ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рд╢рдиिрд╡ाрд░, 18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026

рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдИрд╕ाрдИ рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХी рднूрдоिрдХा

 рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдИрд╕ाрдИ рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХी рднूрдоिрдХा: рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рд╡्рдпाрдкрдХ рдпोрдЧрджाрди

                                                                                                                  рд▓ेрдЦрдХ: рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░ 


рдмि
рд╣ाрд░ рдПрдХ рдРрд╕ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдмंрдзी рдЪुрдиौрддिрдпाँ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдоौрдЬूрдж рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЗрди рдЪुрдиौрддिрдпों рдХे рдмीрдЪ, рдИрд╕ाрдИ рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдиे рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ рд╣ै। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े Patna Archdiocese рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХाрд░्рдпрд░рдд рд╡िрднिрди्рди рдбाрдпोрд╕ीрдЬ़—рдкрдЯрдиा, рдмрдХ्рд╕рд░, рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░, рдмेрддिрдпा, рднाрдЧрд▓рдкुрд░ рдФрд░ рдкूрд░्рдгिрдпा—рдиे рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा рд╣ै।рдпрд╣ рдпोрдЧрджाрди рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।

1. рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХा рдпोрдЧрджाрди

рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдоिрд╢рдирд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХा рдпोрдЧрджाрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЬрдм рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░ рд╕ीрдоिрдд рдеा, рддрдм рдЗрди рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдиे рд╕्рдХूрд▓ рдФрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рдПрдХ рдирдИ рджिрд╢ा рджी।

рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं:

рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоाрдз्рдпрдо рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░

рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा

рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдиैрддिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд░ рдЬोрд░

рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдЧрдгिрдд рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдоें рдЧुрдгрд╡рдд्рддा

рдкрдЯрдиा, рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░ рдФрд░ рдмेрддिрдпा рдЬैрд╕े рд╢рд╣рд░ों рдоें рдХрдИ рдоिрд╢рдирд░ी рд╕्рдХूрд▓ рдЖрдЬ рднी рдЕрдкрдиी рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ैं। рдЗрди рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдоें рдкрдв़ाрдИ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд╕рдордЧ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ (Holistic Development) рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

2. рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें рдоिрд╢рди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдХी рднूрдоिрдХा

рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХी рдХрдоी рд░рд╣ी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдоिрд╢рди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдиे рдЖрдо рдЬрдирддा рдХे рд▓िрдП рд╕рд╕्рддी рдФрд░ рд╕ुрд▓рдн рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ेрд╡ाрдПं рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдИं।

рдоिрд╢рди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं:

рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рдоें рдЙрдкрдЪाрд░

рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рджूрд░-рджрд░ाрдЬ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ

рдирд░्рд╕िंрдЧ рдФрд░ рдкैрд░ाрдоेрдбिрдХрд▓ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг

рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рд╡ंрдЪिрдд рд╡рд░्рдЧ рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди

рдмेрддिрдпा рдФрд░ рднाрдЧрд▓рдкुрд░ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕्рдеिрдд рдоिрд╢рди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрд▓ाрдЬ рдХा рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ृрдЬрди рдоें рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднा рд░рд╣े рд╣ैं।

3. рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдЬрдирдХрд▓्рдпाрдг рдХाрд░्рдп


рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХा рдХाрд░्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╡े рд╕рдоाрдЬ рдХे рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдоें рднी рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ैं।

рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд╣рд▓:

рдЕрдиाрде рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рд╡ृрдж्рдзों рдХी рджेрдЦрднाрд▓

рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо

рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╕्рд╡рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг

рдЖрдкрджा рд░ाрд╣рдд рдХाрд░्рдп

рдкूрд░्рдгिрдпा рдФрд░ рдмрдХ्рд╕рд░ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕िрд▓ाрдИ-рдХрдв़ाрдИ, рд╣рд╕्рддрд╢िрд▓्рдк рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдХрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдмрдиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

4. рд╕ंрдЧрдаिрдд рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдвांрдЪा

рдоिрд╢рдирд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рдХाрд░рдг рдЙрдирдХा рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╣ै। рд╣рд░ рдбाрдпोрд╕ीрдЬ़ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ंрд╕्рдеाрди рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рддрд╣рдд рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд░िрд▓िрдЬिрдпрд╕ рдлाрджрд░ рдФрд░ рд╕िрд╕्рдЯрд░्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓рди

рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी

рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдФрд░ рд╕ंрдЧрдаिрдд рдк्рд░рдмंрдзрди

рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рд╕рднी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдк्рд░рднाрд╡ी рдФрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рд╕ेрд╡ा рджे рд╕рдХें।

5. рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рдФрд░ рд╕ंрддुрд▓िрдд рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг

рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХे рдХाрд░्рдпों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рднी рд╣ोрддी рд░рд╣ी рд╣ै।

Indian Constitution рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХो рдзрд░्рдо рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджेрддा рд╣ै—рдЬिрд╕рдоें рдЕрдкрдиे рдзрд░्рдо рдХा рдкाрд▓рди, рдк्рд░рдЪाрд░ рдФрд░ рдк्рд░рд╕ाрд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।

рд╣ाрд▓ांрдХि:

рдпрд╣ рдХाрд░्рдп рдмрд▓, рдк्рд░рд▓ोрднрди рдпा рджрдмाрд╡ рдХे рдмिрдиा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП

рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै

рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдХो рд╕ंрддुрд▓िрдд рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

6. рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХा рд╕рдордЧ्рд░ рдк्рд░рднाрд╡

рдЕрдЧрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рджेрдЦा рдЬाрдП, рддो Patna Archdiocese рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдбाрдпोрд╕ीрдЬ़ рдиे рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рд╕ेрд╡ा рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै।

рдк्рд░рднाрд╡ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХ्рд╖ेрдд्рд░:

рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг

рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕

рдпрд╣ рдпोрдЧрджाрди рди рдХेрд╡рд▓ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рднी рдЕрдд्рдпंрдд рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдИрд╕ाрдИ рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХा рдХाрд░्рдп рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХा рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдп рдоें, рдЬрд╣ां рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЪुрдиौрддिрдпां рдЕрднी рднी рдоौрдЬूрдж рд╣ैं, рд╡рд╣ां рдЗрди рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕рдордЧ्рд░ рдЙрдд्рдеाрди рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднा рд░рд╣ा рд╣ै।

рднрд╡िрд╖्рдп рдоें, рдпрджि рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдРрд╕े рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рдмीрдЪ рдмेрд╣рддрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рддो рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдФрд░ рднी рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд░िрдгाрдо рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

ЁЯЗоЁЯЗ│ рднाрд░рдд рдоें рдзрд░्рдо рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдп, рдХाрдиूрди рдФрд░ рдзрд░्рдоांрддрд░рдг: рдПрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг


рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдвाँрдЪा 

рднाрд░рдд рдПрдХ рд╡िрд╡िрдзрддाрдУं рд╕े рднрд░ा рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдФрд░ рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рджेрд╢ рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдвाँрдЪा рджोрдиों рд╣ी рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдХो рддीрди рд╣िрд╕्рд╕ों рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै—рд░ाрдЬ्рдп рд╕ंрд░рдЪрдиा, рдзрд░्рдо рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдп рдХाрдиूрди, рдФрд░ рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा।

 1. рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп (2026) рдоें рднाрд░рдд рдоें 28 рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ 8 рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рд╣ैं। 2019 рдХे рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдкुрдирд░्рдЧрдарди рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдмрдиी, рдЬिрд╕рдоें рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдФрд░ рд▓рдж्рджाрдЦ рдЕрд▓рдЧ рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рдмрдиे।

2. рдзрд░्рдо рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдп (Anti-Conversion) рдХाрдиूрди                                                   

рднाрд░рдд рдоें рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рд╕े рдЬुрдб़े рдХाрдиूрди рдХेंрдж्рд░ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд▓ाрдЧू рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдХрдИ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдРрд╕े рдХाрдиूрди рдоौрдЬूрдж рд╣ैं, рдЬैрд╕े:

рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢

рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢

рдЧुрдЬрд░ाрдд

рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб

рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢

рдЭाрд░рдЦंрдб

рдХрд░्рдиाрдЯрдХ

рдУрдбिрд╢ा (рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиा рдХाрдиूрди, 1967)

рдЗрди рдХाрдиूрдиों рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै рдХि рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЬрдмрд░рджрд╕्рддी, рдзोрдЦे, рд▓ाрд▓рдЪ рдпा рдЕрдиुрдЪिрдд рджрдмाрд╡ рд╕े рди рд╣ो।

рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░ाрд╡рдзाрди:

рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдкрд╣рд▓े рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рд╕ूрдЪрдиा рджेрдиा

рдЕрд╡ैрдз рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдкрд░ рджंрдб (рдЬुрд░्рдоाрдиा + рдХाрд░ाрд╡ाрд╕)

рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдиाрдмाрд▓िрдЧों рдФрд░ рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рдХे рдоाрдорд▓ों рдоें рдХрдб़ी рд╕рдЬा

 3. рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा

рдзрд░्рдоांрддрд░рдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдПрдХрддрд░рдлा рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЕрдзिрдХांрд╢ рдоाрдорд▓े:

рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЖрд╕्рдеा

рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рдХाрд░рдг

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдпा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрддोрд╖

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднेрджрднाрд╡ рд╕े рдоुрдХ्рддि рдХी рдЗрдЪ्рдЫा

рдХुрдЫ рдоाрдорд▓ों рдоें:

рдк्рд░рд▓ोрднрди, рджрдмाрд╡ рдпा рдзोрдЦे рдХे рдЖрд░ोрдк рднी рд▓рдЧрддे рд╣ैं

рд▓ेрдХिрди рдЗрдирдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖँрдХрдб़े рд╕ीрдоिрдд рд╣ैं

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╣ी рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдирд╣ीं рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा।

4. рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕्рдеिрддि

рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 25 рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХो рджेрддा рд╣ै:

рдзрд░्рдо рдоाрдирдиे рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा

рдзрд░्рдо рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиे рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा

рдзрд░्рдо рдк्рд░рдЪाрд░ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा

рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдЕрдзिрдХाрд░:

рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдиैрддिрдХрддा

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп

рдХे рдЕрдзीрди рд╕ीрдоिрдд рд╣ै।

рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдзрд░्рдо рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рдЕрд░्рде рдХिрд╕ी рдХो рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиा рд╣ै, рди рдХि рдЬрдмрд░рджрд╕्рддी рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░ाрдиा।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рднाрд░рдд рдоें рдзрд░्рдо рдЪुрдирдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдПрдХ рдоौрд▓िрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╣ै।рд░ाрдЬ्рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдиाрдП рдЧрдП рдзрд░्рдо рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдп рдХाрдиूрди рдЗрд╕ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХो “рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рд╕े рдмрдЪाрдиे” рдХे рд▓िрдП рдмрдиाрдП рдЧрдП рд╣ैं, рд╣ाрд▓ांрдХि рдЗрди рдкрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмрд╣рд╕ рдЬाрд░ी рд░рд╣рддी рд╣ै।

рдЕंрддрддः рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдиिрд░्рдгрдп рд╣ै, рдЬो рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдмिрдиा рджрдмाрд╡ рдХे рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП—рдпрд╣ी рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдоूрд▓ рднाрд╡рдиा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдмिрд╣ाрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХा “рд╕ृрдЬрди рд╕ाрдеी рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдЕрднिрдпाрди” рд▓ॉрди्рдЪ

                                         рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдФрд░ рдЬрдирдЖрдзाрд░िрдд рдмрдиाрдиे рдХी рдмрдб़ी рдкрд╣рд▓

рдмрджрд▓рддे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдоें рдЬрд╣ां рдХिрд╕ी рднी рд╕ंрдЧрдарди рдХी рдордЬрдмूрддी рд╕ीрдзे рдЬрдирддा рд╕े рдЬुрдб़ाрд╡ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै, рд╡рд╣ीं рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоाрдз्рдпрдо рдЕрдм рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдХे рд▓िрдП рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рдЗрд╕ी рджिрд╢ा рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХрдоेрдЯी (BPCC) рдиे рдПрдХ рдирдИ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд╣рд▓ рдХрд░рддे рд╣ुрдП “рд╕ृрдЬрди рд╕ाрдеी рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдЕрднिрдпाрди” рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХी рдШोрд╖рдгा рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд╕рджाрдХрдд рдЖрд╢्рд░рдо рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдПрдХ рд╕ंрд╡ाрджрджाрддा рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдк्рд░рджेрд╢ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрдЬेрд╢ рд░ाрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЧрдИ। рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ рд╕ंрдЧрдарди рдХो рди рдХेрд╡рд▓ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдХрджрдо рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдЕрдзिрдХ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी, рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ рдФрд░ рдЬрдирднाрдЧीрджाрд░ी рдЖрдзाрд░िрдд рдмрдиाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рднी рд╣ै।

рдЕрднिрдпाрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?

