЬीрд╡िрдд рдиिрдХाрд▓ा рдЬा рд╕рдХा.

     23 рд╡рд░्рд╖ीрдп рджीрд░्рдз рдкрдЯेрд▓  рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рд╕े рд▓ंрджрди рдЬा рд░рд╣े рдеे.рдпुрд╡ा рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рд▓ीрдб्рд╕ рдоॉрдбрд░्рдиिрдпंрд╕ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХ्рд▓рдм рдХे рд▓िрдП рдЦेрд▓рддे рдеे. рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдСрдл рд╣рдбрд░्рд╕рдлीрд▓्рдб рд╕े рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рдоें MSc рдХी рдбिрдЧ्рд░ी рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी рдеी. рдЗрд╕ рд╣ाрджрд╕े рдиे рдЙрдирдХे рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рдЫीрди рд▓िрдпा.рд╡рд╣ рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдеे. рджीрд░्рдШ рдкрдЯेрд▓  рдиे рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдСрдл рд╣рдбрд░्рд╕рдлीрд▓्рдб рд╕े рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рдоें рдПрдордПрд╕рд╕ी рдХी рдкрдв़ाрдИ рдХी рдеी. рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдХे рд╕्рдХूрд▓ рдСрдл рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдПंрдб рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдоें рд░ीрдбрд░ рдбॉ. рдЬॉрд░्рдЬ рдмाрд░рдЬिрдпाрдиिрд╕ рдиे рджिрд░्рдз рдХो рдПрдХ рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдЫाрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдпाрдж рдХिрдпा.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 19 рдЬूрди 2025

рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕्рд╡ाрднिрдоाрди рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо

 рдорд╣िрд▓ा рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд╕ेрдиेрдЯрд░ी рдкैрдб рд╡िрддрд░рдг рдЕрднिрдпाрди

рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕्рд╡ाрднिрдоाрди рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо

рдкрдЯрдиा . рд╡िрдзाрдпрдХ рдк्рд░рддिрдоा рдХुрдоाрд░ी рджाрд╕, рдкूрд░्рд╡ рд╡िрдзाрдпрдХ рдЕрдоिрддा рднूрд╖рдг, рдмिрд╣ाрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рдорд╣िрд▓ा рдк्рд░рднाрд░ी рд╢्рд░ीрдорддी рдк्рд░ीрддि рдЙрдкाрдз्рдпाрдп, рдПрд╡ं рдорд╣िрд▓ा рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рдЯीрдо рдиे рдЖрдЬ рдкрдЯрдиा рдоें рдПрдХ рд╕ंрд╡ाрджрджाрддा рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा. рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे 'рднाрд░рдд рдЬोрдб़ो рди्рдпाрдп рдпाрдд्рд░ा' рдХे рджौрд░ाрди рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рди्рдпाрдп, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХे рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा.

    рдЗрди рдиेрддाрдУं рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЬрдм рд╣рдо рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рди्рдпाрдп рдХी рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд╕्рдеिрддि рдЕрдд्рдпंрдд рдЧंрднीрд░ рдирдЬрд░ рдЖрддी рд╣ै. рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЕрднी рддрдХ рдиेрд╢рдирд▓ рдлैрдоिрд▓ी рд╣ेрд▓्рде рд╕рд░्рд╡े (NFHS) рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЬाрд░ी рдирд╣ीं рд╣ुрдИ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдкाрд░्рдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдП рдЧрдП рд╕рд░्рд╡े рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдмिрд╣ाрд░ рдоें 80% рдХिрд╢ोрд░िрдпों рдХो рд╕ेрдиेрдЯрд░ी рдкैрдб рдирд╣ीं рдоिрд▓рддे рд╣ैं.

       рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдмिрд╣ाрд░ рдХे 40,000 рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рд╕े рдоाрдд्рд░ 350 рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рд╣ी рд╕ेрдиेрдЯрд░ी рдкैрдб рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं.рдпрд╣ рдХाрд░्рдп рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдеा, рд▓ेрдХिрди рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рдЬी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиे 'рдЙрдб़ाрди рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ' рдХे рддрд╣рдд рдпрд╣ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдЙрдаाрдИ рд╣ै. рдЗрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдмेрдЧूрд╕рд░ाрдп, рд╡ैрд╢ाрд▓ी рдоें рд╕ेрдиेрдЯрд░ी рдиैрдкрдХिрди рдмрдиाрдиे рдХी рдорд╢ीрди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ैं.

      рд░ाрд╣ुрд▓ рдЧांрдзी рдЬी рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░, рдорд╣िрд▓ा рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдмिрд╣ाрд░ рдоें 25,000 рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╕ेрдиेрдЯрд░ी рдкैрдб рд╡िрддрд░िрдд рдХрд░ेрдЧी, рддाрдХि рдорд╣िрд▓ाрдПं 'рдХрдкрдб़ा рдоुрдХ्рдд' рд╣ो рд╕рдХें рдФрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдХे рд╕ाрде рд╕рдо्рдоाрдирдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рдЬी рд╕рдХें.

