ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 8 рдордИ 2026

India l рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдХा рдкрджрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा

рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ (Director General) рдХा рдкрджрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा

Catholic Health Association of India (CHAI) рдХे рд▓िрдП 1 рдордИ 2026 рдХा рджिрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдмрди рдЧрдпा, рдЬрдм рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ (Director General) рдХा рдкрджрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा। рд╡े Sisters of St. Anne рдХी рд╕рджрд╕्рдп рд╣ैं рддрдеा рд╕्рдд्рд░ी рд░ोрдЧ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ (рдЧाрдпрдиाрдХोрд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯ) рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рд╣ैं। рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ेрд╡ा, рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоिрд╢рди рдоें рдЙрдирдХा рд▓ंрдмा рдЕрдиुрднрд╡ рдЙрди्рд╣ें рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджाрдпिрдд्рд╡ рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдмрдиाрддा рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рджूрд░рджрд░ाрдЬ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдПँ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз CHAI рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдПрд╡ं рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ेрд╡ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдХी рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХे рдЬрдоीрдиी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓рдЧрднрдЧ 80 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕рджрд╕्рдп рдорд╣िрд▓ाрдПँ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдкिрдЫрд▓े 83 рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдЗрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рд╣ाрдеों рдоें рд░рд╣ा। рдРрд╕े рдоें рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХा рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдмрдирдиा рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдорд╣िрд▓ा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХрджрдо рдоाрдиा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдкीрдЫे рдлाрджрд░ рдоैрде्рдпू рдЕрдм्рд░ाрд╣рдо рдХी рджूрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдпोрдЧрджाрди рд░рд╣ा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдпрд╣ рд╕рдкрдиा рджेрдЦा рдеा рдХि CHAI рдЬैрд╕ी рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ंрд╕्рдеा рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрд╕ी рдорд╣िрд▓ा рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдЖрдП। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХेрд╡рд▓ рдЗрдЪ्рдЫा рд╡्рдпрдХ्рдд рдирд╣ीं рдХी, рдмрд▓्рдХि рдпोрдЬрдиाрдмрдж्рдз рддрд░ीрдХे рд╕े рдорд╣िрд▓ा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХो рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рднी рдХिрдпा। рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рдпोрдЬрдиा (Succession Plan) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХो рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рджिрдпा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХिрдпा।


рдЗрд╕ी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд╕िрд╕्рдЯрд░ рд╣ेрд▓ेрди рдиे рдкिрдЫрд▓े рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдПрд╕ोрд╕िрдПрдЯ рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХिрдпा। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ेрд╡. рдбॉ. рдоैрде्рдпू рдЕрдм्рд░ाрд╣рдо рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी, рд╕ंрдЧрдарди рд╕ंрдЪाрд▓рди рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд╡िрд╡िрдз рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрдЧрдарди рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рддों рдХो рдиिрдХрдЯ рд╕े рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджिрдпा।

рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░ेрд░рдгाрд╕्рд░ोрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡ेрдирд░ेрдмрд▓ рдоैрд░ी рдСрдл рдж рд╕ेрдХ्рд░ेрдб рд╣ाрд░्рдЯ рдЧ्рд▓ोрд╡рд░ी рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдоैрд░ी рдЧ्рд▓ोрд╡рд░ी рдХा рдЬीрд╡рди рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдоिрд╢рди рдХा рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрдЧрдо рдеा। рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдХрд░ рд╣ी рд╡े рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ेрд╡ा рдХो рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддी рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХेрд╡рд▓ рдкेрд╢ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдХрд░ुрдгा, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рднी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдХि рд╡े CHAI рдХे рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдФрд░ рдоिрд╢рди рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрдмрдж्рдз рд╣ैं। рд╕ंрдЧрдарди рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЙрди рд▓ोрдЧों рддрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдкрд╣ुँрдЪाрдиा рд╣ै, рдЬो рдЕрдм рддрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд░рд╣े рд╣ैं। “Reach the Unreached” рдЕрд░्рдеाрдд “рдЕंрддिрдо рд╡्рдпрдХ्рддि рддрдХ рд╕ेрд╡ा рдкрд╣ुँрдЪाрдиा” рдЙрдирдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рд░рд╣ेрдЧी। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों, рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ों, рдмुрдЬुрд░्рдЧों, рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдкीрдб़िрдд рд▓ोрдЧों рддрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╡े рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджेंрдЧी।

CHAI рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдлाрджрд░ рдПрди. рдПрд▓. рдеॉрдорд╕ рдиे рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХो рдЙрдирдХी рдирдИ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХे рд▓िрдП рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╕ंрд╕्рдеा рдирдИ рдКँрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪेрдЧी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдХि рд╕िрд╕्рдЯрд░ рд╣ेрд▓ेрди рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддा, рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рднाрд╡рдиा рд╕े рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдмрдиाрдПँрдЧी।

рдЗрд╕ी рджिрди рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░िрдпोрдЬрдиा “VASATI – Enhancing Compassionate, Quality, and Ethical Home-based Palliative Care” рдХा рднी рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा। рдпрд╣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо Pratyasha Holistic Palliative Care Centre рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬो CHAI рдХा рд╕рдордЧ्рд░ рдЙрдкрд╢ाрдордХ рджेрдЦрднाрд▓ рдХेंрдж्рд░ рд╣ै।

рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрди рдорд░ीрдЬों рдХे рд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬो рдЧंрднीрд░ рдФрд░ рдЕрд╕ाрдз्рдп рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣े рд╣ैं рддрдеा рдЬिрди्рд╣ें рдШрд░ рдкрд░ рд╣ी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рджेрдЦрднाрд▓ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдкेрд▓िрдПрдЯिрд╡ рдХेрдпрд░ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдмीрдоाрд░ी рдХा рдЙрдкрдЪाрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдорд░ीрдЬ рдХो рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ाрд╣рдд рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै। “VASATI” рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХрд░ुрдгा, рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рд╕ेрд╡ा рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдПँ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд╣ोрддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं, рдРрд╕े рдоें CHAI рдж्рд╡ाрд░ा рдШрд░-рдЖрдзाрд░िрдд рдкेрд▓िрдПрдЯिрд╡ рдХेрдпрд░ рдХी рдкрд╣рд▓ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдЙрди рдорд░ीрдЬों рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╣рдд рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдиेрдЧी, рдЬो рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рддрдХ рдмाрд░-рдмाрд░ рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХрддे। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХрдордЬोрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ рдЖрд╢ा рдХी рдирдИ рдХिрд░рдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕ेрд╡ा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ें рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпाँ рднी рджी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। CHAI рдоें рдЙрдирдХा рдЪрдпрди рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдХ्рд╖рдорддा, рдпोрдЧ्рдпрддा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдЕрди्рдп рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рд▓िрдП рднी рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рд╕्рд░ोрдд рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЙрдирдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдирдХा рдЕрдиुрднрд╡, рдЧрд░ीрдмों рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдирдХी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рддрдеा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдирдХी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा CHAI рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджेрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ोрдЧी।

рдиिрд╕्рд╕ंрджेрд╣, рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХा рдпрд╣ рдирдпा рджाрдпिрдд्рд╡ рднाрд░рддीрдп рдХैрдеोрд▓िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдПрдХ рдирдИ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬाрдПрдЧा। рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें CHAI рдХрд░ुрдгा, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдЕрдкрдиे рдоिрд╢рди рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдПрдЧा।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░



Keralam:37 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЕрдЯूрдЯ рд╕ाрде рдХा рдЕрдиुрдкрдо рдЙрдд्рд╕рд╡

 37 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЕрдЯूрдЯ рд╕ाрде рдХा рдЕрдиुрдкрдо рдЙрдд्рд╕рд╡

рд╡िрд╡ाрд╣ рдХेрд╡рд▓ рджो рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХा рд╕ाрде рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рджो рдЖрдд्рдоाрдУं, рджो рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдФрд░ рджो рдЬीрд╡рди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдХा рд╕ुंрджрд░ рдоिрд▓рди рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬрдм рдХोрдИ рджंрдкрддि рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЬीрд╡рди рдХे 37 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░े рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдпा рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдирд╣ीं рд░рд╣рддी, рдмрд▓्рдХि рдк्рд░ेрдо, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдзैрд░्рдп рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рдПрдХ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдХрд╣ाрдиी рдмрди рдЬाрддी рд╣ै। рд╡िрд╡ाрд╣ рдХे 37 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░े рд╣ोрдиे рдХो “рдЕрд▓ाрдмाрд╕्рдЯрд░ рд╡рд░्рд╖рдЧांрда” (Alabaster Anniversary) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрд╕ рд░िрд╢्рддे рдХी рдордЬрдмूрддी рдФрд░ рдХोрдорд▓рддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рд╕рдордп рдХी рд╣рд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХो рдкाрд░ рдХिрдпा рд╣ो।

рдХेрд░рд▓рдо рдХे рдЬोрд╕ेрдл рдПрди. рдПрдо. рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рдирд╕ाрдеी рдХा рдпрд╣ 37 рд╡рд░्рд╖ों рдХा рд╕рдлрд░ рднी рдРрд╕े рд╣ी рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдордЭрджाрд░ी рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै। рдЬीрд╡рди рдоें рд╕ुрдЦ-рджुрдЦ, рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рд╕рдлрд▓рддाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा рд╣ाрде рдеाрдоे рд░рдЦрдиा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рд▓ेрдХिрди рдЬो рджंрдкрддि рдпрд╣ рдпाрдд्рд░ा рд╕ाрде рдиिрднाрддे рд╣ैं, рд╡े рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рдмрди рдЬाрддे рд╣ैं।

рдЕрд▓ाрдмाрд╕्рдЯрд░ рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдХा рдорд╣рдд्рд╡

