ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 12 рдл़рд░рд╡рд░ी 2026

Privacy Policy

 Privacy Policy (рдЧोрдкрдиीрдпрддा рдиीрддि)

рдЪिंрдЧाрд░ी рдк्рд░ाрдЗрдо рди्рдпूрдЬ рдЖрдкрдХी рдЧोрдкрдиीрдпрддा рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдЧोрдкрдиीрдпрддा рдиीрддि рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рд╣рдоाрд░ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдХी

рдЬाрдирдХाрд░ी рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдПрдХрдд्рд░िрдд, рдЙрдкрдпोрдЧ рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै।

1. рдЬाрдирдХाрд░ी рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣

рд╣рдо рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рд╕े рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬाрдирдХाрд░ी рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХрдд्рд░िрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддे।

рд╣ाрд▓ाँрдХि, рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдХे рдмेрд╣рддрд░ рд╕ंрдЪाрд▓рди рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рд▓िрдП

рдХुрдЫ рд╕ाрдоाрди्рдп рддрдХрдиीрдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕्рд╡рдЪाрд▓िрдд рд░ूрдк рд╕े рдПрдХрдд्рд░िрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЬैрд╕े:


рдм्рд░ाрдЙрдЬ़рд░ рдХा рдк्рд░рдХाрд░


рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी


рд╡िрдЬ़िрдЯ рдХा рд╕рдордп рдФрд░ рдкेрдЬ рд╡्рдпू


рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рд╕ुрдзाрд░ рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЬाрддी

Contact Us

 Contact Us (рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ें)

рдпрджि рдЖрдк рдЪिंрдЧाрд░ी рдк्рд░ाрдЗрдо рди्рдпूрдЬ рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं,

рдХोрдИ рд╕ुрдЭाрд╡ рджेрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рд╕рдоाрдЪाрд░ рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं

рдпा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХोрдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं,

рддो рдЖрдк рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рдорд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕ंрдЪाрд▓рдХ: рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдИрдоेрд▓: chingarigvk12@gmail.com

рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд╕ुрдЭाрд╡ों, рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं рдФрд░ рд╕ंрджेрд╢ों рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдХрд░рддे рд╣ैं

рдФрд░ рдпрдеाрд╕ंрднрд╡ рд╢ीрдШ्рд░ рдЙрдд्рддрд░ рджेрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдзрди्рдпрд╡ाрдж।

рдЯीрдо – рдЪिंрдЧाрд░ी рдк्рд░ाрдЗрдо рди्рдпूрдЬ

About Us

About Us (рд╣рдоाрд░े рдмाрд░े рдоें) 

рдЪिंрдЧाрд░ी рдк्рд░ाрдЗрдо рди्рдпूрдЬ рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рди्рдпूрдЬ़ рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдоंрдЪ рд╣ैрдП рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкाрдардХों рддрдХ

рд╕рдд्рдпрдП рд╕ंрддुрд▓िрдд рдФрд░ рддрде्рдпрдкрд░рдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдкрд╣ुँрдЪाрдиा рд╣ै.

рдЖрдЬ рдХे рддेрдЬ़ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджौрд░ рдоें рдЬрд╣ाँ рд╕ूрдЪрдиाрдУं рдХी рднрд░рдоाрд░ рд╣ैрдП рд╡рд╣ीं рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рдЦрдмрд░ों рдХी рдХрдоी рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрддी рд╣ै.

рд╣рдоाрд░ा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬрдП рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдП рд╢िрдХ्рд╖ाрдП рд░ोрдЬрдЧाрд░рдП рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУंрдП рдмैंрдХिंрдЧрдП рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा

рдФрд░ рдЬрдирд╣िрдд рд╕े рдЬुрдб़े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯрдП рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдИ рдЬाрдП.

рд╣рдо рд╕рдирд╕рдиीрдЦेрдЬ़ рдк्рд░рд╕्рддुрддि рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдХрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдФрд░ рддрде्рдп.рдЖрдзाрд░िрдд рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं.

рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдПँ рд╣ैं-рд╕рдд्рдпाрдкिрдд рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

рд╕ंрддुрд▓िрдд рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рдЬрдирд╣िрдд рдХे рдоुрдж्рджे:

рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рднाрд╖ा

рдкाрдардХों рдХी рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा

рдпрд╣ рдоंрдЪ рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ै, рдЬिрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоाрдз्рдпрдо рдХे рдЬрд░िрдП

рд╕рдоाрдЬ рддрдХ рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧी рдЬाрдирдХाрд░ी рдкрд╣ुँрдЪाрдиा рд╣ै.