           рдк्рд░ेрд╕ рд╡ाрд░्рддा рдоें рд╡िрдзाрдпрдХ рдк्рд░рддिрдоा рдХुрдоाрд░ी рджाрд╕ , рдкूрд░्рд╡ рд╡िрдзाрдпрдХ рдЕрдоिрддा рднूрд╖рдг, рдорд╣िрд▓ा рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рднाрд░ी рдк्рд░ीрддि рдЙрдкाрдз्рдпाрдп рд╡िрдиीрддा рднрдЧрдд рд╕ुрдзा рдк्рд░рд╕ाрдж рдк्рд░िрдпंрдХा рдХुрдоाрд░ рдоौрдЬूрдж рдеी.



рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░




рдмुрдзрд╡ाрд░, 18 рдЬूрди 2025

рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ 'рдЪोрдХрд░्рд╕' рдЬाрддा рд╣ै 1996

 

 1.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ 'рдЪोрдХрд░्рд╕'  рдЬाрддा рд╣ै 1996  

рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 1992 рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓

рдкрдЯрдиा. рд░ंрдЧрднेрдж рдХे рдХाрд░рдг 21 рд╕ाрд▓ рдХा рдиिрд╖्рдХाрд╕рди рдЭेрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рд▓ौрдЯी рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рдкाрд╕ рдмेрд╣рддрд░ीрди рддेрдЬ рдЧेंрджрдмाрдЬ рдФрд░ рдЪुрд╕्рдд рдлीрд▓्рдбрд░ рдеे. рд▓ेрдХिрди рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдмाрд░िрд╢ рдЖрдИ рдФрд░ рдЙрд╕े 7 рдЧेंрджों рд╕े 22 рд░рдиों рдХी рдмрдЬाрдп рдЕрдм 1 рдЧेंрдж рдоें 22 рд░рди рдмрдиाрдиे рдХा  рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рд▓рдХ्рд╖्рдп рдоिрд▓ा рдеा. рдФрд░ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдЙрд╕े рд╣ाрд░ рдоिрд▓ी.

 2.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ 'рдЪोрдХрд░्рд╕'  рдЬाрддा рд╣ै 1996
рд╡ेрд╕्рдЯрдЗंрдбीрдЬ рдХे рдЦिрд▓ाрдл 1996 рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рдХ्рд╡ाрд░्рдЯрд░ рдлाрдЗрдирд▓

рд╕рднी рдЧ्рд░ुрдк рдоैрдЪ рдЬीрддрдиे рдХे рдмाрдж рд╣ैंрд╕ी рдХ्рд░ोрдиिрдпे рдХी рдЯीрдо рдХा рдкрд▓реЬा рднाрд░ी рдоाрдиा рдЬा рд░рд╣ा рдеा, рд▓ेрдХिрди рдм्рд░ाрдпрди рд▓ाрд░ा рдХी рдЬрдмрд░्рджрд╕्рдд рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬी рдХे рдмाрдж рд░ोрдЬрд░ рд╣ाрд░्рдкрд░ рдФрд░ рдЬिрдоी рдПрдбрдо्рд╕ рдХी рдлिрд░рдХी рдХे рдЬाрд▓ рдоें рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ рдлंрд╕рддे рдЪрд▓े рдЧрдП рдФрд░ 19 рд░рдиों рд╕े рдоैрдЪ рд╣ाрд░ рдЧрдП.

3.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ 'рдЪोрдХрд░्рд╕рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 1999

рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 1999 рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓

рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕рдмрд╕े рдиिрд░ाрд╢ाрдЬрдирдХ рдоैрдЪ рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ी рдоैрдЪ рдоें рд╣ुрдЖ. рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдХे рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЦिрд▓ाреЬी рд░рд╣े рд▓ांрд╕ рдХ्рд▓ूрд╕рдирд░ рдХो рдЬिрд╕рдиे ‘рдЯ्рд░ेрдЬेрдбी рдХिंрдЧ’ рдмрдиा рджिрдпा. рдЬीрдд рдХे рд▓िрдП 214 рд░рдиों рдХे рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХा рдкीрдЫा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХो рдЖрдЦिрд░ी рдУрд╡рд░ рдоें 9 рд░рди рдмрдиाрдиे рдеे. рдЖрдЦिрд░ी рдЬोреЬी рдХ्рд░ीрдЬ рдкрд░ рдеी. рдХ्рд▓ूрд╕рдирд░ рдиे рдкрд╣рд▓ी рджो рдЧेंрдж рдкрд░ рдЪैрдХा рдЬреЬा, рд▓ेрдХिрди рдЕрдЧрд▓ी рдЧेंрдж рдкрд░ рдПрд▓рди рдбोрдиाрд▓्рдб рд░рди рдЖрдЙрдЯ рд╣ो рдЧрдП рдФрд░ рдоैрдЪ рдЯाрдИ рд╣ो рдЧрдпा. рд╕ुрдкрд░ рд╕िрдХ्рд╕ рдЪрд░рдг рдоें рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдкрд╣ुंрдЪा.

4.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ 'рдЪोрдХрд░्рд╕' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 2007

рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2007 рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓

рдкрд╣рд▓े рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬी рдХा рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдЧрд▓рдд рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдЖ. рдЧ्рд░ीрдо рд╕्рдоिрде, рд╣рд░्рд╢рд▓ рдЧिрдм्рд╕ , рдЬैрдХ्рд╕ рдХैрд▓िрд╕, рдПрдмी рдбिрд╡िрд▓िрдпрд░्рд╕ рдФрд░ рдоाрд░्рдХ рдмाрдЙрдЪрд░ рдЬैрд╕े рдзुрд░ंрдзрд░ 149 рдХे рд╕्рдХोрд░ рдкрд░ рдЖрдЙрдЯ рд╣ो рдЧрдП. рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдиे 20 рдУрд╡рд░ рдмाрдХी рд░рд╣рддे рдоैрдЪ рдЬीрддा.

5. рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░  'рдЪोрдХрд░्рд╕'  рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 2009

рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2009 рдЯी20 рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓

рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдиे рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб, рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб, рд╡ेрд╕्рдЯрдЗंрдбीрдЬ, рднाрд░рдд рдХो рд╣рд░ाрдХрд░ рдЕंрддिрдо рдЪाрд░ рдоें рдЬрдЧрд╣ рдмрдиाрдИ. рд▓ेрдХिрди рд╢ाрд╣िрдж рдЕрдлрд░ीрджी рдХी рд╢ाрдирджाрд░ рд╕्рдкिрди рдЧेंрджрдмाрдЬी рдХे рд╕ाрдордиे рдЯीрдо 150 рд░рдиों рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рднी рд╣ाрд╕िрд▓ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХी.

6.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░  'рдЪोрдХрд░्рд╕'  рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 2011

рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2011 рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рдХ्рд╡ाрд░्рдЯрд░ рдлाрдЗрдирд▓

рдПрдмी рдбिрд╡िрд▓िрдпрд░्рд╕, рдлाрдл рдбु рдк्рд▓ेрд╕िрд╕, рдЧ्рд░ीрдо рд╕्рдоिрде, рдЬैрдХ्рд╕ рдХैрд▓िрд╕ рдФрд░ рдЬेрдкी рдбुрдоिрдиी рдЬैрд╕े рджिрдЧ्рдЧрдЬ рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рдХे рдЦिрд▓ाрдл 222 рд░рдиों рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ाрд╕िрд▓ рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдП. рдПрдХ рд╕рдордп 25 рдУрд╡рд░ों рдоें 8 рд╡िрдХेрдЯ рдкрд░ 108 рд░рди рдмрдиाрдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдЧрд▓े рд╕ाрдд рд╡िрдХेрдЯ 64 рд░рди рдкрд░ рдЧंрд╡ा рджिрдП.

7.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░  'рдЪोрдХрд░्рд╕'  рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 2013

рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2013 рдЪैंрдкिрдпंрд╕ рдЯ्рд░ॉрдлी рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓

рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХा рд╕्рдХोрд░ 8 рд╡िрдХेрдЯ рдкрд░ 80 рд░рди рдеा, рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рдбेрд╡िрдб рдоिрд▓рд░ рдФрд░ рд░ोрд░ी рдХ्рд▓ेрдирд╡ेрд▓्рдЯ рдиे рдЗрд╕े 175 рд░рдиों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдпा. рдЬोрдиाрдерди рдЯ्рд░ॉрдЯ рдХे рдиाрдмाрдж 82 рд░рдиों рдХी рдорджрдж рд╕े рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдиे 12 рдУрд╡рд░ рдФрд░ рд╕ाрдд рд╡िрдХेрдЯ рдмाрдХी рд░рд╣рддे рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХी.

8.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░  'рдЪोрдХрд░्рд╕'  рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 2014

рднाрд░рдд рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2014 рдЯी20 рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓

рднाрд░рддीрдп рдЯीрдо рдиे рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдХे рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХो рд╣рд░ाрдпा.

9.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░  'рдЪोрдХрд░्рд╕'  рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 2015

рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2015 рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓

рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ों рдХी рд╕ुрдирд╣рд░ी рдкीреЭी. рд╣рд░ рд╡िрднाрдЧ рдоें рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд , рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рд╣ाрд░े. рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рдиे рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣рд░ाрдХрд░ рдлिрд░ рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХा рджिрд▓ рддोреЬा.рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рдиे рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХो 50 рд░рдиों рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ рдЪैंрдкिрдпंрд╕ рдЯ्рд░ॉрдлी рдХे рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдЬрдЧрд╣ рдкрдХ्рдХी рдХी, рдЬрд╣ां рдЙрд╕рдХा рд╕ाрдордиा рднाрд░рдд рд╕े рд╣ोрдЧा। рдпрд╣ рд▓рдЧाрддाрд░ рджूрд╕рд░ा рдмреЬा рдЖрдИрд╕ीрд╕ी рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░ोрдЯिрдпाрдЬ рдиॉрдХрдЖрдЙрдЯ рдоें рддो рдкрд╣ुंрдЪे, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕े рдЯ्рд░ॉрдлी рдоें рддрдм्рджीрд▓ рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдП।

10.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░  'рдЪोрдХрд░्рд╕'  рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 2022