37рд╡ीं рд╡िрд╡ाрд╣ рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдХा рдк्рд░рддीрдХ “рдЕрд▓ाрдмाрд╕्рдЯрд░” рд╣ै। рдЕрд▓ाрдмाрд╕्рдЯрд░ рдПрдХ рд╕рдлेрдж, рдоुрд▓ाрдпрдо рдФрд░ рд╕ुंрджрд░ рдкрдд्рдерд░ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕рдордп рд╕े рдХрд▓ा рдФрд░ рд╕рдЬाрд╡рдЯ рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ рдкрдд्рдерд░ рдмाрд╣рд░ рд╕े рдХोрдорд▓ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдоें рд╕्рдеाрдпिрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕ुंрджрд░рддा рджोрдиों рд╣ोрддी рд╣ैं। рдаीрдХ рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░, рд╡िрд╡ाрд╣ рдХा рд░िрд╢्рддा рднी рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рд╕े рднрд░ा рд╣ोрддा рд╣ै, рдкрд░ंрддु рдЙрд╕рдХी рдиींрд╡ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рдордЬрдмूрддी рдкрд░ рдЯिрдХी рд░рд╣рддी рд╣ै।

рдЕрд▓ाрдмाрд╕्рдЯрд░ рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рд░िрд╢्рддे рдоें рдХोрдорд▓рддा рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдЬिрддрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै, рдЙрддрдиी рд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рдзैрд░्рдп। 37 рд╡рд░्рд╖ों рдХा рд╕ाрде рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рджंрдкрддि рдиे рд╣рд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рдмрдирдХрд░ рдЬीрд╡рди рдХी рд░ाрд╣ рддрдп рдХी।

рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдордЭрджाрд░ी рдХा рдЕрдж्рднुрдд рд╕рдлрд░

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рд░िрд╢्рддों рдоें рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рдмाрддों рдкрд░ рджूрд░िрдпां рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ैं, рддрдм 37 рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рд╕ाрде рдиिрднाрдиा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдк्рд░рд╢ंрд╕рдиीрдп рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рдлрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЦुрд╢िрдпों рдХा рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдоें рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдд्рдпाрдЧ, рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпां рдФрд░ рдХрдИ рдЪुрдиौрддिрдпां рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдЬोрд╕ेрдл рдПрди. рдПрдо. рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рдирд╕ाрдеी рдиे рдЬीрд╡рди рдХे рд╣рд░ рдоोрдб़ рдкрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХिрдпा, рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХो рдиिрднाрдпा рдФрд░ рдХрдаिрди рд╕рдордп рдоें рднी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдиाрдП рд░рдЦा। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЙрдирдХा рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рдЬीрд╡рди рдЖрдЬ рдПрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рдмрдирдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै।

рд╡िрд╡ाрд╣ рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрде рд░рд╣рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХो рд╕рдордЭрдиा, рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╣рд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рджेрдиा рд╣ै। рдЬрдм рджो рд▓ोрдЧ рдЗрддрдиे рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рд╕ाрде рд░рд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рдмीрдЪ рд╢рдм्рджों рд╕े рдЕрдзिрдХ рднाрд╡рдиाрдУं рдХा рд╕ंрдмंрдз рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।

рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा

рдРрд╕े рджंрдкрддि рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓िрдП рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рднी рдк्рд░ेрд░рдгा рд╣ोрддे рд╣ैं। рдирдИ рдкीрдв़ी рдХो рдЙрдирд╕े рдпрд╣ рд╕ीрдЦ рдоिрд▓рддी рд╣ै рдХि рд░िрд╢्рддे рдХेрд╡рд▓ рдЖрдХрд░्рд╖рдг рд╕े рдирд╣ीं рдЪрд▓рддे, рдмрд▓्рдХि рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдзैрд░्рдп рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рд╕े рдордЬрдмूрдд рдмрдирддे рд╣ैं।

37 рд╡рд░्рд╖ों рдХा рдпрд╣ рд╕рдлрд░ рдпрд╣ рднी рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдЪ्рдЪा рдк्рд░ेрдо рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЧрд╣рд░ा рд╣ोрддा рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрдо्рд░ рдмрдв़рдиे рдХे рд╕ाрде рд░िрд╢्рддा рдХрдордЬोрд░ рдирд╣ीं рдкрдб़рддा, рдмрд▓्рдХि рдЕрдиुрднрд╡ों рдХी рдоिрдаाрд╕ рдЙрд╕े рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдмрдиा рджेрддी рд╣ै।

рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдХे рд▓िрдП рдРрд╕े рджंрдкрддि рдЖрджрд░्рд╢ рдмрди рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рдоिрд▓рддा рд╣ै рдХि рдпрджि рд░िрд╢्рддे рдоें рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдмрдиा рд░рд╣े, рддो рд╣рд░ рдХрдаिрдиाрдИ рдХा рд╕рдоाрдзाрди рд╕ंрднрд╡ рд╣ै।

рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдордиाрдиे рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рддрд░ीрдХे

37рд╡ीं рд╡िрд╡ाрд╣ рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдХो рдпाрджрдЧाрд░ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рдоिрдд्рд░ рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдЙрдд्рд╕рд╡ рдордиा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЕрд▓ाрдмाрд╕्рдЯрд░ рд╕े рдмрдиी рд╕рдЬाрд╡рдЯी рд╡рд╕्рддुрдПं, рд╕рдлेрдж рд░ंрдЧ рдХे рдЙрдкрд╣ाрд░, рдлोрдЯो рдПрд▓рдмрдо, рдпा рдкुрд░ाрдиे рдпाрджрдЧाрд░ рдкрд▓ों рдХो рд╕ंрдЬोрдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдкрд╣ाрд░ рджिрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдХрдИ рд▓ोрдЧ рдЗрд╕ рджिрди рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕ाрде рдк्рд░ाрд░्рдердиा рд╕рднा, рдзрди्рдпрд╡ाрдж рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдпा рдЫोрдЯा рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдоिрд▓рди рдЖрдпोрдЬिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдк्рд░рддि рдХृрддрдЬ्рдЮрддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХा рднी рд╕рдордп рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрддрдиे рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рд░िрд╢्рддे рдХो рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХी।

рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рдХा рдорд╣рдд्рд╡

рдРрд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рд░िрд╢्рддे рдХी рдоिрдаाрд╕ рдХो рдФрд░ рдмрдв़ा рджेрддी рд╣ैं। рдХुрдЫ рднाрд╡рдкूрд░्рдг рд╕ंрджेрд╢ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं—



“37 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕ाрде рдХे рд▓िрдП рд╣ाрд░्рджिрдХ рдмрдзाрдИ।”



“рдЖрдк рджोрдиों рдХा рдЬीрд╡рди рд╕рджैрд╡ рдк्рд░ेрдо, рд╢ांрддि рдФрд░ рдЦुрд╢िрдпों рд╕े рднрд░ा рд░рд╣े।”



“рдЬीрд╡рди рдХे рд╣рд░ рдоोрдб़ рдкрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा рд╕ाрде рдиिрднाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдХो рдирдорди।”



“рдЖрдкрдХी рдЬोрдб़ी рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рдмрдиी рд░рд╣े।”



рдЗрди рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

37рд╡ीं рд╡िрд╡ाрд╣ рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рдХी рдЙрд╕ рд▓ंрдмी рдпाрдд्рд░ा рдХा рд╕рдо्рдоाрди рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░ेрдо, рдд्рдпाрдЧ, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рдЕрдирдЧिрдирдд рдХрд╣ाрдиिрдпां рдЫिрдкी рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЕрд▓ाрдмाрд╕्рдЯрд░ рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрддी рд╣ै рдХि рд╕рдЪ्рдЪा рд░िрд╢्рддा рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕ुंрджрд░ рдмрдирддा рдЬाрддा рд╣ै।

рдХेрд░рд▓ рдХे рдЬोрд╕ेрдл рдПрди. рдПрдо. рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рдирд╕ाрдеी рдХा 37 рд╡рд░्рд╖ों рдХा рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рдЬीрд╡рди рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рдпрджि рд░िрд╢्рддे рдоें рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдмрдиा рд░рд╣े, рддो рд╣рд░ рдЪुрдиौрддी рдЫोрдЯी рд▓рдЧрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдЙрдирдХा рдпрд╣ рд╕рдлрд░ рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рд╡िрд╡ाрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрде рд░рд╣рдиे рдХा рдиाрдо рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рдирднрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХा рд╕рд╣ाрд░ा рдмрдирдиे рдХी рдкрд╡िрдд्рд░ рдк्рд░рддिрдЬ्рдЮा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar:рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рдХा рдкрд░्рд╡


рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ुрдмрд╣ рдХी рд╕рднा рд╕े рд╣ुрдИ

рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдЙрдирдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рд╕ंрдд, рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рдХा рдкрд░्рд╡ (Feast Day) рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े 6 рдордИ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। 

      рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдкрдЯрдиा рдЖрд░्рдЪрдбाрдпोрд╕िрд╕ рдХे рдПрдоेрд░िрдЯрд╕ рдЖрд░्рдЪрдмिрд╢рдк рд╡िрд▓िрдпрдо рдбिрд╕ूрдЬा рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рдоें рдкрд╡िрдд्рд░ рдоाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा.рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдХुрд░्рдЬी рдкрд▓्рд▓ी рдХे рдк्рд░рдзाрди рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдлाрджрд░ рд╕ेрд▓्рд╡िрди рдЬेрд╡िрдпрд░ рднी рдеे.рдкрд░्рд╡ рджिрд╡рд╕ рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ा рдЬो рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдХृрдкा рдФрд░ рдПрдХрдЬुрдЯрддा рд╕े рднрд░ा рд╕ंрдкूрд░्рдг рдПрдХ рджिрд╡рд╕ рдмрди рдЧрдпा.

    рдЗрд╕рд╕े рдкूрд░्рд╡ рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓, рдкрдЯрдиा рдиे 5 рдордИ, 2026 рдХो рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рдХा рдкрд░्рд╡ рджिрд╡рд╕ рдмрдб़े рд╣ी рд╢्рд░рдж्рдзाрднाрд╡ рд╕े рдордиाрдпा। рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ुрдмрд╣ рдХी рд╕рднा рд╕े рд╣ुрдИ, рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рдЭाрд░рдЦंрдб рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдЕंрддिрдо рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдкूрд░्рд╡ рд╡िрдзाрдпрдХ рд╕рд╣ рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯрд░ рдЧ्рд▓ेрди рдЬोрд╕ेрдл рдЧैрд▓्рд╕्рдЯрди рдиे рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рд╢рдм्рдж рдХрд╣े рдФрд░ рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рдХे рдоूрд▓्рдпों рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХिрдпा।


рдЫाрдд्рд░ों рдиे рд░ंрдЧ-рдмिрд░ंрдЧे рдкोрд╕्рдЯрд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиी рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬुрдб़ी рдПрдХ рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी (рдХ्рд╡िрдЬ़) рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा। рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЖрдХрд░्рд╖рдг рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдЫाрдд्рд░ों рдХे рдмीрдЪ рд╣ुрдЖ рд░ोрдоांрдЪрдХ 'рд░рд╕्рд╕ाрдХрд╢ी' (Tug of War) рдХा рдоुрдХाрдмрд▓ा рдеा, рдЬिрд╕рдХा рд╕рдоाрдкрди рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдЖрдиंрджрдордпी рдЬीрдд рдХे рд╕ाрде рд╣ुрдЖ.


рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ (St. Dominic Savio's High School), рдкрдЯрдиा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖ 1982 рдоें рд╣ुрдИ рдеी। рдпрд╣ рд╕्рдХूрд▓

рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкрдЯрдиा рдХे рдиाрд╕рд░ीрдЧंрдЬ (рджीрдШा) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै .рдпрд╣ рд╕ीрдмीрдПрд╕рдИ (CBSE) рд╕े рд╕ंрдмрдж्рдз рдПрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдИрд╕ाрдИ рднाрд╖ाрдИ рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╣ै।

   рдЖрдЬ рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рд╕्рддंрдн рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै. 1982 рдоें рдЗрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рджो рдорд╣ाрди рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрджों — рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдЬोрд╕ेрдл рдЧैрд▓्рд╕्рдЯрди рдФрд░ рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी рдоौрд▓ी рдЧैрд▓्рд╕्рдЯрди — рдиे рдХी рдеी.


рдпрд╣ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЗрдоाрд░рдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рджृрд╖्рдЯि рдХा рд╕ाрдХाрд░ рд░ूрдк рд╣ै — рдРрд╕ी рджृрд╖्рдЯि, рдЬिрд╕рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдоाрдирд╡рддा, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЪрд░िрдд्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕ाрде рдЬोрдб़ा рдЧрдпा.


рдЪाрд░ рджрд╢рдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдоें рдпрд╣ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЕрдм 44 рд╡рд░्рд╖ рдкुрд░ाрдиा рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╡ृрдХ्рд╖ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рдЬрдб़ें рд╕рдорд░्рдкрдг рдоें рдФрд░ рд╢ाрдЦाрдПँ рд╕ेрд╡ा рдоें рдлैрд▓ी рд╣ुрдИ рд╣ैं.


рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдЬोрд╕ेрдл рдЧैрд▓्рд╕्рдЯрди рди рдХेрд╡рд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдЧ्рд░рдгी рдеे, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕рдоाрдЬрд╕ेрд╡ी рдФрд░ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдЙрдирдХी рдкрд╣рдЪाрди рдеी.


рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрди्рд╣ें рдмिрд╣ाрд░ рдФрд░ рдЭाрд░рдЦंрдб рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдордиोрдиीрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा. рд╡िрдзाрдпрдХ рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХुрд░्рдЬी рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдХी рдЪाрд░рджीрд╡ाрд░ी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рд╡ाрдпा, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдХी рдЧрд╡ाрд╣ी рджेрддा рд╣ै.


рдЖрдЬ, рдЙрд╕ी рдкрде рдкрд░ рдЙрдирдХे рдкुрдд्рд░ рдЧ्рд▓ेрди рдЬोрд╕ेрдл рдмрддौрд░ рдиिрджेрд╢рдХ рдФрд░ рдкुрдд्рд░рд╡рдзू рдЧ्рд▓ेंрдбा рдЧैрд▓्рд╕्рдЯрди рдмрддौрд░ рдк्рд░рдзाрдиाрдЪाрд░्рдпा рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рдмाрдЧрдбोрд░ рд╕ंрднाрд▓े рд╣ुрдП рд╣ैं.

рдЗрди рджोрдиों рдиे рди рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХी рд╢िрдХ्рд╖рдг рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рдирдИ рдКँрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдпा, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдзрд░्рдо рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдХो рднी рдкूрд░ी рдиिрд╖्рдаा рд╕े рдиिрднाрдпा рд╣ै.


рдкрдЯрдиा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХी рд╢рддाрдм्рджी рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдкрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХुрд░्рдЬी рдкрд▓्рд▓ी рдоें рд╢рддाрдм्рджी рдж्рд╡ाрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рд╡ाрдпा рдФрд░ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХुрд░्рдЬी рдЖрд░ाрдзрдиाрд▓рдп рдХा рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рд╕ंрдкрди्рди рдХрд░рд╡ाрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдкूрд░्рд╡рдЬों рдХी рд╕ेрд╡ा рднाрд╡рдиा рдХो рдЬीрд╡ंрдд рд░рдЦा рд╣ै.


рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╣ै — рдЬрд╣ाँ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕंрдХों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рдХो рджिрд╢ा рджेрдиा рд╣ै.


рдЗрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХी 44 рд╡рд░्рд╖ीрдп рдпाрдд्рд░ा рдпрд╣ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдЬрдм рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рдорд░्рдкрдг, рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдоें рд╡िрдирдо्рд░рддा рд╣ो, рддрдм рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╕्рд╡рдпं рдПрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рдмрди рдЬाрддा рд╣ै.




рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ : рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХा 44 рд╡рд░्рд╖ों рдХा рдЧौрд░рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рдлрд░

рдкрдЯрдиा рдХे рдиाрд╕рд░ीрдЧंрдЬ (рджीрдШा) рд╕्рдеिрдд St. Dominic Savio's High School рдоें рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рд╕ंрдд Saint Dominic Savio рдХा рдкрд░्рд╡ рджिрд╡рд╕ рдЕрдд्рдпंрдд рд╢्рд░рдж्рдзा, рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдордиाрдпा рдЧрдпा। рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рдХी рддрд░рд╣ рдЗрд╕ рдмाрд░ рднी 6 рдордИ рдХो рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдкрд░िрд╕рд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдк्рд░ाрд░्рдердиा, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдПрдХрдЬुрдЯрддा рдХी рд╕ुंрджрд░ рднाрд╡рдиा рд╕े рд╕рд░ाрдмोрд░ рджिрдЦाрдИ рджिрдпा। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрдпोрдЬрди рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдЫाрдд्рд░ों, рд╢िрдХ्рд╖рдХों, рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдФрд░ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрди рдЧрдпा।


рдЗрд╕ рдкाрд╡рди рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдкрдЯрдиा рдЖрд░्рдЪрдбाрдпोрд╕िрд╕ рдХे рдПрдоेрд░िрдЯрд╕ рдЖрд░्рдЪрдмिрд╢рдк William D'Souza рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдкрд╡िрдд्рд░ рдоाрд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдХुрд░्рдЬी рдкрд▓्рд▓ी рдХे рдк्рд░рдзाрди рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд Fr. Selvin Xavier рднी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े। рдк्рд░ाрд░्рдердиा рд╕рднा рдоें рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु, рд╢िрдХ्рд╖рдХ, рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдФрд░ рдЕрднिрднाрд╡рдХ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП। рдкूрд░ा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рдкрд░िрдкूрд░्рдг рдеा।


рдЖрд░्рдЪрдмिрд╢рдк рд╡िрд▓िрдпрдо рдбिрд╕ूрдЬा рдиे рдЕрдкрдиे рд╕ंрджेрд╢ рдоें рдХрд╣ा рдХि рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рдХा рдЬीрд╡рди рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХो рдЕрдкрдиाрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджी। рд╡рд╣ीं рдлाрджрд░ рд╕ेрд▓्рд╡िрди рдЬेрд╡िрдпрд░ рдиे рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдЪрд░्рдЪ рдХे рдк्рд░рддि рд╕ेрд╡ा рднाрд╡рдиा рдХो рдЬीрд╡рди рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрддाрдпा।


рдЗрд╕ рдкрд░्рд╡ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд 5 рдордИ 2026 рдХो рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рд╕рднा рд╕े рд╣ुрдИ рдеी। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдиिрджेрд╢рдХ рдПрд╡ं рдЭाрд░рдЦंрдб рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдЕंрддिрдо рдкूрд░्рд╡ рд╡िрдзाрдпрдХ Glenn Joseph Galstaun рдиे рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рдХे рдЬीрд╡рди рдоूрд▓्рдпों — рд╕рдд्рдп, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░рднрдХ्рддि — рдХो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЕрдкрдиाрдиे рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा।


рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдиे рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрднा рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХिрдпा। рд░ंрдЧ-рдмिрд░ंрдЧे рдкोрд╕्рдЯрд░ों, рд╕्рд▓ोрдЧрдиों рдФрд░ рдЪिрдд्рд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЫाрдд्рд░ों рдиे рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рдХे рдЬीрд╡рди рдХो рдЬीрд╡ंрдд рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा। рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा (рдХ्рд╡िрдЬ़) рдоें рдЫाрдд्рд░ों рдиे рдЙрдд्рд╕ाрд╣рдкूрд░्рд╡рдХ рднाрдЧ рд▓िрдпा। рдЗрд╕рд╕े рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдкрдиे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рд╕ंрдд рдХे рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдЖрджрд░्рд╢ों рдХो рдиिрдХрдЯ рд╕े рдЬाрдирдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ा।


рджिрди рдХा рд╕рдмрд╕े рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рдФрд░ рд░ोрдоांрдЪрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдФрд░ рдЫाрдд्рд░ों рдХे рдмीрдЪ рдЖрдпोрдЬिрдд рд░рд╕्рд╕ाрдХрд╢ी рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рд░рд╣ी। рдЦेрд▓ рдоैрджाрди рдоें рдЬрдм рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ рдЖрдордиे-рд╕ाрдордиे рдЖрдП рддो рдкूрд░े рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдХा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдмрди рдЧрдпा। рдЕंрддрддः рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдЯीрдо рдиे рдЖрдиंрджрдордпी рдЬीрдд рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी। рдЗрд╕ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдиे рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░ेрдо, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा।


рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖ 1982 рдоें рд╣ुрдИ рдеी। рдпрд╣ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЖрдЬ рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкрдЯрдиा рдХे рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╕ीрдмीрдПрд╕рдИ рд╕ंрдмрдж्рдз рдИрд╕ाрдИ рднाрд╖ाрдИ рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдоें рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдкрд╣рдЪाрди рд░рдЦрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рджो рдорд╣ाрди рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрджों — рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп Joseph Galstaun рдФрд░ рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी Molly Galstaun — рдиे рдХी рдеी।


рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдХेрд╡рд▓ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рдЪрд░िрдд्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рд╕рд╢рдХ्рдд рдЙрдкрдХрд░рдг рдоाрдиा। рдЗрд╕ी рд╕ोрдЪ рдХे рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी। рдЖрдЬ рдЪाрд░ рджрд╢рдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╡рдЯрд╡ृрдХ्рд╖ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рдЬрдб़ें рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдоें рдЧрд╣рд░ाрдИ рддрдХ рдлैрд▓ी рд╣ुрдИ рд╣ैं।


рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдЬोрд╕ेрдл рдЧैрд▓्рд╕्рдЯрди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж рдирд╣ीं рдеे, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬрд╕ेрд╡ी рдФрд░ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдЙрдирдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд╣рдЪाрди рдеी। рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрди्рд╣ें рдмिрд╣ाрд░ рдФрд░ рдЭाрд░рдЦंрдб рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдордиोрдиीрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рд╡िрдзाрдпрдХ рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХुрд░्рдЬी рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдХी рдЪाрд░рджीрд╡ाрд░ी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рд╡ाрдпा, рдЬो рдЙрдирдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЬीрд╡ंрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।


рдЖрдЬ рдЙрдирдХे рдкुрдд्рд░ рдЧ्рд▓ेрди рдЬोрд╕ेрдл рдЧैрд▓्рд╕्рдЯрди рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдиिрджेрд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдЙрдирдХी рдкुрдд्рд░рд╡рдзू Glenda Galstaun рдк्рд░рдзाрдиाрдЪाрд░्рдпा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рдирдИ рдКँрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪा рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЗрди рджोрдиों рдиे рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдЪрд░्рдЪ рд╕ेрд╡ा рдХो рд╕рдоाрди рдорд╣рдд्рд╡ рджेрддे рд╣ुрдП рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХो рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдЧрддि рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рд░рдЦा рд╣ै।

рдкрдЯрдиा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХी рд╢рддाрдм्рджी рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХुрд░्рдЬी рдкрд▓्рд▓ी рдоें рд╢рддाрдм्рджी рдж्рд╡ाрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рд╡ाрдпा। рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХुрд░्рдЬी рдЖрд░ाрдзрдиाрд▓рдп рдХे рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдХाрд░्рдп рдХो рднी рдкूрд░्рдг рдХрд░рд╡ाрдХрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдкूрд░्рд╡рдЬों рдХी рд╕ेрд╡ा рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рдЬीрд╡िрдд рд░рдЦा рд╣ै। рдпрд╣ рдХाрд░्рдп рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдпोрдЧрджाрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдк्рд░рддि рдЧрд╣рд░ी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।

рдЖрдЬ рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рдХेंрдж्рд░ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЕंрдХ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдПрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░, рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЪрд░िрдд्рд░рд╡ाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдиाрдиा рд╣ै।

рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी 44 рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдЧौрд░рд╡рдкूрд░्рдг рдпाрдд्рд░ा рдпрд╣ рд╕िрдж्рдз рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдЬрдм рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рдорд░्рдкрдг, рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдоें рд╡िрдирдо्рд░рддा рд╣ो, рддрдм рдХोрдИ рднी рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рдмрди рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ेंрдЯ рдбोрдоिрдиिрдХ рд╕ैрд╡िрдпो рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рдЖрдЬ рдЙрд╕ी рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдЬीрд╡ंрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै, рдЬो рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдХो рдЬ्рдЮाрди, рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХा рдоाрд░्рдЧ рджिрдЦाрддा рд░рд╣ेрдЧा।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░ 

Bihar:рдХिрд╕ рдоंрдд्рд░ी рдХे рдкाрд╕ рдХौрди рд╕ा рд╡िрднाрдЧ

 рдмिрд╣ाрд░ рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж : рдХिрд╕ рдоंрдд्рд░ी рдХे рдкाрд╕ рдХौрди рд╕ा рд╡िрднाрдЧ, рдЬाрдиिрдП рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े

рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж рдХा рдЧрдарди рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдХा рдоाрдорд▓ा рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдвांрдЪे рдХो рджिрд╢ा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдиिрд░्рдгрдп рднी рд╣ोрддा рд╣ै। рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдФрд░ рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдЧрдаिрдд рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиाрдУं, рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдХृрд╖ि, рдЙрдж्рдпोрдЧ рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдЬैрд╕े рдЕрдиेрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд╡рд░्рддрдоाрди рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж рдоें рд╡िрднिрди्рди рджрд▓ों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡рд░्рдЧों рдХे рдиेрддाрдУं рдХो рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рджेрдХрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЧрддि рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдХौрди рдоंрдд्рд░ी рдХिрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХो рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдЬैрд╕े рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдмрд╣ुрд▓ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╣рд░ рд╡िрднाрдЧ рдХी рднूрдоिрдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЖрдЗрдП рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж рдоें рдХिрд╕ рдоंрдд्рд░ी рдХे рдкाрд╕ рдХौрди-рдХौрди рд╕े рд╡िрднाрдЧ рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди рд╡िрднाрдЧों рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХ्рдпा рд╣ै।

рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪौрдзрд░ी рдХे рдкाрд╕ рд╕рдмрд╕े рдЕрд╣рдо рд╡िрднाрдЧ

рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪौрдзрд░ी рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЧृрд╣, рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп, рдиिрдЧрд░ाрдиी, рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рддрдеा рд╡े рд╕рднी рд╡िрднाрдЧ рд╕ौंрдкे рдЧрдП рд╣ैं рдЬो рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдоंрдд्рд░ी рдХो рдЖрд╡ंрдЯिрдд рдирд╣ीं рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдЧृрд╣ рд╡िрднाрдЧ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдХेंрдж्рд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдкुрд▓िрд╕ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЕрдкрд░ाрдз рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЗрд╕ी рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕрдзीрди рдЖрддी рд╣ै। рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╡िрднाрдЧ рдкूрд░े рд╕рд░рдХाрд░ी рдвांрдЪे рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी рд╕ंрднाрд▓ рд░рд╣े рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди

рд╢्рд░ी рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी рдХो рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдФрд░ рд╕ंрд╕рджीрдп рдХाрд░्рдп рд╡िрднाрдЧ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдмाрдв़ рдФрд░ рд╕ुрдЦाрдб़ рджोрдиों рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рдЬूрдЭрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрднाрдЧ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ै। рдирджिрдпों рдХे рддрдЯрдмंрдз, рд╕िंрдЪाрдИ рдпोрдЬрдиाрдПं рдФрд░ рдЬрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди рдЗрд╕ी рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕрдзीрди рдЖрддे рд╣ैं।

рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╡िрдЬेрди्рдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ рдкрд░

рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрднाрдЧ рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рд╡िрдЬेрди्рдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ рдХो рдоिрд▓ा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рд╡ाрдгिрдЬ्рдп-рдХрд░ рд╡िрднाрдЧ рднी рд╣ै। рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдмрдЬрдЯ, рдХрд░ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣, рд╡िрдд्рддीрдп рдиीрддि рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЦрд░्рдЪों рдХा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЗрд╕ी рд╡िрднाрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдХी рдХрдоाрди рд╢्рд░рд╡рдг рдХुрдоाрд░ рдХे рдкाрд╕

рд╢्рд░ी рд╢्рд░рд╡рдг рдХुрдоाрд░ рдХो рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рддрдеा рд╕ूрдЪрдиा рдПрд╡ं рдЬрди-рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╡िрднाрдЧ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдмрдб़ी рдЖрдмाрджी рдЧांрд╡ों рдоें рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХी рднूрдоिрдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рд╕рдб़рдХ, рдЖрд╡ाрд╕, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдкंрдЪाрдпрдд рд╕्рддрд░ рдХी рдпोрдЬрдиाрдПं рдЗрд╕ी рд╡िрднाрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рд╕िрди्рд╣ा рдХे рдкाрд╕

рдмिрд╣ाрд░ рдХृрд╖ि рдк्рд░рдзाрди рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╢्рд░ी рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рд╕िрди्рд╣ा рдХो рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдХिрд╕ाрдиों рдХी рдЖрдп рдмрдв़ाрдиे, рдЖрдзुрдиिрдХ рдЦेрддी рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рджेрдиे рддрдеा рдмीрдЬ рдФрд░ рд╕िंрдЪाрдИ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдоें рдЗрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рднूрдоिрдХा рд░рд╣рддी рд╣ै।

рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдПрд╡ं рднूрдоि рд╡िрднाрдЧ рджिрд▓ीрдк рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓ рдХे рдкाрд╕

рдбाреж рджिрд▓ीрдк рдХुрдоाрд░ рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓ рдХो рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдПрд╡ं рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рд╡िрднाрдЧ рд╕ौंрдкा рдЧрдпा рд╣ै। рднूрдоि рд╡िрд╡ाрдж, рджाрдЦिрд▓-рдЦाрд░िрдЬ, рднू-рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рддрдеा рд╕рд░рдХाрд░ी рдЬрдоीрдиों рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди рдЬैрд╕े рдХाрд░्рдп рдЗрд╕ी рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрддे рд╣ैं।

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рдХे рдЬिрдо्рдоे

рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдвांрдЪे рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╢्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рдХो рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा, рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рд╕ंрдЪाрд▓рди рдЗрд╕ी рд╡िрднाрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै।

рднрд╡рди рдиिрд░्рдоाрдг рд╡िрднाрдЧ рд▓ेрд╢ी рд╕िंрд╣ рдХे рдкाрд╕

рд╢्рд░ीрдорддी рд▓ेрд╢ी рд╕िंрд╣ рдХो рднрд╡рди рдиिрд░्рдоाрдг рд╡िрднाрдЧ рд╕ौंрдкा рдЧрдпा рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ी рднрд╡рдиों, рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों, рдкुрд▓ों рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рддрдеा рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдХा рдХाрд░्рдп рдпрд╣ी рд╡िрднाрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕рд╣рдХाрд░िрддा рд╡िрднाрдЧ рд░ाрдо рдХृрдкाрд▓ рдпाрджрд╡ рдХो

