ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 5 рдордИ 2026

West Bengal: “29 рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рднाрдЬрдкा рд╕рдд्рддा рдоें”



рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдкिрдЫрд▓े рддीрди рджрд╢рдХों рдоें рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдмрджрд▓ी рд╣ै, рдЙрд╕рдоें рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдХी рднूрдоिрдХा рдмेрд╣рдж рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ी рд╣ै। 1990 рдХे рджрд╢рдХ рдХे рдЕंрдд рдоें рдЬрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдХрд░ рдирдИ рдкाрд░्рдЯी рдмрдиाрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рд▓िрдпा, рддрдм рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдХिрд╕ी рдиे рд╕ोрдЪा рд╣ोрдЧा рдХि рдпрд╣ рдХрджрдо рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмрджрд▓ рджेрдЧा। 1997 рдоें рдСрд▓ рдЗंрдбिрдпा рддृрдгрдоूрд▓ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ (рдЯीрдПрдорд╕ी) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдиे рдоुрдХुрд▓ рд░ॉрдп рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХी। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рднाрд░рддीрдп рдХрдо्рдпुрдиिрд╕्рдЯ рдкाрд░्рдЯी (рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрджी) рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рд╡ाрд▓ा рд╡ाрдо рдоोрд░्рдЪा рдордЬрдмूрдд рд╕्рдеिрддि рдоें рдеा рдФрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдЬीрдд рд░рд╣ा рдеा।

рдЯीрдПрдорд╕ी рдХे рдЧрдарди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп

рдЯीрдПрдорд╕ी рдХे рдЧрдарди рдХे рдкीрдЫे рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдеा рд╡ाрдордкंрдеी рджрд▓ों—рдЦाрд╕рддौрд░ рдкрд░ CPM—рдХी рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд▓ी рдЖ рд░рд╣ी рд╕рдд्рддा рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрдиा। рд╕ाрде рд╣ी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕, рдЬो рдХрднी рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдкाрд░्рдЯी рд╣ुрдЖ рдХрд░рддी рдеी, рд╡рд╣ рднी рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рдЪुрдХी рдеी। рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдиे рдЦुрдж рдХो рдПрдХ рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрд╡ाрджी рдиेрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा, рдЬो рдЖрдо рдЬрдирддा рдХे рдоुрдж्рджों рдХो рд╕ीрдзे рдЙрдаाрддी рдеीं।

рднाрдЬрдкा рдХे рд╕ाрде рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд╕ंрдмंрдз                                                      

рдЯीрдПрдорд╕ी рдХे рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд╡рд░्рд╖ों рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕рдХा рдЧрдардмंрдзрди рдмрдиा। 1998 рдФрд░ 1999 рдХे рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ों рдоें рдЯीрдПрдорд╕ी рдиे рднाрдЬрдкा рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдЪुрдиाрд╡ рд▓рдб़ा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рднाрдЬрдкा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЙрднрд░рддी рд╣ुрдИ рддाрдХрдд рдеी рдФрд░ рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдХेंрдж्рд░ рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиा рдЪुрдХी рдеी। рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдиे рдЗрд╕ рдЧрдардмंрдзрди рдХे рдЬрд░िрдП рди рдХेрд╡рд▓ рдХेंрдж्рд░ рдоें рдЕрдкрдиी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдордЬрдмूрдд рдХी, рдмрд▓्рдХि рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рд╡ाрдо рджрд▓ों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдЦрдб़ा рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рднी рдХी।

рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рдХि рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдиे “рднाрдЬрдкा рдХी рдПंрдЯ्рд░ी рдХрд░ाрдИ” рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕рдЯीрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рднाрдЬрдкा рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рдеी рдФрд░ рдмंрдЧाрд▓ рдоें рднी рдЙрд╕рдХी рд╕ीрдоिрдд рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдеी। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдпрд╣ рдЬрд░ूрд░ рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдЯीрдПрдорд╕ी-рднाрдЬрдкा рдЧрдардмंрдзрди рдиे рдмंрдЧाрд▓ рдоें рднाрдЬрдкा рдХो рдПрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕्рдкेрд╕ рджिрдпा рдФрд░ рдЙрд╕े рдзीрд░े-рдзीрд░े рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдиे рдХा рдоौрдХा рдоिрд▓ा।

