ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдмुрдзрд╡ाрд░, 20 рд╕िрддंрдмрд░ 2023

рджिрдХ्рдХрдд рд╣ै рдХि рдпे рд▓ोрдЧ рддो рд▓ाрдЧू рдХрд░ेंрдЧे рдирд╣ीं: рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी

 

рдкрдЯрдиा । рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рдоें рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рд╕े рдмाрддрдЪीрдд рдХी। рдорд╣िрд▓ा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдмिрд▓ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдкाрд░्рдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕рдХा рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд▓ेрдиे рдХे рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХे рд╕рд╡ाрд▓ рдкрд░ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рд╣рдо рддो рд╢ुрд░ू рд╕े рд╣ी рдорд╣िрд▓ा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдкрдХ्рд╖рдзрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╕ंрд╕рдж рдоें рдоेрд░ा рджिрдпा рдЧрдпा рднाрд╖рдг рджेрдЦ рд▓ीрдЬिрдП। рд╕ंрд╕рдж рдФрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рд╕рдм рдЬрдЧрд╣ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП рд▓ेрдХिрди рджिрдХ्рдХрдд рд╣ै рдХि рдпे рд▓ोрдЧ рддो рд▓ाрдЧू рдХрд░ेंрдЧे рдирд╣ीं।

      рдпрд╣ рддो рдмрд╣ुрдд рдкрд╣рд▓े рд╣ो рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдеा। рд╣рд░ 10 рд╕ाрд▓ рдкрд░ рдЬрдирдЧрдгрдиा рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП рдеी рд▓ेрдХिрди рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоेрд╢ा рд╕рдордп рдкрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╣рдордиे рдХрд╣ा рдХि рдЗрд╕рдоें рдЬाрддि рдЖрдзाрд░िрдд рдЧрдгрдиा рднी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े 50 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рд╣рдордиे рд╣ी рджिрдпा। рд╡рд░्рд╖ 2006 рдоें рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдоें рдФрд░ рд╡рд░्рд╖ 2007 рдоें рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдпों рдоें рд╣рдордиे рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो 50 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рджिрдпा। рд╣рдордиे рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдмрд╣ाрд▓ी рднी рд╢ुрд░ू рдХी। рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдиिрдпोрдЬрди рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो 50 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рд╣рдордиे рджिрдпा। рдмाрдж рдоें рд╕рднी рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░िрдпों рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП 35 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕ीрдЯ рдЖрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░ рджी рдЧрдИ। рдкुрд▓िрд╕ рдоें рднी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो 35 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рджिрдпा рдЧрдпा ।

    рдЖрдЬ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдкुрд▓िрд╕ рдоें рдЬिрддрдиी рднाрдЧीрджाрд░ी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╣ै рдЙрддрдиी рджेрд╢ рдоें рдХрд╣ीं рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ рдоें рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдорд╣िрд▓ाрдПं рдЬीрд╡िрдХा рджीрджिрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдИं। рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдХाрдлी рдХाрдо рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рд╣рдоाрд░ी рдоांрдЧ рд╣ै рдХि рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि, рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬрдирдЬाрддि, рдкिрдЫрдб़ा рдФрд░ рдЕрддि рдкिрдЫрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рдХी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд▓ोрдХрд╕рднा рдФрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП । рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рд╡рд░्рд╖ 2008 рд╕े рд╡рд░्рд╖ 2012-13 рддрдХ рд╣рдо рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рд╕्рдеिрдд рдЕрдкрдиे рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдоें 9:30 рдмрдЬे рдЖрдпा рдХрд░рддे рдеे, рдЕрднी рдЕрдкрдиे рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рд╕े рд╣ी рдХाрд░्рдп рдХा рдиिрд╖्рдкाрджрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╣рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓ी рд╣ै рдХि рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рдоें рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рджेрд░ рд╕े рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं рддो рд╣рдо рдЗрд╕рдХा рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░рдиे рдЖрдП рд╣ैं। рдЕрдм рд╣рдо рд╕рдк्рддाрд╣ рдоें рддीрди рджिрди рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рд╕्рдеिрдд рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рджो рджिрди рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рд╕्рдеिрдд рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдЖрдПंрдЧे рдФрд░ рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ेंрдЧे, рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиे рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдоें рдмैрдаेंрдЧे। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡ рдбॉреж рдПрд╕реж рд╕िрдж्рдзाрд░्рде рдоौрдЬूрдж рдеे।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдХрддрд░ीрд╕рд░ाрдп рдоें рджूрд╕рд░ा рдЬрди рд╕ंрд╡ाрдж рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдк्рд░рдЦंрдб рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдкрд░िрд╕рд░ рдоें

рдиाрд▓ंрджा। рдХрддрд░ीрд╕рд░ाрдп рдоें рджूрд╕рд░ा рдЬрди рд╕ंрд╡ाрдж рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдк्рд░рдЦंрдб рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЬिрд╕рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдХрддрд░ी рдПрд╡ं рдоैрд░ा рдмрд░ीрда рдкंрдЪाрдпрдд рдХे рд▓ोрдЧ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП। рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी।

    рд▓рдШु рд╡ृрдд्рддрдЪिрдд्рд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрдЧрдд рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдк्рд░рдЦрдг्рдб рдоें рдХिрдпे рдЧрдП рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпों рдПрд╡ं рд╡िрднिрди्рди рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ।рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдиे рдХрддрд░ीрд╕рд░ाрдп рдУрдкी рдХो рд╢ीрдШ्рд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдеाрдиा рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рдиे рдХी рдмाрдд рдХрд╣ी। рдбाрдпрд▓ 112 рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा।

   рдЙрдк рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдпुрдХ्рдд рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рд╕ाрде рд╕ाрде рдмिрд╣ाрд░ рд╕्рдЯूрдбेंрдЯ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХुрд╢рд▓ рдпुрд╡ा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрджि рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ। рдбीрдкीрдПрдо рдЬीрд╡िрдХा рдж्рд╡ाрд░ा рдЬीрд╡िрдХा рд╕рдоूрд╣ों рдХे рдЧрдарди, рдЙрдирдХे рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрди्рдирдпрди рдПрд╡ं рд╕्рд╡ाрд╡рд▓ंрдмрди рдХे рд▓िрдП, рд╡िрднिрди्рди рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рддрд╣рдд рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рдХाрд░्рдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ। рдЬीрд╡िрдХा рд╕рдоूрд╣, рдЧ्рд░ाрдо рд╕ंрдЧрдарди рдПрд╡ं рд╕ंрдХुрд▓ рдХे рдХाрд░्рдпрдХрд▓ाрдкों рдХे рдмाрд░े рдоें рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдмрддाрдпा рдЧрдпा।

   рдЬिрд▓ा рдкрд░िрд╡рд╣рди рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╡िрднिрди्рди рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ। рд╕рд╣ाрдпрдХ рдиिрджेрд╢рдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХोрд╖ांрдЧ рдиे рд╡िрднिрди्рди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा  рдкेंрд╢рди рдПрд╡ं рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдЕрди्рдп рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рд▓ोрдЧों рдХो рдЬाрдирдХाрд░ी рджी।рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╢ांрддि рдХुрдЯिрд░ рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ा рдХुрдЯिрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рднी рдмрддाрдпा।

    рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ рдХे рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╡िрднिрди्рди рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा। рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдХे рд╕ाрде рд╕ाрде рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХे рдмाрд░े рдоें рднी рдмрддाрдпा рдЧрдпा। рд▓ोрдЧों рдХो рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдХि рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕рдорд╕्рдпा рдХे рд▓िрдП рдЬिрд▓ा рдХृрд╖ि рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХрдХ्рд╖ рдХे рджूрд░рднाрд╖ рд╕ंрдЦ्рдпा 06112-231143 рдкрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЖрдХрд╕्рдоिрдХ рдлрд╕рд▓ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдлрд╕рд▓ों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ।рдлрд╕рд▓ рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рдмाрд░े рдоें рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХिрдпा рдЧрдпा।рдЗंрдЯीрдЧ्рд░ेрдЯेрдб рдкेрд╕्рдЯ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ।

   рдЬिрд▓ा рдЖрдкрджा рд╢ाрдЦा рдк्рд░рднाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЖрдкрджा рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди рдПрд╡ं рдкूрд░्рд╡ рддैрдпाрд░ी рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ। рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЖрдкрджा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоुрдЖрд╡рдЬा/рдЕрдиुрдЧ्рд░рд╣ рдЕрдиुрджाрди рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ। рдЖрдкрджा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХिрд╕ी рднी рддрд░рд╣ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЬिрд▓ा рдЖрдкрджा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХрдХ्рд╖ рдХे рджूрд░рднाрд╖ рд╕ंрдЦ्рдпा  06112-233168 рдкрд░ рджेрдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा।

    рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдЕрднिрдпंрддा рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдж्рдпुрддीрдХрд░рдг, рдПрдЧ्рд░ीрдХрд▓्рдЪрд░ рдлीрдбрд░/рдЯ्рд░ांрд╕рдлाрд░्рдорд░/рдХрдиेрдХ्рд╢рди рдЖрджि рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ।рдКрд░्рдЬा рдмрдЪрдд рдХे рд▓िрдП рд▓ोрдЧों рдХो рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдмिрдЬрд▓ी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢िрдХाрдпрдд рдХे рд▓िрдП рдЯोрд▓ рдл्рд░ी рдиंрдмрд░ 1912 рдкрд░ рд╢िрдХाрдпрдд рджрд░्рдЬ рдХрд░ाрдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा।

     рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рдд्рддा рдж्рд╡ाрд░ा рднूрдоि рдПрд╡ं рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╡िрднाрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╡िрднिрди्рди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ। рдСрдирд▓ाрдЗрди рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा। рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдХि рдЬрдоीрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиे рд╣ेрддु рд╕рднी рдЕंрдЪрд▓ рдоें рдЖрдзुрдиिрдХ рдЕрднिрд▓ेрдЦाрдЧाрд░ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рднूрдоि рд╡िрд╡ाрдж рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоाрдорд▓ों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рдПрд╡ं рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рдХाрд░्рдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा।

     рд╡िрднिрди्рди рдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ाрднुрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рднी рдЕрдкрдиा рдЕрдиुрднрд╡ рд╕ाрдЭा рдХिрдпा। рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рд▓ाрднुрдХ рдоिрдеिрд▓ेрд╢ рдХुрдоाрд░ рддрдеा рд╢ौрдЪाрд▓рдп рдПрд╡ं рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рд▓ाрднाрд░्рдеी рдкंрдХрдЬ рдХुрдоाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдпोрдЬрдиा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдоे рдЖрдпे рдмрджрд▓ाрд╡ рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा।

   рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдЦंрдб рдоें рдПрдХ рдмрд╕ рд╕्рдЯैंрдб, рдХрди्рдпा рдЙрдЪ्рдЪ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рддрдеा рд╡िрд╡ाрд╣ рднрд╡рди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा। рджрд░рд╡ेрд╢рдкुрд░ा рдкुрд▓ рд╕े рдХрдЯौрдиा рддрдХ рд╕рдХрд░ी рдирджी рдХे рддрдЯрдмंрдз рдХे рдХिрдиाрд░े рдмोрд▓्рдбрд░ рдкिрдЪिंрдЧ рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рддрдеा рдирджी рд╕े рд╕िंрдЪाрдИ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░ाрдиे рдХा рдЕрдиुрд░ोрдз рдХिрдпा рдЧрдпा। рдХुрдХ्рдХुрдЯ рдкाрд▓рди рдПрд╡ं рдордд्рд╕्рдпрдкाрд▓рди рдХी рдЕрд╕ीрдо рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП  рдЗрд╕рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा। рдХрддрд░ीрд╕рд░ाрдп рдоुрдЦ्рдп рд╕реЬрдХ рд╕े рдЬрд▓ рдиिрдХाрд╕ी рдХी рд╕्рдеाрдИ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЕрдиुрд░ोрдз рдХिрдпा рдЧрдпा।

    рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ, рдЙрдк рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдпुрдХ्рдд, рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рдд्рддा, рд╡िрднिрди्рди рд╡िрднाрдЧों рдХे рдЬिрд▓ा рд╕्рддрд░ीрдп рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рдк्рд░рдЦंрдб рдк्рд░рдоुрдЦ, рдЬिрд▓ा рдкрд░िрд╖рдж рд╕рджрд╕्рдп, рд╕्рдеाрдиीрдп рдоुрдЦिрдпाрдЧрдг рдЖрджि рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдХрддрд░ीрд╕рд░ाрдп рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдПрд╡ं рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рдХी рдмैрдардХ

 рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдХрддрд░ीрд╕рд░ाрдп рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдПрд╡ं рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рдХी рдмैрдардХ

рдЬрди рд╕ंрд╡ाрдж рдоें рдк्рд░рдЦंрдб рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдмрддाрдИ рдЧрдИ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं/рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рдпोрдЬрдиा рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХी рдЧрдИ рдЪрд░्рдЪा, рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧ рдХे рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рджिрдпा рдЧрдпा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджिрд╢ा рдиिрд░्рджेрд╢

 рдиाрд▓ंрджा। рдЖрдЬ рдХрддрд░ी рд╕рд░ाрдп рдХे рдХрдЯौрдиा рдПрд╡ं рдк्рд░рдЦрдг्рдб рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдЬрди рд╕ंрд╡ाрдж рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬрди рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдПрд╡ं рдЖрдо рд▓ोрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдЦंрдб рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоुрдЦ्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं/рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा। рдЗрди рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рд╕рдоाрдзाрди рддрдеा рдЕрди्рдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдлिрдЬिрдмिрд▓िрдЯी рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдк्рд░рдЦंрдб рд╕рднाрдЧाрд░ рдоें рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдПрд╡ं рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧ рдХे рдкрджाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рдмैрдардХ рдХिрдпा।

    рд╕рдХрд░ी рдирджी рд╕े рдоुंрд╢ी рдкрдЗрди рддрдХ рдирджी рдХा рдкाрдиी рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рд╕्рд▓ुрдЗрд╕ рдЧेрдЯ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рддрдеा рдкрдЗрди рдХी рдЙреЬाрд╣ी рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдЕрднिрдпंрддा рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрднाрдЧ рдХो рд╕्рдерд▓ рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ рдпोрдЬрдиा рдХा рдк्рд░ाрд░ूрдк рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢  рджिрдпा рдЧрдпा। рдкाрд╡ाрдкुрд░ी рд╕े рдЫाрдЫुрдмिрдЧрд╣ा рд╕реЬрдХ рдиिрд░्рдоाрдг  рдоें рднू-рдЕрд░्рдЬрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдмाрдзाрдУं рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджрд░рд╡ेрд╢рдкुрд░ा рдоें 28 рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢िрд╡िрд░ рд▓рдЧाрдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рднूрдоि рд╕ुрдзाрд░ рдЙрдк рд╕рдоाрд╣рд░्рдд्рддा рдХो рджिрдпा рдЧрдпा।