рд╢्рд░ी рд░ाрдо рдХृрдкाрд▓ рдпाрджрд╡ рдХो рд╕рд╣рдХाрд░िрддा рд╡िрднाрдЧ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдХिрд╕ाрди рд╕рдоिрддिрдпों, рд╕рд╣рдХाрд░ी рдмैंрдХों рдФрд░ рдбेрдпрд░ी рд╕рдоिрддिрдпों рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдоें рдЗрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХी рдЕрд╣рдо рднूрдоिрдХा рд╣ोрддी рд╣ै।

рдирдЧрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдЖрдИрдЯी рд╡िрднाрдЧ рдиीрддीрд╢ рдоिрд╢्рд░ा рдХे рдкाрд╕

рд╢्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдоिрд╢्рд░ा рдирдЧрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рдЖрд╡ाрд╕ рддрдеा рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ाрд╡ैрдзिрдХी рд╡िрднाрдЧ рд╕ंрднाрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╕्рдоाрд░्рдЯ рд╕िрдЯी, рд╢рд╣рд░ी рд╡िрдХाрд╕, рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдп рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдоें рдпрд╣ рд╡िрднाрдЧ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╡िрднाрдЧ рджाрдоोрджрд░ рд░ाрд╡рдд рдХे рдкाрд╕

рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рд╡ाрд╣рди рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдФрд░ рдпाрддाрдпाрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╢्рд░ी рджाрдоोрджрд░ рд░ाрд╡рдд рдХे рдкाрд╕ рд╣ै।

рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡िрдзि рд╡िрднाрдЧ рд╕ंрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдЯाрдЗрдЧрд░ рдХो

рд╢्рд░ी рд╕ंрдЬрдп рд╕िंрд╣ рдЯाрдЗрдЧрд░ рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡िрдзि рд╡िрднाрдЧ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों, рдХॉрд▓ेрдЬों рддрдеा рдХाрдиूрдиी рдоाрдорд▓ों рдХा рд╕ंрдЪाрд▓рди рдЗрд╕ी рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕрдзीрди рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЦाрдж्рдп рдПрд╡ं рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╡िрднाрдЧ рдЕрд╢ोрдХ рдЪौрдзрд░ी рдХे рдкाрд╕

рд░ाрд╢рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡िрддрд░рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी рдФрд░ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╣िрддों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рдЬिрдо्рдоा рд╢्рд░ी рдЕрд╢ोрдХ рдЪौрдзрд░ी рдХो рд╕ौंрдкा рдЧрдпा рд╣ै।

рдпोрдЬрдиा рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрднाрдЧ рднрдЧрд╡ाрди рд╕िंрд╣ рдХुрд╢рд╡ाрд╣ा рдХो

рд░ाрдЬ्рдп рдХी рджीрд░्рдШрдХाрд▓ीрди рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдпोрдЬрдиा рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╢्рд░ी рднрдЧрд╡ाрди рд╕िंрд╣ рдХुрд╢рд╡ाрд╣ा рдХे рдкाрд╕ рд╣ै।

рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдЕрд░ुрдг рд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХे рдкाрд╕

рд╢्рд░рдо рд╕ंрд╕ाрдзрди, рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╢्рд░рдоिрдХ рдХрд▓्рдпाрдг, рдпुрд╡ा, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдПрд╡ं рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рдЕрд░ुрдг рд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХो рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी рдХрдо рдХрд░рдиे рдФрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдиे рдоें рдЗрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдХी рдмрдб़ी рднूрдоिрдХा рд╣ै।

рдордж्рдп рдиिрд╖ेрдз рд╡िрднाрдЧ рдорджрди рд╕рд╣рдиी рдХो

рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд▓ाрдЧू рд╢рд░ाрдмрдмंрджी рдХाрдиूрди рдХे рдХाрд░рдг рдордж्рдп рдиिрд╖ेрдз рдЙрдд्рдкाрдж рдПрд╡ं рдиिрдмंрдзрди рд╡िрднाрдЧ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рдорджрди рд╕рд╣рдиी рдХे рдкाрд╕ рд╣ै।

рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрднाрдЧ

рдбाреж рд╕ंрддोрд╖ рдХुрдоाрд░ рд╕ुрдорди рдХो рд▓рдШु рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрднाрдЧ, рд╢्рд░ीрдорддी рд░рдоा рдиिрд╖ाрдж рдХो рдкिрдЫрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рдПрд╡ं рдЕрддि рдкिрдЫрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ рддрдеा рд╢्рд░ी рд░рдд्рдиेрд╢ рд╕ाрджा рдХो рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рд╡िрднाрдЧ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рд╢्рд░ी рдХुрдоाрд░ рд╢ैрд▓ेрди्рдж्рд░ рдкрде рдиिрд░्рдоाрдг рд╡िрднाрдЧ рд╕ंрднाрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рд╢्рд░ीрдорддी рд╢ीрд▓ा рдХुрдоाрд░ी рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдк्рд░ाрд╡ैрдзिрдХी рдПрд╡ं рддрдХрдиीрдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡िрднाрдЧ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдиिрднा рд░рд╣ी рд╣ैं।

рдкрд░्рдпрдЯрди рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рдХेрджाрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдЧुрдк्рддा рдХे рдкाрд╕ рд╣ै рдФрд░ рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддि рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рд▓рдЦेрди्рдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рд░ौрд╢рди рдХो рдоिрд▓ा рд╣ै।

рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХाрд░्рдп рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рд╕ुрдиीрд▓ рдХुрдоाрд░, рдЙрдж्рдпोрдЧ рдПрд╡ं рдЦेрд▓ рд╡िрднाрдЧ рд╕ुрд╢्рд░ी рд╢्рд░ेрдпрд╢ी рд╕िंрд╣ рддрдеा рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ рдоोреж рдЬрдоा рдЦाрди рдХो рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдбेрдпрд░ी, рдордд्рд╕्рдп рдПрд╡ं рдкрд╢ु рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рдирди्рджрдХिрд╢ोрд░ рд░ाрдо рдХे рдкाрд╕ рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдКрд░्рдЬा рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рд╢ैрд▓ेрд╢ рдХुрдоाрд░ рдЙрд░्рдл рдмुрд▓ो рдоंрдбрд▓ рд╕ंрднाрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдбाреж рдк्рд░рдоोрдж рдХुрдоाрд░ рдХो рдЦाрди рдПрд╡ं рднूрддрдд्рд╡ рддрдеा рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡िрднाрдЧ рдоिрд▓ा рд╣ै। рд╕рдоाрдЬ рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ीрдорддी рд╢्рд╡ेрддो рдЧुрдк्рддा рдХे рдкाрд╕ рд╣ै।

рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рдоिрдЦिрд▓ेрд╢ рддिрд╡ाрд░ी рдХो рд╕ौंрдкा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг, рд╡рди рдПрд╡ं рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╡िрднाрдЧ рдбाреж рд░ाрдордЪрди्рдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рд╕ंрднाрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं।

рд▓ोрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЕрднिрдпंрдд्рд░рдг рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рд╕ंрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рдЧрди्рдиा рдЙрдж्рдпोрдЧ рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рд╕ंрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рддрдеा рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рд╡िрднाрдЧ рд╢्рд░ी рджीрдкрдХ рдк्рд░рдХाрд╢ рдХे рдкाрд╕ рд╣ै।

рд╕ंрддुрд▓рди рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдк्рд░рдпाрд╕

рдмिрд╣ाрд░ рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж рдоें рд╡िрднाрдЧों рдХा рдмंрдЯрд╡ाрд░ा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдЙрдж्рдпोрдЧ рдФрд░ рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪे рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдЬैрд╕ी рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддिрдпां рд╣ैं। рдЕрдм рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрдЧा рдХि рд╡िрднिрди्рди рдоंрдд्рд░ी рдЕрдкрдиे рд╡िрднाрдЧों рдоें рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЬрдирддा рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдУं рдкрд░ рдХिрддрдиा рдЦрд░ा рдЙрддрд░рддे рд╣ैं।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar: рдЧंрдЧा рдирдЧрд░ рдХॉрд▓ोрдиी рдоें рдЕрддिрдХ्рд░рдордг, рдЧंрджрдЧी рдФрд░ рдЬрдирд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдХрдЯ

 рдЧंрдЧा рдирдЧрд░ рдХॉрд▓ोрдиी рдоें рдЕрддिрдХ्рд░рдордг, рдЧंрджрдЧी рдФрд░ рдЬрдирд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдХрдЯ : рдЖрдЦिрд░ рдХрдм рдЬाрдЧेрдЧा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди?