рдЪिंрдЧाрд░ी рдк्рд░ाрдЗрдо рди्рдпूрдЬ рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХेрд╡рд▓ рдЦрдмрд░ рджेрдиा рдирд╣ीं,

рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрдП рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдФрд░ рд╕ूрдЪिрдд рд╕рдоाрдЬ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрдиा рд╣ै.




 

pub-4394035046473735

 google.com, pub-4394035046473735, DIRECT, f08c47fec0942fa0


рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा: рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд╕ाрде рдмрдв़рддी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी

 


рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा: рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд╕ाрде рдмрдв़рддी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рддрдХрдиीрдХ рдиे рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рдХो рдЬिрддрдиा рдЖрд╕ाрди рдмрдиाрдпा рд╣ै, рдЙрддрдиा рд╣ी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рднी.рдоोрдмाрдЗрд▓ рдмैंрдХिंрдЧ, рдСрдирд▓ाрдЗрди рднुрдЧрддाрди, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рдФрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा—рдЖрдЬ рд▓рдЧрднрдЧ рд╣рд░ рдХाрдо рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै.

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдмрдб़ा рд╕рд╡ाрд▓ рдЦрдб़ा рд╣ोрддा рд╣ै:

рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ा рдбेрдЯा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै?

рдпрд╣ी рдк्рд░рд╢्рди рдЖрдЬ рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджौрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЪिंрддा рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै.рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़рддी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдиिрд░्рднрд░рддा.рднाрд░рдд рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рддेрдЬ़ी рд╕े рдмрдв़рддे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджेрд╢ों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै.UPI рднुрдЧрддाрди, рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╕ेрд╡ाрдПँ, рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕ рдФрд░ рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдиे рдХाрдордХाрдЬ рдХी рдЧрддि рдмрджрд▓ рджी рд╣ै.

рдЗрд╕рдХे рдХрдИ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд░िрдгाрдо рд╣ैं:

* рд╕рдордп рдФрд░ рд▓ाрдЧрдд рдХी рдмрдЪрдд

* рд╕ेрд╡ाрдУं рддрдХ рдЖрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪ

* рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдоें рд╡ृрдж्рдзि

*рдЫोрдЯे рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпों рдХे рд▓िрдП рдирдП рдЕрд╡рд╕рд░

рд▓ेрдХिрди рдЬрд╣ाँ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рд╕ाрдЗрдмрд░ рдЬोрдЦिрдо рднी рдмрдв़рддे рд╣ैं.

рд╕ाрдЗрдмрд░ рдзोрдЦाрдзрдб़ी рдХे рдмрджрд▓рддे рддрд░ीрдХे

рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╡рд░्рд╖ों рдоें рд╕ाрдЗрдмрд░ рдЕрдкрд░ाрдз рдХे рддрд░ीрдХे рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬрдЯिрд▓ рдФрд░ рд╕ंрдЧрдаिрдд рд╣ुрдП рд╣ैं.

рдЖрдо рддौрд░ рдкрд░ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै:

* рдлрд░्рдЬी рдХॉрд▓ рдпा рдоैрд╕ेрдЬ рдХे рдЬрд░िрдП OTP рдоांрдЧрдиा

* рдирдХрд▓ी рдРрдк рдпा рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдмрдиाрдХрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рдЪोрд░ी рдХрд░рдиा

* рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдЕрдХाрдЙंрдЯ рд╣ैрдХ рдХрд░рдиा

* рдиिрд╡ेрд╢ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдардЧी рдХрд░рдиा

рдЗрди рдШрдЯрдиाрдУं рд╕े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рдЦрддрд░ा рдХेрд╡рд▓ рддрдХрдиीрдХी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднी рдлैрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै.

рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬोрдЦिрдо рдоें рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХ

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддी рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЬिрддрдиा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ो, рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддा рдХी рдПрдХ рдЧрд▓рддी рд╕рдм рдХुрдЫ рдЦрддрд░े рдоें рдбाрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै.

рдХрдИ рд▓ोрдЧ рдЕрдирдЬाрдиे рдоें:

* рд╕ंрджिрдЧ्рдз рд▓िंрдХ рдЦोрд▓ рджेрддे рд╣ैं

* рдкाрд╕рд╡рд░्рдб рд╕ाрдЭा рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं

* рдмिрдиा рдЬाँрдЪ рдРрдк рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं

  рдФрд░ рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЖрд░्рдеिрдХ рдиुрдХрд╕ाрди рдЭेрд▓рддे рд╣ैं.