  рдЫाрдЫु рдмिрдЧрд╣ा рд╕े рдХрдЯौрдиा рд╣ोрддे рд╣ुрдП рджрд░िрдпाрдкुрд░ рддрдХ рд╕реЬрдХ рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рдлिрдЬिрдмिрд▓िрдЯी рд╕рд░्рд╡े рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдЕрднिрдпंрддा рдкрде рдк्рд░рдоंрдбрд▓ рдмिрд╣ाрд░ рд╢рд░ीрдл рдХो рджिрдпा рдЧрдпा। рд╡ाрджी рдЧाँрд╡ рдоे рдЦрд░ाрдм рдирд▓рдХूрдкों рдХी рдорд░рдо्рдорддी рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдЕрднिрдпंрддा рд▓рдШु рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрднाрдЧ рдХो рджिрдпा рдЧрдпा।

   рдХрддрд░ी рдкंрдЪाрдпрдд рдоें рдкंрдЪाрдпрдд рд╕рд░рдХाрд░ рднрд╡рди рдХे рд▓िрдП рднूрдоि рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рдЕंрдЪрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдХो рджिрдпा рдЧрдпा। рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рднी рдЬрдоीрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा। рдХрддрд░ीрд╕рд░ाрдп рдоें рдмрд╕ рд╕्рдЯैंрдб рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдП рднी рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╕्рдерд▓ рдЪिрди्рд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा।

   рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рдХे рдЙрдд्рдкाрджों рдХी рдмिрдХ्рд░ी рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдХाрдЙंрдЯрд░ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рдХृрд╖ि рд╡िрднाрдЧ рдХो рджिрдпा рдЧрдпा।рдмैрдардХ рдоें рдЙрдк рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдпुрдХ्рдд, рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рдд्рддा, рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧों рдХे рдЬिрд▓ा рд╕्рддрд░ीрдп рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдиीрдп рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзि рдЧрдг рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдЧрдгрдоाрди्рдп рд▓ोрдЧ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╕ोрдорд╡ाрд░, 18 рд╕िрддंрдмрд░ 2023

рдХेрд░рд▓ рдХे “рд░िрдЪрд░्рдб рд╣े” рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХे “рдЬॉрд░्рдЬ рдмेрдХрд░” рджो рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕ांрд╕рдж

 

рдкрдЯрдиा. рдкрдЯрдиा рд╕ंрд╕рджीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╕ांрд╕рдж рд░рд╡िрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рд╣ै.рдЬрдм рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХाрдиूрди рдоंрдд्рд░ी рд░рд╡िрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдеे,рддрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджेрд╢ рднрд░ рдоें рдХेрд╡рд▓ 296 рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╣ोрдиे рдХा рджाрд╡ा рдкेрд╢ рдХрд░ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рд╕े рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХो рд╡ंрдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдЦेрд▓ा рдХрд░ рджिрдпा. рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा 126рд╡ां рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╡िрдзेрдпрдХ рдХा 104рд╡ां рд╕ंрд╢ोрдзрди.рдЗрд╕ рд╡िрдзेрдпрдХ рдХे рддрд╣рдд рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 334 рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХिрдпा рдЧрдпा.рдЗрд╕ рд╡िрдзेрдпрдХ рдХे рддрд╣рдд рд▓ोрдХ рд╕рднा рдФрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднाрдУं рдоें рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддिрдпों рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рдЕрд╡рдзि рдХो 10 рд╡рд░्рд╖ рдФрд░ рдмреЭाрдпा рдЧрдпा.рдЗрд╕рдоें рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддिрдпों рдФрд░ рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬрдирдЬाрддिрдпों рдХे рд▓िрдП рд▓ोрдХ рд╕рднा рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрдзाрдирд╕рднाрдУं рдоें 25 рдЬрдирд╡рд░ी, 2030 рддрдХ рд╕ीрдЯों рдХा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдмреЭाрдиे рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдпा рдЧрдпा.12 рджिрд╕ंрдмрд░, 2019 рдХो рд░ाрдЬ्рдп рд╕рднा рдоें рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा.рд▓ोрдХ рд╕рднा рдж्рд╡ाрд░ा рдпрд╣ рд╡िрдзेрдпрдХ рдЗрд╕рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рдеा.рдкूрд░्рд╡ рдоें рдЗрд╕ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рд╕рдордп рд╕ीрдоा 25 рдЬрдирд╡рд░ी, 2020 рддрдХ рдеी. рдЗрд╕ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╡िрдзेрдпрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрд╕рдж рдоें рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдк्рд░рджрдд्рдд рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рддрд╣рдд рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे 2 рд╕рджрд╕्рдп рд▓ोрдХ рд╕рднा рдоें рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддे рдЖ рд░рд╣े рдеे.рдпूрдкी рдХे рджोрдиों рд╕рджрдиों рдиे рднी рдЕрдкрдиे рдЗрдХрд▓ौрддे рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рджрд╕्рдп рдбॉ. рдбेंрдЬिрд▓ рдЬे. рдЧोрдбिрди рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХो рдЕрдирд╕ुрдиा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЗрд╕ рд╡िрдзेрдпрдХ рдкрд░ рдоुрд╣рд░ рд▓рдЧा рджी. 25 рдЬрдирд╡рд░ी рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХी рдиुрдоाрдЗंрджрдЧी рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЧрдпी. рдЖрдЬ рднी рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдЦрдлा рд╣ै.рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрдиों рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╕рдж рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрдзाрдирд╕рднाрдУं рдоें рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ 2020 рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрдиुрдЪिрдд рд░рд╡ैрдпे рдж्рд╡ाрд░ा рдпрд╣ рдХрд╣рдХрд░ рдЫीрди рд▓िрдпा рдЧрдпा рдХि ‘2011 рдХी рдЬрдирдЧрдгрдиा рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрдиों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХेрд╡рд▓ 296 рд╣ै.рдкूрд░्рд╡ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХाрдиूрди рдоंрдд्рд░ी рд░рд╡िрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдиे рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрдиों рдХे рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдкрд░ рдкूрд░्рдг рдЧ्рд░рд╣рдг рд▓рдЧा рджिрдпा.рдлेрдбрд░ेрд╢рди рдСрдл рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдЕрд╕ोрд╕िрдПрд╢рди (рдПрдлрдПрдЖрдИрдПрдЖрдИ) рдХे рдк्рд░ेрдЬिрдбेंрдЯ рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рд╕ांрд╕рдж рдХेрд░рд▓ рдХे рдкूрд░्рд╡ рд╕ांрд╕рдж рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдбाрдпрд╕ рдиे рдХрд╣ा рдХि рдПрдлрдПрдЖрдИрдПрдЖрдИ рдХे рдЕрдиुрдоाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рджेрд╢ рднрд░ рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 4 рд▓ाрдЦ рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдлैрд▓े рд╣ुрдП рд╣ैं. рдЧोрд╡ा рдФрд░ рджрдорди рдХे рдЖрд░्рдХрдмिрд╢рдк, рдбॉ. реЮिрд▓िрдк рдиेрд░ी реЮेрд░ाрдУ рдХो рдЬो рдПрдиीрдоेрд╢рди рд╕ेंрдЯрд░, рдорд╣ाрдмрд▓ीрдкुрд░рдо, рдЪेрди्рдирдИ, рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдоें рдиेрд╢рдирд▓ рдПрдкिрд╕्рдХोрдкрд▓ рдХॉрди्рдл्рд░ेंрд╕ рдСреЮ рдЗंрдбिрдпा рдХी 31рд╡ीं рдкूрд░्рдг рд╕рднा рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ीрд╕ीрдмीрдЖрдИ рдХे рдирдП рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪुрдиा рдЧрдпा. рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡े рднाрд░рдд рдоें рдХैрдеोрд▓िрдХ рдмिрд╢рдк рдкрд░िрд╖рдж (рд╕ीрд╕ीрдмीрдЖрдИ) рдХे рдкрджेрди рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдлेрд░ाрдУ рд╣ैं, рдХрдеिрдд рддौрд░ рдкрд░ рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рд╣рдордд рд╣ुрдП. рдорд╣ाрд╕ंрдШ рдиे рджेрд╢ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЗрд▓ाрдХों рдоें рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпंрд╕ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдкुрдирд░्рдЧрдаिрдд рдХрд░рдиे рдоें рднी рд╕ीрд╕ीрдмीрдЖрдИ рд╕े рдорджрдж рдоांрдЧी. рд╕рдоूрд╣ рдиे рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпंрд╕ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдИ рд╣ै, рдЬो рдПрдлрдПрдЖрдИрдПрдЖрдИ рдХो рдПंрдЧ्рд▓ो- рдЗंрдбिрдпंрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╕рдж рдоें рджो рдиाрдоांрдХिрдд рд╕ीрдЯों рдХो рдмрд╣ाрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХेंрдж्рд░ рдХो рдпाрдЪिрдХा рджाрдпрд░ рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ेрдЧा.рдЗрд╕ рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдЬाрд░ी рд╣ै. рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпंрд╕ рдоें “рдХрдИ рд▓ोрдЧ рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╣ैं, рдХिрд░ाрдП рдХे рдордХाрдиों рдоें рд░рд╣ рд░рд╣े рд╣ैं. рд╣рдо рдПрдХ рдЫोрдЯे рд╕े рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдмрд╣ुрдд рд╕ी рд╡िрдХрд▓ांрдЧрддाрдПँ рд╣ैं. рдкрд╣рдЪाрди рдХा рд╕ंрдХрдЯ рд╣ै рдФрд░ рдЖрд╡ाрдЬ рдХी рдХрдоी рдХे рдХाрд░рдг, рдЙрдирдХी рдЪिंрддाрдУं рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рдЬрдЧрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै, рдХेрд░рд▓ рдХे рдкूрд░्рд╡ рд╕ांрд╕рдж рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдбाрдпрд╕ рдЬो рдПрд╕ोрд╕िрдПрд╢рди рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣ैं, рдиे рдХрд╣ा. рдбाрдпрд╕ рдХे рд╕ाрде рджिрд▓्рд▓ी рдорд╣ाрдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рдПрдХ рдкुрд░ोрд╣िрдд, рдлाрджрд░ рдиिрдХोрд▓рд╕ рдбाрдпрд╕ рднी рдеे, рдЬो рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрдиों рдХे рд▓िрдП рдкुрд░ोрд╣िрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं. рдлाрджрд░ рдиिрдХोрд▓рд╕ рдмेрдиौрд▓ीрдо рдХे рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдХाрд░्рдбिрдирд▓ рдлेрд░ाрдУ рдиे рдкुрд░ोрд╣िрдд рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдеा.

  рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХाрдиूрди рдоंрдд्рд░ी рд░рд╡िрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХे рджाрд╡े рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рджेрд╢ рднрд░ рдоें 296 рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╣ी рдмрдЪे рд╣ैं? рдпूрдкी рдХे рдЗрдХрд▓ौрддे рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рджрд╕्рдп рдбॉ. рдбेंрдЬिрд▓ рдЬे. рдЧोрдбिрди рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЬрдм рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХे рдк्рд░ाрд░ूрдк рдоें рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдХा рдХॉрд▓рдо рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै рддो рдпрд╣ рдЧिрдирддी рдХрд╣ां рд╕े рд╣ो рдЧрдИ? рдпूрдкी рдоें рд╣ी 50 рд╣рдЬाрд░ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЗрдирдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рд╣ै. рдЗрд╕ рдХाрдиूрди рдХो рд▓ाрдЧू рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдзे рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдЕрдиुрдоोрджрди рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै. рдЪूंрдХि, рдЗрд╕рдоें рдПрд╕рд╕ी-рдПрд╕рдЯी рдХा рднी рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдЬुреЬा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдХрдоोрдмेрд╢ рд╣рд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рд╕рд╣рдорддि рдоिрд▓рддी рдирдЬрд░ рдЖ рд░рд╣ी рд╣ै. рдХेрд░рд▓ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдиे рдЬрд░ूрд░ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкाрд╕ рдХрд░ рдХेंрдж्рд░ рдХो рднेрдЬा рд╣ै рдХि рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдХा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рдЦा рдЬाрдП.  рдбेंрдЬिрд▓ рдЬे. рдЧोрдбिрди рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рдмрд╣ुрдд рд╕े рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдпрд╣ां рд╕े рдЪрд▓े рдЧрдП рдеे. рдЬो рдпрд╣ां рд░ुрдХे рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕े рдЕрдкрдиा рджेрд╢ рдоाрдиा рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдЕрдкрдиा рдпोрдЧрджाрди рджे рд░рд╣े рд╣ैं. 1965 рдФрд░ 1971 рдХी рд▓реЬाрдИ рд▓реЬрдиे рд╡ाрд▓ों рдоें рднी рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпंрд╕ рдеे рдЬिрди्рд╣ें рдЗрдирдХी рдмрд╣ाрджुрд░ी рдХे рд▓िрдП рд╡ीрд░рддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ों рд╕े рдирд╡ाрдЬा рдЧрдпा. рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдоूрд▓ рдоंрд╢ा рдФрд░ рднрд░ोрд╕े рдХे рддрд╣рдд рд╣рдоाрд░ा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдмрдиाрдП рд░рдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдлेрдбрд░ेрд╢рди рдСрдл рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдЕрд╕ोрд╕िрдПрд╢рди рдХे рдк्рд░ेрдЬिрдбेंрдЯ рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рд╕ांрд╕рдж рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдбाрдпрд╕ рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि 3.47 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдЙрдирдХे рд╕ंрдЧрдарди рдиे рд╣ी рдЪिрд╣्рдиिрдд рдХिрдП рд╣ैं.рдЗрд╕рдоें рдкंрдЬाрдм, рд╣рд░िрдпाрдгा рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рдЖंрдХреЬे рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै. рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдиे рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХे рджौрд░ाрди рдЧрд▓рддी рд╕े рдзрд░्рдо рдХे рдХॉрд▓рдо рдоें рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд▓िрдЦ рджिрдпा рдФрд░ рдХाрдиूрди рдоंрдд्рд░ी рдиे рдЙрд╕े рдЖंрдХреЬे рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдкेрд╢ рдХрд░ рджिрдпा. рдЖрдЦिрд░ рдЬрдирдЧрдгрдиा рдоें рдЬाрддि рдХे рдЖंрдХреЬे рд╣ैं рдирд╣ीं рдФрд░ рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдзрд░्рдо рд╣ोрддा рдирд╣ीं, рддो рдпрд╣ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХрд╣ां рд╕े рдЖрдИ? рд╕рд░рдХाрд░ рдЗрддрдиी рдЬрд▓्рджрдмाрдЬी рдоें рдеी рдХि рдЙрд╕рдиे рд╣рдоाрд░े рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рдмाрдд рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рд╕рдордЭा. рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЖрдЧे рдмреЭाрдиे рдХी рдЬрдЧрд╣ рдЙрдирд╕े рдмाрдд рд░рдЦрдиे рдХा рдоंрдЪ рднी рдЫीрди рд▓िрдпा. рдЬрдм рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХा рдЧрдарди рд╣ुрдЖ рддो рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдл्рд░ेंрдХ рдПंрдеोрдиी рдХो рднी рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХा рд╕рджрд╕्рдп рдмрдиाрдпा рдЧрдпा.рдПंрдеोрдиी рдиे рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी, рд╕рд░рджाрд░ рдкрдЯेрд▓ рдФрд░ рдиेрд╣рд░ू рд╕े рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рд╕े рдЬुреЬा рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрдпा рдеा. рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЖрд░्рдЯिрдХрд▓ 331 рдЬोреЬा рдЧрдпा. рдпрд╣ рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЕрдзिрдХрддрдо рджो рд╕рджрд╕्рдп рдЗрд╕ рд╕рдоुрджाрдп рд╕े рдиाрдоिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं. рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 133 рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рдЕрдЧрд░ рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдХा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдирд╣ीं рд╣ै рддो рд╡े рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдиाрдоिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпूрдкी, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб, рдмिрд╣ाрд░, рдЖंрдз्рд░, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧреЭ, рдЧुрдЬрд░ाрдд, рдЭाрд░рдЦंрдб, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рдХेрд░рд▓, рдПрдордкी, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рддेрд▓ंрдЧाрдиा рдФрд░ рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдЗрдирдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдиाрдоिрдд рд╣ैं. рднाрд░рдд рдХी рд╕ंрд╕рдж; рд▓ोрдХрд╕рднा, рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдмрдирддी рд╣ै. рджेрд╢ рдоें рд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХрддрдо 552 рд╕рджрд╕्рдп (530 рд░ाрдЬ्рдп $ 20 рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ $ 2 рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди) рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╡िрднिрди्рди рд░ाрдЬ्рдпों рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ों рд╕े рд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ 543 рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиे рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдпрджि рдЪुрдиे рдЧрдП 543 рд╕ांрд╕рджों рдоें рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХा рдХोрдИ рд╕рджрд╕्рдп рдирд╣ीं рдЪुрдиा рдЬाрддा рд╣ै рддрдм рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЗрд╕ рд╕рдоुрджाрдп рдХे 2 рд╕рджрд╕्рдпों рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै.




рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдХिрди्рд╣ें рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?


рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 366 (2) рдХे рддрд╣рдд рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдРрд╕े рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдЬो рднाрд░рдд рдоें рд░рд╣рддा рд╣ो рдФрд░ рдЬिрд╕рдХा рдкिрддा рдпा рдХोрдИ рдкुрд░ुрд╖ рдкूрд░्рд╡рдЬ рдпूрд░ोрдкिрдпрди рд╡ंрд╢ рдХे рд╣ों. рдпрд╣ рд╢рдм्рдж рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬो рдХि рднाрд░рдд рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ों рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рдоूрд▓ рдХे рд╣ों.  рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕рдоुрджाрдп рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рд▓िрдП рдиाрдоिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕ рд╕рдоुрджाрдп рдХा рдЕрдкрдиा рдХोрдИ рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै. рдпрд╣ рдЕрдзिрдХाрд░ рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी рдиे рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू рд╕े рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा рдеा. рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें рджो рд╕рджрд╕्рдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 331 рдХे рддрд╣рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рджो рд╕рджрд╕्рдп рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं. рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдоें рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 333 рдХे рддрд╣рдд рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдХो рдпрд╣ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै рдХि (рдпрджि рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдХोрдИ рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдЪुрдиाрд╡ рдирд╣ीं рдЬीрддा рд╣ै) рд╡рд╣ 1 рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рдХो рд╕рджрди рдоें рдЪुрдирдХрд░ рднेрдЬ рд╕рдХрддा рд╣ै. рдмिрд╣ाрд░, рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢, рддेрд▓ंрдЧाрдиा, рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рдЭाрд░рдЦंрдб, рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдФрд░ рдХेрд░рд▓ рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХे рд▓िрдП рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХा рдПрдХ-рдПрдХ рд╕рджрд╕्рдп рдиाрдоिрдд рд╣ै. рдЬрдмрдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें 2 рд╕рджрд╕्рдп рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХी рддрд░рдл рд╕े рдиाрдоिрдд рд╣ैं рдЗрдирдХे рдиाрдо рдиीрдЪे рд▓िрд╕्рдЯ рдоें рд╣ैं.




рд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рд▓िрдП рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд╕рднी рдиाрдоिрдд рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рд╕ूрдЪी рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै;


рдиाрдоिрдд рд╣ोрдиे рдХा рд╡рд░्рд╖ 1951-52 рд╕рджрд╕्рдп рдХा рдиाрдо рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी рд╡ рдП.рдИ.рдЯी.рдмैрд░ो, рдиिрд░्рджрд▓ीрдп.1957 рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी рд╡ рдП.рдИ.рдЯी.рдмैрд░ो, рдиिрд░्рджрд▓ीрдп (IPG). 1962 рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी рд╡ рдП.рдИ.рдЯी.рдмैрд░ो,рдиिрд░्рджрд▓ीрдп (IPG). 1967 рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी рд╡ рдП.рдИ.рдЯी.рдмैрд░ो,рдиिрд░्рджрд▓ीрдп (IPG). 1971 рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी рд╡ рдоाрд░्рдЬोрд░ी рдЧॉрдбрдл्рд░े,рдиाрдоिрдд, рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рдЗंрдбिрдкेंрдбेंрдЯ рдкाрд░्рд▓िрдпाрдоेंрдЯ्рд░ी рдЧ्рд░ुрдк. 1977 рдП.рдИ.рдЯी.рдмैрд░ो,рдиिрд░्рджрд▓ीрдп рд╡ рд░ूрдбोрд▓्рдл рд░ॉрдб्рд░िрдХ्рд╕,рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी.1980 рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी рд╡ рдП.рдИ. рдЯी.рдмैрд░ो,рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕,1984. рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी рд╡ рдП.рдИ.рдЯी.рдмैрд░ो ,рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕,1989.рдЬॉрд╕ рдлрд░्рдиांрдбीрдЬ рд╡ рдкॉрд▓ рдоंрддोрд╖,рдЬрдирддा рджрд▓.1991рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдеोрдиी (1993 рддрдХ),рд░ॉрдмрд░्рдЯ рдИ рд╡िрд▓िрдпрдо्рд╕ рд╡ рд╢ीрд▓ा рдПрдл рдИрд░ाрдиी (1995-1996),рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕.1996,рдиीрд▓ рдУ рдм्рд░ाрдпрди рд╡ рд╣ेрдбрд╡िрдЧ рд░ेрдЧो,рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕,1998.рдмीрдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдбिрд╕ूрдЬा рд╡ рдиेрд╡िрд▓ рдлोрд▓ी,рд╕рдорддा рдкाрд░्рдЯी.1999 рдмीрдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдбिрд╕ूрдЬा, рд╕рдорддा рдкाрд░्рдЯी рд╡ рдбेрди्рдЬ़िрд▓ рдмी рдПрдЯрдХिंрд╕рди, рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी.2004 рдЗंрдЧ्рд░िрдб рдоैрдХ्рд▓ोрдб рд╡ рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдлैрди्рдеोрдо, рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕.2009 рдЗंрдЧ्рд░िрдб рдоैрдХ्рд▓ोрдб рд╡ рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдбाрдпрд╕,рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕.2014 рдЬॉрд░्рдЬ рдмेрдХрд░ рд╡ рд░िрдЪрд░्рдб рд╣े,рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी.рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें, рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдХे рджो рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕ांрд╕рдж рдеे.рдпे рд╣ैं рдХेрд░рд▓ рдХे “рд░िрдЪрд░्рдб рд╣े” рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХे “рдЬॉрд░्рдЬ рдмेрдХрд░”. рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी 10рд╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рдХोрдИ рдПंрдЧ्рд▓ो рдЗंрдбिрдпрди рд╕рджрди рдоें рдордиोрдиीрдд рд╣ोрдиे рдХे 6 рдорд╣ीрдиे рдХे рдЕंрджрд░ рдХिрд╕ी рдкाрд░्рдЯी рдХी рд╕рджрд╕्рдпрддा рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं. рд╕рджрд╕्рдпрддा рд▓ेрдиे рдХे рдмाрдж рд╡ो рд╕рджрд╕्рдп рдкाрд░्рдЯी рд╡्рд╣िрдк рд╕े рдмंрдз рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдкाрд░्рдЯी рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рд╕рджрди рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै.


рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рджिрдпे рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢

  
рдоुрдЦ्рдп рдмिंрджु-  рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрдеों рдХा рдмेрд╣рддрд░ рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд░ाрдпें, рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдиुрд╕ाрд░ рдЕрднिрдпंрддाрдУं рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рдХрд░्рдоिрдпों рдХी рд╢ीрдШ्рд░ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХрд░ाрдпें। рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕ाрде - рд╕ाрде рдоेंрдЯेрдиेंрд╕ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрднिрдпंрддा рдкрдеों рдХा рд╕्рдерд▓ीрдп рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ें। рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдоेंрдЯेрдиेंрд╕ рдХрд░рд╡ाрдиे рд╕े рдЦрд░्рдЪ рдоें рднी рдмрдЪрдд рд╣ोрдЧी рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдиौрдХрд░ी рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ेंрдЧे...

рдкрдЯрдиा । рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे 1 рдЕрдгे рдоाрд░्рдЧ рд╕्рдеिрдд ‘рд╕ंрдХрд▓्рдк' рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХाрд░्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдмैрдардХ рдХी рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпे । рдмैрдардХ рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХाрд░्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХे рд╕рдЪिрд╡ рд╢्рд░ी рдкंрдХрдЬ рдХुрдоाрд░ рдкाрд▓ рдиे рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕рдб़рдХों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдпोрдЬрдиाрд╡ाрд░ рд╕्рдеिрддि рдПрд╡ं рдмिрд╣ाрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрде рд╡िрднाрдЧीрдп рдЕрдиुрд░рдХ्рд╖рдг рдиीрддि рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрд╕्рддृрдд рдЬाрдирдХाрд░ी рджी। 

   рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрднाрдЧ рдХे рд╕рдЪिрд╡ рдиे рдмрддाрдпा рдХि рд▓рдХ्рд╖िрдд рдмрд╕ाрд╡рдЯों рдоें рд╕рдо्рдкрд░्рдХрддा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддेрдЬी рд╕े рдХाрдо рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЧ्рд░ाрдо рд╕ंрдкрд░्рдХ рдпोрдЬрдиा рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рд░ाрдЬ्рдп рдпोрдЬрдиा, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЯोрд▓ा рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рдиिрд╢्рдЪрдп рдпोрдЬрдиा, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрдеों рдХे рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдПрд╡ं рдЙрди्рдирдпрди рдХाрд░्рдп рдЖрджि рдХाрд░्рдпों рдХी рдЕрдж्рдпрддрди рдЬाрдирдХाрд░ी рджी। рдмैрдардХ рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдб़рдХ рд╣ोрдиे рд╕े рд▓ोрдЧों рдХा рдЖрд╡ाрдЧрдорди рдЖрд╕ाрди рд╣ोрддा рд╣ै। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрдеों рдХा рдмेрд╣рддрд░ рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ी рдХрд░ाрдпा, рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдиुрд╕ाрд░ рдЕрднिрдпंрддाрдУं рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рдХрд░्рдоिрдпों рдХी рд╢ीрдШ्рд░ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХрд░ाрдпें। 

          рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕрднिрдпंрддा рдкрдеों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рдоेंрдЯेрдиेंрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ीрдкूрд░्рд╡рдХ рдХाрд░्рдп рдХрд░ेंрдЧे рддो рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдб़рдХों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрдЧा рдФрд░ рд╕рдб़рдХें рдоेंрдЯेрди рднी рд░рд╣ेंрдЧी। рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рдЬो рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрдЧी рдЙрд╕े рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा। рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдоेंрдЯेрдиेंрд╕ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдкрдеों рдХा рд╕्рдерд▓ीрдп рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдЕрднिрдпंрддा рдХрд░рддे рд░рд╣ें। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХाрд░्рдп рд╡िрднाрдЧ рдмрдЪे рд╣ुрдП рдЯोрд▓ों рдХे рд▓िрдпे рднी рдкрдеों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп рдЬрд▓्рдж рдкूрд░्рдг рдХрд░ाрдпें рддाрдХि рдЙрдирдХी рд╕рдо्рдкрд░्рдХрддा рд╕ुрд▓рдн рд╣ो рд╕рдХे। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЗрд▓ाрдХों рдоें рдЬिрди рдкрдеों рдХी рдЪौрдб़ीрдХрд░рдг рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдЙрд╕рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХрд░ рдЙрд╕ рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░ें। рдХ्рд╖рддिрдЧ्рд░рд╕्рдд рдкрдеों рдХा рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп рднी рддेрдЬी рд╕े рдХрд░ाрдПं। рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЯोрд▓ा рд╕ंрдкрд░्рдХ рдпोрдЬрдиा рддрдеा рдЕрди्рдп рдиिрд░्рдоाрдгाрдзीрди рдкрдеों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рддेрдЬी рд╕े рдкूрд░्рдг рдХрд░ें। 

      рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╣рдорд▓ोрдЧों рдиे рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдб़рдХ рдФрд░ рдкुрд▓-рдкुрд▓िрдпों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдХिрдП рдЧрдП рдХाрд░्рдпों рдХो рд▓ोрдЧों рдХो рдмрддाрдпें, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдкрддा рдЪрд▓े рдХि рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиे рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкрдеों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рд╣рдорд▓ोрдЧों рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕िрд░्рдл рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдб़рдХ рдФрд░ рдкुрд▓-рдкुрд▓िрдпों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХा рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рдоेंрдЯेрдиेंрд╕ рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдоेंрдЯेрдиेंрд╕ рдХрд░рдиे рд╕े рдЦрд░्рдЪ рдоें рднी рдмрдЪрдд рд╣ोрдЧी рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдиौрдХрд░ी рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ेंрдЧे। 

         рдмैрдардХ рдоें рдЙрдк рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рддेрдЬрд╕्рд╡ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡, рд╡िрдд्рдд, рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдХрд░ рдПрд╡ं рд╕ंрд╕рджीрдп рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡ рд╢्рд░ी рджीрдкрдХ рдХुрдоाрд░, рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдпुрдХ्рдд рд╢्рд░ी рд╡िрд╡ेрдХ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡ рдбॉреж рдПрд╕реж рд╕िрдж्рдзाрд░्рде, рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ рдХे рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡ рд╢्рд░ी рдЕрд░рд╡िंрдж рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХाрд░्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХे рд╕рдЪिрд╡ рд╢्рд░ी рдкंрдХрдЬ рдХुрдоाрд░ рдкाрд▓, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд╕рдЪिрд╡ рд╢्рд░ी рдЕрдиुрдкрдо рдХुрдоाрд░, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рдХाрд░्рдп рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рд╢्рд░ी рдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣ рд╕рд╣िрдд рдЕрднिрдпंрддा рдЧрдг рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे। 

