ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026

рдкोрдк рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдХी рд╕्рдоृрддि рдоें рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рд╕ंрдкрди्рди

 рдкूрд░ी рдоाрдирд╡рддा рдХो рдХрд░ुрдгा, рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рд╢ांрддि рдХा рдирдпा рд╕ंрджेрд╢ рджिрдпा

                                                                                                                    рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдкोрдк рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдХी рд╕्рдоृрддि рдоें рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рд╕ंрдкрди्рди рд╣ोрдиा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рднрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдРрд╕े рдпुрдЧрдкुрд░ुрд╖ рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рди рдХेрд╡рд▓ рдХाрдерд▓िрдХ рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓ी, рдмрд▓्рдХि рдкूрд░ी рдоाрдирд╡рддा рдХो рдХрд░ुрдгा, рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рд╢ांрддि рдХा рдирдпा рд╕ंрджेрд╢ рджिрдпा। рдкोрдк рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдкुрдг्рдпрддिрдеि 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдоें рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╕्рдорд░рдг рдХे рд╕ाрде рдордиाрдИ рдЧрдИ। рд╢ांрддि, рди्рдпाрдп рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрд░िрдоा рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдирдХी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдиे рдЙрди्рд╣ें рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдиेрддा рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдиैрддिрдХ рдЖрд╡ाрдЬ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा।

рдЗрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╕ांрддा рдоाрд░िрдпा рдоाрдЬ्рдЬोрд░े рдмेрд╕िрд▓िрдХा рдоें рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬрд╣ाँ рдЙрди्рд╣ें рджрдлрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд░ोрдо рд╕рдордпाрдиुрд╕ाрд░ рд╢ाрдо 6 рдмрдЬे рдЗрд╕ рдкाрд╡рди рдЦ्рд░ीрд╕्рддрдпाрдЧ (Holy Mass) рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ुрдИ, рдЬрдмрдХि 5 рдмрдЬे рд╕े рд░ोрдЬрд░ी рдоाрд▓ा рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХे рд╕ाрде рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЧिрд░рдЬाрдШрд░ рдоें рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдиे рди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдкोрдк рдХो рдпाрдж рдХिрдпा, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХो рднी рдкुрдирд░्рдЬीрд╡िрдд рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдиे рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХो рдЬрдирд╕ाрдоाрди्рдп рдХे рдФрд░ рдХрд░ीрдм рд▓ा рджिрдпा।

рдкोрдк рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдХा рдЬीрд╡рди рдХрдИ рджृрд╖्рдЯिрдпों рд╕े рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░рд╣ा। рд╡े рдХाрдерд▓िрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрд╣рд▓े рдЬेрд╕ुрдЗрдЯ рдкोрдк рдеे। рдЬेрд╕ुрдЗрдЯ рдзрд░्рдорд╕ंрдШ рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдирдХा рдЧрдарди рд╕ंрдд рдЗрдЧ्рдиाрд╕िрдпुрд╕ рд▓ोрдпोрд▓ा рдХी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдпрд╣ рдкрд░ंрдкрд░ा рдЖрдд्рдордЪिंрддрди, рдЖंрддрд░िрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рд╣рд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдХो рдЦोрдЬрдиे рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддी рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдиे рдЖрдд्рдордоंрдерди рдФрд░ рд╕ुрдзाрд░ рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рдЙрдаाрдП।