рдЗрд╕рд▓िрдП рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХेрд╡рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдпा рдХंрдкрдиिрдпों рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं—рдпрд╣ рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рднी рд╣ै.

рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдк्рд░рдпाрд╕

рд╕рд░рдХाрд░, рдмैंрдХ рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं:

* рджो-рд╕्рддрд░ीрдп рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг (2FA)

* рддुрд░ंрдд рдЯ्рд░ांрдЬैрдХ्рд╢рди рдЕрд▓рд░्рдЯ

* рд╕ाрдЗрдмрд░ рдЕрдкрд░ाрдз рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди


рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдЕрднिрдпाрди

рдЗрди рдкрд╣рд▓ों рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै—рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा.

рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ाрд╡рдзाрдиी рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рдХрд╡рдЪ

рдХुрдЫ рд╕рд░рд▓ рдЖрджрддें рдмрдб़े рдЬोрдЦिрдо рдХो рд░ोрдХ рд╕рдХрддी рд╣ैं:

* OTP рдпा рдмैंрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХिрд╕ी рд╕े рд╕ाрдЭा рди рдХрд░ें

* рдХेрд╡рд▓ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдРрдк/рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें

* рдордЬрдмूрдд рдкाрд╕рд╡рд░्рдб рд░рдЦें рдФрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдмрджрд▓ें

рдЕрдирдЬाрди рд▓िंрдХ рдФрд░ рдСрдлрд░ рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣ें

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рдпाрдж рд░рдЦें:

рд╕рддрд░्рдХрддा рд╣ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╣ै.

рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдбेрдЯा, рдордЬрдмूрдд рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рднрд╡िрд╖्рдп

рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░ рд╣ी рдиिрд░्рднрд░ рд╣ै।

рдпрджि рд▓ोрдЧ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░ेंрдЧे, рддो:

* рдСрдирд▓ाрдЗрди рд▓ेрди-рджेрди рдмрдв़ेрдЧा

* рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рдордЬрдмूрдд рд╣ोрдЧा

* рдиिрд╡ेрд╢ рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХो рдЧрддि рдоिрд▓ेрдЧी

рдпाрдиी рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХेрд╡рд▓ рддрдХрдиीрдХी рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं—рдпрд╣ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдиींрд╡ рд╣ै.

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдЕрд╡рд╕рд░ों рд╕े рднрд░ा рд╣ै,рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпाँ рднी рдЙрддрдиी рд╣ी рдмрдб़ी рд╣ैं.

рд╕ुрд╡िрдзा рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдХрд░ рд╣ीрд╣рдо рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕рдоाрдЬ рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं.

рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕рдордп рдЙрд╕ी рдХा рд╣ोрдЧाрдЬो рддрдХрдиीрдХ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕рддрд░्рдХрддा рдХो рднी рдЕрдкрдиाрдПрдЧा.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдмुрдзрд╡ाрд░, 11 рдл़рд░рд╡рд░ी 2026

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा: рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд╕ाрде рдмрдв़рддी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी

 рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा: рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд╕ाрде рдмрдв़рддी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी


рддेрдЬ़ी рд╕े рдмрджрд▓рддी рджुрдиिрдпा рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рддрдХрдиीрдХ рдиे рдЬीрд╡рди рдХे рд▓рдЧрднрдЧ рд╣рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा рд╣ै. рдмैंрдХिंрдЧ, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдЦрд░ीрджाрд░ी, рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ेрд╡ाрдПँ—рд╕рдм рдХुрдЫ рдЕрдм рдоोрдмाрдЗрд▓ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै.рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕ुрд╡िрдзाрдЬрдирдХ рдЬрд░ूрд░ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдирдИ рдЪुрдиौрддी рднी рд╕ाрдордиे рдЖрдИ рд╣ै—рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рдмрдв़рддी рдЪिंрддा.

 рдЖрдЬ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рдпा рдкрддा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдбेрдЯा рднी рд╣ै.рдРрд╕े рдоें рдбेрдЯा рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХेрд╡рд▓ рддрдХрдиीрдХी рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрд░рддा рдХा рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै.