рдЧंрдЧा рдирдЧрд░ рдХॉрд▓ोрдиी рдХे рд╡ाрд░्рдб 22рдмी рд╕्рдеिрдд рдХुрд░рдЬी рдмाрд▓ूрдкрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рдкिрдЫрд▓े рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдРрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬो рдХेрд╡рд▓ рдЕрд╕ुрд╡िрдзा рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдЬрдирдЬीрд╡рди, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЧंрднीрд░ рдЦрддрд░ा рдмрди рдЪुрдХी рд╣ैं। рд╕рдб़рдХ рдЕрддिрдХ्рд░рдордг, рдЕрд╡ैрдз рдкाрд░्рдХिंрдЧ, рдХूрдб़ा-рдХрдЪрд░े рдХा рдЕंрдмाрд░, рдордЪ्рдЫрд░ों рдХा рдк्рд░рдХोрдк рдФрд░ рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдмाрдзिрдд рдкрд╣ुंрдЪ—рдпे рд╕рдм рдоिрд▓рдХрд░ рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХा рдЬीрд╡ंрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрдиा рд░рд╣े рд╣ैं। рджुрдЦрдж рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдИ рдмाрд░ рдоौрдЦिрдХ рдФрд░ рд▓िрдЦिрдд рд╢िрдХाрдпрддें рдХрд░рдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЕрдм рддрдХ рдХोрдИ рдаोрд╕ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдирд╣ीं рд╣ुрдИ рд╣ै।

рдЧंрдЧा рдирдЧрд░ рдХॉрд▓ोрдиी рдХा рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдоाрд░्рдЧ рдордХाрди рд╕ंрдЦ्рдпा 1 рд╕े рд╕ीрдзे рдХुрд░рдЬी рдмाрд▓ूрдкрд░ рдоुрдЦ्рдп рд╕рдб़рдХ рд╕े рдЬुрдб़рддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдоाрд░्рдЧ рдЖрдЧे рджाрдиाрдкुрд░–рдЧांрдзी рдоैрджाрди рдоुрдЦ्рдп рд╕рдб़рдХ, рдЕрдЯрд▓ рдкрде рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рддрдХ рд╕ंрдкрд░्рдХ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд▓рдЧрднрдЧ 50 рдШрд░ों рдХे рд▓ोрдЧ рдЗрд╕ी рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ैं। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЧрд▓ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдкूрд░े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдЬीрд╡рдирд░ेрдЦा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЖрдЬ рдпрд╣ी рд╕рдб़рдХ рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рдФрд░ рдЕрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдХाрд░рдг рдзीрд░े-рдзीрд░े рджрдо рддोрдб़рддी рдирдЬрд░ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै।

рд╡рд░्рд╖ 2016-17 рдоें рдЬрдм рдЗрд╕ рд╕рдб़рдХ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ुрдЖ рдеा рддрдм рдЗрд╕рдХी рдЪौрдб़ाрдИ рдордХाрди рд╕ंрдЦ्рдпा 1 рд╕े 14 рддрдХ рд▓рдЧрднрдЧ 14 рд╕े 16 рдлीрдЯ рддрдеा рдЖрдЧे 10 рд╕े 12 рдлीрдЯ рдеी। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдпрд╣ рдоाрд░्рдЧ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЖрд╡ाрдЧрдорди рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा। рдХिंрддु рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЕрдиेрдХ рднрд╡рди рдиिрд░्рдоाрдг рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо рдХे рдоाрд╕्рдЯрд░ рдк्рд▓ाрди рдФрд░ рдоाрдирдХों рдХी рдЕрдирджेрдЦी рдХрд░ рдХिрдП рдЧрдП। рдХрдИ рдордХाрди рдоाрд▓िрдХों рдиे рд╕рдб़рдХ рдХी рдУрд░ рд╕ीрдв़िрдпां рдмрдв़ा рджीं, рдХрд╣ीं рдЫрдЬ्рдЬे рдиिрдХाрд▓ рджिрдП рдЧрдП рддो рдХрд╣ीं рдмाрдЙंрдб्рд░ी рджीрд╡ाрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ा рджी рдЧрдИ। рдкрд░िрдгाрдо рдпрд╣ рд╣ुрдЖ рдХि рд╕рдб़рдХ рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЪौрдб़ाрдИ рд▓рдЧाрддाрд░ рдХрдо рд╣ोрддी рдЪрд▓ी рдЧрдИ।

рд╕рдорд╕्рдпा рдпрд╣ीं рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рд╕ंрдХрд░ी рд╣ो рдЪुрдХी рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рд▓ोрдЧ рдоोрдЯрд░рд╕ाрдЗрдХिрд▓, рдЯोрдЯो, рдЯेрдо्рдкो, рдаेрд▓ा рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡ाрд╣рди рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рдЦрдб़ा рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं। рдХрдИ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рд╕्рдеिрддि рдРрд╕ी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдХि рджो рд▓ोрдЧ рднी рд╕ाрде рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ рд╕рдХрддे। рдпрджि рдХोрдИ рд╡ाрд╣рди рд╕ाрдордиे рд╕े рдЖ рдЬाрдП рддो рдШंрдЯों рдЬाрдо рдЬैрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдмрди рдЬाрддी рд╣ै। рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╡िрд╡ाрдж рдФрд░ рдЭрдЧрдб़े рдХी рдиौрдмрдд рдЖ рдЬाрддी рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 2024 рдоें рдордХाрди рд╕ंрдЦ्рдпा 34 рдХे рдиिрд╡ाрд╕ी рдж्рд╡ाрд░ा рд╡ाрд░्рдб рдкाрд░्рд╖рдж рдХो рд▓िрдЦिрдд рд╢िрдХाрдпрдд рднी рджी рдЧрдИ рдеी рдХि рдкрдб़ोрд╕ी рд╕рдб़рдХ рдЕрд╡рд░ुрдж्рдз рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рдкрд░ рдзрдордХी рд╡ рдЭрдЧрдб़ा рдХрд░рддे рд╣ैं, рдХिंрддु рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╢ूрди्рдп рд░рд╣ा।

рд╕рдмрд╕े рджुрдЦрдж рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдкрд╣рд▓ू рд╡рд╣ рдШрдЯрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рдкूрд░े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдЭрдХрдЭोрд░ рджिрдпा। рдордХाрди рд╕ंрдЦ्рдпा 39 рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╡िрднाрдЧ рдоें рд╕ंрд╡िрджा рдкрд░ рдХाрд░्рдпрд░рдд рдПрдХ рдпुрд╡ा рдЕрднिрдпंрддा рдХी рддрдмीрдпрдд рдЧंрднीрд░ рд╣ुрдИ। рдПрдо्рдмुрд▓ेंрд╕ рдХो рдШрд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ рд╣ुрдИ рдХ्рдпोंрдХि рд░ाрд╕्рддा рд╕ंрдХрд░ा рдФрд░ рдЕрд╡рд░ुрдж्рдз рдеा। рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ी рджेрд░ी рдХे рдХाрд░рдг рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордп рдкрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ुрд╡िрдзा рдирд╣ीं рдоिрд▓ рд╕рдХी рдФрд░ рдХुрд░्рдЬी рд╕्рдеिрдд рд╣ोрд▓ी рдлैрдоिрд▓ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рдж्рд╡ाрд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЧрдИ। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдоृрдд्рдпु рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдФрд░ рдЕрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг рдХी рднрдпाрд╡рд╣ рдХीрдордд рд╣ै। рдпрджि рд╕рдб़рдХें рдРрд╕ी рд╣ी рдЕрд╡рд░ुрдж्рдз рд░рд╣ीं рддो рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдФрд░ рдХिрддрдиी рдЬाрдиें рдЬोрдЦिрдо рдоें рдкрдб़ेंрдЧी, рдЗрд╕рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдиा рдХрдаिрди рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдордХाрди рд╕ंрдЦ्рдпा 15-16 рдХे рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд рдЦाрд▓ी рднूрдЦंрдб рдПрдХ рдмрдб़े рдХूрдб़ाрдШрд░ рдоें рдмрджрд▓ рдЪुрдХा рд╣ै। рдпрд╣ां рднाрд░ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдХूрдб़ा-рдХрдЪрд░ा рдЬрдоा рд╣ै। рдмрджрдмू рд╕े рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рджूрд╖िрдд рд░рд╣рддा рд╣ै। рдордЪ्рдЫрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдбेंрдЧू, рдорд▓ेрд░िрдпा рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕ंрдХ्рд░ाрдордХ рдмीрдоाрд░िрдпों рдХा рдЦрддрд░ा рдоंрдбрд░ा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЬंрдЧрд▓ी рдЭाрдб़िрдпों рдоें рд╕ांрдк-рдмिрдЪ्рдЫू рдиिрдХрд▓рдиे рдХी рдШрдЯрдиाрдПं рднी рд╕ाрдордиे рдЖрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं। рд╕рдмрд╕े рдЪिंрддाрдЬрдирдХ рд╕्рдеिрддि рддрдм рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдкेрдб़ों рдФрд░ рд▓рддाрдУं рдХी рд╢ाрдЦाрдПं рдмिрдЬрд▓ी рдХे рддाрд░ों рдоें рдЙрд▓рдЭ рдЬाрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдХрднी рднी рд╢ॉрд░्рдЯ рд╕рд░्рдХिрдЯ рдпा рдмрдб़ा рд╣ाрджрд╕ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдХेрд╡рд▓ рд╕рдлाрдИ рдпा рд╕рдб़рдХ рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕े рдЬुрдб़ा рдЧंрднीрд░ рд╡िрд╖рдп рд╣ै। рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧों рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХेрд╡рд▓ рдЯैрдХ्рд╕ рд╡рд╕ूрд▓рдиा рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рднी рд╣ै। рдпрджि рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рдПрдо्рдмुрд▓ेंрд╕ рдирд╣ीं рдкрд╣ुंрдЪ рд╕рдХे, рдпрджि рд▓ोрдЧ рдЧंрджрдЧी рдФрд░ рдордЪ्рдЫрд░ों рдХे рдмीрдЪ рд░рд╣рдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рд╣ों, рдпрджि рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рдХे рдХाрд░рдг рд░ोрдЬ рд╡िрд╡ाрдж рд╣ो рд░рд╣े рд╣ों, рддो рдпрд╣ рд╕ीрдзे-рд╕ीрдзे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡िрдлрд▓рддा рдоाрдиी рдЬाрдПрдЧी।

рд╕्рдеाрдиीрдп рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рдоांрдЧ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдЬाрдпрдЬ рдФрд░ рдЬрдирд╣िрдд рдоें рд╣ै। рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕рдб़рдХ рдХी рд╡िрдзिрд╡рдд рдоाрдкी рдХрд░ рдЕрд╡ैрдз рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рд╣рдЯाрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╕рдб़рдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрдкрдд्рддि рд╣ै, рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдиिрдЬी рдЬाрдЧीрд░ рдирд╣ीं। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рдЕрд╡ैрдз рд░ूрдк рд╕े рд╡ाрд╣рди рдЦрдб़ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдпा рдЬाрдП। рдкुрд▓िрд╕ рдФрд░ рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░ рдоाрд░्рдЧ рдХो рдмाрдзाрдоुрдХ्рдд рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдХूрдб़ा-рдХрдЪрд░ा рд╣рдЯाрдиे рдХे рд╕ाрде рдиिрдпрдоिрдд рд╕рдлाрдИ, рдзुрдЖं рдЫिрдб़рдХाрд╡ рдФрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдиा рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдЦाрд▓ी рднूрдЦंрдбों рдХो рдХूрдб़ाрдШрд░ рдмрдирдиे рд╕े рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдЧрд░ाрдиी рдмрдв़ाрдИ рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЬंрдЧрд▓ी рдЭाрдб़िрдпों рдФрд░ рдмिрдЬрд▓ी рддाрд░ों рд╕े рд▓िрдкрдЯी рд▓рддाрдУं рдХी рдХрдЯाрдИ рднी рддрдд्рдХाрд▓ рдХрд░ाрдИ рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП рддाрдХि рдХिрд╕ी рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдХी рдЖрд╢ंрдХा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХे।

рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕рдб़рдХों рдХो рдоाрд╕्рдЯрд░ рдк्рд▓ाрди рдФрд░ рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдЬрд░ूрд░рддों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХिрдпा рдЬाрдП। рд╢рд╣рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕рдб़рдХ рдХेрд╡рд▓ рдЪрд▓рдиे рдХा рд░ाрд╕्рддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рд░рдХ्рд╖ा рдХा рдоाрдз्рдпрдо рднी рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рдлाрдпрд░ рдм्рд░िрдЧेрдб, рдПрдо्рдмुрд▓ेंрд╕ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╡ाрд╣рди рд╕рдордп рдкрд░ рди рдкрд╣ुंрдЪ рд╕рдХें рддो рдХिрд╕ी рднी рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢рд╣рд░ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдЕрд░्рдерд╣ीрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

рдЧंрдЧा рдирдЧрд░ рдХॉрд▓ोрдиी рдХे рд▓ोрдЧों рдХी рдпрд╣ рдЖрд╡ाрдЬ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдоोрд╣рд▓्рд▓े рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рддे рдЕрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╢рд╣рд░ीрдХрд░рдг рдХी рдЪेрддाрд╡рдиी рд╣ै। рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджेрддे рд╣ुрдП рдиिрдпрдоिрдд рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕्рдеाрдпी рд╕рдоाрдзाрди рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░े। рдЬрдирддा рдЕрдм рдХेрд╡рд▓ рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рди рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдЪाрд╣рддी рд╣ै। рдпрджि рд╕рдордп рд░рд╣рддे рдХрджрдо рдирд╣ीं рдЙрдаाрдП рдЧрдП рддो рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рджिрдиों рдоें рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ рдФрд░ рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд▓े рд╕рдХрддा рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

World:рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рджिрд╡рд╕ рдХा рдорд╣рдд्рд╡

  8 рдордИ : рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕ंрдШрд░्рд╖, рд╡िрдЬрдп рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрди


рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 8 рдордИ рдХा рджिрди рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рд╕ंрдШрд░्рд╖ों, рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЕрднिрдпाрдиों рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдХेрд╡рд▓ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХी рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╡рддा, рд╢ांрддि, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдЕрдиेрдХ рдЕрдз्рдпाрдпों рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рд╣ै। рднाрд░рдд рд╕рд╣िрдд рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдоें 8 рдордИ рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░ूрдкों рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдХрд╣ीं рдпрд╣ рдпुрдж्рдз рдоें рд╡िрдЬрдп рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै, рддो рдХрд╣ीं рдоाрдирд╡ рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै।

рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рджिрд╡рд╕ рдХा рдорд╣рдд्рд╡

8 рдордИ рдХो рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ “рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рджिрд╡рд╕” рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рд╣ेрдирд░ी рдб्рдпूрдиेंрдЯ рдХे рдЬрди्рдорджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╣ेрдирд░ी рдб्рдпूрдиेंрдЯ рдиे рдпुрдж्рдз рдФрд░ рдЖрдкрджा рдХे рд╕рдордп рдШाрдпрд▓ рдФрд░ рдкीрдб़िрдд рд▓ोрдЧों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд▓िрдП рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдеी। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХिрд╕ी рдзрд░्рдо, рдЬाрддि рдФрд░ рд╕ीрдоा рд╕े рдКрдкрд░ рд╣ै।

рдЖрдЬ рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рджुрдиिрдпा рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рд╣рд░ рджेрд╢ рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджाрдУं, рдпुрдж्рдз, рдорд╣ाрдоाрд░ी рдФрд░ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рд╕рдордп рдпрд╣ рд╕ंрд╕्рдеा рд░ाрд╣рдд рдФрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै। рдХोрд╡िрдб рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рджौрд░ाрди рднी рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рдиे рд▓ोрдЧों рддрдХ рджрд╡ाрдЗрдпाँ, рднोрдЬрди рдФрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕рд╣ाрдпрддा рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ рдеी।

рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рджिрд╡рд╕ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡ рд╕ेрд╡ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдзрд░्рдо рд╣ै। рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмрдв़рддी рд╕्рд╡ाрд░्рдердкрд░рддा рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╣ीрдирддा рдХे рдмीрдЪ рдпрд╣ рджिрд╡рд╕ рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рд╡िрдЬрдп рджिрд╡рд╕

8 рдордИ рдХो рдпूрд░ोрдк рдоें “рд╡िрдХ्рдЯ्рд░ी рдЗрди рдпूрд░ोрдк рдбे” рдпाрдиी рд╡िрдЬрдп рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдпाрдж рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 1945 рдоें рдЗрд╕ी рджिрди рдиाрдЬी рдЬрд░्рдордиी рдиे рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкрдг рдХिрдпा рдеा рдФрд░ рдпूрд░ोрдк рдоें рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рдеा। рдЗрд╕ рдпुрдж्рдз рдиे рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рд╡िрдиाрд╢, рдоौрдд рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдХी рднрдпाрд╡рд╣ рддрд╕्рд╡ीрд░ рджिрдЦाрдИ рдеी।

рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдоें рдХрд░ोрдб़ों рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдЧрдИ рдеी। рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ुрдИ, рдЬिрд╕рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдЧрдарди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ। 8 рдордИ рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдпुрдж्рдз рдХрднी рд╕рдоाрдзाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рд╢ांрддि, рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддि рд╣ी рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдпрддा рдХो рдмрдЪा рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЖрдЬ рдЬрдм рджुрдиिрдпा рдХे рдХрдИ рд╣िрд╕्рд╕ों рдоें рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдпुрдж्рдз рдЬैрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ рдмрди рд░рд╣ी рд╣ैं, рддрдм 8 рдордИ рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

рдеैрд▓ेрд╕ीрдоिрдпा рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рд╕े рдЬुрдб़ा рд╕ंрджेрд╢

рдордИ рдорд╣ीрдиे рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рд╕े рдЬुрдб़े рдХрдИ рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ 8 рдордИ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдеैрд▓ेрд╕ीрдоिрдпा рдЬैрд╕ी рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░ी рдкрд░ рднी рдЪрд░्рдЪा рддेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै। рдеैрд▓ेрд╕ीрдоिрдпा рдПрдХ рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХ рд░рдХ्рдд рд░ोрдЧ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдорд░ीрдЬ рдХो рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд░рдХ्рдд рдЪрдв़ाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрдб़рддी рд╣ै।

рднाрд░рдд рдоें рд▓ाрдЦों рд▓ोрдЧ рдЗрд╕ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ैं। рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХी рдХрдоी рдФрд░ рд╕рдордп рдкрд░ рдЬाँрдЪ рди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдиेрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдЭेрд▓рддे рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рд╡िрд╡ाрд╣ рдкूрд░्рд╡ рд░рдХ्рдд рдЬाँрдЪ рдФрд░ рд╕рдордп рдкрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╕े рдЗрд╕ рдмीрдоाрд░ी рдХो рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рд░ोрдХा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

8 рдордИ рд╣рдоें рдпрд╣ рднी рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╕рдоाрдЬ рд╣ी рдордЬрдмूрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП 8 рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡

рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рднी рдордИ рдХा рдорд╣ीрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдордп рдХрдИ рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рдкрд░िрдгाрдо, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдФрд░ рдЬрдирд╣िрдд рдХे рдоुрдж्рджे рдЪрд░्рдЪा рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं। рджेрд╢ рдоें рдмрдв़рддी рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी, рдорд╣ँрдЧाрдИ, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХी рдХрдоी рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕ंрдХрдЯ рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдЬрдирддा рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЙрдарддी рд░рд╣рддी рд╣ै।

8 рдордИ рдХा рджिрди рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдЬрдирддा рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╕ुрдирдиा, рдЧрд░ीрдмों рдФрд░ рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा рддрдеा рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рд╢ाрд╕рди рджेрдиा рднी рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै।

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдк्рд░ेрд░рдгा

рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХा рдпुрдЧ рд╣ै। 8 рдордИ рд╣рдоें рдЙрди рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдФрд░ рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдХो рднी рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддा рд╣ै рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдоें рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा। рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рд╕ंрдЪाрд░, рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рддрдХрдиीрдХ рдиे рджुрдиिрдпा рдХो рддेрдЬी рд╕े рдмрджрд▓ рджिрдпा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рддрдХрдиीрдХ рдХे рд╕ाрде рдЪुрдиौрддिрдпाँ рднी рдмрдв़ी рд╣ैं। рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдлрд░्рдЬी рдЦрдмрд░ें, рд╕ाрдЗрдмрд░ рдЕрдкрд░ाрдз рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡ рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рд╕рдоाрдЬ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рддрдХрдиीрдХ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдФрд░ рдиैрддिрдХрддा рдХे рд╕ाрде рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪेрддрдиा рдХा рджिрди

рдЖрдЬ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрдХрдЯ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрднाрдЬрди рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣े рд╣ैं। рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें 8 рдордИ рд╣рдоें рдоाрдирд╡рддा, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╕ोрдЪрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै। рдЬрд░ूрд░рдд рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЖंрдХрдб़ों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рди рд░рд╣े, рдмрд▓्рдХि рдЕंрддिрдо рд╡्рдпрдХ्рддि рддрдХ рди्рдпाрдп рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░े।

рдЧрд░ीрдм, рдордЬрджूрд░, рдХिрд╕ाрди, рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдФрд░ рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рдЖрдЬ рднी рдЧंрднीрд░ рд╣ैं। рдпрджि рд╕рдоाрдЬ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдирд╣ीं рдмрдиेрдЧा рддो рд╡िрдХाрд╕ рдЕрдзूрд░ा рд░рд╣ рдЬाрдПрдЧा।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