рдк्рд░рджेрд╢ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрдЬेрд╢ рд░ाрдо рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкाрд░्рдЯी рдиेрддृрдд्рд╡ рдХो рд╕ीрдзे рдЬрдоीрдиी рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдФрд░ рдЖрдо рдЬрдирддा рд╕े рдЬोрдб़рдиा рд╣ै। рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдпрд╣ рд╢िрдХाрдпрдд рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рдмрдб़े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдХा рд╢ीрд░्рд╖ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рд╕े рджूрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рджूрд░ी рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा рд╣ी рдЗрд╕ рдкрд╣рд▓ рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै।


рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा

рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХे рддрд╣рдд рдХोрдИ рднी рдпोрдЧ्рдп рд╡्рдпрдХ्рддि “рд╕ृрдЬрди рд╕ाрдеी” рдХे рд░ूрдк рдоें рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП:

рдЖрд╡ेрджрдХ рдХा рдмिрд╣ाрд░ рдХा рдкंрдЬीрдХृрдд рдорддрджाрддा рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп

рди्рдпूрдирддрдо рдЖрдпु 18 рд╡рд░्рд╖

рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдХी рд╕рджрд╕्рдпрддा рдирд╣ीं рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП

рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдФрд░ рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ

рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд╡ोрдЯрд░ рдЖрдИрдбी, рд▓ाрдЗрд╡ рдлोрдЯो рдФрд░ ₹50 рд╢ुрд▓्рдХ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рд╡ैрдзрддा 5 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рд╣ोрдЧी।

рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рд▓рдХ्рд╖्рдп рддрдп

рдЕрднिрдпाрди рдХे рддрд╣рдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рд▓рдХ्рд╖्рдп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं:  


рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЬिрд▓ा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: 2000 рд╕ृрдЬрди рд╕ाрдеी

рдм्рд▓ॉрдХ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рджाрд╡ेрджाрд░: 200 рд╕ृрдЬрди рд╕ाрдеी

рдк्рд░рджेрд╢ рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖: 3000

рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡: 2000

рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рдЪिрд╡: 1000

рдЬिрд▓ा рдкрджाрдзिрдХाрд░ी: 200 рд╕ृрдЬрди рд╕ाрдеी

рдЗрди рд▓рдХ्рд╖्рдпों рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдЬрдоीрдиी рд╕्рддрд░ рддрдХ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।

 рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рдФрд░ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг

рдЕрднिрдпाрди рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдорд╣िрд▓ा, рдУрдмीрд╕ी, рдИрдмीрд╕ी, рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ, рдПрд╕рд╕ी, рдПрд╕рдЯी рдФрд░ рджिрд╡्рдпांрдЧ рд╡рд░्рдЧों рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी рдЧрдИ рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╕ंрдЧрдарди рдХे 50% рд╕рджрд╕्рдп 50 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рд╣ों।

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдРрдк рд╕े рдЬुрдб़ाрд╡

рдЗрд╕ рдкрд╣рд▓ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк рднी рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕े рдк्рд▓े рд╕्рдЯोрд░ рд╕े рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдРрдк рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдХो рд╕ीрдзे рдкाрд░्рдЯी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों, рдЕрднिрдпाрдиों рдФрд░ рд╕ूрдЪрдиाрдУं рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдиेрдЧा।

рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा

рдк्рд░рджेрд╢ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░ाрдЬेрд╢ рд░ाрдо рдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рдЕрднिрдпाрди рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕рд╕े рд╕ंрдЧрдарди рдЕрдзिрдХ рд╕рдХ्рд░िрдп, рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдФрд░ рдЬрдирдЖрдзाрд░िрдд рдмрдиेрдЧा।рд╕ंрд╡ाрджрджाрддा рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдоीрдбिрдпा рдЪेрдпрд░рдоैрди рд░ाрдЬेрд╢ рд░ाрдаौрдб़ рд╕рд╣िрдд рдХрдИ рд╡рд░िрд╖्рда рдиेрддा рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рдкрд╣рд▓ рдХो рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдЙрди्рдоुрдЦ рдХрджрдо рдмрддाрдпा।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