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдФрд░ рдЬोрдЦिрдо рдХा рд╕ंрддुрд▓рди

рднाрд░рдд рдоें рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдФрд░ рд╕्рдоाрд░्рдЯрдлोрди рдзाрд░рдХों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै. рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди, рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╕ेрд╡ाрдПँ рдФрд░ рдХ्рд▓ाрдЙрдб-рдЖрдзाрд░िрдд рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдиे рдХाрдордХाрдЬ рдХो рдЖрд╕ाрди рдмрдиाрдпा рд╣ै.

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде:

* рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╣рдорд▓ों рдХी рдШрдЯрдиाрдПँ рдмрдв़ी рд╣ैं

*рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рдХे рдоाрдорд▓े рд╕ाрдордиे рдЖрдП рд╣ैं

*рдлрд░्рдЬी рдХॉрд▓, рд▓िंрдХ рдФрд░ рдРрдк рдХे рдЬрд░िрдП рдзोрдЦाрдзрдб़ी рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ рдмрдв़े рд╣ैं

рдпाрдиी рд╕ुрд╡िрдзा рдФрд░ рдЬोрдЦिрдо рдЕрдм рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЪрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं.

рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХ рдХ्рдпों рд╣ै рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдк्рд░рднाрд╡िрдд

рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рдЪрд░्рдЪा рдЕрдХ्рд╕рд░ рддрдХрдиीрдХी рднाрд╖ा рдоें рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рд╕ीрдзा рдЕрд╕рд░ рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХ рдкрд░ рдкрдб़рддा рд╣ै.

рдПрдХ рдЫोрдЯी рд╕ी рдЧрд▓рддी—рдЬैрд╕े рд╕ंрджिрдЧ्рдз рд▓िंрдХ рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░рдиा рдпा OTP рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा—рдкूрд░े рдмैंрдХ рдЦाрддे рдХो рдЦрддрд░े рдоें рдбाрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै.

рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рджेрдЦा рдЧрдпा рд╣ै рдХि:

* рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд░ोрдлाрдЗрд▓ рд╣ैрдХ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं

* рдкрд╣рдЪाрди рдХा рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд▓ोрди рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै

* рдлрд░्рдЬी рдиिрд╡ेрд╢ рдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рд▓ोрдЧों рдХो рдлँрд╕ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै

рдЗрд╕рд╕े рдЖрд░्рдеिрдХ рдиुрдХрд╕ाрди рдХे рд╕ाрде рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡ рднी рдмрдв़рддा рд╣ै.

рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा рдФрд░ рдирдИ рдкрд╣рд▓

рд╕рд░рдХाрд░, рдмैंрдХ рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рдХंрдкрдиिрдпाँ рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рдХрджрдо рдЙрдаा рд░рд╣ी рд╣ैं:

* рджो-рд╕्рддрд░ीрдп рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг (2FA) рдХो рдмрдв़ाрд╡ा

* рд╕ंрджिрдЧ्рдз рд▓ेрди-рджेрди рдкрд░ рддुрд░ंрдд рдЕрд▓рд░्рдЯ

* рд╕ाрдЗрдмрд░ рдЕрдкрд░ाрдз рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди рдФрд░ рд╢िрдХाрдпрдд рдкोрд░्рдЯрд▓

* рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдЕрднिрдпाрди

рдЗрди рдк्рд░рдпाрд╕ों рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрдв़ाрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд▓ोрдЧों рдХा рднрд░ोрд╕ा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рднी рд╣ै.

рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕рддрд░्рдХрддा рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा

рддрдХрдиीрдХ рдХिрддрдиी рднी рдЙрди्рдирдд рдХ्рдпों рди рд╣ो, рдЕंрддिрдо рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддा рдХी рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै.

рдХुрдЫ рд╕рд░рд▓ рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпाँ рдмрдб़ा рдиुрдХрд╕ाрди рд░ोрдХ рд╕рдХрддी рд╣ैं:

* OTP, рдкाрд╕рд╡рд░्рдб рдпा рдмैंрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рд╕ाрдЭा рди рдХрд░ें

* рдХेрд╡рд▓ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдРрдк рдФрд░ рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें

* рдЕрдирдЬाрди рд▓िंрдХ рдпा рдСрдлрд░ рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣ें

*рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдкाрд╕рд╡рд░्рдб рдмрджрд▓рддे рд░рд╣ें

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рд╕рддрд░्рдХрддा рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рдХрд╡рдЪ рд╣ै.

рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рддрднी рд╕ंрднрд╡ рд╣ै рдЬрдм рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рднрд░ोрд╕ा рд╣ो.

рдпрджि рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рд╣ेрдЧा, рддो:

* рдСрдирд▓ाрдЗрди рд▓ेрди-рджेрди рдмрдв़ेंрдЧे

* рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдордЬрдмूрдд рд╣ोрдЧा

* рдирд╡ाрдЪाрд░ рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдХो рдЧрддि рдоिрд▓ेрдЧी

рдЗрд╕рд▓िрдП рдбेрдЯा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХेрд╡рд▓ рддрдХрдиीрдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рднी рд╣ै.

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдиे рдЬीрд╡рди рдХो рд╕рд░рд▓ рдмрдиाрдпा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпाँ рднी рдмрдв़ी рд╣ैं.рдбेрдЯा рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЕрдм рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХी рд╕ाрдЭा рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै.рд╕ुрд╡िрдзा рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдХрд░ рд╣ी рд╣рдо рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं.рдпрд╣ी рд╕ंрддुрд▓рди рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдордЬрдмूрдд рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рд╕рд╢рдХ्рдд рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рджिрд╢ा рддрдп рдХрд░ेрдЧा.

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 10 рдл़рд░рд╡рд░ी 2026

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмैंрдХिंрдЧ Fraud рдоें рдХрдоी, рд▓ेрдХिрди рд╕рддрд░्рдХрддा рдЬाрд░ी

 рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмैंрдХिंрдЧ Fraud рдоें рдХрдоी, рд▓ेрдХिрди рд╕рддрд░्рдХрддा рдЬाрд░ी


рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдоें рдмैंрдХिंрдЧ рд╕ेрд╡ाрдПँ рддेрдЬी рд╕े рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╣ो рдЧрдИ рд╣ैं. рдоोрдмाрдЗрд▓ рдмैंрдХिंрдЧ, рдпूрдкीрдЖрдИ, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдмैंрдХिंрдЧ рдФрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдиे рдЖрдо рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рд╡िрдд्рддीрдп рд▓ेрди-рджेрди рдХो рд╕рд░рд▓, рддेрдЬ़ рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзाрдЬрдирдХ рдмрдиाрдпा рд╣ै.рд╣ाрд▓ांрдХि рдХрднी-рдХрднी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдЬुрдб़े рдЬोрдЦिрдо рднी рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рддाрдЬ़ा рдЖँрдХрдб़े рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдмैंрдХिंрдЧ Fraud рдкрд░ рдХрдб़ी рдиिрдЧрд░ाрдиी рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рд╕े рдХुрдЫ рд╣рдж рддрдХ рдХрдоी рджेрдЦी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै.

рдл़्рд░ॉрдб рдоें рдХрдоी, рд▓ेрдХिрди рдЦрддрд░े рдЕрднी рднी рд╣ैं

рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬ़рд░्рд╡ рдмैंрдХ (RBI) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмैंрдХिंрдЧ рд╕े рдЬुрдб़े рдзोрдЦाрдзрдб़ी рдХे рдоाрдорд▓ों рдоें рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдЖрдИ рд╣ै.рдкिрдЫрд▓े рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ рдоें рдХुрд▓ рд╢िрдХाрдпрддों рдоें рд╕े рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдл्рд░ॉрдб рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी 20% рд╕े рдШрдЯрдХрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 17% рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै, рдЬो рдХि рдиिрдЧрд░ाрдиी рдмрдв़рдиे рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЕрднिрдпाрдиों рдХे рдХाрд░рдг рд╕ंрднрд╡ рд╣ुрдЖ рд╣ै.

рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдпрд╣ рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдпрд╣ рд╕ंрдХेрдд рджेрддी рд╣ै рдХि рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕िрд╕्рдЯрдо рдордЬрдмूрдд рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं, рдкрд░ рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдпрд╣ рднी рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै рдХि рд╕рддрд░्рдХрддा рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕рдЬрдЧрддा рдЕрднी рднी рдЬाрд░ी рд░рдЦрдиी рдЪाрд╣िрдП.