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд░рд╡िрд╡ाрд░, 17 рд╕िрддंрдмрд░ 2023

рд╕рд░рдХाрд░ рд╕рднी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдоाрд╕िрдХ рддीрди рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдП рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рджें


* рд╕ीрддाрдордв़ी рдоें рд╡ृрдж्рдзा рдкेंрд╢рди рдмрдв़ाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕ैрдХрдб़ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓ोрдЧों рдиे рдХिрдпा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди, 400 рдХी рдЬрдЧрд╣ 3 рд╣рдЬाрд░ рд╣ो рдкेंрд╢рди

* рд╕рд╣рд░рд╕ा рдоें рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХो рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡ृрдж्рдзाрд╡рд╕्рдеा рдкेंрд╢рди рдХी рд░ाрд╢ि рдмрдв़ाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдгों рдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрд░्рдЪ рдиिрдХाрд▓ा

* рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдФрд░ рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рддрд░рд╣ рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рднी рд╕рд░рдХाрд░ рд╕рднी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдоाрд╕िрдХ рддीрди рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдП рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рджें

рд╕рд╣рд░рд╕ा. рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕рд╣рд░рд╕ा рдоें рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХो рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡ृрдж्рдзाрд╡рд╕्рдеा рдкेंрд╢рди рдХी рд░ाрд╢ि рдмрдв़ाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдгों рдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрд░्рдЪ рдиिрдХाрд▓ा рд╣ै.рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдХी рдоिрд▓ी рдЬुрд▓ी рдоांрдЧ рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै.рдЗрд╕ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдХा рдиेрддा рд╡िрдЬрдп рдЧोрд░ैрдпा рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдФрд░ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рддрд░рд╣ рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рднी рд╕рд░рдХाрд░ рд╕рднी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो  рдоाрд╕िрдХ рддीрди рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдП рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рджें.

        рдЕрдм рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдк्рд░ेрд╢рд░ рдкॉрд▓िрдЯिрдХ्рд╕ рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджी рдЧрдпी рд╣ै. рд▓ोрдХрд╕рднा рдХा рдЪुрдиाрд╡ 2024 рдоें рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдЪुрдиाрд╡ 2025 рдоें рд╣ै.рдЗрд╕ рд╕рдордп рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдк्рд░рджेрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे Mukhyamantri Vridhjan Pension Yojana рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै.рд╕рднी рдмूреЭे рдмुрдЬрд░्рдЧों рдХो рдмुреЭाрдкे рдоें рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рдЬीрд╡рди рд╡्рдпрддीрдд рдХрд░рдиे рдХे рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдкेंрд╢рди рджी рдЬाрдПрдЧी. рдмिрд╣ाрд░ рд╡ृрдж्рдзрдЬрди рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рдХो рджो рднाрдЧों рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै.рдЬिрд╕ рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдХी рдЖрдпु 60 рд╕े 79 рд╡рд░्рд╖ рдХे рдмीрдЪ рдоें рдЙрд╕рдХो 400 рд░ुрдкрдпे рд╣рд░ рдоाрд╣ рдкेंрд╢рди рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрдПрдЧी.рд╡рд╣ीं рдЬिрд╕ рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдХी рдЙрдо्рд░ 80 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै рдЙрд╕рдХो 500 рд░ुрдкрдпे рд╣рд░ рдоाрд╣ рдкेंрд╢рди рдХे рддौрд░ рдкрд░ рджी рдЬाрдПрдЧी.

      рдЗрд╕ рд╡ृрдж्рдзрдЬрди рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рд╕े рд╡ृрдж्рдзрдЬрди рдиाрдЦुрд╢ рд╣ै.рдмрдв़рддी рдорд╣ंрдЧाрдИ, рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी,рдоुрдиाрдлाрдЦोрд░ी рдЖрджि рд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдмрдв़рддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै.рдЗрд╕рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд▓ोрдЧ рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рдЙрддрд░рдиे рд▓рдЧे рд╣ै.рд╕ीрддाрдордв़ी рдоें рд╡ृрдж्рдзा рдкेंрд╢рди рдмрдв़ाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕ैрдХрдб़ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓ोрдЧों рдиे рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХिрдпा. рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рд╡ृрдж्рдз рд▓ोрдЧों рдХो рдкेंрд╢рди рдоें 400 рд░ुрдкрдпे рджिрдП рдЬाрддे рд╣ैं. рдЬिрд╕े 3 рд╣рдЬाрд░ рддрдХ рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै. 

       рдЖрдЬ рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕рд╣рд░рд╕ा рдоें рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХो рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡ृрдж्рдзाрд╡рд╕्рдеा рдкेंрд╢рди рдХी рд░ाрд╢ि рдмрдв़ाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдгों рдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрд░्рдЪ рдиिрдХाрд▓ा рд╣ै.рдЧ्рд░ाрдоीрдгों рдиे рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдиाрд░ा рд▓рдЧाрдпा рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдХрд░े рджो рд╣рдЬाрд░, рдирд╣ीं рддो рд╣ोрдЧा рддрдХрд░ाрд░. рд╡ृрдж्рдзा рдкेंрд╢рди рдмрдв़ाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдкंрдЪрдЧрдЫिрдпा рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдХे рдоुрдЦिрдпा рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрд░्рдЪ рдиिрдХाрд▓ा рдЧрдпा.

      рдкंрдЪрдЧрдЫिрдпा рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрдд рдХे рдоुрдЦिрдпा рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдиिрдХрд▓े рдЧрдП рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрд░्рдЪ рдоें рдмреЬी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдорд╣िрд▓ा, рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдФрд░ рдпुрд╡ा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП. рд╕рднी рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдоांрдЧों рдХे рд╕рдорд░्рдерди рдоें рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдиाрд░े рдХी рддрдЦ्рддिрдпां рдеी. рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрд░्рдЪ рдоें рдПрдХ рд╣ी рдоांрдЧ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे рдХि рднाрд░рдд рдХे рдЕрди्рдп рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рдкेंрд╢рди рдХी рднांрддि рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХो рднी рдкेंрд╢рди рджें. рдЗрд╕ी рдоांрдЧ рдХे рд╕рдорд░्рдерди рдоें рдЕрдзिрдХाрд░ рдоाрд░्рдЪ рдиिрдХाрд▓ рдХрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдирдИ рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХी рд▓ोрдЧों рдиे рдоांрдЧ рдХी.

рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдоाрд╕िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рджिрдП рдЬाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा 

рдЬрди рд╕ंрдЧрдарди рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдкी.рд╡्рд╣ी.рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рд╣ै.рдЗрд╕ рд╕рдордп рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░рдгрд╕िंрд╣ рдкрд░рдоाрд░ рд╣ैं.рд╡े рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░ рдоें рдЖрдП рдеे.рдЕрдкрдиे рд╕ंрдмोрдзрди рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░рдгрд╕िंрд╣ рдкрд░рдоाрд░ рдиे рдХрд╣ा рдХि рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдФрд░ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рд╡ाрд╡рд▓ंрдмрди рдХे рд▓िрдП рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै.рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдФрд░ рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рддेрдЬрд╕्рд╡ी рдпाрджрд╡ рд╕े рдиिрд╡ेрджрди рдХिрдП рдХि рдЖрдк рднी рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд╕рднी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдоाрд╕िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рддीрди рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдП рджें рддाрдХि рдмрдв़рддी рдорд╣ंрдЧाрдИ рдХे рдмीрдЪ рдоें рдЦुрдж рдХा рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЬिंрджрдЧी рдмрдЪा рд╕рдХे.

 рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдз्рдпाрди рджें 

рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЫोрдЯे-рдоोрдЯे рдШрд░ेрд▓ू рдЬрд░ूрд░рддों рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХा рддрдиाрд╡ рдорд╣िрд▓ाрдПं рдЭेрд▓ рд░рд╣ी.рдЕрдЧрд░ рджिрд▓्рд▓ी рдоें 'рдЖрдк' рд╕рд░рдХाрд░ рдл्рд░ी-рдмрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рджे рд╕рдХрддी рд╣ै.рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдПрд╡ं рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдоें 500/-рд░ु. рдпा рдЗрд╕рд╕े рдХрдо рдХीрдордд рдкрд░ рдЧैрд╕-рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ा рд╕рдХрддी рд╣ैं.рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдПрд╡ं рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ 2000/-рд░ु. рд╡ 1000/-рд░ु. рдХ्рд░рдорд╢: рдирдХрдж рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдоाрд╣ рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं.рддो рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдорд╣िрд▓ा рдорддрджाрддाрдУं рдХी рдЕрдоूрд▓्рдп рд╡ोрдЯ рдкाрдХрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рд╕рдд्рддा рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдиीрддीрд╢ рд╕рд░рдХाрд░ рдмेрд╣ाрд▓ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो 'рд╡िрд╢ेрд╖ рдоाрд╕िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ' рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд╕рдХрддी.  рдиीрддीрд╢-рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा рдХрд░्рдЬ рдЪुрдХрддा рдХрд░рдиे рдХा рд╕рдордп рдЖ рдЧрдпा рд╣ै.

рдЗрд╕рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рдЬोрд░рджाрд░ рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдиे рдХा рдиिрд╢्рдЪрдп

 рдПрдХрддा рдкрд░िрд╖рдж, рдмिрд╣ाрд░ рдХा рдк्рд░ांрдд рд╕्рддрд░ीрдп рдЕрднिрдпाрди.рдЕрднिрдпाрди рдХा рдиाрдо - "рдоाрд╕िрдХ рддीрди рд╣рдЬाрд░".рд╕ंрджрд░्рдн--  рдЧृрд╣-рдк्рд░рдмंрдзрди рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ рдЦींрдЪрддाрди рд╕े рддрдиाрд╡ рдЧ्рд░рд╕्рдд рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдПрд╡ं рдПрдо.рдкी. рдХी рддрд░рд╣,  рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдоाрд╕िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рдоांрдЧ. рд╣рд░ рдорд╣िрд▓ा рдХे рд▓िрдП рдоाрдд्рд░ рддीрди рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдпे рдоाрд╕िрдХ. рдЕрднिрдпाрди-рдЕрд╡рдзि-27 рд╕िрддंрдмрд░ рд╢рд╣ीрдж рднрдЧрдд рд╕िंрд╣ рдЬрдпंрддी рд╕े 11 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдЬे.рдкी. рдЬрдпंрддी рддрдХ. рдЗрд╕ рдЕрд╡рдзि рдоें рдЬрдирддा рдХे рдмीрдЪ рдХрд╣ीं рдЬрди-рд╕ंрдкрд░्рдХ, рдХрд╣ीं рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдЕрднिрдпाрди, рдХрд╣ीं рд╕ंрд╡ाрдж-рдпाрдд्рд░ा рддो рдХрд╣ीं рдк्рд░рдЪाрд░-рдЧोрд╖्рдаी рдХे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЪрд▓े. рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╣рд░ рдПрд╡ं рдЬिрд▓ा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдХो, рдоाрдирдиीрдп рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдорд╣ोрджрдп рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдоांрдЧ-рдкрдд्рд░ рднी рд╕ौंрдкे рдЬाрдПंрдЧे. 


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдлाрджрд░ рд╡ाрд▓्рдЯрд░ рд╕ुрд╢ीрд▓ рдЧाрдм्рд░िрдПрд▓ рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдЦुрд╢

 рджрд░рднंрдЧा.рдЖрдЬ рдЦाрд╕ рджिрди рджрд░рднंрдЧा рдоें рд░рд╣ा.рдпрд╣ां рдкрд░ рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХा рджिрд╡рд╕ рд░рд╣ा.рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рдмрдЪ्рдЪे рд╕рдлेрдж рдкрд░िрдзाрди рдоें рдеे.рдШрд░ рд╕े рд╣ी рд╕рдлेрдж рдкрд░िрдзाрди рдоें рдмрдЪ्рдЪे рд╣ोрд▓ी рд░ोрд╕рд░ी рдЪрд░्рдЪ  рдоें рдкрд╣ुंрдЪे.рджрд░рднंрдЧा рдкрд▓्рд▓ी рдХे рдк्рд░рдзाрди рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдлाрджрд░ рд╡ाрд▓्рдЯрд░ рд╕ुрд╢ीрд▓ рдЧाрдм्рд░िрдПрд▓ рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдЦुрд╢ рдеे.

рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХा рд░рд╣ा рджिрд╡рд╕                                   

рдЖрдЬ 17 рд╕िрддंрдмрд░ рд╣ै.рджрд░рднंрдЧा рдкрд▓्рд▓ी рдоें рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рджिрд╡рд╕ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдордиाрдпा рдЧрдпा. рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдиे рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╢рдкрде рд▓िрдпा рдФрд░ рдХ्рд░ूрд╕рд╡ीрд░ рдХा рд╕рдлрд░ рд╢ुрд░ू рдХिрдпा.рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рдлाрджрд░ рд╡ाрд▓्рдЯрд░ рд╕ुрд╢ीрд▓ рдЧाрдм्рд░िрдПрд▓ рдФрд░ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рдлाрджрд░ рдЕрдиीрд╢ рдФрд░ рдлाрджрд░ рдиोрдПрд▓ (рд╕ी0рдПрд╕0рдЯी0) рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдХिрдП.рджोрдиों рдкुрд░ोрд╣िрдд рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рд╕िрд░ो рдоाрд▓ाрдмाрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ैं.рджोрдиों рдлाрджрд░ рдЕрдиीрд╢ рдФрд░ рдлाрджрд░ рдиोрдПрд▓ (рд╕ी0рдПрд╕0рдЯी0) рдХे рдмिрд╢рдк рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं.

рдХ्рд░ूрд╕ рдХे рдЪाрд░ рд╣рдеिрдпाрд░ 

рдпрд╣ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рдЦ्рд░ीрд╕्рдд рдХे рд╡рдЪрдиों рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдХ्рд░ूрд╕ рдХे рдЪाрд░ рд╣рдеिрдпाрд░ рдк्рд░ाрд░्рдердиा, рдкрд░рдо рдк्рд░рд╕ाрдж, рдмрд▓िрджाрди рдФрд░ рдк्рд░ेрд░िрддाрдИ рд╣ै.рдЙрд╕рдХो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै, рддрднी рдИрд╢्рд╡рд░ीрдп рд╢рдХ्рддि рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрдЧी. 

рд╕рд╣ी рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрд░्рдЪрдиा 

рдЗрд╕ рдоौрдХे рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪे-рдмрдЪ्рдЪिрдпों рдХो рдЙрдирдХे рдоाрддा-рдкिрддा рдиे рдлूрд▓ рджेрдХрд░ рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рджिрдпा рдФрд░ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рднрдХ्рддों рдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕рд╣ी рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрд░्рдЪрдиा рдХी. рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдордЬрдмूрдд рдмрдирдиे рдХा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рджिрдпा.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...