8 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╡рддा, рд╢ांрддि, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпुрдж्рдз рдХी рднрдпाрд╡рд╣рддा рд╕े рдмрдЪрдиे, рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рдиे, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд░рд╣рдиे рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рдЖрдЬ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдХेрд╡рд▓ рджिрд╡рд╕ рдордиाрдиे рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рди рд░рд╣ें, рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХे рд╕ंрджेрд╢ों рдХो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрддाрд░ें। рдоाрдирд╡ рд╕ेрд╡ा, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдФрд░ рд╢ांрддि рдХी рднाрд╡рдиा рд╣ी рдХिрд╕ी рднी рд╕рдн्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ोрддी рд╣ै। 8 рдордИ рдХा рдпрд╣ी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕ंрджेрд╢ рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 7 рдордИ 2026

India: рдирдпा рд╡िрдзेрдпрдХ рдФрд░ рдмрдв़рддी рдЖрд╢ंрдХाрдПँ

рдПрдлрд╕ीрдЖрд░рдП рд╕ंрд╢ोрдзрди рдкрд░ рд╕ीрдмीрд╕ीрдЖрдИ рдХी рдЪिंрддा: рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдкрд░ рдЙрдарддे рд╕рд╡ाрд▓


рднाрд░рдд рдоें рд╡िрджेрд╢ी рдлंрдбिंрдЧ рд╕े рдЬुрдб़े рдХाрдиूрди Foreign Contribution Regulation Act (FCRA) рдоें рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╕ंрд╢ोрдзрдиों рдХो рд▓ेрдХрд░ рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХैрдеोрд▓िрдХ рд╕ंрдЧрдарди Catholic Bishops’ Conference of India рдиे рдЧंрднीрд░ рдЪिंрддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी рд╣ै। рд╕ंрдЧрдарди рдиे рдЗрд╕ рд╡िрдзेрдпрдХ рдХो “рдЦрддрд░рдиाрдХ” рдФрд░ “рдЪिंрддाрдЬрдирдХ” рдмрддाрдпा рд╣ै। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╕ंрд╡िрдзाрди рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рджрдд्рдд рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддाрдУं рдкрд░ рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рджे рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╡िрдзेрдпрдХ рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдФрд░ рд╕ंрд╕рдж рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрддि

рдпрд╣ рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╡िрдзेрдпрдХ 26 рдоाрд░्рдЪ рдХो Lok Sabha рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рддрд░्рдХ рд╣ै рдХि рдЗрди рд╕ंрд╢ोрдзрдиों рд╕े рд╡िрджेрд╢ी рдЪंрджे рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдмрдв़ेрдЧी। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдХрдИ рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рджрд▓ों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрдЧрдардиों рдиे рдЗрд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЖрдкрдд्рддि рдЬрддाрдИ рд╣ै।

рд╕ीрдмीрд╕ीрдЖрдИ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡िрдзेрдпрдХ рдХो рдмिрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЪрд░्рдЪा рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдХे рдкेрд╢ рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬो рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕ीрдмीрд╕ीрдЖрдИ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдкрдд्рддिрдпाँ

рд╕ीрдмीрд╕ीрдЖрдИ рдиे рдЕрдкрдиे рдмрдпाрди рдоें рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджुрдУं рдкрд░ рдЪिंрддा рдЬрддाрдИ рд╣ै:

1. рдХाрд░्рдпрдкाрд▓िрдХा рдХे рдЕрддिрд░ेрдХ рдХा рдЦрддрд░ा

рд╕ंрдЧрдарди рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╕ंрд╢ोрдзрди “executive overreach” рдпाрдиी рдХाрд░्рдпрдкाрд▓िрдХा рдХे рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдХे рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рдХाрдордХाрдЬ рдоें рджрдЦрд▓ рджेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।

2. рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рд░рдж्рдж рдХрд░рдиे рдФрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХा рдЕрдзिрдХाрд░

рдирдП рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдХे рддрд╣рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдПрдХ рдирдИ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕िंрдЧ рдЕрдеॉрд░िрдЯी рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рдЧैрд░-рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрдЧрдардиों (NGOs) рдФрд░ рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдХो рдирд╡ीрдиीрдХृрдд рдХрд░рдиे рдпा рд░рдж्рдж рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ोрдЧा। рдЗрддрдиा рд╣ी рдирд╣ीं, рдпрд╣ рдЕрдеॉрд░िрдЯी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рдлंрдб, рд╕ंрдкрдд्рддि рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдкрд░ рднी рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै।

3. рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХा рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдФрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди

рд╡िрдзेрдпрдХ рдоें рдпрд╣ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рднी рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрд╕्рдеाрдпी рдпा рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рдХिрд╕ी рд╕ंрд╕्рдеा рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдХो рдЕрдкрдиे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рд▓े рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╕ीрдмीрд╕ीрдЖрдИ рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा, рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЦрдб़े рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдкрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рдк्рд░рднाрд╡

рд╕ीрдмीрд╕ीрдЖрдИ рдиे рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рд╡िрдзेрдпрдХ рд╕ंрд╡िрдзाрди рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рджрдд्рдд рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдЧрдарди рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рджेрд╢ рдоें, рдЬрд╣ां рд╡िрд╡िрдзрддा рдФрд░ рдмрд╣ुрд▓рддा рдХो рдорд╣рдд्рд╡ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдРрд╕े рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдЪिंрддाрдЬрдирдХ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╡िрд╕्рддृрдд рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдХी рдоांрдЧ

рд╕ंрдЧрдарди рдиे рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдЕрдкीрд▓ рдХी рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╡िрдзेрдпрдХ рдХो рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕рднी рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкрдХ्рд╖ों—рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी, рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрдЧрдардиों, рдФрд░ рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рджрд▓ों—рдХे рд╕ाрде рд╡्рдпाрдкрдХ рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЬाрдП। рдЗрд╕рд╕े рди рдХेрд╡рд▓ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдв़ेрдЧी рдмрд▓्рдХि рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХी рднी рд░рдХ्рд╖ा рд╣ोрдЧी।


рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдоें рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдФрд░ рд╡िрджेрд╢ी рдлंрдбिंрдЧ рдХा рдоुрдж्рджा: рдЬांрдЪ рдФрд░ рд╡िрд╡ाрдж

рдИрдбी рдХी рдЬांрдЪ рдФрд░ рдЦुрд▓ाрд╕े

рдЗрд╕ी рдмीрдЪ Enforcement Directorate (рдИрдбी) рдиे рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026 рдоें Chhattisgarh рдХे рдирдХ्рд╕рд▓ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ Bastar рдФрд░ Dhamtari рдоें рд╡िрджेрд╢ी рдлंрдбिंрдЧ рдХे рдЬрд░िрдП рдХрдеिрдд рдЕрд╡ैрдз рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдХे рдПрдХ рдмрдб़े рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХा рдЦुрд▓ाрд╕ा рдХिрдпा рд╣ै।

рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕ंрд╕्рдеा рд╕े рдлंрдбिंрдЧ рдХा рдЖрд░ोрдк

рдЬांрдЪ рдоें рдпрд╣ рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рдХि The Timothy Initiative (TTI) рдиाрдордХ рдПрдХ рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕ंрд╕्рдеा рдиे рднाрд░рдд рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 95 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХा рд▓ेрди-рджेрди рдХिрдпा। рдЗрд╕рдоें рд╕े рдХрд░ीрдм 6.5 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдоें рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдФрд░ рдЪрд░्рдЪ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЧрдП।

рдбेрдмिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд▓ेрди-рджेрди

рдИрдбी рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡िрджेрд╢ी рдбेрдмिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдирдХрджी рдиिрдХाрд▓ी рдЬाрддी рдеी рдФрд░ рдЙрд╕े рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдк्рд░рдЪाрд░-рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рдЦрд░्рдЪ рдХिрдпा рдЬाрддा рдеा। рдпрд╣ рддрд░ीрдХा рд╡िрдд्рддीрдп рдиिрдпрдоों рдХे рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддा рд╣ै।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा

рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдЧрд░्рдоा рджिрдпा рд╣ै। рдЬрд╣ां рдПрдХ рдУрд░ рд╕рдд्рддाрд░ूрдв़ рджрд▓ рдиे рд╕рдЦ्рдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХी рдмाрдд рдХрд╣ी рд╣ै, рд╡рд╣ीं рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдиे рдЬांрдЪ рдХी рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖рддा рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрдП рд╣ैं।

рд╕्рдеाрдиीрдп рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд╕рдоुрджाрдпों рдоें рднी рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдХो рд▓ेрдХрд░ рдиाрд░ाрдЬрдЧी рджेрдЦी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдХрдИ рд▓ोрдЧों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдмाрд╣рд░ी рдлंрдбिंрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдирдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдвांрдЪे рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।


рджोрдиों рдоुрдж्рджों рдХा рд╕ंрдмंрдз рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп

рдПрдлрд╕ीрдЖрд░рдП рд╕ंрд╢ोрдзрди рдФрд░ рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдоें рд╡िрджेрд╢ी рдлंрдбिंрдЧ рдХे рдоाрдорд▓े рдХो рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдПрдХ рдУрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рд╡िрджेрд╢ी рдЪंрджे рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрдиूрди рд╕рдЦ्рдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै, рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрдЧрдарди рдЗрд╕े рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдкрд░ рд╣рдорд▓ा рдоाрди рд░рд╣े рд╣ैं।

рдпрд╣ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдиा рдмेрд╣рдж рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рдЬрд╣ां рдПрдХ рдУрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ो, рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рднी рдмрдиी рд░рд╣े।


рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: 

рдПрдлрд╕ीрдЖрд░рдП рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╡िрдзेрдпрдХ рдФрд░ рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдоें рд╕ाрдордиे рдЖрдП рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं рдХि рд╡िрджेрд╢ी рдлंрдбिंрдЧ рдХा рдоुрдж्рджा рдХिрддрдиा рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЬрдЯिрд▓ рд╣ै। Catholic Bishops’ Conference of India рдХी рдЪिंрддाрдПँ рдФрд░ Enforcement Directorate рдХी рдЬांрдЪ рджोрдиों рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं।

рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░, рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрдЧрдарди рдоिрд▓рдХрд░ рдПрдХ рдРрд╕ा рд╕рдоाрдзाрди рдиिрдХाрд▓ें, рдЬो рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा—рддीрдиों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рд╕рдХे। 


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...