рдмेрд╣рддрд░ рдиिрдЧрд░ाрдиी, рдмैंрдХ рдХी Fraud рдЯीрдоों рдХी рд╕рдХ्рд░िрдп рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा, рдФрд░ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдпрд╣ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдЖрдпा рд╣ै।

рд╕ाрде рд╣ी RBI рдХे рдХрджрдоों рдоें рдРрд╕े рдЙрдкाрдп рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं рдЬो рдзोрдЦाрдзрдб़ी рдХे рдкीрдб़िрддों рдХो рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं—рдпрд╣ рднी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ै।

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмैंрдХिंрдЧ рдХे рдмрдв़рддे рдлाрдпрджे

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдиे рдЖрдо рдЬрдирддा рдХे рд▓िрдП рд╡िрдд्рддीрдп рд▓ेрди-рджेрди рдХो рдЗрддрдиा рд╕рд░рд▓ рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै рдХि рдЕрдм рд▓ोрдЧ:

*рдоोрдмाрдЗрд▓ рд╕े рд╣ी рддुрд░ंрдд рдкैрд╕ा рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं

*рдпूрдкीрдЖрдИ рд╕े рдмिрд▓ рдФрд░ рдЦाрддा рднुрдЧрддाрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं

*рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдмैंрдХिंрдЧ рд╕े рдлंрдб рдЯ्рд░ांрд╕рдлрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рдЬ़рд░िрдП рдмрдЪрдд рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдпोрдЬрдиाрдПँ рднी рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं

рдЗрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЖрд╕ाрди рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдлाрдпрджेрдоंрдж рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдмैंрдХिंрдЧ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рд▓ोрдЧों рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рднी рдмрдвा рд╣ै.

рд╕рддрд░्рдХрддा рд╣ै рдЬ़рд░ूрд░ी

рд╣ाрд▓ाँрдХि рдл्рд░ॉрдб рдоें рдХрдоी рдЖрдИ рд╣ै, рдпрд╣ рдмрд╣рддी рд╣рд╡ा рдХी рддрд░рд╣ рдирд╣ीं рд╣ै—рдпрд╣ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЙрдкाрдпों рд╕े рдЖрддा рд╣ै.

рдЗрд╕рд▓िрдП рдХुрдЫ рдмाрддों рдкрд░ рд╣рдоेрд╢ा рдз्рдпाрди рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП:

*OTP рдФрд░ рдмैंрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рдХिрд╕ी рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭा рди рдХрд░ें

*рд╕ंрджिрдЧ्рдз рд▓िंрдХ рдпा рдРрдк рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рди рдХрд░ें

*рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдмैंрдХ рдРрдк рдХा рд╣ी рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░ें

*рдмैंрдХ рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдЪेрддाрд╡рдиी рд╕ूрдЪрдиाрдУं рдХो рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд▓ें

рдпे рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпाँ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмैंрдХिंрдЧ рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдмрдиाрддी рд╣ैं.

рдХ्рдпों рдмैंрдХिंрдЧ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдЕрдм рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмैंрдХिंрдЧ рдХे рдмрдв़рддे рджाрдпрд░े рдХे рдХाрд░рдг рдмैंрдХ рдФрд░ рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ рд▓рдЧाрддाрд░:

*рджो-рд╕्рддрд░ीрдп рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рд▓ाрдЧू рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं

*рдорд╢ीрди рд▓рд░्рдиिंрдЧ рдЖрдзाрд░िрдд рдл्рд░ॉрдб рд╕िрд╕्рдЯрдо рд▓ा рд░рд╣ी рд╣ैं

*рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рдЯ्рд░ैрдХ рдХрд░ рдЙрдЪिрдд рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЕрд▓рд░्рдЯ рджे рд░рд╣ी рд╣ैं

рдЗрди рдЙрдкाрдпों рд╕े рди рдХेрд╡рд▓ рдзोрдЦाрдзрдб़ी рдХрдо рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рднрд░ोрд╕ा рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै.

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдЖрдЬ рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╡िрдд्рддीрдп рдЬ़рдоाрдиे рдоें рдмैंрдХिंрдЧ рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХे рд╕ंрдХेрдд рдоिрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं.RBI рдХे рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдл्рд░ॉрдб рдоाрдорд▓ों рдоें рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ंрдХेрдд рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕े рд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рд╡ृрдж्рдзि-рд╣िрдд рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдо рд╕рдмрдХो рд╕рддрд░्рдХ рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд░рд╣рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै.рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд╡िрдзा рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЪрд▓рдиे рдЪाрд╣िрдП—рддрднी рдпрд╣ рддрдХрдиीрдХ рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рд▓िрдП рд╕рд╢рдХ्рдд рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдмрди рдкाрдПрдЧी.

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...