“рд╕ृрдЬрди рд╕ाрдеी рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдЕрднिрдпाрди” рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд░рдгрдиीрддिрдХ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд░ूрдк рд╕े рд╕рд╢рдХ्рдд рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ рд╣ै। рдпрджि рдЗрд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЧрдпा, рддो рдпрд╣ рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдЬрдоीрдиी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдирдИ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдКрд░्рдЬा рднी рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेрдЧा।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा: рдЧрд░ीрдмों рдХे рд▓िрдП рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд╡рдЪ рдпा рд╕िрд░्рдл рдкрд╣рдЪाрди рдкрдд्рд░?

 “рд░ाрд╢рди рдХी рдеैрд▓ी рд╕िрд░्рдл рдЕрдиाрдЬ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рджेрд╢ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рд╕्рддंрдн рд╣ै।”

                                                                                                                               ✍️ рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рд╡िрд╡िрдзрддाрдкूрд░्рдг рджेрд╢ рдоें рдХрд░ोрдб़ों рд▓ोрдЧों рдХी рд░ोрдЬ़рдорд░्рд░ा рдХी рдЬ़िंрджрдЧी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡िрддрд░рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी (PDS) рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдиिрдпрдо (NFSA) рдХो рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХाрдиूрди рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рд╡рд░्рдЧों рдХो рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рдХाрдиूрдиी рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрдпा।рдЗрд╕ рдХाрдиूрди рдХे рддрд╣рдд рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рддाрдХि рд╣рд░ рд╡рд░्рдЧ рдХो рдЙрд╕рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд▓ाрдн рдоिрд▓ рд╕рдХे।

 рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╢्рд░ेрдгिрдпाँ

NFSA рдХे рддрд╣рдд рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб рдХो рддीрди рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै:

1.  рдЕंрдд्рдпोрджрдп рдЕрди्рди рдпोрдЬрдиा (AAY): рд╕рдмрд╕े рдЧрд░ीрдмों рдХा рд╕рд╣ाрд░ा

рдЕंрдд्рдпोрджрдп рдЕрди्рди рдпोрдЬрдиा рдЙрди рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд╣ै рдЬो рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕рдмрд╕े рдиिрдЪрд▓े рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЖрддे рд╣ैं—рдЬिрди्рд╣ें “Poorest of the Poor” рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।


рдЗрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं:

рднूрдоिрд╣ीрди рдордЬрджूрд░

рд╡िрдзрд╡ा рдорд╣िрд▓ाрдПं

рд╡िрдХрд▓ांрдЧ рд╡्рдпрдХ्рддि

рд╡ृрдж्рдзрдЬрди

рдЖрджिрдо рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕рдоूрд╣

рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рд▓ाрдн:

рдк्рд░рддि рдкрд░िрд╡ाрд░ 35 рдХिрд▓ो рдоुрдл्рдд рдЕрдиाрдЬ рд╣рд░ рдорд╣ीрдиे

рдЪाрд╡рд▓: 21 рдХिрд▓ो

рдЧेрд╣ूं: 14 рдХिрд▓ो

2026 рд╕े 3:2 рдЕрдиुрдкाрдд рд▓ाрдЧू

рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा “рдЕंрдд्рдпोрджрдп” рдХी рдЙрд╕ рд╕ोрдЪ рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЕंрддिрдо рд╡्рдпрдХ्рддि рддрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ोрддा рд╣ै।

2. рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдкрд░िрд╡ाрд░ (PHH): рдЧрд░ीрдмों рдХे рд▓िрдП рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд╡рдЪ

рдЗрд╕ рд╢्рд░ेрдгी рдоें рд╡े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЖрддे рд╣ैं рдЬो рдЧрд░ीрдм рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди AAY рдЬिрддрдиे рдЕрдд्рдпंрдд рдЧрд░ीрдм рдирд╣ीं рд╣ैं। рдпрд╣ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдЧрд░ीрдмों рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рд╣ै।

рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рд▓ाрдн:

рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि 5 рдХिрд▓ो рдоुрдл्рдд рдЕрдиाрдЬ рдк्рд░рддि рдоाрд╣

рдЪाрд╡рд▓: 3 рдХिрд▓ो

рдЧेрд╣ूं: 2 рдХिрд▓ो

рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХुрд▓ рд░ाрд╢рди рдмрдв़рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рдХрд░ोрдб़ों рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рднूрдЦ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдвाрд▓ рд╣ै।

3.  рдЧैрд░-рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдкрд░िрд╡ाрд░ (NPHH): рд╕ीрдоिрдд рд▓ाрдн

рдЗрд╕ рд╢्рд░ेрдгी рдоें рд╡े рд▓ोрдЧ рдЖрддे рд╣ैं рдЬो NFSA рдХे рддрд╣рдд рд▓ाрдн рдХे рдкाрдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ैं।

рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं:


рдоुрдл्рдд рдпा рд╕рдм्рд╕िрдбी рд╡ाрд▓ा рдЕрдиाрдЬ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा

рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдоुрдЦ्рдпрддः рдкрд╣рдЪाрди рдкрдд्рд░ (ID) рдХे рд░ूрдк рдоें

рдХुрдЫ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╕ीрдоिрдд рдЕрдиाрдЬ рдмाрдЬाрд░ рджрд░ рдХे рдХрд░ीрдм рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै

рдкुрд░ाрдиी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा: BPL рдФрд░ APL рдХा рдмрджрд▓ाрд╡

рдкрд╣рд▓े рд░ाрд╢рди рд╡िрддрд░рдг BPL (рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рд╕े рдиीрдЪे) рдФрд░ APL (рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рд╕े рдКрдкрд░) рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣ोрддा рдеा।

рдЕрдм:

BPL ➝ PHH рдоें рд╢ाрдоिрд▓

APL ➝ NPHH рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд

рдЗрд╕ рдмрджрд▓ाрд╡ рд╕े рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЕрдзिрдХ рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдмрдиी рд╣ै।

рдоुрдл्рдд рд░ाрд╢рди рдпोрдЬрдиा (PMGKAY)

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЧрд░ीрдм рдХрд▓्рдпाрдг рдЕрди्рди рдпोрдЬрдиा (PMGKAY) рдХे рддрд╣рдд:

2023 рд╕े AAY рдФрд░ PHH рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдоुрдл्рдд рдЕрдиाрдЬ

рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा 2028 рддрдХ рдЬाрд░ी рд░рд╣рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा

рдкрд╣рд▓े рдХी рджрд░ें (рдЕрдм рд╕рдоाрдк्рдд):

рдЪाрд╡рд▓: ₹3/kg

рдЧेрд╣ूं: ₹2/kg

рдЕрдм рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рдХो рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд╢ुрд▓्рдХ рдХे рдЕрдиाрдЬ рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЖрд░्рдеिрдХ рдмोрдЭ рдХрдо рд╣ुрдЖ рд╣ै।

рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд╕्рдеिрддि: рд╡्рдпाрдкрдХ рдХрд╡рд░ेрдЬ

рдмिрд╣ाрд░ рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдоें рдЕрдЧ्рд░рдгी рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╣ै:

рд▓рдЧрднрдЧ 8.48 рдХрд░ोрдб़ рд▓ोрдЧ (2026 рддрдХ) рд▓ाрднाрди्рд╡िрдд

рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдХुрд▓ рдЖрдмाрджी рдХा 70%+ рдХрд╡рд░

 “рд╡рди рдиेрд╢рди, рд╡рди рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб” рдпोрдЬрдиा рд╕े рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдордЬрджूрд░ों рдХो рднी рджेрд╢ рдоें рдХрд╣ीं рд╕े рд░ाрд╢рди рд▓ेрдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдоिрд▓ी рд╣ै।

₹1,000 рдоिрд▓рдиे рдХी рд╕рдЪ्рдЪाрдИ: рдЕрдлрд╡ाрд╣ рдмрдиाрдо рд╣рдХीрдХрдд

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдпрд╣ рджाрд╡ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб рдзाрд░рдХों рдХो рд╣рд░ рдорд╣ीрдиे ₹1,000 рдоिрд▓рддे рд╣ैं।

рд╕рдЪ्рдЪाрдИ:

 рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдРрд╕ी рдХोрдИ рд╕्рдеाрдпी рдпोрдЬрдиा рдирд╣ीं

2020 рдХोрд╡िрдб рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рд╕рд╣ाрдпрддा рджी рдЧрдИ рдеी

