ЁЯФ┤ рддाрдЬा рдЦрдмрд░
>
ЁЯФ┤ рддाрдЬा рдЦрдмрд░
рдЦрдмрд░ें рд▓ोрдб рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ैं...

India : рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬी, рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХो 7,500 рд░ुрдкрдпे рдХा рддोрд╣рдлा рджीрдЬिрдП

 
рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬी, рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХो 7,500 рд░ुрдкрдпे рдХा рддोрд╣рдлा рджीрдЬिрдП

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬी, рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рджेрд╢ рдЖрдкрдХो рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджे рд░рд╣ा рд╣ै। рдХ्рдпा рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рджेрд╢ рдХे рд▓ाрдЦों EPS-95 рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд▓ी рдЖ рд░рд╣ी ₹7,500 рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рднी рдХोрдИ рдаोрд╕ рдкрд╣рд▓ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै?

17 рд╕िрддंрдмрд░ рдХा рджिрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдХे рдХाрд░рдг рджेрд╢ рдХे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХा рдЬрди्рдо 17 рд╕िрддंрдмрд░ 1950 рдХो рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрдирдХे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдХी рдпाрдд्рд░ा рдоें 2001 рдоें рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢рдкрде рд▓ेрдиा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдб़ाрд╡ рд░рд╣ा। рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2025 рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдиे рднी рдЙрдирдХे рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХे рд░ूрдк рдоें 25рд╡ें рд╡рд░्рд╖ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдеा।

рдЬрди्рдорджिрди рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рджेрд╢рднрд░ рд╕े рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджी рдЬाрддी рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рдХे рд╕ाрде рдЬрдирддा рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдПं рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рднी рд╕рдд्рддा рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕ी рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рдпाрдиी EPS-95 рдХे рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдмрдв़ाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдоुрдж्рджा рд╣ै।

₹1,000 рд╕े ₹7,500 рдХी рдоांрдЧ рдХ्рдпों?

рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा, 1995 рдХे рддрд╣рдд рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди ₹1,000 рдк्рд░рддिрдоाрд╣ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рди्рдпूрдирддрдо рд░ाрд╢ि 1 рд╕िрддंрдмрд░ 2014 рд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ै рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмрдЬрдЯीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЗрд╕े рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЬीрд╡рди-рдпाрдкрди рдХी рд▓ाрдЧрдд рдмрдв़ी рд╣ै। рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХे рд▓िрдП рджрд╡ाрдЗрдпां, рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рдЬांрдЪ, рднोрдЬрди, рдмिрдЬрд▓ी, рдЖрд╡ाрдЧрдорди рдФрд░ рдЕрди्рдп рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХे рдЦрд░्рдЪ рдЖрдп рдХा рдмрдб़ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХो рдмрдв़ाрдХрд░ ₹7,500 рдк्рд░рддिрдоाрд╣ рдХрд░рдиे рд╕рд╣िрдд рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдоांрдЧें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЙрдаाрдИ рдЬाрддी рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЬुрд▓ाрдИ 2025 рдоें рд╢्рд░рдо рдПрд╡ं рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рд╕्рд╡рдпं рд╕ंрд╕рдж рдоें рдмрддाрдпा рдеा рдХि EPS-95 рдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХो рдоौрдЬूрджा ₹1,000 рд╕े рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЯ्рд░ेрдб рдпूрдиिрдпрдиों рдФрд░ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕рд╣िрдд рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рд╕े рдЕрдн्рдпाрд╡ेрджрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдП рд╣ैं।

рдпाрдиी рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЙрдардиे рд╡ाрд▓ी рдоांрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕े рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।

рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡

рдмुрдв़ाрдкे рдоें рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै। рдХाрдордХाрдЬी рдЬीрд╡рди рдоें рд╡्рдпрдХ्рддि рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпां рдиिрднाрддा рд╣ै, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрддा рд╣ै। рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдХे рдмाрдж рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдп рдХा рд╕ाрдзрди рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рдкेंрд╢рди рдХी рднूрдоिрдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

EPS-95 рдХो рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдоाрд░्рдЪ 2025 рдоें рд╢्рд░рдо рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдоें рд╕рджрд╕्рдп рдкेंрд╢рди, рд╡िрдХрд▓ांрдЧрддा рдкेंрд╢рди, рд╡िрдзрд╡ा рдпा рд╡िрдзुрд░ рдкेंрд╢рди рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдкेंрд╢рди рдЬैрд╕ी рд╡िрднिрди्рди рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЙрд╕ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 2023-24 рдоें EPS-95 рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд▓рдЧрднрдЧ 78.49 рд▓ाрдЦ рдкेंрд╢рдирднोрдЧी рд▓ाрдн рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд░рд╣े рдеे।

рдЗрд╕ рдЖंрдХрдб़े рд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдкेंрд╢рди рдХा рд╕рд╡ाрд▓ рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░ों рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।

₹7,500 рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХ्рдпा рдХрд╣рддी рд╣ै?