13 рдоाрд░्рдЪ 2013 рдХो, рдЬрдм рдкोрдкीрдп рдХॉрди्рдХ्рд▓ेрд╡ 2013 рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрдд рдкेрдд्рд░ुрд╕ рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी рдЪुрдиा рдЧрдпा, рддрдм рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдиेрддृрдд्рд╡ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдирдИ рджृрд╖्рдЯि рдХा рдЙрджрдп рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдд्рддा рдХे рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╡ैрднрд╡ рдХो рдд्рдпाрдЧрдХрд░ рд╕ाрджрдЧी рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХो рдЕрдкрдиाрдпा। рдЙрдирдХे рд╢рдм्рджों рдФрд░ рдХाрд░्рдпों рдоें рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ंрджेрд╢ рдеा—рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЙрдкрджेрд╢ рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕ंрд╕्рдеाрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдХा рдХेंрдж्рд░ рдмрдирдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдкोрдк рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдиे рдЕрдкрдиे рдкूрд░े рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें “рдкрд░िрдзिрдпों” (peripheries) рдХी рдмाрдд рдХी—рдЕрд░्рдеाрдд рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡े рд╡рд░्рдЧ рдЬो рд╣ाрд╢िрдпे рдкрд░ рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмाрд░-рдмाрд░ рдпрд╣ рдХрд╣ा рдХि рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХो рдЙрди рд▓ोрдЧों рддрдХ рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЬिрди्рд╣ें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рдЙрдирдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрдерди рдеा рдХि рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдПрдХ “рдлीрд▓्рдб рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓” (field hospital) рдХी рддрд░рд╣ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП, рдЬрд╣ाँ рдШाрдпрд▓ рдоाрдирд╡рддा рдХा рдЙрдкрдЪाрд░ рд╣ो рд╕рдХे। рдпрд╣ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдЖрдЬ рднी рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХे рдоिрд╢рди рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЙрдирдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдФрд░ рдЕंрддрд░рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рдоिрд▓ा। рдЙрдирдХी рдПрдирд╕ाрдЗрдХ्рд▓िрдХрд▓ Laudato Si’ рдиे рджुрдиिрдпा рдХो рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХिрдпा। рд╡рд╣ीं, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЧрд░ीрдмों рдФрд░ рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рджिрдЦाрддे рд╣ुрдП рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рдоुрджाрдп рдХो рдоाрдирд╡ीрдп рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдЕрдкрдиाрдиे рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा।


рдкोрдк рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдХी рд╡िрдирдо्рд░рддा рдЙрдирдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдкрд╣рдЪाрди рдеी। рд╡े рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕ाрдзाрд░рдг рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ рд╕рдордп рдмिрддाрддे рдеे, рдЙрдирдХे рджुःрдЦ-рджрд░्рдж рдХो рд╕ुрдирддे рдеे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЖрд╢ा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддे рдеे। рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдеा рдХि рд╕рдЪ्рдЪा рдиेрддृрдд्рд╡ рд╡рд╣ी рд╣ै, рдЬो рд╕ेрд╡ा рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ो। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдд्рддा рдХे рдмрдЬाрдп рд╕ेрд╡ा рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी рдФрд░ рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рд╡े рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдХрд░ोрдб़ों рд▓ोрдЧों рдХे рджिрд▓ों рдоें рдмрд╕ рдЧрдП।

рдЙрдирдХी рдкрд╣рд▓ी рдкुрдг्рдпрддिрдеि рдкрд░ рдЖрдпोрдЬिрдд рдпрд╣ рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдХрд░ुрдгा, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдЬैрд╕े рдоूрд▓्рдп рдЖрдЬ рднी рдЙрддрдиे рд╣ी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ैं, рдЬिрддрдиे рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рдирдХाрд▓ рдоें рдеे।

рдЖрдЬ рдЬрдм рджुрдиिрдпा рдЕрдиेрдХ рдЪुрдиौрддिрдпों—рдпुрдж्рдз, рдЕрд╕рдоाрдирддा, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрдХрдЯ—рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣ी рд╣ै, рддрдм рдкोрдк рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдФрд░ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕िрдЦाрдпा рдХि рд╕ंрд╡ाрдж рд╣ी рд╕рдоाрдзाрди рдХा рдоाрд░्рдЧ рд╣ै, рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдзрд░्рдо рд╣ै।

рдЕंрддрддः, рдкोрдк рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдХी рд╕्рдоृрддि рд╣рдоें рдпрд╣ рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддी рд╣ै рдХि рд╣рдо рднी рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрди рдоूрд▓्рдпों рдХो рдЕрдкрдиाрдПँ, рдЬिрдирдХे рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬीрд╡рдирднрд░ рдХाрд░्рдп рдХिрдпा। рдЙрдирдХी рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХेрд╡рд▓ рдХрд▓ीрд╕िрдпा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдкूрд░ी рдоाрдирд╡рддा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдк्рд░рдХाрд╢ рд╣ै। рдЙрдирдХी рдкрд╣рд▓ी рдкुрдг्рдпрддिрдеि рдкрд░ рдЕрд░्рдкिрдд рдпрд╣ рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд╢ рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдХा рдПрдХ рд╡िрдирдо्рд░ рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ै।

рдЗрд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो рд▓ेрдиे рд╕े рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд▓рдб़рдХिрдпाँ рдоाँ рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХेंрдЧी

           рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдлрд╡ाрд╣ рдпрд╣ рдлैрд▓ाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो рд▓ेрдиे рд╕े рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд▓рдб़рдХिрдпाँ рдоाँ рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХेंрдЧी। рдпрд╣ рджाрд╡ा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдиिрд░ाрдзाрд░ рд╣ै рдФрд░ рдХिрд╕ी рднी рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдк्рд░рдоाрдг рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдирд╣ीं рд╣ै।   

                                                                                                                                                                                                                                                                                                       рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдПрдХ рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рд▓ेрдХिрди рдЪिंрддाрдЬрдирдХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдЕрдХ्рд╕рд░ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ै—рдЬिрддрдиी рддेрдЬी рд╕े рдирдИ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдФрд░ рдЯीрдХाрдХрд░рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдЧे рдмрдв़рддे рд╣ैं, рдЙрддрдиी рд╣ी рддेрдЬी рд╕े рдЙрдирдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕрдлрд╡ाрд╣ें рднी рдлैрд▓рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं। рдЗрди рджिрдиों рдХिрд╢ोрд░िрдпों рдХो рдЧाрд░्рдбाрд╕िрд▓ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджेрдиे рдХो рд▓ेрдХрд░ рднी рдХुрдЫ рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдХा рджुрд╖्рдк्рд░рдЪाрд░ рд╕ाрдордиे рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै।

рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдлрд╡ाрд╣ рдпрд╣ рдлैрд▓ाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो рд▓ेрдиे рд╕े рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд▓рдб़рдХिрдпाँ рдоाँ рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХेंрдЧी। рдпрд╣ рджाрд╡ा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдиिрд░ाрдзाрд░ рд╣ै рдФрд░ рдХिрд╕ी рднी рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдк्рд░рдоाрдг рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдирд╣ीं рд╣ै।

рджрд░рдЕрд╕рд▓, рдпрд╣ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЧрд░्рднाрд╢рдп рдЧ्рд░ीрд╡ा рдХैंрд╕рд░ (Cervical Cancer) рд╕े рдмрдЪाрд╡ рдХे рд▓िрдП рджी рдЬाрддी рд╣ै, рдЬो рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╣्рдпूрдорди рдкैрдкिрд▓ोрдоा рд╡ाрдпрд░рд╕ (HPV) рдХे рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХे рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рдоुрдЦ рдХैंрд╕рд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै, рдФрд░ рднाрд░рдд рдоें рднी рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд╣рдЬाрд░ों рдорд╣िрд▓ाрдПँ рдЗрд╕рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ैं।

рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╢ोрдз рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рдЬैрд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди (WHO) рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдХрд╣рддी рд╣ैं рдХि HPV рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рдЬрдирди рдХ्рд╖рдорддा (fertility) рдкрд░ рдХोрдИ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рднाрд╡ рдирд╣ीं рдкाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрд▓्рдЯा, рдпрд╣ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рдФрд░ рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдмрдЪाрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдХिрд╢ोрд░ाрд╡рд╕्рдеा—рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ 9 рд╕े 15 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░—рдЗрд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╕рдордп рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕ рд╕рдордп рд╢рд░ीрд░ рдоें рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдмेрд╣рддрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджेрддी рд╣ै рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд╕ंрдХ्рд░рдордг рд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдоिрд▓рддी рд╣ै।

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдПрдХ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рдоें 26 рдХिрд╢ोрд░िрдпों рдХो рдпрд╣ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджी рдЧрдИ। рдпрд╣ рд╕ंрдЦ्рдпा рднрд▓े рд╣ी рдЫोрдЯी рд▓рдЧे, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рдПрдХ рд╕्рдеाрдиीрдп рдЕрдЦрдмाрд░ рдоें рд╕рд╣ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ी рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рдмेрдЯिрдпों рдХे рдЯीрдХाрдХрд░рдг рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд░ुрдЦ рдЕрдкрдиाрдпा। рдпрд╣ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рд╕рд╣ी рд╕ूрдЪрдиा рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рдкрд░ рднाрд░ी рдкрдб़ рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХो рд╕рдлрд▓ рдмрдиाрдиे рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдпрдХрд░्рдоिрдпों—рдЬैрд╕े рдбॉрдХ्рдЯрд░, рдЖрд╢ा рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा, рдПрдПрдирдПрдо рдФрд░ рдЕрди्рдп рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों—рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рд░рд╣ा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдШрд░-рдШрд░ рдЬाрдХрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рд╕рдордЭाрдпा, рдЙрдирдХी рд╢ंрдХाрдУं рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдХिрдпा рдФрд░ рдЯीрдХाрдХрд░рдг рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рдмрддाрдпा।