рдиीрджрд░рд▓ैंрдб्рд╕ рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2022 рдЯी20 рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ुрдкрд░ 12
рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓
 рдПрдХ рдЬीрдд рджूрд░ рд╕ाрдЙрде  рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдиीрджрд░рд▓ैंрдб्рд╕ рдиे 13 рд░рдиों рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ рдЙрд▓рдЯрдлेрд░ рдХрд░ рджिрдпा рдеा.рдЯी20 рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк 2022 рдХा рдПрдХ рдФрд░ рдмреЬा рдЙрд▓рдЯрдлेрд░ рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЦिрддाрдм рдХी рджाрд╡ेрджाрд░ рдоाрдиी рдЬा рд░рд╣ी рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЗрд╕рдХा рд╕्рд╡ाрдж рдЪрдЦрдиा рдкреЬा рд╣ै. рд╕ुрдкрд░ 12 рд╕्рдЯेрдЬ рдХे рдЧ्рд░ुрдк 2 рдХे рдоुрдХाрдмрд▓े рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХो рдиीрджрд░рд▓ैंрдб्рд╕ рдХे рд╣ाрдеों 13 рд░рди рд╕े рд╣ाрд░ рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкреЬा рд╣ै. рдПрдбिрд▓ेрдб рдоें рдЦेрд▓े рдЧрдП рд░ोрдоांрдЪрдХ рдоुрдХाрдмрд▓े рдоें рдиीрджрд░рд▓ैंрдб рдХी рдЯीрдо рдиे рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 158 рд░рди рдХे рд╕्рдХोрд░ рдХा рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдмрдЪाрд╡ рдХिрдпा рдФрд░ рд╢ाрдирджाрд░ рдЬीрдд рджрд░्рдЬ рдХी.

11.рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЯीрдо рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ 'рдЪोрдХрд░्рд╕' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै 2023

рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2023 рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓

рд▓ीрдЧ рдЪрд░рдг рдоें рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЕंрддिрдо рдЪाрд░ рдХे рдЕрд╣рдо рдоुрдХाрдмрд▓े рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ ‘ 'рдЪोрдХрд░्рд╕' ’ рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдЯीрдо.
рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк 2023 рдХे рджूрд╕рд░े рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдиे рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХो рдХреЬी рдЯрдХ्рдХрд░ рджी, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕े рдЬीрддрдиे рд╕े рдирд╣ीं рд░ोрдХ рдкाрдИ। рдХंрдЧाрд░ू рдЯीрдо рдиे рдЗрд╕ рдоैрдЪ рдоें 3 рд╡िрдХेрдЯ рд╢ेрд╖ рд░рд╣рддे 7 рд╡िрдХेрдЯ рдЧंрд╡ाрдХрд░ рдЬीрдд рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓े 213 рд░рди рдХे рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХो рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рд▓िрдпा рдФрд░ рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдИ. рдЕрдм рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХा рд╕ाрдордиा 19 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рднाрд░рдд рдХे рд╕ाрде рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдоें рд╣ोрдЧा.

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 17 рдЬूрди 2025

рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХो‘рдЪोрдХрд░्рд╕‘ рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा

 

рдкрдЯрдиा. рд╡рд░्рд▓्рдб  рдЯेрд╕्рдЯ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк  2023-2025 рдЬीрддрдиे рдХे рдкрд╣рд▓े рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХो‘рдЪोрдХрд░्рд╕‘ рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा.рдЖрдЦिрд░ рдХ्рдпों рдиे рдХрд╣ा рдЬाрдП.рд▓ीрдЧ рдоैрдЪ рдоें рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдХ्рд╡ाрд░्рдЯрд░ рдлाрдЗрдирд▓ ,рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдФрд░ рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдЬाрдХрд░ рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкрдг рдХрд░рдиा рд╕ाрдЙрде рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХा рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдмрди рдЧрдпा рдеा.

           рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 1992 рдХे рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб  рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдЬाрдХрд░ рд╣ाрд░ рдЧрдпा. рдлिрд░ рд╡ेрд╕्рдЯрдЗंрдбीрдЬ рдХे рдЦिрд▓ाрдл 1996 рд╡рд░्рд▓्рдб  рдХрдк рдХे рдХ्рд╡ाрд░्рдЯрд░ рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░,рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 1999 рд╡рд░्рд▓्рдб  рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░,рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2007 рд╡рд░्рд▓्рдб  рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░,рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2009 рдЯी20 рд╡рд░्рд▓्рдб  рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░,рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2011 рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб  рдХрдк рдХ्рд╡ाрд░्рдЯрд░ рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░,рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2013 рдЪैрдо्рдкिрдпंрд╕ рдЯ्рд░ॅाрдлी рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░,рднाрд░рдд рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2014 рдЯी20 рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░,рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2015 рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб  рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░,рдиीрджрд░рд▓ैंрдб्рд╕ рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2022 рдЯी20 рд╡рд░्рд▓्рдб  рдХрдк рд╕ुрдкрд░ 12 рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░ рдФрд░ рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл 2023 рд╡рдирдбे рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╣ाрд░.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


рд╕ोрдорд╡ाрд░, 16 рдЬूрди 2025

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рдЙрдкрд░ рдЕрдиुрд╢ंрд╕ाрдУं рдХा рдЕрд╕рд░ рдкреЬрддा рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै

 


рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рдЙрдкрд░ рдЕрдиुрд╢ंрд╕ाрдУं рдХा рдЕрд╕рд░ рдкреЬрддा рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै

2014 рдоें рд╕ांрд╕рдж рднрдЧрдд рд╕िंрд╣ рдХोрд╢्рдпाрд░ी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें 3 рд╣рдЬाрд░ рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рджेрдиे рдХी  рдЕрдиुрд╢ंрд╕ा рдХрдоिрдЯी рдиे рдХी рдеी

