ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 20 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

рдпрд╣ рдиाрдо рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди—рджोрдиों рдХा рд╕ंрддुрд▓िрдд рдк्рд░рддीрдХ рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░рддा рд╣ै


рднाрд░рддीрдп рдЬрдирд╕ंрдШ рд╕े рднाрдЬрдкा рддрдХ: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ों рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдиिрддिрди рдирдмीрди рдХा рдЙрднाрд░

рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ें рддрдм рдмрджрд▓рддी рд╣ैं, рдЬрдм рд╕ंрдЧрдарди рдЬ़рдоीрди рд╕े рдЙрдаे рдиेрддृрдд्рд╡ рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рдЬрддाрддा рд╣ै. рднाрд░рддीрдп рдЬрдирд╕ंрдШ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рддрдХ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рдХрд╣ाрдиी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕ुрджीрд░्рдШ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ै. рдЗрд╕ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ों рдХी рднूрдоिрдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рд░рд╣ी рд╣ै—рд╡े рд╡िрдЪाрд░, рд╕ंрдЧрдарди рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдХे рдзुрд░ी рд░рд╣े рд╣ैं.

рднाрд░рддीрдп рдЬрдирд╕ंрдШ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖

рднाрд░рддीрдп рдЬрдирд╕ंрдШ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рд╕ाрде рдЬिрди рдиेрддाрдУं рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХी рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдиींрд╡ рд░рдЦी, рд╡े рдЖрдЬ рднी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╕्рдорд░рдгीрдп рд╣ैं—

рдбॉ. рд╢्рдпाрдоा рдк्рд░рд╕ाрдж рдоुрдЦрд░्рдЬी (1951–1952)                                                                                                              рдоौрд▓ि рдЪрди्рдж्рд░ рд╢рд░्рдоा (1954)                                                                                                                                    рдк्рд░ेрдо рдиाрде рдбोрдЧрд░ा (1955)                                                                                                                                    рдЖрдЪाрд░्рдп рджेрд╡рдк्рд░рд╕ाрдж рдШोрд╖ (1956–1959)                                                                                                                  рдкीрддाрдо्рдмрд░ рджाрд╕ (1960)                                                                                                                            рдЕрд╡рд╕рд░рд▓ा рд░ाрдо рд░ाрд╡ (1961)                                                                                                                        рдЖрдЪाрд░्рдп рджेрд╡рдк्рд░рд╕ाрдж рдШोрд╖ (1962, 1964)                                                                                                             рдЯेрд╡ рд╡ीрдЯ (1963)                                                                                                                                            рд╡ाрдЫрд░ाрдЬ рд╡्рдпाрд╕ (1965)                                                                                                                            рдмрд▓рд░ाрдЬ рдордзोрдХ (1966)                                                                                                                             рдкंрдбिрдд рджीрдирджрдпाрд▓ рдЙрдкाрдз्рдпाрдп (1967–1968)

рдЗрди рдиाрдоों рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХो рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рджृрдв़рддा рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рдвांрдЪा рджिрдпा, рдЬिрд╕рдиे рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рднाрдЬрдкा рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЧрдв़ा.

рднाрдЬрдкा рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ (1980 рд╕े рдЕрдм рддрдХ)

1980 рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХे рдЧрдарди рдХे рдмाрдж рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдпрд╣ рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рд╣ुрдИ—

рдЕрдЯрд▓ рдмिрд╣ाрд░ी рд╡ाрдЬрдкेрдпी (1980–1986)

рд▓ाрд▓рдХृрд╖्рдг рдЖрдбрд╡ाрдгी (1986–1991, 1993–1998, 2004–2005)

рдоुрд░рд▓ी рдордиोрд╣рд░ рдЬोрд╢ी (1991–1993)

рдХुрд╢ाрднाрдК рдаाрдХрд░े (1998–2000)

рдмंрдЧाрд░ू рд▓рдХ्рд╖्рдордг (2000–2001)

рдХे. рдЬрдиाрдХृрд╖्рдгрдоूрд░्рддि (2001–2002)

рд╡ेंрдХैрдпा рдиाрдпрдбू (2002–2004)

рд░ाрдЬрдиाрде рд╕िंрд╣ (2005–2009, 2013–2014)

рдиिрддिрди рдЧрдбрдХрд░ी (2009–2013)

рдЕрдоिрдд рд╢ाрд╣ (2014–2020)

рдЬрдЧрдд рдк्рд░рдХाрд╢ рдирдб्рдбा (2020–2025/26)

рдпрд╣ рдХ्рд░рдо рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рднाрдЬрдкा рдоें рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдкрдж рдХेрд╡рд▓ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ंрдЧрдарди рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрд╣рдо рдХрдб़ी рд╣ै.