рд╡ाрдордкंрде рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╕ंрдШрд░्рд╖

1990 рдФрд░ 2000 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдиे рд╡ाрдо рдоोрд░्рдЪे рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдХрдИ рдЖंрджोрд▓рди рдХिрдП। рдЦाрд╕рдХрд░ рдиंрджीрдЧ्рд░ाрдо рдФрд░ рд╕िंрдЧूрд░ рдХे рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдЙрдирдХा рдЖंрджोрд▓рди рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдЖ। рдЗрди рдЖंрджोрд▓рдиों рдиे рдЙрди्рд╣ें рдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рдЖрдо рдЬрдирддा рдХे рдмीрдЪ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдмрдиा рджिрдпा। рдЗрд╕рдХा рдкрд░िрдгाрдо 2011 рдХे рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдоें рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ा, рдЬрдм рдЯीрдПрдорд╕ी рдиे рд╡ाрдо рдоोрд░्рдЪे рдХो рд╕рдд्рддा рд╕े рдмेрджрдЦрд▓ рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмрдиीं।

рднाрдЬрдкा рдХा рдЙрднाрд░

2011 рдХे рдмाрдж рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдоुрдЦ्рдп рдоुрдХाрдмрд▓ा рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЯीрдПрдорд╕ी рдФрд░ рднाрдЬрдкा рдХे рдмीрдЪ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा। рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдФрд░ рд╡ाрдо рджрд▓ рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрддे рдЧрдП। 2014 рдХे рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рднाрдЬрдкा рдиे рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдЕрдкрдиी рддाрдХрдд рдмрдв़ाрдиे рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджिрдпा। рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдФрд░ рдЕрдоिрдд рд╢ाрд╣ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рднाрдЬрдкा рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा рдФрд░ рдЬрдоीрдиी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХाрдо рдмрдв़ाрдпा।

2019 рдХे рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдоें рднाрдЬрдкा рдиे рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें 18 рд╕ीрдЯें рдЬीрддрдХрд░ рд╕рдмрдХो рдЪौंрдХा рджिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж 2021 рдХे рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдоें рднाрдЬрдкा рдиे рдкूрд░ी рддाрдХрдд рдЭोंрдХ рджी рдФрд░ рдЯीрдПрдорд╕ी рдХो рдХрдб़ी рдЪुрдиौрддी рджी। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдЯीрдПрдорд╕ी рдиे рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдЬीрдд рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी рдФрд░ рд╕рдд्рддा рдоें рдмрдиी рд░рд╣ी।

“29 рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рднाрдЬрдкा рд╕рдд्рддा рдоें” – рддрде्рдпाрдд्рдордХ рд╕्рдеिрддि

рдпрд╣ рджाрд╡ा рдХि “29 рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рднाрдЬрдкा рд╕рдд्рддाрд░ूрдв़ рд╣ो рдкाрдИ” рд╕рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै। 2026 рддрдХ рднाрдЬрдкा рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рд╕рдд्рддा рдоें рдирд╣ीं рдЖрдИ рд╣ै। рд╡рд╣ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рдкाрд░्рдЯी рдЬрд░ूрд░ рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕рд░рдХाрд░ рдЯीрдПрдорд╕ी рдХे рдкाрд╕ рд╣ी рд╣ै।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдХा рдмрджрд▓ाрд╡

рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдЕрдм рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдж्рд╡िрдз्рд░ुрд╡ीрдп рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै—рдПрдХ рддрд░рдл рдЯीрдПрдорд╕ी рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рддрд░рдл рднाрдЬрдкा। рд╡ाрдо рджрд▓ рдФрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рдЪрд▓े рдЧрдП рд╣ैं। рдпрд╣ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдХी рд░рдгрдиीрддि рдФрд░ рднाрдЬрдкा рдХे рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рджोрдиों рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдХा 1997 рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдиा рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоोрдб़ рдеा। рдЗрд╕рд╕े рди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдирдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдкाрд░्рдЯी рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ, рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдирдИ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рднी рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ। рднाрдЬрдкा рдХे рд╕ाрде рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдЧрдардмंрдзрди рдиे рдЙрд╕े рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдХुрдЫ рдЖрдзाрд░ рдЬрд░ूрд░ рджिрдпा, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХा рд╡рд░्рддрдоाрди рдЙрднाрд░ рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рдХी рд░рдгрдиीрддि, рд╕ंрдЧрдарди рд╡िрд╕्рддाрд░ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ों рдХा рдирддीрдЬा рд╣ै।