рдпрд╣ां рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। ₹7,500 рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдШोрд╖िрдд рдирдИ рд░ाрд╢ि рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдкेंрд╢рдирднोрдЧी рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХी рдУрд░ рд╕े рдЙрдаाрдИ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдоांрдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

рд╡рд╣ीं рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЬुрд▓ाрдИ 2025 рдоें рд╕ंрд╕рдж рдоें рдмрддाрдпा рдеा рдХि EPS-95 рдХे рддрд╣рдд рдоौрдЬूрджा рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди ₹1,000 рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдпрд╣ рднी рдмрддाрдпा рдХि рдкेंрд╢рди рдлंрдб рдоें рдиिрдпोрдХ्рддा рдХा рдпोрдЧрджाрди рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдмрдЬрдЯीрдп рд╕рдорд░्рдерди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै рддрдеा рдпोрдЬрдиा рдХी рд╡िрдд्рддीрдп рд╕्рдеिрддि рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП ₹7,500 рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рдиिрд░्рдгрдп рдХेрд╡рд▓ рдШोрд╖рдгा рдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рднाрд╡, рдпोрдЬрдиा рдХे рдлंрдб, рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЬैрд╕े рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।

рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдХ्рдпों рдЙрда рд░рд╣ी рд╣ै рдпрд╣ рдоांрдЧ?

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХा рдЬрди्рдорджिрди рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЪрд░्рдЪा рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрдирддा рд╣ै। рдРрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдХिрд╕ी рд╡рд░्рдЧ рдХी рдоांрдЧ рдХो рд╕ाрдордиे рд░рдЦрдиा рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдЕрдкीрд▓ рднी рдЗрд╕ी рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╣ै—рдпрджि рд╕рд░рдХाрд░ рдЙрдЪिрдд рд╕рдордЭे рддो EPS-95 рдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдкрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХिрдпा рдЬाрдП рдФрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХो рд░ाрд╣рдд рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рдаोрд╕ рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рдЬाрдП।

₹7,500 рдХी рдоांрдЧ рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдпा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдиीрддिрдЧрдд рдФрд░ рд╡िрдд्рддीрдп рдиिрд░्рдгрдп рд╣ोрдЧा। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рдоांрдЧ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрдзाрд░, рд▓ाрдЧрдд рддрдеा рд╕ंрднाрд╡िрдд рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рдордЭाрдиा рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдкेंрд╢рди рдХेрд╡рд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдоुрдж्рджा рдирд╣ीं

рдкेंрд╢рди рдХा рд╕рд╡ाрд▓ рдХेрд╡рд▓ рд░рдХрдо рдмрдв़ाрдиे рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдк्рд░рд╢्рди рднी рдЬुрдб़ा рд╣ै।

рдХिрд╕ी рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдХो рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рдЬрд░ूрд░рддों рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рди рд░рд╣рдиा рдкрдб़े, рдпрд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХी рд░ाрд╢ि рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╕рдордп рдорд╣ंрдЧाрдИ, рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЦрд░्рдЪ рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди-рдпाрдкрди рд▓ाрдЧрдд рдЬैрд╕े рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рднी рд╡िрдЪाрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕े рдПрдХ рд╡िрдирдо्рд░ рдЕрдкीрд▓

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬी, 17 рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рджेрд╢ рдЖрдкрдХो рдЬрди्рдорджिрди рдХी рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ EPS-95 рдХे рд▓ाрдЦों рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рдПрдХ рд╡िрдирдо्рд░ рдЕрдкीрд▓ рднी рд╕ाрдордиे рд░рдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