рдиिрддिрди рдирдмीрди: рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рд╕ंрдЧрдо

рдЕрдм рдЗрд╕ी рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдиिрддिрди рдирдмीрди рдХा рдиाрдо рдЬुрдб़рддा рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ा рд╣ै.рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдиे рдЙрди्рд╣ें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рджेрдХрд░ рд╕ाрдл рд╕ंрдХेрдд рджे рджिрдпा рд╣ै рдХि рдиेрддृрдд्рд╡ рдЪрдпрди рдоें рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा, рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा-рдЬुрдб़ाрд╡ рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рд╣ै.

рдиिрддिрди рдирдмीрди рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рд╕рдб़рдХ рдиिрд░्рдоाрдг рдоंрдд्рд░ी рд╣ैं рдФрд░ рднाрдЬрдкा рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдиेрддा рдирд╡ीрди рдХिрд╢ोрд░ рд╕िрди्рд╣ा рдХे рдкुрдд्рд░ рд╣ैं. рд╡े рдкांрдЪ рдмाрд░ рдХे рд╡िрдзाрдпрдХ рд░рд╣ рдЪुрдХे рд╣ैं рдФрд░ рдоाрдд्рд░ 45 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдоें рдпрд╣ рдмрдб़ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ंрднाрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдиेрддाрдУं рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं. рддुрд▓рдиा рдХрд░ें рддो рдЕрдоिрдд рд╢ाрд╣ рдЬрдм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдмрдиे рдеे, рддрдм рдЙрдирдХी рдЙрдо्рд░ 50 рд╡рд░्рд╖ рдеी—рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ рдлैрд╕рд▓ा рднाрдЬрдкा рдХी рдпुрд╡ा рдиेрддृрдд्рд╡ рдкрд░ рдмрдв़рддी рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рд░рдгрдиीрддि рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै.

рдмिрд╣ाрд░ рд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд╖िрддिрдЬ рддрдХ

рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдкूрд░्рд╡ рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд░ेрдгु рджेрд╡ी рдиे рдиिрддिрди рдирдмीрди рдХो рдмрдзाрдИ рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдмेрдЯे рдХो рдпрд╣ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдоिрд▓рдиा рдкूрд░े рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд▓िрдП рдЧрд░्рд╡ рдХी рдмाрдд рд╣ै.рдпрд╣ рдмрдпाрди рдХेрд╡рд▓ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╢ुрднрдХाрдордиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдХि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдиेрддृрдд्рд╡ рдЕрдм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднूрдоिрдХा рдоें рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдмрди рд░рд╣ा рд╣ै.

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдиिрддिрди рдирдмीрди рдХा рдЙрднाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рдЬीрдд рд╣ै, рдЬो рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рд╕े рдиेрддृрдд्рд╡ рддрдХ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХो рд╕ंрднрд╡ рдмрдиाрддी рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рдЬрдирд╕ंрдШ рд╕े рднाрдЬрдкा рддрдХ рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдпрд╣ рдирдпा рдЕрдз्рдпाрдп рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рднाрдЬрдкा рдоें рдиेрддृрдд्рд╡ рдмрджрд▓ाрд╡ рдЕрдЪाрдирдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд▓ंрдмे рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ोрддा рд╣ै.

рдпрд╣ рдиाрдо рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди—рджोрдиों рдХा рд╕ंрддुрд▓िрдд рдк्рд░рддीрдХ рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░рддा рд╣ै.

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╕ोрдорд╡ाрд░, 19 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

рдЬрдм рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдЪुрдк рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдзीрдоी рдкрдб़рддी рд╣ै

рдЬрдм рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдЪुрдк рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдзीрдоी рдкрдб़рддी рд╣ै


рдХिрд╕ी рд╢рд╣рд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХी рдЗрдоाрд░рддों, рд╕рдб़рдХों рдпा рдмाрдЬाрд░ों рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдмрд▓्рдХि рд╡рд╣ां рдХी рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдЪेрддрдиा рд╕े рднी рд╣ोрддी рд╣ै. рд╣िंрджी рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХे рд▓ंрдмे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╡ाрд▓े рд╢рд╣рд░ों рдоें рдЬрдм рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдмंрдж рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХा рдЕंрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा—рдпрд╣ рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕्рдоृрддि рдФрд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдкрд░ рднी рдЕрд╕рд░ рдбाрд▓рддा рд╣ै.