2025 рдоें рд╕ांрд╕рдж рдмрд╕рд╡рд░ाрдЬ рдмोрдо्рдордИ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рдХрдоिрдЯी рдиे 7500 рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рджेрдиे рдХी рдЕрдиुрд╢ंрд╕ा рдХी рд╣ै 

рдкрдЯрд▓ा. рднाрдЬрдкा рд╕ांрд╕рдж рдмрд╕рд╡рд░ाрдЬ рдмोрдо्рдордИ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рд╢्рд░рдо рд╕ंрдмंрдзी рд╕ंрд╕рдж рдХी рд╕्рдеाрдпी рд╕рдоिрддि рдиे рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХी рд╣ै рдХि рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рднрд╡िрд╖्рдп рдиिрдзि рд╕ंрдЧрдарди (рдИрдкीрдПрдлрдУ) рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा (рдИрдкीрдПрд╕) рдХे рддрд╣рдд рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рд░ाрд╢ि 1,000 рд░ुрдкрдпे рдмреЭाрдП.     

          рд╕ंрд╕рдж рдХी рдПрдХ рд╕рдоिрддि рдиे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди 1,000 рд░ुрдкрдпे рд╕े рдмреЭाрдХрд░ 7,500 рд░ुрдкрдпे рдХрд░рдиे рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХी рд╣ै.рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे 2014 рдоें рдИрдкीрдПрдлрдУ рдХे рд╕рдм्рд╕рдХ्рд░ाрдЗрдмрд░्рд╕ рдХो рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди 250 рд░ुрдкрдпे рд╕े рдмреЭाрдХрд░ 1,000 рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддि рдоाрд╣ рддрдп рдХी рдеी.рд▓ेрдХिрди рдЯ्рд░ेрдб рдпूрдиिрдпрдиों рдФрд░ рдкेंрд╢рдирд░्рд╕ рдХे рд╕ंрдШों рдХी рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдоांрдЧ рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХो рдмреЭाрдХрд░ рдХрдо рд╕े рдХрдо 7,500 рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддि рдоाрд╣ рдХिрдпा рдЬाрдП. рдЙрдирдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдорд╣ंрдЧाрдИ рдмрд╣ुрдд рдмреЭ рдЧрдИ рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдкेंрд╢рди рднी рдмреЭрдиी рдЪाрд╣िрдП। рд▓ेрдХिрди рдкिрдЫрд▓े 11 рд╕ाрд▓ рд╕े рдЗрд╕рдоें рдХोрдИ рдмреЭोрддрд░ी рдирд╣ीं рдХी рдЧрдИ рд╣ै.     

               рдмीрдЬेрдкी рд╕ांрд╕рдж рдмрд╕рд╡рд░ाрдЬ рдмोрдо्рдордИ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рд╢्рд░рдо рд╕ंрдмंрдзी рд╕ंрд╕рджीрдп рд╕्рдеाрдпी рд╕рдоिрддि рдиे рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा рд╣ै рдХि EPS 95 рдХी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рддрд╣рдд рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХो рдмреЭाрдпा рдЬाрдП। рдЕрднी рдпрд╣ рдкेंрд╢рди 1,000 рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддि рдоाрд╣ рд╣ै। рд╕рдоिрддि рдиे рдкрд╣рд▓े рднी рдпрд╣ рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХी рдеी рдФрд░ рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдЗрд╕े рджोрд╣рд░ाрдпा рд╣ै। рд╕рдоिрддि рдиे рдХрд╣ा рдХि 2014 рдХे рдоुрдХाрдмрд▓े 2024 рдоें рдорд╣ंрдЧाрдИ рдХрдИ рдЧुрдиा рдмреЭ рдЧрдИ рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рдкेंрд╢рди рдоें рдмреЭोрддрд░ी рдХрд░рдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै. рд╕рдоिрддि рдиे рдЖрдЧे рдХрд╣ा рдХि рд╡िрдд्рддीрдп рдЕрд╕рд░ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рднी рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдкेंрд╢рдирд░ों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣िрдд рдоें рддрдд्рдкрд░рддा рдХे рд╕ाрде рдпрд╣ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै.   рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рдХे рдоूрд▓ рд╡ेрддрди рдкрд░ 12 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рдХрдЯौрддी рдЦाрддे рдХे рд▓िрдП рдХी рдЬाрддी рд╣ै. рд╡рд╣ीं, рдХंрдкрдиी рднी рдЗрддрдиा рд╣ी рдкैрд╕ा рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХे  рдЦाрддे рдоें рдЬрдоा рдХрд░рддी рд╣ै. рдПрдо्рдк्рд▓ॉрдпрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े рдЬрдоा рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд░рдХрдо рдоें рд╕े 8.33ः рд╣िрд╕्рд╕ा рдИрдкीрдПрд╕ (рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा) рдоें рдЬрдоा рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдмрдЪा рд╣ुрдЖ 3.67% рд╣िрд╕्рд╕ा рдкीрдПрдл рдоें рдЬाрддा рд╣ै.   