рдЗрд╕ рддрд░рд╣, рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рдЬ्рдпाрджा рд╕ंрддुрд▓िрдд рд╣ोрдЧा рдХि рдордорддा рдмрдирд░्рдЬी рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдХрджрдоों рдиे рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд░ूрдк рд╕े рднाрдЬрдкा рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рджिрдпा, рд▓ेрдХिрди рдЖрдЬ рдХी рд╕्рдеिрддि рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрдиे рдоें рдХрдИ рдЕрди्рдп рдХाрд░рдХों рдХी рднी рдЕрд╣рдо рднूрдоिрдХा рд░рд╣ी рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Kurji: рдоौрд╕рдо рдХी рдХрдаोрд░рддा рдХो рднी рдоाрдирд╡ीрдп рднाрд╡рдиाрдУं рдХे рд╕ाрдордиे рдЫोрдЯा рдХрд░ рджिрдпा।

                           рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдоें рд╢ोрдХ рдХी рд▓рд╣рд░ рджौрдб़ рдЧрдИ

рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкрдЯрдиा рдоें 4 рдордИ рдХा рджिрди рдПрдХ рдУрд░ рдоौрд╕рдо рдХी рдЙрдерд▓-рдкुрдерд▓ рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЧрд╣рд░े рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ी рдмрдиा। рднाрд░рдд рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╡िрднाрдЧ рдиे рдкрд╣рд▓े рд╣ी рджिрди рдоें рддेрдЬ рдЖंрдзी, рдмाрд░िрд╢ рдФрд░ рдмिрдЬрд▓ी рдЧिрд░рдиे рдХी рдЖрд╢ंрдХा рдЬрддाрддे рд╣ुрдП рдЕрд▓рд░्рдЯ рдЬाрд░ी рдХрд░ рджिрдпा рдеा। рд▓ोрдЧों рдХो рдШрд░ों рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рд╣рдиे, рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдпाрдд्рд░ा рд╕े рдмрдЪрдиे рдФрд░ рдЦुрд▓े рд╕्рдеाрдиों рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджी рдЧрдИ рдеी। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ी рдЪेрддाрд╡рдиी рдХे рдмीрдЪ рд╢рд╣рд░ рдоें рдПрдХ рдРрд╕ी рдШрдЯрдиा рдШрдЯी, рдЬिрд╕рдиे рдоौрд╕рдо рдХी рдХрдаोрд░рддा рдХो рднी рдоाрдирд╡ीрдп рднाрд╡рдиाрдУं рдХे рд╕ाрдордиे рдЫोрдЯा рдХрд░ рджिрдпा।

рд╕ंрдд рд╡िंрд╕ेंрдЯ рдбी рдкॉрд▓ рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдЬुрдб़े рдХुрд░्рдЬी рдХॉрди्рдл्рд░ेंрд╕ рдХे рд╕рдХ्рд░िрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдФрд░ рдкрдЯрдиा рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░рд╣े рднाрдИ рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рдеा। рдЙрдирдХे рдиिрдзрди рдХी рдЦрдмрд░ рд╕े рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдоें рд╢ोрдХ рдХी рд▓рд╣рд░ рджौрдб़ рдЧрдИ। рд╕рдоाрдЬрд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдирдХी рдиिрд╖्рдаा рдиे рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдмрдиा рджिрдпा рдеा। рдЙрдирдХे рдЕंрддिрдо рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓ोрдЧ рдЙрдордб़े, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдоौрд╕рдо рдХी рдЪेрддाрд╡рдиिрдпों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЕрдкрдиी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рджрд░्рдЬ рдХрд░ाрдИ।

рднाрдИ рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХा рдкाрд░्рдеिрд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХुрд░्рдЬी рдкрд▓्рд▓ी рдоें рд▓ाрдпा рдЧрдпा, рдЬрд╣ां рдИрд╕ाрдИ рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХी рддैрдпाрд░ी рдХी рдЧрдИ। рдкрдЯрдиा рдорд╣ाрдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рдорд╣ाрдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕ेрдмेрд╕्рдЯिрдпрди рдХрд▓्рд▓ूрдкुрд░ा рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें “рдк्рд░ेрд░िрддों рдХी рд░ाрдиी рдИрд╢ рдоंрджिрд░” рдоें рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рд╕рднा рдЕрдд्рдпंрдд рднाрд╡ुрдХ рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рдг рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рд╕ंрдкрди्рди рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рд╡िрд▓िрдпрдо рдбिрд╕ूрдЬा рдФрд░ рд╡िрдорд▓ рдХिрд╢ोрд░ рднी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рджिрд╡ंрдЧрдд рдЖрдд्рдоा рдХी рд╢ांрддि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी।

рдоिрд╕्рд╕ा рдХे рджौрд░ाрди рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд▓ोрдЧों рдХी рдЖंрдЦें рдирдо рдеीं। рд╣рд░ рдХोрдИ рднाрдИ рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХे рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдЙрдирдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рдпाрдж рдХрд░ рд░рд╣ा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХी рд╕ेрд╡ा рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдк्рд░ेрдо, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджिрдпा। рдЙрдирдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХी рдпрд╣ी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪे рд╕рдоाрдЬрд╕ेрд╡ी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдЬैрд╕े рд╣ी рдЕंрддिрдо рдк्рд░ाрд░्рдердиा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ुрдИ рдФрд░ рдкाрд░्рдеिрд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХो рдХुрд░्рдЬी рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рд▓े рдЬाрдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ, рддрднी рдоौрд╕рдо рдиे рдЕрдЪाрдирдХ рдЕрдкрдиा рд░ौрдж्рд░ рд░ूрдк рджिрдЦाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा। рддेрдЬ рдЖंрдзी рдЪрд▓рдиे рд▓рдЧी, рдЖрд╕рдоाрди рдоें рдХрдб़рдХрддी рдмिрдЬрд▓ी рдЪрдордХрдиे рд▓рдЧी рдФрд░ рдХुрдЫ рд╣ी рдкрд▓ों рдоें рдоूрд╕рд▓ाрдзाрд░ рдмाрд░िрд╢ рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдИ। рдпрд╣ рджृрд╢्рдп рдЕрдд्рдпंрдд рдоाрд░्рдоिрдХ рдеा—рдПрдХ рдУрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рдЖंрдЦों рд╕े рдЖंрд╕ू рдмрд╣ рд░рд╣े рдеे рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЖрд╕рдоाрди рд╕े рдмाрд░िрд╢ рдХी рдмूंрджें рдЧिрд░ рд░рд╣ी рдеीं।

рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдоें рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХे рджौрд░ाрди рдЬрдм рдкाрд░्рдеिрд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХो рдХрдлрди рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдмंрдж рдХрд░ рдоिрдЯ्рдЯी рдХे рд╣рд╡ाрд▓े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рдеा, рддрдм рдкрд░िрдЬрдиों рдФрд░ рд╢ुрднрдЪिंрддрдХों рдХा рд╡िрд▓ाрдк рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХो рдФрд░ рднी рднाрд╡ुрдХ рдмрдиा рд░рд╣ा рдеा। рднाрд░ी рдмाрд░िрд╢ рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдХिрд╕ी рдиे рд╡рд╣ां рд╕े рд╣рдЯрдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╕рдордЭा। рд▓ोрдЧ рднीрдЧрддे рд╣ुрдП рднी рдЕंрддिрдо рд╡िрджाрдИ рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдбрдЯे рд░рд╣े। рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиे рд╣ाрдеों рд╕े рдоिрдЯ्рдЯी рдбाрд▓рдХрд░ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рдеा।

рдЗрд╕ рдкूрд░े рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рдХो рдХрдИ рд▓ोрдЧों рдиे рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рджेрдЦा। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдк्рд░िрдпрдЬрди рдХे рдиिрдзрди рдкрд░ рдЖंрд╕ू рдмрд╣ाрддे рд╣ैं, рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдк्рд░рдХृрддि рднी рдЗрд╕ рдХ्рд╖рдг рдоें рд╢ोрдХ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी। рдЖрдХाрд╢ рд╕े рдЧिрд░рддी рдмाрд░िрд╢ рдХो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЖंрд╕ुрдУं рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा। рдпрд╣ рдЖрд╕्рдеा рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХा рдРрд╕ा рд╕ंрдЧрдо рдеा, рдЬिрд╕рдиे рд╡рд╣ां рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдорди рдХो рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЫू рд▓िрдпा।

рджूрд╕рд░ी рдУрд░, рдоौрд╕рдо рд╡िрднाрдЧ рдХी рдЪेрддाрд╡рдиी рднी рд╕рд╣ी рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддी рджिрдЦी। рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдХрдИ рдЬिрд▓ों—рдЬैрд╕े рдЧрдпा, рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░, рднाрдЧрд▓рдкुрд░ рдФрд░ рджрд░рднंрдЧा—рдоें рддेрдЬ рд╣рд╡ा рдФрд░ рдмाрд░िрд╢ рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ। рдХрдИ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдмिрдЬрд▓ी рдЧिрд░рдиे рдХी рднी рдЦрдмрд░ें рд╕ाрдордиे рдЖрдИं। рдпрд╣ рдоौрд╕рдо рдХा рдЕрдЪाрдирдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдЖ, рд▓ेрдХिрди рд╕ाрде рд╣ी рдЗрд╕рдиे рдк्рд░рдХृрддि рдХी рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдХा рднी рдПрд╣рд╕ाрд╕ рдХрд░ाрдпा।

рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдиे рдпрд╣ рднी рджрд░्рд╢ाрдпा рдХि рд╡िрдкрд░ीрдд рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднी рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдПं рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдПрдХрдЬुрдЯрддा рдХिрддрдиी рдордЬрдмूрдд рд╣ोрддी рд╣ैं। рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдк्рд░िрдпрдЬрди рдХे рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рд░ рдмाрдзा рдХो рдкाрд░ рдХрд░ рдЬाрддे рд╣ैं। рднाрдИ рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХे рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдоें рдЙрдордб़ी рднीрдб़ рдФрд░ рдЙрдирдХी рд╡िрджाрдИ рдХे рд╕рдордп рдХी рднाрд╡рдиाрдПं рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ैं।

рдЕंрддрддः, рдпрд╣ рджिрди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдиिрдзрди рдХा рджिрди рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдоाрдирд╡рддा, рдЖрд╕्рдеा рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрдЧрдо рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЧрдпा। рднाрдИ рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рднрд▓े рд╣ी рдЗрд╕ рджुрдиिрдпा рд╕े рд╡िрджा рд╣ो рдЧрдП рд╣ों, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдП рдЧрдП рдХाрд░्рдп, рдЙрдирдХी рд╕ेрд╡ा рднाрд╡рдиा рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╡िрдирдо्рд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рд▓ोрдЧों рдХे рджिрд▓ों рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ेрдЧा। рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рдмрдиा рд░рд╣ेрдЧा, рдФрд░ рдЙрдирдХी рдпाрджें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдХो рднी рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рд░рд╣ेंрдЧी।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar: рд╕ाрд▓ 2005 рдХा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоोрдб़

           рдРрд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдоें рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдЬрдирддा рджрд▓ (рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб) рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी (рдПрдирдбीрдП рдЧрдардмंрдзрди) рдиे рдЪुрдиाрд╡ी рдоैрджाрди рдоें рдХрджрдо рд░рдЦा рдФрд░ рдПрдХ рдирдП рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдпुрдЧ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी

рд╕ाрд▓ 2005 рдХा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоोрдб़ рд▓ेрдХрд░ рдЖрдпा। рдпрд╣ рд╡рд╣ी рджौрд░ рдеा рдЬрдм рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा, рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдФрд░ рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдоुрдж्рджों рд╕े рдЬрдирддा рдкрд░ेрд╢ाрди рд╣ो рдЪुрдХी рдеी। рдРрд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдоें рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдЬрдирддा рджрд▓ (рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб) рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी (рдПрдирдбीрдП рдЧрдардмंрдзрди) рдиे рдЪुрдиाрд╡ी рдоैрджाрди рдоें рдХрджрдо рд░рдЦा рдФрд░ рдПрдХ рдирдП рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдпुрдЧ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी।

рдлрд░рд╡рд░ी 2005 рдоें рд╣ुрдП рдкрд╣рд▓े рдЪрд░рдг рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдХिрд╕ी рднी рджрд▓ рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдмрд╣ुрдордд рдирд╣ीं рдоिрд▓ рд╕рдХा। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддा рджрд▓, рдЬिрд╕рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рд▓ाрд▓ू рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे, рд╡рд╣ рднी рдмрд╣ुрдордд рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ рдЧрдИ। рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрдиी рд░рд╣ी рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЧрдарди рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрдпा। рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╢ाрд╕рди рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХी рдиौрдмрдд рд▓ा рджी। рдЬрдирддा рдХे рдмीрдЪ рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдпा рдХि рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬ्рдп рдХो рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд░ाрд╕्рддे рдкрд░ рд▓े рдЬा рд╕рдХे।

рдЗрд╕ी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░-рдирд╡ंрдмрд░ 2005 рдоें рджोрдмाрд░ा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░ाрдП рдЧрдП। рдЗрд╕ рдмाрд░ рдорддрджाрддाрдУं рдиे рдкрд╣рд▓े рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдЕрдзिрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЬрдиाрджेрд╢ рджिрдпा। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддांрдд्рд░िрдХ рдЧрдардмंрдзрди рдХो рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдпрд╣ рдЬीрдд рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рд╕ंрдХेрдд рдмрдиी। рдПрдирдбीрдП рдХी рдЗрд╕ рдЬीрдд рдоें рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХी рд╕ाрдл-рд╕ुрдерд░ी рдЫрд╡ि, рд╡िрдХाрд╕ рдХा рд╡ाрджा рдФрд░ рд╕ुрд╢ाрд╕рди рдХा рдПрдЬेंрдбा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг рд░рд╣ा।

24 рдирд╡ंрдмрд░ 2005 рдХो рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдХी рд╢рдкрде рд▓ी। рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╕ुрд╢ीрд▓ рдХुрдоाрд░ рдоोрджी рдХो рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмрдиाрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдПрдирдбीрдП рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕्рдеिрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдеी, рдЬिрд╕рдиे рд▓ंрдмे рд╕рдордп рдмाрдж рд░ाрдЬ्рдп рдХो рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдиेрддृрдд्рд╡ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЧрдарди рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЬрдирддा рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдПं рднी рдХाрдлी рдмрдв़ рдЧрдИ рдеीं।

рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдмрдиी рдЗрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд╕ुрд╢ाрд╕рди рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд╕ुрдзाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рд╕рдЦ्рдд рдХрджрдо рдЙрдаाрдП। рдЕрдкрд░ाрдзिрдпों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдд्рд╡рд░िрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХी рдЧрдИ рдФрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рдпрд╣ рд╣ुрдЖ рдХि рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдЫрд╡ि рдПрдХ рдЕрдкрд░ाрдз-рдк्рд░рд╡рдг рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рдмрджрд▓рдХрд░ рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдУрд░ рдмрдв़рдиे рд▓рдЧी।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪे рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднी рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ुрдзाрд░ рдХिрдП рдЧрдП। рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рдЫाрдд्рд░ाрдУं рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдпोрдЬрдиा рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ, рдЬिрд╕рд╕े рд▓рдб़рдХिрдпों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рдоिрд▓ा। рд╕рдб़рдХों рдФрд░ рдкुрд▓ों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рддेрдЬी рд╕े рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рд╕े рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╣िрд╕्рд╕ों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдмेрд╣рддрд░ рд╣ुрдЖ। рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХे рд▓िрдП рднी рдХрдИ рдпोрдЬрдиाрдПं рд▓ाрдЧू рдХी рдЧрдИं।

рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЗрд╕ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рдХрд╣ाрдиी рдпрд╣ीं рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें 2005 рдХे рдмाрдж рднी рдХрдИ рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓े। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рддрде्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХि 2005 рдоें рдмрдиी рдПрдирдбीрдП рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдХो рдПрдХ рдирдИ рджिрд╢ा рджी рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी।

рдЖрдкрдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦिрдд рдпрд╣ рдХрдерди рдХि “21 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЗंрддрдЬाрд░ рдХे рдмाрдж рдмीрдЬेрдкी рдХा рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмрдиा”, рдЗрд╕рдоें рдеोрдб़ी рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рджрд░рдЕрд╕рд▓, 2005 рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ (рдЬेрдбीрдпू) рдмрдиे рдеे, рдЬो рдПрдирдбीрдП рдЧрдардмंрдзрди рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдеे, рдЬрдмрдХि рдмीрдЬेрдкी рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЬूрдиिрдпрд░ рдкाрд░्рдЯрдирд░ рдХी рднूрдоिрдХा рдоें рдеी рдФрд░ рд╕ुрд╢ीрд▓ рдХुрдоाрд░ рдоोрджी рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмрдиे рдеे। рдЗрд╕рд▓िрдП 2005 рдоें рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рдмीрдЬेрдкी рдХा рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдирд╣ीं рдмрдиा рдеा, рдмрд▓्рдХि рдПрдирдбीрдП рдЧрдардмंрдзрди рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиी рдеी।

рдпрджि “21 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЗंрддрдЬाрд░” рдХी рдмाрдд рдХрд░ें, рддो рдпрд╣ рд╕ंрджрд░्рдн рдмाрдж рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдоों рд╕े рдЬुрдб़рддा рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдмीрдЬेрдкी рдХो рдЕрдкрдиे рджрдо рдкрд░ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдкाрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрд╣ुрдд рд▓ंрдмे рд╕рдордп рдмाрдж рдоिрд▓ा, рдЬрдм рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдЖрдпा। 2005 рдоें рдпрд╣ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдЬрд░ूрд░ рд╣ुрдИ рдеी, рдЬिрд╕рдиे рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдмीрдЬेрдкी рдХी рднूрдоिрдХा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХा рд░ाрд╕्рддा рддैрдпाрд░ рдХिрдпा।

рдЕंрддрддः, 2005 рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЯрд░्рдиिंрдЧ рдкॉрдЗंрдЯ рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕рдиे рди рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХिрдпा, рдмрд▓्рдХि рд╢ाрд╕рди рдХी рд╢ैрд▓ी рдФрд░ рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдУं рдоें рднी рдмрдб़ा рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ाрдпा। рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдмрдиी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдпрд╣ рджिрдЦाрдпा рдХि рдЕрдЧрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЗрдЪ्рдЫाрд╢рдХ्рддि рдордЬрдмूрдд рд╣ो, рддो рдХिрд╕ी рднी рд░ाрдЬ्рдп рдХो рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдкрде рдкрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, 2005 рдХा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЪुрдиाрд╡ рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рдирдИ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдеी—рдПрдХ рдРрд╕े рдмिрд╣ाрд░ рдХी, рдЬो рдкिрдЫрдб़ेрдкрди рдФрд░ рдЕрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ рд╡िрдХाрд╕, рд╕ुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рдХी рдУрд░ рдмрдв़рдиे рд▓рдЧा।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Iindia: 5 рдордИ рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджाрдИ рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा

            рд╣рдоें рдпрд╣ рднी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдоाрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рд╢िрд╢ु рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХрд░्рдоिрдпों рдХी рдХिрддрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै


5 рдордИ
рдХा рджिрди рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдХाрдлी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдПँ рдШрдЯी рд╣ैं, рд╕ाрде рд╣ी рдХुрдЫ рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрд╡рд╕ рднी рдордиाрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиा рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиा рд╣ै। рдЖрдЗрдП 5 рдордИ рдХे рджिрди рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдкрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े, 5 рдордИ рдХो рд╣рд░ рд╕ाрд▓ International Midwives Day рдпाрдиी рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджाрдИ рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджाрдЗрдпों (рдоिрдбрд╡ाрдЗрдл) рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджेрдиा рд╣ै, рдЬो рдЧрд░्рднрд╡рддी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рдирд╡рдЬाрдд рд╢िрд╢ुрдУं рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдоें рдЕрд╣рдо рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддी рд╣ैं। рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें рджाрдЗрдпों рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрд╣ां рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХी рдХрдоी рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рднी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдоाрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рд╢िрд╢ु рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХрд░्рдоिрдпों рдХी рдХिрддрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рдоें 5 рдордИ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдпा рдЗрд╕ी рджिрди World Asthma Day рднी рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै (рд╣ाрд▓ांрдХि рдпрд╣ рдордИ рдХे рдкрд╣рд▓े рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░ рдХो рдкрдб़рддा рд╣ै)। рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрд╕्рдердоा рдЬैрд╕ी рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░ी рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиा рд╣ै। рджुрдиिрдпाрднрд░ рдоें рд▓ाрдЦों рд▓ोрдЧ рдЕрд╕्рдердоा рд╕े рдкीрдб़िрдд рд╣ैं, рдФрд░ рд╕рдордп рдкрд░ рдЗрд▓ाрдЬ рддрдеा рд╕рд╣ी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕े рдЗрд╕ рдмीрдоाрд░ी рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрд╕्рдеाрди рд▓ोрдЧों рдХो рд╢्рд╡рд╕рди рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рдк्рд░рддि рд╕рддрд░्рдХ рд░рд╣рдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджेрддे рд╣ैं।

рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрди्рдиों рдоें рднी 5 рдордИ рдХा рджिрди рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ी рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 1818 рдоें Karl Marx рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा। рдХाрд░्рд▓ рдоाрд░्рдХ्рд╕ рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рджाрд░्рд╢рдиिрдХ, рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдФрд░ рд╕рдоाрдЬрд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдеे, рдЬिрдирдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдиे рджुрдиिрдпा рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा। рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиाрдПँ рдЬैрд╕े “рджाрд╕ рдХैрдкिрдЯрд▓” рдФрд░ “рдХрдо्рдпुрдиिрд╕्рдЯ рдоेрдиिрдлेрд╕्рдЯो” рдЖрдЬ рднी рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ैं। рдЙрдирдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдиे рд╢्рд░рдоिрдХ рд╡рд░्рдЧ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоाрдирддा рдХी рджिрд╢ा рдоें рдирдИ рд╕ोрдЪ рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा।

рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рднी 5 рдордИ рдХा рджिрди рдХुрдЫ рдШрдЯрдиाрдУं рдХे рдХाрд░рдг рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рджेрд╢ рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рд╡िрднिрди्рди рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै। рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЗрд╕ рджिрди рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпाँ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी рдЧрдИ рд╣ैं, рдЬिрдирд╕े рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдЧрддि рдХो рдмрд▓ рдоिрд▓ा рд╣ै।

рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी 5 рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕ेрд╡ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдоूрд▓्рдпों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддा рд╣ै। рджाрдЗрдпों рдХे рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЕрд╕्рдердоा рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рддрдХ, рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рднूрдоिрдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддी рд╣ै। рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдк्рд░рдпाрд╕ рднी рдмрдб़े рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднी рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рд╕्рдХूрд▓ों рдФрд░ рдХॉрд▓ेрдЬों рдоें рдЗрд╕ рджिрди рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо, рд╕ेрдоिрдиाрд░ рдФрд░ рдЪрд░्рдЪाрдПँ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХो рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓рддी рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╡े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХो рднी рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рдЖрдпोрдЬрди рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

5 рдордИ рдХा рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рднी рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рджिрд╢ा рджेрдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рдШрдЯी рдШрдЯрдиाрдУं рдФрд░ рдордиाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рджिрд╡рд╕ों рд╕े рд╣рдоें рдпрд╣ рдк्рд░ेрд░рдгा рдоिрд▓рддी рд╣ै рдХि рд╣рдо рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХो рд╕рдордЭें рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдиिрднाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें।

рдЕंрддрддः, 5 рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдпा рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рджिрди рдоाрдирд╡рддा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХी рдк्рд░рдЧрддि рдоें рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдпोрдЧрджाрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоें рдоिрд▓рдХрд░ рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ рджुрдиिрдпा рдмрдиाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...