рдкрдЯрдиा рдЬैрд╕े рд╢рд╣рд░, рдЬрд╣ां рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдЯाрдЗрдо्рд╕, рд╕рд░्рдЪрд▓ाрдЗрдЯ, рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд, рдк्рд░рджीрдк рдФрд░ рдЗंрдбिрдпрди рдиेрд╢рди рдЬैрд╕े рдЕрдЦ़рдмाрд░ों рдиे рджрд╢рдХों рддрдХ рдЬрдирдордд рдХो рджिрд╢ा рджी, рд╡рд╣ां рдПрдХ-рдПрдХ рдХрд░ рдк्рд░िंрдЯ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХा рдмंрдж рд╣ोрдиा рдЪिंрддा рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ै.рд╣ाрд▓ рдХे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рд╣ाрд░ा (рдкрдЯрдиा рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг) рдХे рдмंрдж рд╣ोрдиे рдХी рдЦрдмрд░ рдиे рдЗрд╕ рдкीрдб़ा рдХो рдФрд░ рдЧрд╣рд░ा рдХिрдпा рд╣ै. рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд╕िрд░्рдл рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рд╕े рдЬुрдб़ा рд╕рд╡ाрд▓ рдирд╣ीं рдЙрдаाрддी, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рднी рдкूрдЫрддी рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╣рдо рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рднूрд▓рддे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं.

рдк्рд░िंрдЯ рдоीрдбिрдпा рдХा рд╕ंрдХрдЯ: рдХाрд░рдг рдФрд░ рд╕ंрджрд░्рдн

рдЖрдЬ рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рд╕ूрдЪрдиा рдХी рдЧрддि рддेрдЬ़ рд╣ुрдИ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдк्рд░िंрдЯ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рджрдмाрд╡ рднी рдмрдв़ा рд╣ै. рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдХा рдмрдб़ा рд╣िрд╕्рд╕ा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо्рд╕ рдХी рдУрд░ рдЪрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै. рдХाрдЧрдЬ, рдЫрдкाрдИ рдФрд░ рд╡िрддрд░рдг рдХी рд▓ाрдЧрдд рдмрдв़ी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдкाрдардХों рдХी рдЖрджрддें рдмрджрд▓ рд░рд╣ी рд╣ैं.рдХрдИ рдЫोрдЯे рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдЗрд╕ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХे рд╕ाрде рдЦुрдж рдХो рдвाрд▓ рдирд╣ीं рдкाрдП.

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕ंрдмंрдзी рдЪुрдиौрддिрдпां, рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╕ंрддुрд▓рди рдФрд░ рд╕рдордп рдкрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рди рд╣ोрдиा рднी рдЗрд╕ рд╕ंрдХрдЯ рдХो рдЧрд╣рд░ाрддा рд╣ै.рдЬрдм рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рдЙрд╕рдХा рд╕ीрдзा рдЕрд╕рд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░ों, рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдФрд░ рдкाрдардХों рдкрд░ рдкрдб़рддा рд╣ै.

рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдоृрддि

рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЦрдмрд░ें рдирд╣ीं рдЫाрдкрддे; рд╡े рд╕рдордп рдХा рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╣ोрддे рд╣ैं.рд╕्рдеाрдиीрдп рдоुрдж्рджे, рдЬрдирдЖंрджोрд▓рди, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдФрд░ рдЖрдо рд▓ोрдЧों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़—рдпे рд╕рдм рдк्рд░िंрдЯ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ी рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рджрд░्рдЬ рд╣ोрддे рд╣ैं.рдЬрдм рдХोрдИ рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдмंрдж рд╣ोрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рд╡рд░्рд╖ों рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯिंрдЧ, рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рднी рдзीрд░े-рдзीрд░े рдУрдЭрд▓ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं.

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо्рд╕ рдд्рд╡рд░िрдд рд╕ूрдЪрдиा рддो рджेрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЧрд╣рд░ाрдИ, рд╕ंрджрд░्рдн рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдЕрдХ्рд╕рд░ рдк्рд░िंрдЯ рдоीрдбिрдпा рд╕े рд╣ी рдЖрддी рд╣ै.рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдк्рд░िंрдЯ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХा рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрдиा рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЪुрдиौрддी рдмрдирддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै.

рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХी рднूрдоिрдХा рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп

рдЗрд╕ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХे рджौрд░ рдоें рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХी рднूрдоिрдХा рдФрд░ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै.рдЙрди्рд╣ें рдХेрд╡рд▓ рдоाрдз्рдпрдо рдмрджрд▓рдиे рдХी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднрд░ोрд╕े, рд╕рдд्рдп рдФрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХी рдЪुрдиौрддी рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै.рдХрдИ рдЕрдиुрднрд╡ी рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдЖрдЬ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХे рджौрд░ рд╕े рдЧुрдЬрд░ рд░рд╣े рд╣ैं—рдЬрд╣ां рдЙрди्рд╣ें рдирдП рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо्рд╕, рдирдИ рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рдирдИ рдХाрд░्рдпрд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рд╕ाрде рдЦुрдж рдХो рдЬोрдб़рдиा рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै.

рдпрд╣ рд╕рдордп рдиिрд░ाрд╢ा рдХा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै—рдпрджि рдиीрддि-рдиिрд░्рдоाрддा, рдкाрдардХ рдФрд░ рдоीрдбिрдпा рд╕ंрд╕्рдеाрди рдоिрд▓рдХрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭें.

рдЖрдЧे рдХा рд░ाрд╕्рддा

рд╕्рдеाрдиीрдп рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХो рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЕрдкीрд▓ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЯिрдХाрдК рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдоॉрдбрд▓, рдбिрдЬिрдЯрд▓-рдк्рд░िंрдЯ рд╕ंрддुрд▓рди, рдкाрдардХों рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी, рдкाрдардХों рдХो рднी рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рд╣ोрдЧा рдХि рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рдЦрдмрд░ें рдоुрдл्рдд рдирд╣ीं рдЖрддीं—рдЙрдирдХे рдкीрдЫे рдоेрд╣рдирдд, рд╕ंрд╕ाрдзрди рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЕрдЦ़рдмाрд░ों рдХा рдЪुрдк рд╣ोрдиा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рдХा рдоौрди рдирд╣ीं рд╣ै; рдпрд╣ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЖрдд्рдорд╕ंрд╡ाрдж рдХा рд░ुрдХ рдЬाрдиा рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЦрдмрд░ों рдХा рд╕्рд░ोрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдмुрдиिрдпाрдж рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦें рдФрд░ рдЙрд╕े рдЬीрд╡िрдд рд░рдЦрдиे рдХा рд╕ाрдЭा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд░рд╡िрд╡ाрд░, 18 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

рдиाрдЧрдкुрд░ рдХी рд░ाрдд: рдЬрдм рдЪोрд░ी рдирд╣ीं, рдЖрд╕्рдеा рдкрд░ рдЖрдШाрдд рд╣ुрдЖ

 рдиाрдЧрдкुрд░ рдХी рд░ाрдд: рдЬрдм рдЪोрд░ी рдирд╣ीं, рдЖрд╕्рдеा рдкрд░ рдЖрдШाрдд рд╣ुрдЖ

рдиाрдЧрдкुрд░ рдХी рдзрд░рддी рдкрд░ 14 рдЬрдирд╡рд░ी 2026 рдХी рд╡рд╣ рд░ाрдд рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЪोрд░ी рдХी рдШрдЯрдиा рдирд╣ीं рдеी—рд╡рд╣ рд╕ीрдзे рдЖрд╕्рдеा рдХे рдХेंрдж्рд░ рдкрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рдЖрдШाрдд рдеी.рдмुрдЯ्рдЯीрдмोрд░ी рд╕्рдеिрдд рд╕ेंрдЯ рдХ्рд▓ेрд░ेрдЯ рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрдХ्рд╖ рд╕े рдкрд░рдордкрд╡िрдд्рд░ рдпूрдЦाрд░िрд╕्рдд рдХे рдЯैрдмрд░рдиेрдХрд▓ рдХा рдЕрд╡ैрдз рд░ूрдк рд╕े рдЙрдаा рд▓िрдпा рдЬाрдиा рди рд╕िрд░्рдл़ рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рдирдЪिрд╣्рди рд▓рдЧाрддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХी рдиैрддिрдХ рдЪेрддрдиा рдХो рднी рдХрдЯрдШрд░े рдоें рдЦрдб़ा рдХрд░рддा рд╣ै.рдЬрдм рдоंрджिрд░, рдорд╕्рдЬिрдж рдпा рдЧिрд░рдЬाрдШрд░ рдХी рджीрд╡ाрд░ें рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ोрдиे рд▓рдЧें, рддрдм рдХेрд╡рд▓ рдИंрдЯ-рдкрдд्рдерд░ рдирд╣ीं рдЯूрдЯрддे—рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рдиींрд╡ рд╣िрд▓рддी рд╣ै.

рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рдЗрд╕рд▓िрдП рднी рдЕрдд्рдпंрдд рдЧंрднीрд░ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ाँ рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрдкрдд्рддि рдХी рдЪोрд░ी рдирд╣ीं рд╣ुрдИ, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рдкрд╡िрдд्рд░ рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдХा рдЕрдкрдоाрди рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕े рдХैрдеोрд▓िрдХ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдЬीрд╡िрдд рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै.рднрд▓े рд╣ी рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдкрд╡िрдд्рд░рддा рдХे рдк्рд░рдоाрдг рди рдоिрд▓े рд╣ों, рдХिंрддु рдкрд░рдордкрд╡िрдд्рд░ рдпूрдЦाрд░िрд╕्рдд рдХा рдЬрдмрд░рди рд╣рдЯाрдпा рдЬाрдиा рд╕्рд╡рдпं рдоें рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдкрд░ाрдз рд╣ै—рдРрд╕ा рдЕрдкрд░ाрдз, рдЬिрд╕рдХी рдкीрдб़ा рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╕рдоुрджाрдп рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣рддी.

рдЗрд╕ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдорд╣ाрдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдПрд▓िрдпाрд╕ рдЧोंрд╕ाрд▓्рд╡ेрд╕ рдХा рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рдкाрд╕्рддोрд░рд▓ рд╕ंрджेрд╢ рдШрдЯрдиा рдХी рдЧंрднीрд░рддा рдХो рдФрд░ рдЧрд╣рд░ाрдИ рджेрддा рд╣ै. рдЙрдирдХा рд╕ंрджेрд╢ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै—рдк्рд░рддिрд╢ोрдз рдирд╣ीं, рдк्рд░ाрдпрд╢्рдЪिрдд; рдЖрдХ्рд░ोрд╢ рдирд╣ीं, рдЖрдд्рдордоंрдерди.23 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो ‘рддрдкрд╕्рдпा рдФрд░ рдк्рд░ाрдпрд╢्рдЪिрдд рджिрд╡рд╕’ рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рд╕ंрдХेрдд рджिрдпा рдХि рдЖрд╕्рдеा рдкрд░ рд╣ुрдП рд╣рдорд▓े рдХा рдЙрдд्рддрд░ рд╢ांрддि, рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдФрд░ рдиैрддिрдХ рджृрдв़рддा рд╕े рджिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП.

рдЖрдЬ рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдЪोрд░ рдХौрди рдеे, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╣рдо рдХिрд╕ рджिрд╢ा рдоें рдмрдв़ рд░рд╣े рд╣ैं. рдХ्рдпा рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рдерд▓ों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै, рдпा рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЪेрддрдиा рднी рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рд╣ै? рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддी рд╣ै рдХि рдЖрд╕्рдеा рдХी рд░рдХ्рд╖ा рддрд▓рд╡ाрд░ рд╕े рдирд╣ीं, рд╕рдЬрдЧрддा, рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै.

рдиाрдЧрдкुрд░ рдХी рдпрд╣ рдкीрдб़ा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХी рдирд╣ीं рд╣ै. рдпрд╣ рдЙрд╕ рднाрд░рдд рдХी рдкीрдб़ा рд╣ै, рдЬो рд╕рджिрдпों рд╕े рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рд╣рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдФрд░ рдкрд░рд╕्рдкрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдХी рдоिрд╕ाрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै. рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХेрд╡рд▓ рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕े рд╕ंрд╡ाрдж рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХे рдордиुрд╖्рдп рд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рднी рдмрди рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░ 

рд╢рдиिрд╡ाрд░, 17 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

рдЬрдм рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдмंрдж рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рд╕िрд░्рдл़ рджрдл़्рддрд░ рдирд╣ीं

 рдЬрдм рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдмंрдж рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рд╕िрд░्рдл़ рджрдл़्рддрд░ рдирд╣ीं—рдпाрджрджाрд╢्рддें рднी рддाрд▓े рдоें рдмंрдж рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं

рдкрдЯрдиा рдЬैрд╕े рд╢рд╣рд░ рдоें, рдЬрд╣ाँ рд╣िंрджी рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХी рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖рд╢ीрд▓ рдкрд░ंрдкрд░ा рд░рд╣ी рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рдЕрдЦ़рдмाрд░ों рдХा рдмंрдж рд╣ोрдиा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдХाрд░ोрдмाрд░ी рдШрдЯрдиा рдирд╣ीं рд╣ै—рдпрд╣ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХे рдзीрдоे рдкрдб़рдиे рдЬैрд╕ा рд╣ै। рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдЯाрдЗрдо्рд╕, рдк्рд░рджीрдк, рд╕рд░्рдЪрд▓ाрдЗрдЯ, рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд, рдЗंрдбिрдпрди рдиेрд╢рди, рдирд╡рднाрд░рдд рдЯाрдЗрдо्рд╕ рдЬैрд╕े рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдЕрдЦ़рдмाрд░ों рдХा рдмंрдж рд╣ोрдиा рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдоीрдбिрдпा рдХी рддाрдХ़рдд рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХрд░ рдЪुрдХा рдеा। рдЕрдм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рд╣ाрд░ा (рдкрдЯрдиा рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг) рдХे рдмंрдж рд╣ोрдиे рдХी рдЦрдмрд░ рдЙрд╕ рд╕िрд▓рд╕िрд▓े рдХी рдПрдХ рдФрд░ рджुрдЦрдж рдХрдб़ी рдмрди рдЧрдИ рд╣ै।

рд╕рд╣ाрд░ा рд╕рдоूрд╣ рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдоुрд╢्рдХिрд▓ें—рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдХाрдиूрдиी рдоाрдорд▓ों рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдпोрдЬрдиाрдУं рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрд╡ाрдж—рдЕрдм рдЙрд╕рдХे рдоीрдбिрдпा рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рднी рд╕ाрдл़ рджिрдЦрдиे рд▓рдЧी рд╣ैं। 2024–25 рдХे рджौрд░ाрди рдкрдЯрдиा рдпूрдиिрдЯ рдоें рд╡ेрддрди рди рдоिрд▓рдиे, рдХाрдордХाрдЬ рдардк рд╣ोрдиे рдФрд░ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рд╣рдб़рддाрд▓ рдХी рдЦрдмрд░ें рдЖрддी рд░рд╣ीं। рдЕрдм рдЬрдм рдкूрд░्рдг рдмंрджी рдХी рд╕्рдеिрддि рд╕ाрдордиे рд╣ै, рддो рдЗрд╕рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЕрд╕рд░ рдЙрди рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдкрд░ рдкрдб़ा рд╣ै, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рдЬ़рдоीрдиी рд╕рдЪ्рдЪाрдЗрдпों рдХो рд╕ाрдордиे рд▓ाрдиे рдХा рдХाрдо рдХिрдпा।

рджрд░्рдЬрдиों рдЕрдиुрднрд╡ी рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдПрдХ рдЭрдЯрдХे рдоें рдмेрд░ोрдЬ़рдЧाрд░ рд╣ो рдЧрдП, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рдкрд░ рди рддो рдмрдб़ी рдмрд╣рд╕ рд╣ुрдИ рдФрд░ рди рд╣ी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоंрдЪों рдкрд░ рдХोрдИ рдЦाрд╕ рд╣рд▓рдЪрд▓ рджिрдЦी। рдЖрдЬ рдХी рдоीрдбिрдпा рджुрдиिрдпा рдХ्рд▓िрдХ, рдЯ्рд░ेंрдб рдФрд░ рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдХे рдЗрд░्рдж-рдЧिрд░्рдж рдШूрдо рд░рд╣ी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╕्рдеाрдиीрдп рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдк्рд░िंрдЯ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХी рдоौрдд рдЪुрдкрдЪाрдк рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ “рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдоृрддि рд╕े рдоिрдЯрддे рдЬाрдиे” рдЬैрд╕ा рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рд╣ाрд▓ाрдд рдХेрд╡рд▓ рдкрдЯрдиा рдпा рдмिрд╣ाрд░ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ैं। рджेрд╢рднрд░ рдоें рдЫोрдЯे рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рд╢िрдл्рдЯ, рдмрдв़рддी рд▓ाрдЧрдд рдФрд░ рдмрджрд▓рддी рдкाрдардХ рдЖрджрддों рдХे рджрдмाрд╡ рдоें рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдЬो рдЬ़िрдо्рдоेрджाрд░, рд╕ंрджрд░्рднрдпुрдХ्рдд рдФрд░ рдЬ़рдоीрдиी рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдЦрдд्рдо рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै, рдЙрд╕рдХी рднрд░рдкाрдИ рдХोрдИ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдЯ्рд░ेंрдб рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा।