    рднрдЧрдд рд╕िंрд╣ рдХोрд╢्рдпाрд░ी рдХрдоेрдЯी рдиे рдИрдкीрдПрдл рд╕े рдЬुреЬे рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди 1,000 рд░ुрдкрдпे рд╕े рдмреЭाрдХрд░ 3,000 рд░ुрдкрдпे рдХрд░рдиे рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХी рдеी. рдпрд╣ рд╕िрдлाрд░िрд╢ рд╕ाрд▓ 2013 рдоें рдХी рдЧрдИ рдеी. рд╣ाрд▓ांрдХि, рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЗрд╕ рдкрд░ рдЕрдм рддрдХ рдЕрдорд▓ рдирд╣ीं рдХिрдпा рд╣ै.  


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд░рд╡िрд╡ाрд░, 15 рдЬूрди 2025

рдордиीрд╖ा рдХी рдпाрдж рдоें рдПрдХ рдкौрдзा рдХॉрд▓ेрдЬ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд▓рдЧाрдпा

 рдордиीрд╖ा рдХी рдпाрдж рдоें рдПрдХ рдкौрдзा рдХॉрд▓ेрдЬ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд▓рдЧाрдпा


рдкрдЯрдиा . рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рд╡िрдоाрди рд╣ाрджрд╕े рдоें рдХрдИ рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдЪрд▓ी рдЧрдИ рд╣ै. рдЙрди्рд╣ीं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं рдПрдпрд░ рд╣ोрд╕्рдЯेрд╕ рдордиीрд╖ा рдеाрдкा. рдордиीрд╖ा рдеाрдкा рдХे рдиिрдзрди рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХे рдкूрд░्рд╡ рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╕ेंрдЯ рдЬेрд╡िрдпрд░्рд╕ рдХॉрд▓ेрдЬ рдСрдл рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдХे рдЫाрдд्рд░ों, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рдЧрд╣рд░ा рд╕рджрдоा рд▓рдЧा рд╣ै. рдЖрдЬ рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рдПрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдиा рд╕рднा рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдордиीрд╖ा рдХे рд╕рд╣рдкाрдаिрдпों, рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдПрд▓्рдпुрдоिрдиाрдИ рд╕рджрд╕्рдпों рдиे рднाрдЧ рд▓िрдпा рдФрд░ рдордиीрд╖ा рдХी рдпाрдж рдоें рдПрдХ рдкौрдзा рдХॉрд▓ेрдЬ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд▓рдЧाрдпा.
        рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рддрдкेрд╢्рд╡рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдиे рдмрддाрдпा рдХि рдордиीрд╖ा рд╕рд╣рдЬ рддрд░ीрдХे рд╕े рд▓ाрдЗрдм्рд░ेрд░ी рдоें рдкुрд╕्рддрдХ рдкреЭрдиे рдХे рдмाрдж рдХुрдЫ рдкुрд╕्рддрдХों рдХी рд▓िрд╕्рдЯ рдЙрди्рд╣ें рджेрддी рдеी. рд╡рд╣ рдЙрд╕ рдкुрд╕्рддрдХों рдХो рдиिрдХाрд▓ рдХрд░ рд░рдЦ рджेрддे рдеे. рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдордиीрд╖ा рдХॉрд▓ेрдЬ рд╕े рдШрд░ рдЬाрддे рд╕рдордп рдЙрди рдкुрд╕्рддрдХों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЪрд▓ी рдЬाрддी рдеी рдФрд░ рдлिрд░ рдЙрд╕े рдкреЭрдХрд░ рд╕рдордп рдкрд░ рд▓ौрдЯा рджेрддी рдеी. рдХोрд░्рд╕ рдХंрдк्рд▓ीрдЯ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рднी рдордиीрд╖ा рддीрди-рдЪाрд░ рдмाрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ рдЖрдИ. рдордиीрд╖ा рдЬрдм рднी рдХॉрд▓ेрдЬ рдЖрддी рдеी, рддрдм рд╕рднी рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЬूрдиिрдпрд░ рд╕े рд╕े рдЬрд░ूрд░ рдоिрд▓рддी рдеी. рдЙрдирдХो рдмрддाрддी рдеी рдХि рдоैंрдиे рдЗंрдбिрдЧो рдЬ्рд╡ाрдЗрди рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै.
         рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдоें рд╣ुрдП рдк्рд▓ेрди рдХ्рд░ैрд╢ рдоें 241 рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдЪрд▓ी рдЧрдИ. рдЗрд╕ рджुрдЦрдж рд╣ाрджрд╕े рдоें рдкрдЯрдиा рд╕े рдЬुреЬी рдПрдпрд░ рд╣ोрд╕्рдЯेрд╕ рдордиीрд╖ा рдеाрдкा рднी рджुрдиिрдпा рдХो рдЕрд▓рд╡िрджा рдХрд╣ рдЧрдИं. рдордиीрд╖ा рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рдиेрдкाрд▓ рдХे рд╡िрд░ाрдЯрдирдЧрд░ рдХी рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдеीं, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХा рдЬрди्рдо рдкрдЯрдиा рдоें рд╣ुрдЖ рдеा. рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкрдЯрдиा рдХे рд╕ेंрдЯ рдЬेрд╡िрдпрд░्рд╕ рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें 2014 рд╕े 2017 рддрдХ рдкреЭाрдИ рдХी рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрднा рд╕े рд╕рднी рдХा рджिрд▓ рдЬीрддा.
