ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдмुрдзрд╡ाрд░, 15 рдирд╡ंрдмрд░ 2023

рд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХे рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ ‘рдЫрда’ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЧुреЬ рд╡िрддрд░рдг

рдкрдЯрдиा.рдЖрдЬ рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд╕рджाрдХрдд рдЖрд╢्рд░рдо рдоें рд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХे рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ ‘рдЫрда’ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░   рдЧुреЬ рд╡िрддрд░рдг рдХा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЪрд▓ाрдпा рдЧрдпा. рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиेрддा рдиिрд░्рдорд▓ рд╡рд░्рдоा рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдпे рдЧрдП рдЦाрджी рдЧ्рд░ाрдо рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХा рд╢ुрдж्рдз рдЧुреЬ рдЫрда рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों  рдХे рдмीрдЪ рдоें рд╡िрддрд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा. рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдиेрддा рдПрд╡ं рдкूрд░्рд╡ рд╡िрдзाрди рдкाрд░्рд╖рдж рд▓ाрд▓рдмाрдмू рд▓ाрд▓, рдкूрд░्рд╡ рдорд╣ाрдоंрдд्рд░ी рдбॉ рд╡िрдиोрдж рд╢рд░्рдоा, рдиिрд░्рдорд▓ рд╡рд░्рдоा, рдЙрдоेрд╢ рд░ाрдо, рд╕ुрджрдп рд╢рд░्рдоा, рдиिрдзि рдкांрдбे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрдиेрдХ рдиेрддा рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे.

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

 

рдЖрдЪाрд░्рдп рд╡िрдиोрдмा рдЬी рдХो рдЙрдирдХी 41 рдЬрдпंрддी рдкрд░ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि

'рдЬрдп рдЬрдЧрдд' рдХा рдиाрд░ा рджेрдиे рд╡ाрд▓े рднाрд░рдд рд░рдд्рди рдЖрдЪाрд░्рдп рд╡िрдиोрдмा рд╣ै

рдЖрдЬ рднी рдиाрд░ा рдЬрдпрдШोрд╖ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХрд╣рддे рд╣ै 'рдЬрдп рдЬрдЧрдд' рдХा рдиाрд░ा рд╣ै рд╕ाрд░ा рд╕ंрд╕ाрд░ рд╣рдоाрд░ा рд╣ै

рдЖрдЪाрд░्рдп рд╡िрдиोрдмा рдЬी рдХो рдЙрдирдХी 41 рдЬрдпंрддी рдкрд░ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि

         рдЬрди्рдо 11 рд╕िрддंрдмрд░ 1895- рдиिрдзрди 15 рдирд╡ंрдмрд░ 1982)

рдЖрдЬ рдЖрдЪाрд░्рдп рд╡िрдиाрдпрдХ рдирд░рд╣рд░ि рднाрд╡े рдЙрд░्рдл рд╡िрдиोрдмा рднाрд╡े рдХी рдкुрдг्рдпрддिрдеि рд╣ै.рдЙрдирдХा рдЬрди्рдо рдмंрдмрдИ рдХे рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рдЧाрдЧोрдбे рдЧांрд╡ рдоें 11 рд╕िрддंрдмрд░ 1895 рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪ рдХोрдЯि рдХे рдЪिрддрдкाрд╡рди рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рд╣ुрдЖ рдеा.

рднाрд╡े рднूрджाрди рдпрдЬ्рдЮ ("рднूрдоि-рдЙрдкрд╣ाрд░ рдЖंрджोрд▓рди") рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдеे.рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪ рдЬाрддि рдХे рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдЬрди्рдоे, рдЙрди्рд╣ोंрдиे 1916 рдоें рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж рдХे рдкाрд╕ рд╕ाрдмрд░рдорддी рдоें рдЧांрдзी рдХे рдЖрд╢्рд░рдо (рддрдкрд╕्рд╡ी рд╕рдоुрджाрдп) рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рдХी рдкрдв़ाрдИ рдЫोрдб़ рджी.рдЧांрдзी рдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рдиे рднाрд╡े рдХो рднाрд░рддीрдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЬीрд╡рди рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкिрдд рддрдкрд╕्рдпा рдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХिрдпा.  рднूрджाрди рдЖंрджोрд▓рди 1950 рдоें рднूрдоि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрдзाрд░ рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा рдПрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдеा। рдЗрд╕े рд░рдХ्рддрд╣ीрди рдЖрди्рджोрд▓рди рдХे рдиाрдо рд╕े рднी рдЬाрдиा рдЧрдпा। рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЙрдд्рддрд░: рднूрджाрди рдЖंрджोрд▓рди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рднूрдоि рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдоीрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдЕрдкрдиी рднूрдоि рдХा рдХुрдЫ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╕्рд╡ेрдЪ्рдЫा рд╕े рднूрдоिрд╣ीрди рд▓ोрдЧों рдХो рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬी рдХрд░рдиा рдеा।    рд╡िрдиोрдмा рднाрд╡े рд╕рд░्рд╡ोрджрдп рдЖंрджोрд▓рди рдПрд╡ं рднूрджाрди рдЖंрджोрд▓рди рдХे рдк्рд░рдгेрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрдЪिрдд рд╡िрдиोрдмा рднाрд╡े рдиे рд╕рд░्рд╡ोрджрдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी.рднूрджाрди рдЖрди्рджोрд▓рди рд╕ंрдд рд╡िрдиोрдмा рднाрд╡े рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рди् 1951 рдоें рдЖрд░рдо्рдн рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा. рдпрд╣ рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рди рдеा.рд╡िрдиोрдмा рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдеी рдХि рднूрдоि рдХा рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг рд╕िрд░्рдл рд╕рд░рдХाрд░ी рдХाрдиूрдиों рдХे рдЬрд░िрдП рдирд╣ीं рд╣ो, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЗрд╕рдХी рд╕рдлрд▓ рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЬाрдП.    рдЬрдоीрди рдЬुрдЯाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдиोрдмा рдиे рдЬрдоींрджाрд░ों рд╕े рдмाрдд рдХी рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрдХрд░ рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд░ेрдб्рдбी рдиे рдЕрдкрдиी рд╕ौ рдПрдХрдб़ рдЬрдоीрди рджाрди рджे рджी. рдЗрд╕ी рдШрдЯрдиा рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрдХрд░ рдЙрдирдХे рдорди рдоें рднूрджाрди рдЖंрджोрд▓рди рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЬो рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рддौрд░ рдкрд░ рд╕рдлрд▓ рд░рд╣ा. рдЙрди्рд╣ोंрдиे 13 рд▓ाрдЦ рдЧрд░ीрдм рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП 44 рд▓ाрдЦ рдПрдХрдб़ рдЬрдоीрди рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी.

рд╡िрдиोрдмा рднाрд╡े  рдПрдХ рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрджी рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ-рд╕ुрдзाрд░ рдиेрддा рдеे.рднाрд╡े рдХा рд╕рдмрд╕े рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдпोрдЧрджाрди рднूрджाрди (рднूрдоि рдЙрдкрд╣ाрд░) рдЖंрджोрд▓рди рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдеा.      рдЖंрджोрд▓рди рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЗрд╕рдХे рдиाрдо, "рднूрджाрди" рдпा рднूрдоि рдХा рдЙрдкрд╣ाрд░ рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рднूрд╕्рд╡ाрдоिрдпों рдХो рдЕрдкрдиी рднूрдоि рдХा рдПрдХ рдЫोрдЯा рд╕ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╕्рд╡ेрдЪ्рдЫा рд╕े рдЫोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рдХे рднूрдоिрд╣ीрди рдХिрд╕ाрдиों рдХे рдмीрдЪ рднूрдоि рд╡िрддрд░िрдд рдХрд░рдиा рдеा, рдЬिрд╕рд╕े рдЕрдоीрд░ рдФрд░ рдЧрд░ीрдм рдХे рдмीрдЪ рдХी рдЦाрдИ рдХрдо рд╣ो рд╕рдХे.      15 рдирд╡ंрдмрд░ 1982 рдХो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕंрддिрдо рд╕ांрд╕ рд▓ी рдеी. рд╡े 87 рд╕ाрд▓ 2 рдорд╣ीрдиा 4 рджिрди рдХे рдеे.рдЙрдирдХे рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рд▓िрдП рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдЕрдкрдиे рдоाрд╕्рдХो рдпाрдд्рд░ा рддрдХ рд╕्рдердЧिрдд рдХрд░ рджी рдеी. рд╡िрдиोрдмा рдХो 1958 рдоें рд░ेрдорди рдоैрдЧ्рд╕ेрд╕े рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рдирд╡ाрдЬा рдЧрдпा рдеा. рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рдЕрдЧрд▓े рд╕ाрд▓ рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рджेрд╢ рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди рднाрд░рдд рд░рдд्рди рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा.

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

 

рд╕рджाрдХрдд рдЖрд╢्рд░рдо рдоें рдордиाрдИ рдЧрдИ рдкूрд░्рд╡ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╕рд░ी рдХी рдЬрдпंрддी

 


рд╕рджाрдХрдд рдЖрд╢्рд░рдо рдоें рдордиाрдИ рдЧрдИ рдкूрд░्рд╡ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╕рд░ी рдХी рдЬрдпंрддी


рдкрдЯрдиा।рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХрдоेрдЯी рдХे рддрдд्рд╡ाрд╡рдзाрди рдоें рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд╕рджाрдХрдд рдЖрд╢्рд░рдо рдоें рдкाрд░्рдЯी рдХे рдкूрд░्рд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╕рд░ी рдХी 104рд╡ीं рдЬрдпंрддी рдкрд░ рдЙрдирдХे рддैрд▓ рдЪिрдд्рд░ рдкрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕рдЬрдиों рдиे рдкुрд╖्рдкांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी।рдЬрдпंрддी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдиेрддा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрди рдкрд░िрд╖рдж рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рджрд▓ рдбॉ рдорджрди рдоोрд╣рди рдЭा рдиे рдХी।


рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдбॉ рдорджрди рдоोрд╣рди рдЭा рдиे рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╢рд░ी рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ рдФрд░ рдХृрддिрдд्рд╡ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдХेрд╢рд░ी рдЬी рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдзрд░рддी рд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╕рдмрд╕े рдмреЬे рджрд▓ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рддрдХ рдХा рд╕рдлрд░ рддрдп рдХिрдпा। рд╡े рдмिрд╣ाрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рднी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░рд╣े। рд╡े рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░ी рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрджों рдХो рднी рд╕ुрд╢ोрднिрдд рдХिрдпा। рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдоें рдЙрдирдХे рдк्рд░рддि рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдо्рдоाрди рдеा। рд╕्рд╡. рдХेрд╕рд░ी рдиे рдЬीрд╡рдирдкрд░्рдпंрдд рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा рдФрд░ рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдХे рдкрдХ्рд╖рдзрд░ рд░рд╣े।


рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╕рд░ी рдХी 104рд╡ीं рдЬрдпंрддी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдбॉ рдорджрди рдоोрд╣рди рдЭा рдХे рдЕрд▓ाрд╡े рдм्рд░рдЬेрд╢ рдкाрдг्рдбेрдп, рд▓ाрд▓ рдмाрдмू рд▓ाрд▓, рдм्рд░рдЬेрд╢ рдк्рд░рд╕ाрдж рдоुрдирди, рдиिрд░्рдорд▓ рд╡рд░्рдоा, рд╕рд░рд╡рдд рдЬрд╣ाँ рдлाрддिрдоा, рдЙрдоेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдо, рдбॉ. рд╡िрдиोрдж рд╢рд░्рдоा, рдЕрдЦिрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рд╕िंрд╣, рдиिрдзि рдкाрдг्рдбेрдп, рдоिрдеिрд▓ेрд╢ рд╢рд░्рдоा рдордзुрдХрд░, рд╡िрдорд▓ेрд╢ рддिрд╡ाрд░ी, рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдмैрдаा, рдоृрдЧेंрдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рд░ाрдЬेрд╢ рдоिрд╢्рд░ा, рд╕ुрджрдп рд╢рд░्рдоा, рдЪिрддрд░ंрдЬрди рдХुрдоाрд░, рдордиीрд╖ рдХुрдоाрд░ рд╕िрди्рд╣ा, рдЕрдм्рджुрд▓ рдмрдХी рд╕рдЬ्рдЬрди рд╕рд╣िрдд рдЕрди्рдп рдк्рд░рдоुрдЦ рдиेрддाрдЧрдг рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣ें।



рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рд╕рдоीрдХ्рд╖ाрдд्рдордХ рдмैрдардХ рд╕рдо्рдкрди्рди

 рдЫрда рдШाрдЯों рд╕рд╣िрдд рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░्рдЧों рдХी рдХрд░िрдП рд╕рдоुрдЪिрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ : рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी

рдШाрдЯों рдПрд╡ं рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд░ाрд╕्рддे рдоें рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ोрд╢рдиी, рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХी рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ, рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрдм्рд▓िрдХ рдПрдб्рд░ेрд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдоेрдбिрдХрд▓ рдЯीрдо рдЖрджि рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░ें рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рд╕рдоीрдХ्рд╖ाрдд्рдордХ рдмैрдардХ рд╕рдо्рдкрди्рди

рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрдзि-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ंрдзाрд░рдг рдПрд╡ं рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рддैрдпाрд░िрдпों рдХी рдЖрдЬ рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी, рд╢्рд░ी рджिрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХी рдЧрдпी

  рдмेрддिрдпा। рдкрд╢्рдЪिрдо рдЪंрдкाрд░рдг рдХे рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рджिрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рд╕े рдХрд╣ा рдХि рдкूрд░्рд╡ рдХे рдкрд░्рд╡-рдд्рдпोрд╣ाрд░ों рдХो рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдПрд╡ं рд╕ौрд╣ाрд░्рджрдкूрд░्рдг рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕рдо्рдкрди्рди рдХрд░ाрдиे рдоें рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдПрд╡ं рдХрд░्рдоिрдпों рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╕рд░ाрд╣рдиीрдп рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ 17 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдирд╣ाрдп рдЦाрдп рд╕े рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ोрдХрд░ 18 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЦрд░рдиा, 19 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рднрдЧрд╡ाрди рд╕ूрд░्рдп рдХो рдк्рд░рдердо рдЕрд░्рдШ्рдп (рд╕ंрдз्рдпा рдХाрд▓ीрди) рдПрд╡ं 20 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдж्рд╡िрддीрдп рдЕрд░्рдШ्рдп (рдк्рд░ाрддःрдХाрд▓ीрди) рдХे рд╕ाрде рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ोрдЧा।

        рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдЫрда рдХो рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдПрд╡ं рд╕ौрд╣ाрд░्рджрдкूрд░्рдг рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рд╕рдо्рдкрди्рди рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХृрддрд╕ंрдХрд▓्рдкिрдд рд╣ै। рдЫрдард╡्рд░рддिрдпों рдХो рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдкреЬे, рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рд╣ै। рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдПрд╡ं рджाрдпिрдд्рд╡ों рдХा рдиिрд╡рд░्рд╣рди рддрдд्рдкрд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдХрд░ेंрдЧे।

        рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдкूрдЬा рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╡िрднिрди्рди рдШाрдЯों рдкрд░ рд╡्рд░рддिрдпों рдХे рд╕ाрде рдмрдЪ्рдЪों, рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдпुрд╡рдХों рдПрд╡ं рд╡ृрдж्рдзों рдХी рднाрд░ी рднीреЬ рдПрдХрдд्рд░ рд╣ोрддी рд╣ै, рдПрд╡ं рднрдЧрджреЬ рд╣ोрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд░рд╣рддी рд╣ै। рдирджी, рддाрд▓ाрдмों рдоें рдХोрдИ рдбूрдмे рдирд╣ीं, рдЗрд╕ рдХे рд▓िрдП рдПрд╣рддिрдпाрддрди рд╕рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдп।

        рдЫрда рдШाрдЯ рдкрд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рднाрд░ी рднीреЬ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдПрд╣рддिрдпाрддрди рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПं рд╕ुрджृреЭ рд░рдЦрдиी рд╣ैै। рдЫрда рдШाрдЯों рд╕рд╣िрдд рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░्рдЧों рдХी рд╕рдоुрдЪिрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ौрд╢рдиी, рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХी рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ, рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрдм्рд▓िрдХ рдПрдб्рд░ेрд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдоेрдбिрдХрд▓ рдЯीрдо рдЖрджि рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПं рд░рд╣рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдмреЬे рдШाрдЯों рдкрд░ рд╕ीрд╕ीрдЯीрд╡ी рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

      рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЕрд░्рдШ्рдп рдХे рд╕рдордп рдмрдЪ्рдЪे рдирджी, рддाрд▓ाрдмों рдЖрджि рдХे рдкाрд╕ рдирд╣ीं рдЬाрдП, рдЗрд╕ рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджेрдиा рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕ рдХे рд▓िрдП рдкрдм्рд▓िрдХ рдПрдб्рд░ेрд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рдоैрд╕ेрдЬ рдк्рд░рд╕ाрд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рдиाрд╡ों рдХे рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдкрд░ рдкूрд░्рдгрддрдпा рдк्рд░рддिрдмंрдз рд░рд╣ेрдЧा। рдЫрда рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрдЯाрдЦों рдХी рдмिрдХ्рд░ी рдПрд╡ं рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै।

     рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╕рднी рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЫрда рдШाрдЯों рдХा рдлिрдЬिрдХрд▓ рд╡ेрд░िрдлिрдХेрд╢рди рдХрд░ेंрдЧे। рдмांрд╕ рдЖрджि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдШाрдЯों рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХрд░ рд▓ेंрдЧे। рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдкрд░ рдл्рд▓ेрдХ्рд╕, рдмैрдирд░ рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे рддाрдХि рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдирд╣ीं рд░рд╣े। рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХी рд╕рдоुрдЪिрдд рдШेрд░ाрдмंрджी рдХी рдЬाрдП рддрдеा рд╡рд╣ाँ рдкрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ूрдЪрдХ рдмोрд░्рдб рдПрд╡ं рдЭंрдбे рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓рдЧाрдпा рдЬाрдп।

      рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЫрда рдШाрдЯों рдкрд░ рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рдХाрд░्рдпों рдХी рд▓рдЧाрддाрд░ рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ рдПрд╡ं рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╕рднी рдПрд╕рдбीрдПрдо рдХрд░ेंрдЧे। рдирдЧрд░ рдЖрдпुрдХ्рдд, рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо, рдмेрддिрдпा рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдпों рдХे рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рддрдеा рд╕рднी рдк्рд░рдЦंрдбों рдХे рдк्рд░рдЦंрдб рд╡िрдХाрд╕ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ाрди्рддрд░्рдЧрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे।

      рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдорд╣िрд▓ा рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ рдЫрдЯ рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЪेंрдЬिंрдЧ рд░ूрдо рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╢ौрдЪाрд▓рдп рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рднी рдХрд░ाрдпा рдЬाрдп। рдПрд╕рдбीрдЖрд░рдПрдл рдХी рдЯीрдо рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдоुрд╕्рддैрдж рд░рд╣ेрдЧी рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкреЬрдиे рдкрд░ рдд्рд╡рд░िрдд рдЧрддि рд╕े рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेрдЧी।

     рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рдЕрдорд░рдХेрд╢ рдбी рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рднी рдеाрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд▓рд░्рдЯ рд░рд╣ेंрдЧे। рдирджिрдпों рдоें рдиाрд╡ рдХा рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдирд╣ीं рд╣ो, рдЗрд╕े рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे। рдЕрд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддрдд्рд╡ों рдкрд░ рдирдЬрд░ рдмрдиाрдХрд░ рд░рдЦेंрдЧे рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рд╡िрдзिрд╕рдо्рдордд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░ेंрдЧे।

      рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдЬिрд▓ेрд╡ाрд╕िрдпों рдЕрдкीрд▓ рдХी рдЧрдпी рд╣ै рдХि рдЬिрд▓ेрд╡ाрд╕ी рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдЫрда рдХो  рдХि рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг, рдЖрдкрд╕ी рд╕ौрд╣ाрд░्рдж рдПрд╡ं рднाрдИрдЪाрд░े рдХे рд╕ाрде рдордиाрдПं। рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рдкрд░ рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рджें। рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдж्рд╡ाрд░ा рдЪाрдХ-рдЪौрдмंрдж рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЫрдард╡्рд░рддिрдпों рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХा рдЦ्рдпाрд▓ рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдкूрдЬा рдЖрдпोрдЬрди рд╕рдоिрддिрдпों рд╕े рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рдЫрда рдШाрдЯ, рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░्рдЧों рдХी рд╕рдоुрдЪिрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ौрд╢рдиी рдЖрджि рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।

      рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рдЕрдорд░рдХेрд╢ рдбी, рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рддा, рд╢्рд░ी рд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рдПрд╕рдбीрдПрдо, рдмрдЧрд╣ा, рдбॉ0 рдЕрдиुрдкрдоा рд╕िंрд╣, рдПрд╕рдбीрдПрдо, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рд╡िрдиोрдж рдХुрдоाрд░, рдПрд╕рдбीрдПрдо, рдирд░рдХрдЯिрдпाрдЧंрдЬ, рд╢्рд░ी рд╕ूрд░्рдп рдк्рд░рдХाрд╢ рдХुрдоाрд░ рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рдЬिрд▓ाрд╕्рддрд░ीрдп рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╕рднी рдк्рд░рдЦंрдб рд╡िрдХाрд╕ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╕рднी рдЕंрдЪрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдЖрджि рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े рддрдеा рд╕рднी рдПрд╕рдбीрдкीрдУ, рдеाрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЖрджि рд╡ीрдбिрдпो рдХांрдл्рд░ेंрд╕िंрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЬुреЬे рд░рд╣े।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...