2026 рддрдХ рдХोрдИ рдиिрдпрдоिрдд рдирдХрдж рдпोрдЬрдиा рд▓ाрдЧू рдирд╣ीं

рдЗрд╕рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд░ोрддों рдкрд░ рд╣ी рднрд░ोрд╕ा рдХрд░ें।

рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рд╕ुрдзाрд░

рд╕рд░рдХाрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ e-KYC рдФрд░ рд╕рдд्рдпाрдкрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЪрд▓ा рд░рд╣ी рд╣ै:

рдЕрдкाрдд्рд░ рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рдХो рд╣рдЯाрдиे рдХे рд▓िрдП

рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХो рд▓ाрдн рджेрдиे рдХे рд▓िрдП

рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд▓ाрдЦों рдлрд░्рдЬी рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб рд╣рдЯाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЬाрд░ी рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рддрдХ

рд░ाрд╢рди рдХाрд░्рдб рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЧрд░ीрдмों рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд░ेрдЦा рд╣ै।

NFSA рдФрд░ PMGKAY рдЬैрд╕ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдиे рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рд╣ै рдХि рджेрд╢ рдХा рдХोрдИ рднी рдиाрдЧрд░िрдХ рднूрдЦा рди рд╕ोрдП।

“рдХिрд╕ी рднी рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЕрд╕рд▓ी рддाрдХрдд рдЙрд╕рдХी рдЬрдирддा рдХे рдкेрдЯ рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддी рд╣ै।”

рдЬрдм рдкेрдЯ рднрд░ा рд╣ोрдЧा, рддрднी рднрд╡िрд╖्рдп рдордЬрдмूрдд рд╣ोрдЧा।

18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рджिрди: рджेрд╢-рдк्рд░рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдиाрдПँ

                                           рдпрд╣ рджिрди рдХрд╣ीं рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдирдИ рджिрд╢ा рджिрдЦाрддा рд╣ै

18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026 рдХा рджिрди рднाрд░рдд рд╕рдоेрдд рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоुрдж्рджों рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣рд▓рдЪрд▓ों рдХे рдХाрд░рдг рдЪрд░्рдЪा рдоें рд░рд╣ा। рдпрд╣ рджिрди рдХрд╣ीं рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдирдИ рджिрд╢ा рджिрдЦाрддा рд╣ै рддो рдХрд╣ीं рд╡िрд╡ाрдж рдФрд░ рдмрд╣рд╕ рдХो рдЬрди्рдо рджेрддा рд╣ै। рдиीрдЪे рджेрд╢, рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рд╡िрджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ै।

ЁЯЗоЁЯЗ│ рджेрд╢ рдоें рдЖрдЬ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣рд▓рдЪрд▓

рднाрд░рдд рдоें 18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рджिрди рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдХाрдлी рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣ा।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ

рджेрд╢ рдХे рдХрдИ рд╣िрд╕्рд╕ों рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдХी рдмैрдардХों рдФрд░ рдЬрдирд╕рднाрдУं рдХा рджौрд░ рдЬाрд░ी рд░рд╣ा। рдЖрдЧाрдоी рдЪुрдиाрд╡ी рд░рдгрдиीрддिрдпों рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрднिрди्рди рджрд▓ों рдиे рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░िрдпाँ рддेрдЬ рдХрд░ рджी рд╣ैं। рдХेंрдж्рд░ рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рднी рдХी рдЧрдИ।рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдХों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рд╡िрдХाрд╕, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рдпोрдЬрдиाрдПँ рдк्рд░рдоुрдЦ рдПрдЬेंрдбे рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрднрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं।

рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди

рд░ेрд▓рд╡े, рд╕рдб़рдХ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдл्рд░ाрд╕्рдЯ्рд░рдХ्рдЪрд░ рд╕े рдЬुрдб़ी рдХрдИ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдкрд░ рдХाрдо рддेрдЬ рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдирдИ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдШोрд╖рдгा рднी рдХी рдЧрдИ рд╣ै।рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд рдИ-рдЧрд╡рд░्рдиेंрд╕ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдо рдЬрдирддा рдХो рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ेрд╡ाрдПँ рдЖрд╕ाрди рддрд░ीрдХे рд╕े рдоिрд▓ рд╕рдХें।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि

рдорд╣ंрдЧाрдИ, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдХृрд╖ि рд╕े рдЬुрдб़े рдоुрдж्рджे рдЖрдЬ рднी рдЪрд░्рдЪा рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рд╣े। рдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рд╢्рд░рдоिрдХ рд╡рд░्рдЧ рд╕े рдЬुрдб़े рд╕ंрдЧрдардиों рдиे рдЕрдкрдиी рдоांрдЧों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрдИ।рд╡рд╣ीं, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЪрд▓ाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдЕрд╕рд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рджिрдЦрдиे рд▓рдЧा рд╣ै।

рдк्рд░рджेрд╢ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдШрдЯрдиाрдПँ (рд╡िрд╢ेрд╖ рдлोрдХрд╕ рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд╣िрдд)

рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें 18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ीं।

рдХृрд╖ि рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕

рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХृрд╖ि рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХी рдЧрдИ। рдХिрд╕ाрдиों рдХो рд╕िंрдЪाрдИ, рдмीрдЬ рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।

рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рд╕्рдХूрд▓ рдФрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкрд░िрдгाрдоों рдФрд░ рдирдИ рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдиीрддिрдпों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЪрд░्рдЪाрдПँ рдЬाрд░ी рд░рд╣ीं। рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рдирдП рдХрджрдо рдЙрдаाрдП рдЧрдП।

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдПँ

рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдиे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ों рдХी рд╕्рдеिрддि рд╕ुрдзाрд░рдиे рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХिрдпा।

рд╡िрджेрд╢ рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдиाрдПँ

18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднी рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँ рд╕ाрдордиे рдЖрдИं।

рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░ाрдЬрдиीрддि

рджुрдиिрдпा рдХे рдХрдИ рджेрд╢ों рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рддрдиाрд╡ рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рдмाрддрдЪीрдд рдЬाрд░ी рд░рд╣ी। рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧрдардиों рдиे рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा।

рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдмाрдЬाрд░ों рдоें рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рджेрдЦा рдЧрдпा। рддेрд▓, рд╕ोрдиा рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХрд░ेंрд╕ी рдХे рджाрдоों рдоें рд╣рд▓рдЪрд▓ рдмрдиी рд░рд╣ी। рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдиीрддिрдпों рдХा рдЕрд╕рд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг

рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЪिंрддा рдмрдв़ी рд╣ै। рдХрдИ рджेрд╢ों рдиे рдХाрд░्рдмрди рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдХрдо рдХрд░рдиे рдХी рдирдИ рдпोрдЬрдиाрдПँ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी рд╣ैं।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдФрд░ рдЬрдирднाрд╡рдиा

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдкрд░ рдЬрдирддा рдХी рд░ाрдп рддेрдЬी рд╕े рд╕ाрдордиे рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै। рд▓ोрдЧ рд╕рд░рдХाрд░ी рдиीрддिрдпों, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоुрдж्рджों рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдШрдЯрдиाрдУं рдкрд░ рдЦुрд▓рдХрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдоाрдирддे рд╣ैं рдХि рд╕ूрдЪрдиा рдХ्рд░ांрддि рдиे рдЬрдирддा рдХो рдЕрдзिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рд╣ुрдИ рд╣ै।

 рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: 18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рд╕рдордЧ्рд░ рдк्рд░рднाрд╡

18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026 рдХो рджेрдЦा рдЬाрдП рддो рдпрд╣ рджिрди рддीрди рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ा:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░: рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░

рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░: рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдпोрдЬрдиाрдУं рдкрд░ рдлोрдХрд╕

рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░: рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рд╣рд▓рдЪрд▓

рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рдХी рджुрдиिрдпा рдЖрдкрд╕ рдоें рдЬुрдб़ी рд╣ुрдИ рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рджेрд╢ рдХी рдШрдЯрдиा рджूрд╕рд░े рджेрд╢ों рдкрд░ рднी рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓рддी рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026 рдХा рджिрди рдХрдИ рдоाрдпрдиों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ा। рджेрд╢ рдоें рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ, рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рд╡िрджेрд╢ рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ рдПрд╡ं рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рд╣рд▓рдЪрд▓—рдпे рд╕рднी рдоिрд▓рдХрд░ рдЗрд╕ рджिрди рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рдмрдиाрддे рд╣ैं।рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдЗрди рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ेрдЧा, рдЦाрд╕рдХрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें।

✍️ рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рд░िрдкोрд░्рдЯ


india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...