₹7,500 рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХीрдЬिрдП।

рдпрджि рд╕рд░рдХाрд░ рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдХोрдИ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕рдХे рд╡िрдд्рддीрдп рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ोрдЧा। рд▓ेрдХिрди рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪрд░्рдЪा рдФрд░ рдиीрддि-рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рджाрдпрд░े рдоें рд░рдЦрдиा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдЬрди्рдорджिрди рдХेрд╡рд▓ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдУं рдХो рд╕ाрдордиे рд░рдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рджेрд╢ рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХों рдФрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдХो рднी рдЗрд╕ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдоें рдЬрдЧрд╣ рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдпрд╣ी рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ै—рдЙрдирдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди ₹7,500 рдк्рд░рддिрдоाрд╣ рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░े рдФрд░ рдпрджि рд╡िрдд्рддीрдп рддрдеा рдиीрддिрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рддो рдЙрди्рд╣ें рд░ाрд╣рдд рджेрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдаोрд╕ рдХрджрдо рдЙрдаाрдП।

рдХ्рдпोंрдХि рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ рд╡ृрдж्рдзाрд╡рд╕्рдеा рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рднी рд╡िрд╖рдп рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рд╡ाрджे рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी

 


рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рд╡ाрджे рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी

рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдиेрддा рдЬрдирддा рд╕े рд╡ाрджे рдХрд░рддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЬрдирддा рдЙрди рд╡ाрджों рдХा рд╣िрд╕ाрдм рдХैрд╕े рд▓े? рдпрд╣ी рд╕рд╡ाрд▓ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдордЬрдмूрддी рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै। рдЪुрдиाрд╡ рдХेрд╡рд▓ рд╡ोрдЯ рдбाрд▓рдиे рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЪुрдирдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдЬрдирддा рдФрд░ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕рдордЭ рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рд╣ै। рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рд╕рдб़рдХ, рдмिрдЬрд▓ी, рдкाрдиी, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдХिрд╕ाрдиों, рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдпुрд╡ाрдУं рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рд╕े рдЬुрдб़े рдЕрдиेрдХ рд╡ाрджे рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЪुрдиाрд╡ рдк्рд░рдЪाрд░ рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЪुрдиाрд╡ рдЬीрддрдиे рдХे рдмाрдж рдХिрд╕ी рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдпा рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдЪрд▓ाрдиे рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдмрд▓्рдХि рдЬрдирддा рдХो рдпрд╣ рдмрддाрдиे рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рднी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдХिрдП рдЧрдП рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ाрджों рдкрд░ рдХ्рдпा рдк्рд░рдЧрддि рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ी рдХो рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд░्рде рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджा рдХेрд╡рд▓ рднाрд╖рдг рдирд╣ीं

рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдХिрдпा рдЧрдпा рд╡ाрджा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрд╖рдг рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдЬрд░ूрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдорддрджाрддा рдХे рд▓िрдП рд╡рд╣ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХी рддрд░рд╣ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рд╡ाрджे рдХो рд╕ुрдирдиे рдХे рдмाрдж рдХेрд╡рд▓ рдЙрдд्рд╕ाрд╣िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдХुрдЫ рдмुрдиिрдпाрджी рд╕рд╡ाрд▓ рднी рдкूрдЫे рдЬाрдиे рдЪाрд╣िрдП।

рд╡ाрджे рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдзрди рдХрд╣ां рд╕े рдЖрдПрдЧा? рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рд╕्рддрд░ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╣ोрдЧी? рдХ्рдпा рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдХाрдиूрди рдпा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЕрдиुрдорддि рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै? рд╕рдордпрд╕ीрдоा рдХ्рдпा рд╣ोрдЧी? рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг—рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЗрд╕ рд╡ाрджे рдХी рдк्рд░рдЧрддि рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЬрдирддा рдХो рдХрд╣ां рд╕े рдоिрд▓ेрдЧी?

рдРрд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рдЪрд░्рдЪा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдиाрд░ों рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдиीрддिрдЧрдд рдмрд╣рд╕ рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдШोрд╖рдгा рд╕े рдЬрдоीрди рддрдХ рдХी рджूрд░ी

рдХिрд╕ी рдпोрдЬрдиा рдХी рдШोрд╖рдгा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЬрдоीрди рдкрд░ рд▓ाрдЧू рд╣ोрдиे рдХे рдмीрдЪ рдХрдИ рдЪрд░рдг рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмрдЬрдЯ рдЖрд╡ंрдЯрди, рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕्рд╡ीрдХृрддि, рднूрдоि рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा, рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा, рдиिрд╡िрджा, рд╡िрднाрдЧीрдп рдЕрдиुрдорддि рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдЬैрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПं рдкूрд░ी рдХрд░рдиी рдкрдб़ рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрдирддा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдХ्рдпा рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ рдеी। рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рднी рджेрдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдЙрд╕ рдШोрд╖рдгा рдкрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХ्рдпा рдХрджрдо рдЙрдаाрдП рдЧрдП।