рдЖрдЬ рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЦ़ाрдоोрд╢ी рдХो рддोрдб़ा рдЬाрдП। рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╡ाрдж, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдк्рд░рдпाрд╕ рдЦрдб़े рд╣ों। рдХ्рдпोंрдХि рдЕрдЧрд░ рдЕрдЦ़рдмाрд░ рдпूँ рд╣ी рдмंрдж рд╣ोрддे рд░рд╣े, рддो рд╕рд╡ाрд▓ рд╕िрд░्рдл़ рд░ोрдЬ़рдЧाрд░ рдХा рдирд╣ीं рд░рд╣ेрдЧा—рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд╕्рдоृрддि рдмрдЪाрдиे рдХा рднी рд╣ोрдЧा

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 16 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

6 рд╕ांрд╕рдж рдРрд╕े рд╣ैं, рд╕ांрд╕рдж рдиिрдзि рд╕े рдПрдХ рд░ुрдкрдпा рднी рдЦрд░्рдЪ рдирд╣ीं рдХिрдпा

рдЬрдм рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдкैрд╕ा рдоौрдЬूрдж рд╣ो, рд▓ेрдХिрди рдЬ़рдоीрди рдкрд░ рдХाрдо рди рджिрдЦे—рддो рд╕рд╡ाрд▓ рд╕िрд░्рдл़ рдЖंрдХрдб़ों рдХा рдирд╣ीं, рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХी рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХा рд╣ोрддा рд╣ै.


рд╕ांрд╕рдж рдиिрдзि: рдХрд░ोрдб़ों рдХा рдмрдЬрдЯ, рд▓ेрдХिрди рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдХ्рдпों рдЙрдаे рд╕рд╡ाрд▓?

рд╕ांрд╕рдж рд╕्рдеाрдиीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиा (рдПрдордкीрдПрд▓рдПрдбीрдПрд╕) рджेрд╢ рдХी рдЙрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдЬрд░िрдП рд╕ांрд╕рдж рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдЬ़рд░ूрд░рддों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдп рдХрд░ा рд╕рдХрддे рд╣ैं. рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд▓ोрдХрд╕рднा, рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдФрд░ рдордиोрдиीрдд рд╕ांрд╕рджों рдХो рд╣рд░ рд╕ाрд▓ ₹5 рдХрд░ोрдб़ (₹2.5 рдХрд░ोрдб़ рдХी рджो рдХिрд╕्рддों рдоें) рдХी рд░ाрд╢ि рдоिрд▓рддी рд╣ै. рдпрд╣ рдкैрд╕ा рд╕ीрдзे рд╕ांрд╕рдж рдХो рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬिрд▓ा рдХрд▓ेрдХ्рдЯрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпों рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै.

рдПрдордкीрдПрд▓рдПрдбीрдПрд╕ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ाрдл рд╣ै—рдкेрдпрдЬрд▓, рд╕рдб़рдХ, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рдвांрдЪे рдЬैрд╕े рдЬ़рд░ूрд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЯिрдХाрдК рд╡िрдХाрд╕. рдпोрдЬрдиा рдоें рдпрд╣ рднी рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╣ै рдХि рдПрд╕рд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП 15% рдФрд░ рдПрд╕рдЯी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП 7.5% рд░ाрд╢ि рдЦрд░्рдЪ рдХी рдЬाрдП, рд╡рд╣ीं рджिрд╡्рдпांрдЧों рдХे рд▓िрдП ₹10 рд▓ाрдЦ рддрдХ рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рд╕ंрднрд╡ рд╣ै.

рдХोрд╡िрдб-19 рдХे рджौрд░ाрди рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рдЕрд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рдиिрд▓ंрдмिрдд рд░рд╣ी, рд▓ेрдХिрди 2021-22 рд╕े рдЗрд╕े рдлिрд░ рдмрд╣ाрд▓ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдмिрд╣ाрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рдЖंрдХрдб़े рдЕрдм рд╕िрдпाрд╕ी рдмрд╣рд╕ рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рдЧрдП рд╣ैं.