рд╣ाрд▓ांрдХि, рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдХрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рджुрд╖्рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рдЕрд╕рд░ рдЕрднी рднी рджेрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдХुрдЫ рдЕрднिрднाрд╡рдХ рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдкрдиी рдмेрдЯिрдпों рдХो рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд▓ाрдиे рд╕े рд╣िрдЪрдХिрдЪा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рд╕ीрдзा рдЕрд╕рд░ рдЯीрдХाрдХрд░рдг рдЕрднिрдпाрди рдХी рдк्рд░рдЧрддि рдкрд░ рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рдХेрд╡рд▓ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ुрд╡िрдзा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рд╣ी рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै—рд╕рд╣ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░ рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╕ूрдЪрдиा рдХे рдЕрднाрд╡ рдоें рдЧрд▓рдд рдзाрд░рдгाрдПँ рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рддी рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдиुрдХрд╕ाрдирджेрд╣ рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрд╕्рддрд░ीрдп рд░рдгрдиीрддि рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдбॉрдХ्рдЯрд░, рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдХो рдЖрдЧे рд▓ाрдиा рд╣ोрдЧा, рддाрдХि рд▓ोрдЧ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕्рд░ोрддों рд╕े рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХें। рдоीрдбिрдпा рдХी рднूрдоिрдХा рднी рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै—рдЬैрд╕ा рдХि рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдЦрдмрд░ рдиे рд╕ाрдмिрдд рдХिрдпा।

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХो рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╡рд╣ рдиिрдпрдоिрдд рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдП, рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдд्рд░ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХрд░े рдФрд░ рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХे рд╕ाрде рд╕ीрдзे рд╕ंрд╡ाрдж рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░े। рд╕ाрде рд╣ी, рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдлैрд▓ рд░рд╣ी рдЧрд▓рдд рд╕ूрдЪрдиाрдУं рдХा рд╕рдордп рдкрд░ рдЦंрдбрди рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдЕंрддрддः, рдЯीрдХाрдХрд░рдг рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рдоाрдорд▓ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рднी рд╣ै। рдЬрдм рд╣рдо рдЕрдкрдиी рдмेрдЯिрдпों рдХो HPV рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд▓ाрддे рд╣ैं, рддो рд╣рдо рди рдХेрд╡рд▓ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдмрдЪाрддे рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХो рднी рдЕрдзिрдХ рд╕्рд╡рд╕्рде рдмрдиाрдиे рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ें, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рддрде्рдпों рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рдХрд░ें рдФрд░ рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рднрд╡िрд╖्рдп рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ें।


рдЖрдо рдЖрджрдоी рдкрд░ рдорд╣ंрдЧाрдИ рдФрд░ рдиीрддिрдЧрдд рдмрджрд▓ाрд╡ों рдХी рджोрд╣рд░ी рдоाрд░

                                              рдШрд░ेрд▓ू LPG рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдХी рдХीрдордд рдХрдИ рдЬрдЧрд╣ ₹1000 рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕                                                                               

                                                                                                                   рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдмिрд╣ाрд░ рдЗрд╕ рд╕рдордп рдПрдХ рдРрд╕ी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рд╕े рдЧुрдЬрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдЖрдо рдЖрджрдоी рдкрд░ рдорд╣ंрдЧाрдИ рдФрд░ рдиीрддिрдЧрдд рдмрджрд▓ाрд╡ों рдХी рджोрд╣рд░ी рдоाрд░ рд╕ाрдл рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ी рд╣ै। рдПрдХ рдУрд░ рд░рд╕ोрдИ рдЧैрд╕ рдХी рдмрдв़рддी рдХीрдорддें рд╣ैं, рддो рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдмिрдЬрд▓ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд▓ाрдЧू ‘рдЯाрдЗрдо рдСрдл рдбे’ (ToD) рдЯैрд░िрдл рдиे рдШрд░ेрд▓ू рдмрдЬрдЯ рдХो рдирдИ рдЪुрдиौрддी рджे рджी рд╣ै। рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдЦाрд╕рдХрд░ рдЧрд░ीрдм рдФрд░ рдордз्рдпрдо рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП рдЪिंрддाрдЬрдирдХ рдмрди рдЧрдИ рд╣ै।

рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд░рд╕ोрдИ рдЧैрд╕ рдХी рдмाрдд рдХрд░ें। рдШрд░ेрд▓ू LPG рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдХी рдХीрдордд рдХрдИ рдЬрдЧрд╣ ₹1000 рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдпा рдЙрд╕рд╕े рдКрдкрд░ рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ै। рдпрд╣ рд╕्рддрд░ рдЙрди рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рднाрд░ी рдкрдб़рддा рд╣ै, рдЬिрдирдХी рдоाрд╕िрдХ рдЖрдп рд╕ीрдоिрдд рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓ा рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдм्рд╕िрдбी рдиे рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рд░ाрд╣рдд рджी рдеी, рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХा рджाрдпрд░ा рд╕ीрдоिрдд рд╣ोрдиे рдФрд░ рдХीрдорддों рдоें рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд░ाрд╣рдд рдХрдо рд╣ोрддी рджिрдЦ рд░рд╣ी рд╣ै। рдирддीрдЬрддрди, рдХрдИ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рдиिрдо्рди рдЖрдп рд╡рд░्рдЧ рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдлिрд░ рд╕े рд▓рдХрдб़ी рдФрд░ рдХोрдпрд▓े рдЬैрд╕े рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдИंрдзрдиों рдХी рдУрд░ рд▓ौрдЯрдиे рд▓рдЧे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджोрдиों рдкрд░ рдк्рд░рддिрдХूрд▓ рдЕрд╕рд░ рдкрдб़рддा рд╣ै।

рдЕрдм рдмाрдд рдмिрдЬрд▓ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी। 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026 рд╕े рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдж्рдпुрдд рд╡िрдиिрдпाрдордХ рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ाрдЧू ‘рдЯाрдЗрдо рдСрдл рдбे’ (ToD) рдЯैрд░िрдл рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рддрдХрдиीрдХी рд░ूрдк рд╕े рд╕рд░ाрд╣рдиीрдп рд╣ै—рдмिрдЬрд▓ी рдХी рдоांрдЧ рдХो рд╕ंрддुрд▓िрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдкीрдХ рд▓ोрдб рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा। рд▓ेрдХिрди рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЖрдо рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।

рдирдИ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рджिрди рдХे рд╕рдордп рдмिрдЬрд▓ी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рд╕рд╕्рддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╢ाрдо 5 рдмрдЬे рд╕े рд░ाрдд 11 рдмрдЬे рддрдХ—рдЬрдм рдЕрдзिрдХांрд╢ рд▓ोрдЧ рдШрд░ рдкрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं—рджрд░ें рдЕрдзिрдХ рд╣ैं। рдпрд╣ी рд╡рд╣ рд╕рдордп рд╣ै рдЬрдм рдШрд░ेрд▓ू рдЦрдкрдд рдЪрд░рдо рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдорд╣ंрдЧी рджрд░ों рдХा рд╕ीрдзा рдЕрд╕рд░ рдоाрд╕िрдХ рдмिрдЬрд▓ी рдмिрд▓ рдкрд░ рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै। рд░ाрдд 11 рдмрдЬे рдХे рдмाрдж рджрд░ें рд╕ाрдоाрди्рдп рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХो рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рд▓ाрдн рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкाрддा।

рдЗрд╕ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХा рдПрдХ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд╣рд▓ू рд╣ै—рд╕्рдоाрд░्рдЯ рдоीрдЯрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдмिрд▓िंрдЧ рдФрд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╕्рд▓ैрдм рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХा рд╣рдЯрдиा। рддрдХрдиीрдХी рд░ूрдк рд╕े рдпрд╣ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдв़ाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдХрджрдо рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдХी рдХрдоी рдФрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдЬрдЯिрд▓рддा рдХे рдХाрд░рдг рдХрдИ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдпрд╣ рд╕рдордЭ рд╣ी рдирд╣ीं рдкा рд░рд╣े рдХि рдЙрдирдХा рдмिрд▓ рдХैрд╕े рддрдп рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдЕрд╕рдоंрдЬрд╕ рдФрд░ рдЕрд╕ंрддोрд╖ рджोрдиों рдмрдв़ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдорд╣ंрдЧाрдИ рдХी рдпрд╣ рджोрд╣рд░ी рдоाрд░—рдЧैрд╕ рдФрд░ рдмिрдЬрд▓ी—рдкрд╣рд▓े рд╕े рдмрдв़рддी рдЦाрдж्рдп рдФрд░ рдИंрдзрди рдХीрдорддों рдХे рдмीрдЪ рдЖрдо рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдмрдЬрдЯ рдХो рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдирддीрдЬрддрди, рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиी рдмुрдиिрдпाрджी рдЬрд░ूрд░рддों рдоें рдХрдЯौрддी рдХрд░рдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं।

рд╣ाрд▓ांрдХि, рдХुрдЫ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЙрдкाрдп рдЕрдкрдиाрдХрд░ рдЖंрд╢िрдХ рд░ाрд╣рдд рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै—рдЬैрд╕े рднाрд░ी рдмिрдЬрд▓ी рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рджिрди рдХे рд╕рдордп рдХрд░рдиा, рдКрд░्рдЬा-рдХुрд╢рд▓ рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓, рдФрд░ рдЧैрд╕ рдХी рдмрдЪрдд рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд╢рд░ рдХुрдХрд░ рдпा рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЦाрдиा рдмрдиाрдиा। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдЙрдкाрдп рд╕ीрдоिрдд рдк्рд░рднाрд╡ рд╡ाрд▓े рд╣ैं рдФрд░ рд╕рднी рдХे рд▓िрдП рд╕рдоाрди рд░ूрдк рд╕े рд▓ाрдЧू рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддे।

рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╕рдоाрдзाрди рдХे рд▓िрдП рдиीрддिрдЧрдд рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै। рдЧैрд╕ рд╕рдм्рд╕िрдбी рдХो рд▓рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рдмрдиाрдиा, рдмिрдЬрд▓ी рджрд░ों рдоें рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ाрд╣рдд рджेрдиा, рдФрд░ ToD рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдмाрд░े рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рдЬрди-рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी, рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдЬैрд╕े рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╕्рд░ोрддों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рдмिрд╣ाрд░ рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЯिрдХाрдК рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЕंрддрддः, рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪुрдиौрддी рднी рд╣ै। рдпрджि рдЧैрд╕ рдФрд░ рдмिрдЬрд▓ी рдЬैрд╕ी рдмुрдиिрдпाрджी рдЬрд░ूрд░рддें рдЖрдо рдЖрджрдоी рдХी рдкрд╣ुंрдЪ рд╕े рдмाрд╣рд░ рд╣ोрддी рдЧрдИं, рддो рдЗрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрд░рддा рдкрд░ рдкрдб़ेрдЧा।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рдордп рдХी рдоांрдЧ рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоिрд▓рдХрд░ рд╕ंрддुрд▓िрдд рдФрд░ рдЬрдирд╣िрддрдХाрд░ी рд╕рдоाрдзाрди рдЦोрдЬें—рддाрдХि рд╡िрдХाрд╕ рдХा рд▓ाрдн рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЖрдо рдЬрдирддा рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХे।

рдкोрдк рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХा рдЬीрд╡рди рдкрд░िрдЪрдп

 рдкोрдк рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХा рдЬीрд╡рди рдкрд░िрдЪрдп (Biography of Pope Francis)

                                                                                                   рд▓ेрдЦрдХ: рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Pope Francis (рдкोрдк рдл्рд░ांрд╕िрд╕) рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдХे рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдзाрд░्рдоिрдХ рдиेрддाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं। рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рд╕ाрджрдЧी, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХैрдеोрд▓िрдХ рдЪрд░्рдЪ рдХो рдПрдХ рдирдИ рджिрд╢ा рджेрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдХрд░ुрдгा, рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी рдЧрдИ।

рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЬीрд╡рди (Early Life)

рдкोрдк рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХा рдЬрди्рдо 17 рджिрд╕ंрдмрд░ 1936 рдХो Buenos Aires, рдЕрд░्рдЬेंрдЯीрдиा рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрдирдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдиाрдо рдЬॉрд░्рдЬ рдоाрд░िрдпो рдмрд░्рдЧोрд▓िрдпो (Jorge Mario Bergoglio) рд╣ै। рдЙрдирдХे рдкिрддा рдПрдХ рд░ेрд▓рд╡े рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдеे рдФрд░ рдоाрддा рдЧृрд╣िрдгी рдеीं।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рдХेрдоिрд╕्рдЯ्рд░ी рдХी рдкрдв़ाрдИ рдХी, рд▓ेрдХिрди рдмाрдж рдоें рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдЕрдкрдиाрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рдФрд░ Jesuit Order рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рдЧрдП।

рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдХрд░िрдпрд░

1969 рдоें рдЙрди्рд╣ें рдкाрджрд░ी (Priest) рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा

1998 рдоें рд╡े рдм्рдпूрдирд╕ рдЖрдпрд░्рд╕ рдХे рдЖрд░्рдЪрдмिрд╢рдк рдмрдиे

2001 рдоें Pope John Paul II рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрди्рд╣ें рдХाрд░्рдбिрдирд▓ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा

рдЙрдирдХी рдкрд╣рдЪाрди рдПрдХ рдРрд╕े рдзाрд░्рдоिрдХ рдиेрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрдиी, рдЬो рдЧрд░ीрдмों рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХे рдмीрдЪ рд░рд╣рдХрд░ рд╕ेрд╡ा рдХрд░рддे рдеे।


рдкोрдк рдмрдирдиे рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХ्рд╖рдг

13 рдоाрд░्рдЪ 2013 рдХो Vatican City рдоें рдЙрди्рд╣ें рдХैрдеोрд▓िрдХ рдЪрд░्рдЪ рдХा 266рд╡ां рдкोрдк рдЪुрдиा рдЧрдпा। рд╡े:

рд▓ैрдЯिрди рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рдкोрдк

Jesuit рд╕рдоुрджाрдп рд╕े рдкрд╣рд▓े рдкोрдк

рдЙрди्рд╣ोंрдиे “Francis” рдиाрдо рдЪुрдиा, рдЬो рд╕ंрдд рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдЕрд╕ीрд╕ी рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рдеा—рдЬो рд╕ाрджрдЧी рдФрд░ рдЧрд░ीрдмों рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।

рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░्рдп рдФрд░ рд╕ुрдзाрд░ (Major Works & Reforms)

1. рд╕ाрджрдЧी рдФрд░ рд╡िрдирдо्рд░рддा

рдкोрдк рдмрдирдиे рдХे рдмाрдж рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЖрд▓ीрд╢ाрди рдорд╣рд▓ рдЫोрдб़рдХрд░ рд╕ाрдзाрд░рдг рдиिрд╡ाрд╕ рдоें рд░рд╣рдиा рдкрд╕ंрдж рдХिрдпा।

2. рдЧрд░ीрдмों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмाрд░-рдмाрд░ рдХрд╣ा рдХि:

“рдзрд░्рдо рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЧрд░ीрдмों рдХी рд╕ेрд╡ा рд╣ै।”

3. рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг

рдЙрдирдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ Laudato Si’ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

4. рдЪрд░्рдЪ рдоें рд╕ुрдзाрд░

рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдв़ाрдиा

рдпौрди рд╢ोрд╖рдг рдХे рдоाрдорд▓ों рдкрд░ рд╕рдЦ्рдд рд░ुрдЦ

рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा

рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдк्рд░рднाрд╡ (Global Impact)

Pope Francis рдиे рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдоुрдж्рджों рдкрд░ рднी рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓ा:

рд╢ांрддि рдФрд░ рднाрдИрдЪाрд░े рдХा рд╕ंрджेрд╢                                                 


рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд╡рдХाрд▓рдд

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЖрд╡ाрдЬ

рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рджेрд╢ों рдоें рднी рдЙрдирдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдХाрдлी рд╕рдо्рдоाрди рдоिрд▓ा।

рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ

рдЕрдд्рдпंрдд рд╕рд░рд▓ рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी

рдЖрдо рд▓ोрдЧों рд╕े рд╕ीрдзे рд╕ंрд╡ाрдж

рд╡िрдирдо्рд░ рдФрд░ рд╕рд╣ाрдиुрднूрддिрдкूрд░्рдг рд╕्рд╡рднाрд╡

рд╡े рдЕрдХ्рд╕рд░ рдХрд╣рддे рдеे:

“рдЪрд░्рдЪ рдПрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЬрд╣ाँ рдШाрдпрд▓ рдЖрдд्рдоाрдУं рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рд╣ो।”

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

Pope Francis рдХा рдЬीрд╡рди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдЪ्рдЪा рдиेрддृрдд्рд╡ рд╕ेрд╡ा, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рд╕ाрджрдЧी рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджुрдиिрдпा рдХो рдпрд╣ рджिрдЦाрдпा рдХि рдзрд░्рдо рдХेрд╡рд▓ рдкूрдЬा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХा рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै।

21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕: рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рднाрд░рдд рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡

                                             рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рднाрд░рдд рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡

                                                                                                        рд▓ेрдЦрдХ: рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рджिрди рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдмрд╣ुрдЖрдпाрдоी рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдпрд╣ рддिрдеि рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕рдн्рдпрддा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рддрдХ рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рд╕ाрдХ्рд╖ी рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рдШрдЯी рдШрдЯрдиाрдПँ, рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХा рдЬрди्рдо, рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрд╡рд╕ों рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдЗрд╕े рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрдиाрддे рд╣ैं।

рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕: рд░ोрдо рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा

рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 753 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рдХो Rome рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा Romulus рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЧрдИ рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ी рд╢рд╣рд░ рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ Roman Empire рдХा рдХेंрдж्рд░ рдмрдиा, рдЬिрд╕рдиे рдпूрд░ोрдк, рдПрд╢िрдпा рдФрд░ рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рдмрдб़े рд╣िрд╕्рд╕ों рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХिрдпा।

рд░ोрдорди рд╕рдн्рдпрддा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдЖрдЬ рднी рдХाрдиूрди, рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рд╢ाрд╕рди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


рднाрд░рдд рдоें рдорд╣рдд्рд╡: рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕

рднाрд░рдд рдоें 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो Civil Services Day рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди Sardar Vallabhbhai Patel рдХे рдЙрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ंрдмोрдзрди рдХी рдпाрдж рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ेрд╡ा рдХो рджेрд╢ рдХा “рд╕्рдЯीрд▓ рдл्рд░ेрдо” рдХрд╣ा рдеा।

рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рджेрд╢рднрд░ рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рдЙрдирдХे рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЬрдирд╕ेрд╡ा рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджी рдЬाрддी рд╣ै।

рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕: рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖

рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1775 рдХे рджौрд░ाрди American Revolutionary War рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ुрдИ। 19 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдк्рд░рдоुрдЦ рдпुрдж्рдз (Lexington рдФрд░ Concord) рд╣ुрдП, рд▓ेрдХिрди 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рддрдХ рдпрд╣ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд▓े рдЪुрдХा рдеा рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдиींрд╡ рдордЬрдмूрдд рд╣ो рдЧрдИ।

рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░, 1971 рдоें Bangladesh Liberation War рдХे рджौрд░ाрди рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рдорд╣ीрдиा рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рд░рд╣ा, рдЬिрд╕рдиे рдЕंрддрддः рдПрдХ рдирдП рд░ाрд╖्рдЯ्рд░—рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢—рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдоाрд░्рдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рдд рдХिрдпा।

рдЖрдзुрдиिрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпाँ рдФрд░ рдШрдЯрдиाрдПँ

1960: Bras├нlia рдХो рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдм्рд░ाрдЬीрд▓ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा

1989: Nintendo рдиे Game Boy рдЬाрдкाрди рдоें рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдиे рдЧेрдоिंрдЧ рджुрдиिрдпा рдоें рдХ्рд░ांрддि рд▓ा рджी

рдЗрд╕ рджिрди рдЬрди्рдоे рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡

21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो Queen Elizabeth II рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдм्рд░िрдЯेрди рдкрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рд╢ाрд╕рди рдХिрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдиेрддृрдд्рд╡ рддрдеा рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиी рдЬाрддी рд╣ैं।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рд╕рдордЧ्рд░ рд░ूрдк рд╕े рджेрдЦा рдЬाрдП рддो 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рджिрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं—рд░ाрдЬрдиीрддि, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ—рдХा рд╕ंрдЧрдо рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдЕрддीрдд рд╕े рд╕ीрдЦ рд▓ेрдХрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдПँ рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдордЬрдмूрдд рдиींрд╡ рддैрдпाрд░ рдХрд░ें।

рдЕंрддрддः, 21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЙрди рдШрдЯрдиाрдУं рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдоाрдирд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рджिрд╢ा рджी рд╣ै।


india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...