рдХ्рдпा рдмрдЬрдЯ рдоें рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╣ुрдЖ? рдХ्рдпा рд╡िрднाрдЧ рдиे рдЖрджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХिрдпा? рдХ्рдпा рдХाрдо рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ? рдХ्рдпा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордпрд╕ीрдоा рд╣ै? рдХिрддрдиा рдХाрдо рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ? рдФрд░ рдпрджि рдХाрдо рд░ुрдХ рдЧрдпा рд╣ै рддो рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд╕рдХी рд╡рдЬрд╣ рдХ्рдпा рдмрддाрдИ рдЧрдИ рд╣ै?

рдпрд╣ी рд╕рд╡ाрд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджे рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдХाрдо рдХे рдмीрдЪ рдХा рдЕंрддрд░ рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдкांрдЪ рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдирд╣ीं, рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕рд╡ाрд▓

рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХा рдорддрд▓рдм рдХेрд╡рд▓ рдЕрдЧрд▓े рдЪुрдиाрд╡ рдоें рд╣िрд╕ाрдм рдоांрдЧрдиा рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирддा рдХो рдкूрд░े рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдоांрдЧрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдпрд╣ рдЬाрдирдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рдЙрдирдХे рдЗрд▓ाрдХे рдХे рд▓िрдП рдШोрд╖िрдд рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХी рд╕्рдеिрддि рдХ्рдпा рд╣ै, рдХिрддрдиी рд░ाрд╢ि рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╣ुрдИ, рдХिрддрдиा рдЦрд░्рдЪ рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдХाрдо рдХिрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪा।

рдПрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдорддрджाрддा рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╕े рдкूрдЫ рд╕рдХрддा рд╣ै—рдкिрдЫрд▓े рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЬिрди рдк्рд░рдоुрдЦ рдоुрдж्рджों рдкрд░ рд╕рдорд░्рдерди рдоांрдЧा рдЧрдпा рдеा, рдЙрдирдоें рд╕े рдХिрддрдиे рдкрд░ рдХाрдо рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ? рдЬो рдХाрдо рд╢ुрд░ू рдирд╣ीं рд╣ुрдП, рдЙрдирдоें рдХ्рдпा рдмाрдзा рд╣ै? рдХ्рдпा рдЙрдирдХी рд╕рдордпрд╕ीрдоा рддрдп рдХी рдЧрдИ рд╣ै? рдФрд░ рдЬрдирддा рдХो рдЗрд╕рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХрдм рджी рдЬाрдПрдЧी?

рдШोрд╖рдгाрдкрдд्рд░ рдХो рд╕ंрднाрд▓рдХрд░ рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдХे рдШोрд╖рдгाрдкрдд्рд░ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рдк्рд░рдЪाрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╕рдордЭрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдорддрджाрддा рдШोрд╖рдгाрдкрдд्рд░ рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдХрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЙрд╕рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрдЧрдарди, рдкрдд्рд░рдХाрд░, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоूрд╣ рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рдиिрд╡ाрд╕ी рдоिрд▓рдХрд░ рд╕рд░рд▓ "рд╡ाрджे рдмрдиाрдо рдХाрдо" рд╕ूрдЪी рднी рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рдоें рдХुрдЫ рдмिंрджु рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं—

  • рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджा рдХ्рдпा рдеा?

  • рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдпा рд╕ंрд╕्рдеा рдХौрди рд╣ै?

  • рдХ्рдпा рдмрдЬрдЯ рдпा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдоिрд▓ी?

  • рдХाрдо рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдпा рдирд╣ीं?

  • рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордпрд╕ीрдоा рдХ्рдпा рд╣ै?

  • рдЕрдм рддрдХ рдХिрддрдиा рдХाрдо рд╣ुрдЖ?

  • рджेрд░ी рд╣ै рддो рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рдмрддाрдпा рдЧрдпा?

рдРрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХिрд╕ी рджрд▓ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдпा рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдоें рдк्рд░рдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдв़ाрдиे рдХा рдиाрдЧрд░िрдХ рддрд░ीрдХा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рд╣рд░ рд╡ाрджा рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ीрдзे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рдирд╣ीं

рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рддрдп рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рд╕рдордЭрдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╣рд░ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдПрдХ рд╣ी рд╕рд░рдХाрд░ рдпा рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдирд╣ीं рд╣ोрддा।

рдХुрдЫ рд╡िрд╖рдп рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं, рдХुрдЫ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдФрд░ рдХрдИ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рдкंрдЪाрдпрдд, рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдп рдпा рд╕्рдеाрдиीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं। рдХुрдЫ рдоाрдорд▓ों рдоें рди्рдпाрдпिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा, рдХाрдиूрдиी рдк्рд░ाрд╡рдзाрди, рднूрдоि рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╡ाрдж рдпा рдЖрд░्рдеिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпां рднी рдХिрд╕ी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рд╡ाрджे рдХे рдкूрд░े рдпा рдЕрдзूрд░े рд╣ोрдиे рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░рддे рд╕рдордп рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдХी рдеी। рддрде्рдпाрдд्рдордХ рд╕्рдеिрддि рд╕рдордЭे рдмिрдиा рдХेрд╡рд▓ рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрдиा рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖंрдХрдб़े рдФрд░ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ैं?

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХे рджौрд░ рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджाрд╡े рдмрд╣ुрдд рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рддे рд╣ैं। рдХोрдИ рднाрд╖рдг, рд╡ीрдбिрдпो рдпा рдкोрд╕्рдЯ рдХुрдЫ рд╣ी рдШंрдЯों рдоें рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓ोрдЧों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдРрд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдоें рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╕рдордп рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдг рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।

рд╕рд░рдХाрд░ी рдмрдЬрдЯ, рд╡िрднाрдЧीрдп рдЖрджेрд╢, рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд░िрдкोрд░्рдЯ, рд╕ंрд╕рдж рдпा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рджिрдП рдЧрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЙрдд्рддрд░, рд╕्рдеाрдиीрдп рдиिрдХाрдпों рдХे рд░िрдХॉрд░्рдб рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдк्рд░рдЧрддि рд╕ंрдмंрдзी рдЬाрдирдХाрд░ी рдиाрдЧрд░िрдХों рдФрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХी рднूрдоिрдХा рднी рдпрд╣ां рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдиेрддाрдУं рдХे рднाрд╖рдгों рдХो рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ीं рдШोрд╖рдгाрдУं рдХी рд╕्рдеिрддि рдкрд░ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХрд░рдиा рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬрдирд╣िрдд рдХा рдХाрдо рд╣ै।

рдЬрдирддा рдХी рднी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै

рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХेрд╡рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдпा рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдорддрджाрддाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдпрджि рдЬрдирддा рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдХेрд╡рд▓ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдоुрдж्рджों, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ंрдмंрдзों, рдк्рд░рдЪाрд░ рдпा рддрдд्рдХाрд▓ рд▓ाрдн рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рдХोрдИ рд╕рд╡ाрд▓ рдирд╣ीं рдкूрдЫрддी, рддो рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдорддрджाрддा рдХो рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХी рдШोрд╖िрдд рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдУं, рдкिрдЫрд▓े рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХाрд░्рдпों, рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░िрдХॉрд░्рдб рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП। рд╕ाрде рд╣ी рдЕрдкुрд╖्рдЯ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рджाрд╡ों рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиा рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдХрдордЬोрд░ी рдирд╣ीं

рдХिрд╕ी рдиिрд░्рд╡ाрдЪिрдд рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиा рд╡िрд░ोрдз рдпा рджुрд╢्рдордиी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиा рдиाрдЧрд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।

рдЬрдирддा рдкूрдЫ рд╕рдХрддी рд╣ै рдХि рд╕рдб़рдХ рдХрдм рдмрдиेрдЧी, рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рдХрдм рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोंрдЧी, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рд╕्рдеिрддि рдХ्рдпा рд╣ै, рдкेрдпрдЬрд▓ рдпोрдЬрдиा рдХी рдк्рд░рдЧрддि рдХिрддрдиी рд╣ै рдпा рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें рджेрд░ी рдХ्рдпों рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рд▓िрдП рднी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдУं рдФрд░ рдЕрдзूрд░े рдХाрдоों рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрддाрдиा рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджों рдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдСрдбिрдЯ

рдЬрд░ूрд░рдд рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рд╣ै рдХि рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдмрдиे। рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ाрджों рдХी рд╕ूрдЪी рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЙрдирдХी рд╕्рдеिрддि рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд╕े рдЪुрдиाрд╡ рдХेрд╡рд▓ рдкांрдЪ рд╕ाрд▓ рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЧрддिрд╡िрдзि рдирд╣ीं рд░рд╣ेрдЧा। рдЬрдирддा рдФрд░ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рдмीрдЪ рдкूрд░े рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЕंрддрддः рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдордЬрдмूрддी рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рд╣ोрдиे рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЙрд╕рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рднी рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдЬрдирддा рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рдХिрддрдиे рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрддी рд╣ै рдФрд░ рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЙрди рд╕рд╡ाрд▓ों рдХा рдЬрд╡ाрдм рдХिрддрдиी рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рд╕े рджेрддी рд╣ै।

рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рд╡ाрджे рд╕ुрдиिрдП, рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдХाрдо рджेрдЦिрдП рдФрд░ рдкूрд░े рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫिрдП। рдпрд╣ी рд╕рдХ्рд░िрдп рдиाрдЧрд░िрдХрддा рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрдзाрд░ рд╣ै рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЬрд░ूрд░ी рдХрджрдо рднी।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै?

 


рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै?

рдЕрдЧрд░ рдпुрд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ेंрдЧे, рддो рдЙрдирдХे рднрд╡िрд╖्рдп рд╕े рдЬुрдб़े рдлैрд╕рд▓े рдХौрди рд▓ेрдЧा?
рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा, рдорд╣ंрдЧाрдИ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд╡िрдзा рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдФрд░ рдЧांрд╡ рдХी рд╕рдб़рдХ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рджेрд╢ рдХी рдиीрддिрдпों рддрдХ—рд╣рдоाрд░ी рдЬिंрджрдЧी рдХा рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдХोрдИ рдРрд╕ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ो, рдЬो рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдлैрд╕рд▓ों рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЕрд▓рдЧ рд╣ो। рдРрд╕े рдоें рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ी рдмрдиाрдиा рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рд╕े рджूрд░ी рдмрдиाрдиा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЙрди рдиिрд░्рдгрдп рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рд╕े рднी рджूрд░ рд╣ोрдиा рд╣ै, рдЬो рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдорддрджाрди рдХрд░рдиे рдХा рдиाрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ, рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рджेрд╢ рдХी рджिрд╢ा рддрдп рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рд╕े рднाрдЧ рд▓ेрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпुрд╡ा рдХिрд╕ी рднी рджेрд╢ рдХी рдКрд░्рдЬा, рдЖрдХांрдХ्рд╖ाрдУं рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдпुрд╡ा рджेрд╢ рдоें рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХि рдпुрд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡, рднाрд╖рдг рдФрд░ рд╕рдд्рддा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддे рд╣ैं рдпा рдЗрд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдФрд░ рдЬрдирднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рдоाрдз्рдпрдо рднी рдоाрдирддे рд╣ैं।

рд░ाрдЬрдиीрддि рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдирд╣ीं

рдЕрдХ्рд╕рд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдиेрддाрдУं рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╕рдордЭ рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╕рдб़рдХ, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдкрд░िрд╡рд╣рди, рдмिрдЬрд▓ी, рдкाрдиी, рдорд╣ंрдЧाрдИ, рдХृрд╖ि, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдПं рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд▓िрдП рдЧрдП рдлैрд╕рд▓े рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рдЬीрд╡рди рдХो рд╕ीрдзे рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрджि рдпुрд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рджूрд░ी рдмрдиा рд▓ेрддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдлैрд╕рд▓ों рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЙрдирдХी рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХрдо рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдкूрдЫрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдХ्рдпा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै; рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╡े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫें рдХि рдиीрддिрдпां рдХैрд╕े рдмрди рд░рд╣ी рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рдЕрд╕рд░ рдХिрд╕ рдкрд░ рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै।

рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рдорддрд▓рдм рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рд▓рдб़рдиा рдирд╣ीं

рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╣рд░ рдпुрд╡ा рдЪुрдиाрд╡ рд▓рдб़े рдпा рдХिрд╕ी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो। рдорддрджाрди рдХрд░рдиा, рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдФрд░ рджрд▓ों рдХी рдиीрддिрдпों рдХो рд╕рдордЭрдиा, рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиा, рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪाрдиा, рдЬрдирд╕ुрдирд╡ाрдИ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиा, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрднिрдпाрдиों рд╕े рдЬुрдб़рдиा рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдиीрддिрдпों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдиा рднी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░ूрдк рд╣ैं।

рдПрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдпुрд╡ा рдЕрдкрдиे рдЧांрд╡, рд╡ाрд░्рдб рдпा рдоोрд╣рд▓्рд▓े рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдЙрдаाрдХрд░ рднी рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдорддрджाрддा рдмрдирдиा рдкрд╣рд▓ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी

рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рдоाрдз्рдпрдо рдорддрджाрди рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдорддрджाрди рдХेрд╡рд▓ рдЬाрддि, рдзрд░्рдо, рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ंрдмंрдз рдпा рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд░рдЪाрд░ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдорддрджाрддा рдХे рд▓िрдП рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░िрдХॉрд░्рдб, рдЙрд╕рдХे рдШोрд╖िрдд рдоुрдж्рджे, рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдФрд░ рдЬрдирддा рдХे рдк्рд░рддि рдЙрд╕рдХी рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдФрд░ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХे рджाрд╡ों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕्рд░ोрддों рд╕े рдЬांрдЪрдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдпुрд╡ा рдорддрджाрддा рдпрджि рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рдЖрджрдд рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ें, рддो рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдЕрдзिрдХ рдоुрдж्рджा-рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдЬрд░ूрд░ी

рджेрд╢ рдХी рдмрдб़ी рд░ाрдЬрдиीрддि рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдиा рдЖрд╕ाрди рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рдЧांрд╡, рдкंрдЪाрдпрдд, рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдп рдФрд░ рд╡ाрд░्рдб рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рд╕ीрдзे рдЬुрдб़рдиा рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ाрд╕्рддा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕рдб़рдХ, рдЬрд▓рдиिрдХाрд╕ी, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░, рдкेрдпрдЬрд▓, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдпुрд╡ा рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдпा рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рд╕ाрдордиे рд╕рд╡ाрд▓ рд░рдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рдХ्рд░िрдпрддा рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдоें рднी рдорджрдж рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПं рдЬрдоीрди рдкрд░ рдХैрд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рд╢िрдХाрдпрддों рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдХिрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै।

рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рдЖрд╡ाрдЬ

рдЖрдЬ рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд╕ाрдордиे рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк, рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдмрджрд▓рддे рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдмाрдЬाрд░ рдЬैрд╕ी рдирдИ рдЪुрдиौрддिрдпां рднी рд╣ैं।

рдЗрди рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдиीрддिрдпां рдмрдиाрддे рд╕рдордп рдпुрд╡ाрдУं рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╕ुрдЭाрд╡ों рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡िрдорд░्рд╢ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрдиाрдиा рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХॉрд▓ेрдЬों, рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों, рдпुрд╡ा рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдиीрддि рд╕ंрдмंрдзी рдЪрд░्рдЪाрдПं рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдХेрд╡рд▓ рджрд░्рд╢рдХ рдХे рдмрдЬाрдп рд╕рдХ्рд░िрдп рднाрдЧीрджाрд░ рдмрдиा рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ी рдХे рдкीрдЫे рдХрдИ рдХाрд░рдг

рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХे рд░ाрд╕्рддे рдоें рдХрдИ рдмाрдзाрдПं рднी рд╣ैं। рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рдиिрд░ाрд╢ा, рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХी рдзाрд░рдгा, рдЪुрдиाрд╡ी рдЦрд░्рдЪ, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░рд╡ाрдж, рдЕрд╡рд╕рд░ों рдХी рдЕрд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдз्рд░ुрд╡ीрдХрд░рдг рдЬैрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпां рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдХुрдЫ рдпुрд╡ा рдпрд╣ рдоाрди рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдИрдоाрдирджाрд░ рдФрд░ рдирдП рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡рд╕рд░ рд╕ीрдоिрдд рд╣ैं। рдРрд╕ी рдзाрд░рдгा рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ी рдмрдиाрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиा рддрдеा рдЙрдирдоें рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдФрд░ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рддрд░ीрдХे рд╕े рднाрдЧ рд▓ेрдиा рдЕрдзिрдХ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд░ाрд╕्рддा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा: рдЕрд╡рд╕рд░ рднी, рдЪुрдиौрддी рднी