      рдордиीрд╖ा рдХे рдиिрдзрди рдкрд░ рд╕ेंрдЯ рдЬेрд╡िрдпрд░्рд╕ рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рдПрдХ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рд╕рднा рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдЫाрдд्рд░ों рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдиे рдЙрди्рд╣ें рдирдо рдЖंрдЦों рд╕े рдпाрдж рдХिрдпा. рдмिрдЬрдиेрд╕ рдЗрдХोрдиॉрдоिрдХ्рд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ (рдПрдЪрдУрдбी) рдХрд▓्рдкрдиा рдХुрдоाрд░ी рдиे рдХрд╣ा, ‘рдордиीрд╖ा рдЬेрд╡िрдпрд░्рд╕ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдПрдХ рдЕрдирдоोрд▓ рдмेрдЯी рдеी. рд╡рд╣ рди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╣ोрдирд╣ाрд░ рдЫाрдд्рд░ा рдеीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ीрди рдЗंрд╕ाрди рднी рдеीं. рдЙрдирдХी рдкреЭाрдИ рдХे рдк्рд░рддि рд▓рдЧрди, рд╕рд╣рдкाрдаिрдпों рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╣рд░ рдЧрддिрд╡िрдзि рдоें рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рдеा.‘ рдХрд▓्рдкрдиा рдХुрдоाрд░ी рдиे рдмрддाрдпा рдХि рдордиीрд╖ा рдХ्рд▓ाрд╕ рд░ेрдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрдЯिрд╡ рдеीं рдФрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ рдХी рд╣рд░ рдЧрддिрд╡िрдзि рдоें рдмреЭ-рдЪреЭрдХрд░ рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓ेрддी рдеीं. рд╡рд╣ рди рд╕िрд░्рдл рдЕрдкрдиी рдкреЭाрдИ рдоें рдЕрд╡्рд╡рд▓ рдеीं, рдмрд▓्рдХि рджूрд╕рд░ों рдХो рднी рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рдеीं. рдЙрдирдХी рдХॉрдкी рдЪेрдХ рдХрд░рдиे рдоें рдордЬा рдЖрддा рдеा. рд╡рд╣ рд╣рдоेрд╢ा рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд░рд╣рддी рдеीं. рддीрди рд╕ाрд▓ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрд╣ुрдд рдк्рд░рдЧрддि рдХी. рд╣рдоें рдпрдХीрди рдеा рдХि рд╡рд╣ рдЬिंрджрдЧी рдоें рдмрд╣ुрдд рдЖрдЧे рдЬाрдПंрдЧी, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рд╣ाрджрд╕े рдиे рд╕рдм рдХुрдЫ рдЫीрди рд▓िрдпा.
      рдпрд╣ рдЬेрд╡िрдпрд░्рд╕ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЕрдкूрд░рдгीрдп рдХ्рд╖рддि рд╣ै. рдордиीрд╖ा рдХे рдХ्рд▓ाрд╕рдоेрдЯ рдПрд▓्рд╡िрди рдиे рднी рдЙрди्рд╣ें рдпाрдж рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा, ‘ рдордиीрд╖ा рдХे рдмिрдиा рд╕рдм рд╕ूрдиा рд╣ै. рд╡рд╣ рд╣рдоेрд╢ा рд╕рдмрдХो рд╣ंрд╕ाрддी рдеीं рдФрд░ рдХिрд╕ी рдХो рджुрдЦी рдирд╣ीं рджेрдЦ рд╕рдХрддी рдеीं. рдкреЭाрдИ рд╣ो рдпा рдХॉрд▓ेрдЬ рдХी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां, рд╡рд╣ рд╣рд░ рдЪीрдЬ рдоें рдЖрдЧे рд░рд╣рддी рдеीं. рд╣рдо рдЕрднी рднी рдЗрд╕ рд╕рджрдоे рд╕े рдЙрдмрд░ рдирд╣ीं рдкाрдП рд╣ैं.‘ рдПрд▓्рд╡िрди рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдордиीрд╖ा рдиे рдХॉрд▓ेрдЬ рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиे рд╕рдкрдиों рдХो рдкंрдЦ рджिрдП рдФрд░ рдПрдпрд░ рд╣ोрд╕्рдЯेрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХрд░िрдпрд░ рд╢ुрд░ू рдХिрдпा. рдХुрдЫ рд╕рдордп рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ рдХॉрд▓ेрдЬ рдЖрдИ рдеीं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпां рд╕ाрдЭा рдХрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдоिрдаाрдИ рдЦिрд▓ाрдИ рдеीं. рдЕрдЪाрдирдХ рдЙрдирдХे рдЬाрдиे рд╕े рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рд╢ोрдХ рдХी рд▓рд╣рд░ рд╣ै. рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдФрд░ рдЫाрдд्рд░ рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдиा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рднрдЧрд╡ाрди рд╕े рдЙрдирдХे рдоाрддा-рдкिрддा рдХो рдЗрд╕ рджुрдЦ рдХो рд╕рд╣рдиे рдХी рд╢рдХ्рддि рджेрдиे рдХी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं. рдордиीрд╖ा рднрд▓े рд╣ी рдЖрдЬ рд╣рдоाрд░े рдмीрдЪ рдирд╣ीं рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХी рдпाрджें рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рд╕ेंрдЯ рдЬेрд╡िрдпрд░्рд╕ рдХॉрд▓ेрдЬ рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдЬिंрджा рд░рд╣ेंрдЧी.
рдПрдпрд░ рдЗंрдбिрдпा рдХी рдХेрдмिрди рдХ्рд░ू рдоेंрдмрд░ рдордиीрд╖ा рдеाрдкा рдХो рдЖрдЬ рдЙрдирдХे рдХॉрд▓ेрдЬ рд╕ेंрдЯ рдЬेрд╡िрдпрд░ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдХॉрд▓ेрдЬ, рджीрдШा рдоें рднाрд╡рднीрдиी рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рджी рдЧрдИ.рдЖрдЬ рдХॉрд▓ेрдЬ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд╢ोрдХ рдХा рдоाрд╣ौрд▓ рдеा, рдЬрд╣ां рд╢िрдХ्рд╖рдХों, рд╕рд╣рдкाрдаिрдпों рдФрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ рд╕्рдЯाрдл рдиे рдирдо рдЖंрдЦों рд╕े рдордиीрд╖ा рдХो рдЕंрддिрдо рд╡िрджाрдИ рджी.
   рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рд╕рднा рдХे рджौрд░ाрди рдордиीрд╖ा рдХी рдпाрдж рдоें рдкौрдзे рднी рд▓рдЧाрдП рдЧрдП , рддाрдХि рдЙрдирдХी рд╕्рдоृрддि рдоें рд╕рджैрд╡ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ें. рдЫाрдд्рд░-рдЫाрдд्рд░ाрдУं рдиे рдХрд╣ा рдХि рдордиीрд╖ा рд╣рдоेрд╢ा рдоुрд╕्рдХुрд░ाрддे рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╢рдЦ्рд╕िрдпрдд рдеीं, рдЬिрдирдХा рдЬाрдиा рд╕рднी рдХे рд▓िрдП рдЕрдкूрд░рдгीрдп рдХ्рд╖рддि рд╣ै.
    рдордиीрд╖ा рдеाрдкा рджो рджिрди рдкрд╣рд▓े рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рд╕े рд▓ंрджрди рдЬा рд░рд╣ी рдПрдпрд░ рдЗंрдбिрдпा рдХी рдл्рд▓ाрдЗрдЯ рдоें рдмрддौрд░ рдХेрдмिрди рдХ्рд░ू рддैрдиाрдд рдеीं. рдЯेрдХрдСрдл рдХे рдХुрдЫ рд╣ी рд╕рдордп рдмाрдж рд╡िрдоाрди рдоें рддрдХрдиीрдХी рдЦрд░ाрдмी рдХे рдХाрд░рдг рджुрд░्рдШрдЯрдиा рд╣ो рдЧрдИ, рдЬिрд╕рдоें рдордиीрд╖ा рдХी рдЬाрди рдЪрд▓ी рдЧрдИ.рдордиीрд╖ा рдХे рдоाрддा-рдкिрддा рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдоें рд╣ैं. рд╣ाрджрд╕े рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХा рдбीрдПрдирдП рдЯेрд╕्рдЯ рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдЬрд░िрдП рдордиीрд╖ा рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै. рдкрд╣рдЪाрди рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдХे рдмाрдж рд╣ी рдЙрдирдХा рдкाрд░्рдеिрд╡ рд╢рд░ीрд░ рдЙрдирдХे рдкрд░िрдЬрдиों рдХो рд╕ौंрдкा рдЬाрдПрдЧा.
     рдХॉрд▓ेрдЬ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЫाрдд्рд░ों рдиे рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдПрдпрд░ рдЗंрдбिрдпा рд╕े рдЕрдкीрд▓ рдХी рд╣ै рдХि рдордиीрд╖ा рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рд╕рдоुрдЪिрдд рдоुрдЖрд╡рдЬा рдФрд░ рд╣рд░ рд╕ंрднрд╡ рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрдП.рдкрдЯрдиा рдиे рдЖрдЬ рдПрдХ рд╣ोрдирд╣ाрд░ рдмेрдЯी рдХो рдЦो рджिрдпा, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХी рдпाрджें, рдЙрд╕рдХा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдоुрд╕्рдХाрди рд╣рдоेрд╢ा рд╕рдмрдХे рджिрд▓ों рдоें рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ेंрдЧी.
              рдордиीрд╖ा рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рдиेрдкाрд▓ рдХे рд╡िрд░ाрдЯрдирдЧрд░ рдХी рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдеीं, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХे рдкिрддा рд░ाрдЬू рдеाрдкा рдмिрд╣ाрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдоें рдмेрдЧूрд╕рд░ाрдп рдоें рдкोрд╕्рдЯेрдб рд╣ैं. рдордиीрд╖ा рдХा рдкूрд░ा рдкрд░िрд╡ाрд░ рдкрдЯрдиा рдоें рд░рд╣рддा рд╣ै. рдордиीрд╖ा рдХा рдЬрди्рдо рдкрдЯрдиा рдоें рд╣ी рд╣ुрдЖ рдеा. рдкрдЯрдиा рдХे рд╕ेंрдЯ рдЬेрд╡िрдпрд░ рд╕े рдордиीрд╖ा рдиे рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди рдХिрдпा рдеा. рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो рдпрд╣ां рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рд╕рднा рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдЧी.

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...