рдмिрд╣ाрд░ рдХे 6 рд╕ांрд╕рдж рдФрд░ ‘рд╢ूрди्рдп рдЦрд░्рдЪ’ рдХा рд╕рд╡ाрд▓

18рд╡ीं рд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рдЧрдарди рдХो рд▓рдЧрднрдЧ рджो рд╕ाрд▓ рд╣ोрдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдмिрд╣ाрд░ рдХे 40 рд╕ांрд╕рджों рдоें рд╕े 6 рд╕ांрд╕рдж рдРрд╕े рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдм рддрдХ рд╕ांрд╕рдж рдиिрдзि рд╕े рдПрдХ рд░ुрдкрдпा рднी рдЦрд░्рдЪ рдирд╣ीं рдХिрдпा. рдЗрди рд╕ांрд╕рджों рдоें рдоीрд╕ा рднाрд░рддी, рд░ाрдЬीрд╡ рдк्рд░рддाрдк рд░ूрдб़ी, рд╢ांрднрд╡ी рдЪौрдзрд░ी, рд░ाрдЬीрд╡ рд░ंрдЬрди рд╕िंрд╣, рд╕ंрдЬрдп рдЬाрдпрд╕рд╡ाрд▓ рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдаाрдХुрд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं.

рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдкिрдЫрд▓े рджो рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕ांрд╕рджों рдХो рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ ₹9.80 рдХрд░ोрдб़ рдк्рд░рддि рд╕ांрд╕рдж рдХी рд░ाрд╢ि рдоिрд▓ी, рд▓ेрдХिрди рдХुрд▓ рдЦрд░्рдЪ рдорд╣рдЬ़ ₹137.69 рдХрд░ोрдб़ рд╣ी рд╣ो рд╕рдХा. рд╡рд╣ीं, рдХрдИ рд╕ांрд╕рджों рдиे рдмेрд╣рддрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рднी рдХिрдпा—рдЬैрд╕े рдЕрд░рд░िрдпा рд╕े рдк्рд░рджीрдк рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣ рдиे рд▓рдЧрднрдЧ рдкूрд░ी рд░ाрд╢ि рдЦрд░्рдЪ рдХрд░ рд╕рднी рдХाрд░्рдп рдкूрд░े рдХिрдП.

рд╢ांрднрд╡ी рдЪौрдзрд░ी рдХा рдкрдХ्рд╖

рд╕рдорд╕्рддीрдкुрд░ рд╕े рд╕ांрд╕рдж рдФрд░ рджेрд╢ рдХी рд╕рдмрд╕े рдпुрд╡ा рд▓ोрдХрд╕рднा рд╕рджрд╕्рдп рд╢ांрднрд╡ी рдЪौрдзрд░ी рдиे рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рд╕ाрдл рдХрд╣ा рдХि рд╕ांрд╕рдж рдиिрдзि рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЙрдирдХा рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै, рдФрд░ рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рджрдмाрд╡ рдоें рдЬрд▓्рджрдмाрдЬ़ी рдоें рдлंрдб рдЦрд░्рдЪ рдирд╣ीं рдХрд░ेंрдЧी. рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпों рдХा рдЪрдпрди рдкाрд░्рдЯी рдФрд░ рдПрдирдбीрдП рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рд╕े рд╡िрдЪाрд░-рд╡िрдорд░्рд╢ рдХे рдмाрдж рд╣ी рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा, рддाрдХि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд▓ाрдн рдоिрд▓े.

рдмрд╣рд╕ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдоुрдж्рджा

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ рдоाрдирддे рд╣ैं рдХि рдПрдордкीрдПрд▓рдПрдбीрдПрд╕ рдлंрдб рдХा рд╕рдордпрдмрдж्рдз рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдЙрдкрдпोрдЧ рдЕрдм рдЬрдирд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╕рд╡ाрд▓ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै. рдЬрдм рдХрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдмुрдиिрдпाрджी рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХी рдХрдоी рд╣ै, рддрдм рдХрд░ोрдб़ों рд░ुрдкрдпे рдХा рдЕрдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд░рд╣рдиा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬрдирддा рдХो рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддा рд╣ै.

рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдпрд╣ी рджेрдЦा рдЬाрдиा рдмाрдХी рд╣ै рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдпे рд╕ांрд╕рдж рд╕ांрд╕рдж рдиिрдзि рдХो рдХिрд╕ рджिрд╢ा рдоें, рдХिрди рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдУं рдХे рд╕ाрде рдФрд░ рдХिрддрдиी рддेрдЬी рд╕े рдЬ़рдоीрди рдкрд░ рдЙрддाрд░рддे рд╣ैं—рдХ्рдпोंрдХि рд╡िрдХाрд╕ рд╕िрд░्рдл़ рдШोрд╖рдгा рд╕े рдирд╣ीं, рдЕрдорд▓ рд╕े рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै.   

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░                                                                                                                        

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...