рдЖрдЬ рдпुрд╡ा рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрди рд╕े рдХिрд╕ी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдоुрдж्рджे рдХो рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдиे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдХो рдкрд╣рд▓े рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдмрдиाрдпा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдЧрд▓рдд рд╕ूрдЪрдиा, рдЕрдзूрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рдЪाрд░ рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рдиे рдХी рдЪुрдиौрддी рднी рдоौрдЬूрдж рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХे рд╕ाрде рд╕ूрдЪрдиा рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░рдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рдХिрд╕ी рд╡ाрдпрд░рд▓ рдкोрд╕्рдЯ рдХो рддुрд░ंрдд рд╕рд╣ी рдоाрдирдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрд╕рдХे рд╕्рд░ोрдд, рддाрд░ीрдЦ, рд╕ंрджрд░्рдн рдФрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдк्рд░рдоाрдг рдХो рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЕрд╕рд╣рдорддि рдХा рд╕рдо्рдоाрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рддाрдХрдд

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рднी рдиाрдЧрд░िрдХों рдХा рдПрдХ рдЬैрд╕ा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ोрдиा рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдХिрд╕ी рдиीрддि рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рджोрдиों рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं।

рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╕рд╣рдорддि рдХो рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рджुрд╢्рдордиी рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рддрде्рдпों рдФрд░ рддрд░्рдХों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдХिрд╕ी рджрд▓ рдпा рдиेрддा рдХा рд╕рдорд░्рдердХ рд╣ोрдиा рднी рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рдХрд░рддा।

рдпुрд╡ाрдУं рдХो рднीрдб़ рдирд╣ीं, рднाрдЧीрджाрд░ рдмрдирдиा рд╣ोрдЧा

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рднी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै рдХि рд╡े рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рдк्рд░рдЪाрд░, рдкोрд╕्рдЯрд░ рд▓рдЧाрдиे рдпा рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдЕрднिрдпाрди рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рди рд░рдЦें। рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी, рдиीрддि рд╡िрдорд░्рд╢ рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓рдиा рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╡рд╣ीं рдпुрд╡ाрдУं рдХो рднी рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рджрд▓ рдХे рд╕рдорд░्рдердХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкрдиी рднूрдоिрдХा рд╕рдордЭрдиी рд╣ोрдЧी।

рднाрд░рдд рдХा рднрд╡िрд╖्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрд╕рдж рдФрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднाрдУं рдоें рдмैрдаे рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рддрдп рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдпрд╣ рдЙрди рдХрд░ोрдб़ों рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╕ोрдЪ рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдпрддा рд╕े рднी рдмрдиेрдЧा, рдЬो рдЖрдЬ рдХॉрд▓ेрдЬों, рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों, рдЧांрд╡ों, рд╢рд╣рд░ों, рдЦेрддों, рдЙрдж्рдпोрдЧों, рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд╕ाрдордиे рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рднाрдЧрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрд╕े рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рддрд░ीрдХे рд╕े рдЙрд╕рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХा рд░ाрд╕्рддा рд╣ै। рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдк्рд░ाрдк्рддि рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдоाрдирдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЬрдирд╕ेрд╡ा, рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрдг, рдиाрдЧрд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдпुрд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдЖрдПं рддो рд╕рд╡ाрд▓ों рдХे рд╕ाрде рдЖрдПं। рдиेрддृрдд्рд╡ рдХрд░ें рддो рд╕ंрд╡िрдзाрди рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдХे рд╕ाрде рдХрд░ें। рдЕрд╕рд╣рдорддि рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ें рддो рд╕ंрд╡ाрдж рдХा рд░ाрд╕्рддा рдЦुрд▓ा рд░рдЦें। рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг—рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рджрд▓ рдХे рдЕंрдзрд╕рдорд░्рдердХ рдмрдирдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдирдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ें।

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдордЬрдмूрддी рдХेрд╡рд▓ рдиेрддाрдУं рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдиाрдЧрд░िрдХों рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдЬрдм рдиाрдЧрд░िрдХों рдоें рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╣ो, рддрдм рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╕рдХ्рд░िрдп рднाрдЧीрджाрд░ी рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рдЬрдм рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рдХा рд░ूрдкрдХ рдЪрд░्рдЪा рдоें рдЖрдпा

 рдЬрдм рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рдХा рд░ूрдкрдХ рдЪрд░्рдЪा рдоें рдЖрдпा рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдФрд░ ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рд░ूрдкрдХ рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХो рд╕рдордЭिрдП। рдЬाрдиिрдП рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдЬрдпं...