ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 7 рдордИ 2026

Privacy Policy

 <h2>Privacy Policy</h2>


<p>

рд╣рдо рдЖрдкрдХी privacy рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।

</p>


<p>

рдпрд╣ Privacy Policy рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЖрдкрдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХैрд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрддे рд╣ैं।

</p>


<p>

<b>ЁЯУМ Information Collection</b>

</p>


<p>

рд╣рдо рдЖрдкрдХी рдХोрдИ personal information collect рдирд╣ीं рдХрд░рддे, рдЬрдм рддрдХ рдЖрдк рд╕्рд╡рдпं рд╣рдоें contact рди рдХрд░ें।

</p>


<p>

<b>ЁЯУМ Information Sharing</b>

</p>


<p>

рд╣рдо рдЖрдкрдХी personal рдЬाрдирдХाрд░ी рдХिрд╕ी рднी рддीрд╕рд░े рдкрдХ्рд╖ рдХे рд╕ाрде share рдирд╣ीं рдХрд░рддे।

</p>


<p>

<b>ЁЯУМ Cookies</b>

</p>


<p>

рд╣рдоाрд░ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдмेрд╣рддрд░ user experience рдХे рд▓िрдП cookies рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। Cookies рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ website traffic рдФрд░ performance рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

</p>


<p>

<b>ЁЯУМ Google AdSense</b>

</p>


<p>

рд╣рдоाрд░ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдкрд░ Google AdSense рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди (ads) рджिрдЦाрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं। Google cookies рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдЖрдкрдХो relevant ads рджिрдЦा рд╕рдХрддा рд╣ै।

</p>


<p>

<b>ЁЯУМ Consent</b>

</p>


<p>

рд╣рдоाрд░ी website рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдЖрдк рд╣рдоाрд░ी Privacy Policy рд╕े рд╕рд╣рдордд рд╣ोрддे рд╣ैं।

</p>


<p>

<b>ЁЯУМ Contact Us</b>

</p>


<p>

рдпрджि рдЖрдкрдХो рд╣рдоाрд░ी Privacy Policy рд╕े рдХोрдИ рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै, рддो рдЖрдк рд╣рдорд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं:

</p>


<p>

ЁЯУз Email: chingarigvk12@gmail.com

</p>


<p>

рдпрд╣ Privacy Policy 7 May 2026 рд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ै।

</p>

Contact Us

<h2>Contact Us</h2>


<p>

рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рд╣рдорд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдпा рдХोрдИ рд╕ुрдЭाрд╡ рджेрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЖрдк рд╣рдоें рдИрдоेрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

</p>


<p>

ЁЯУз Email: chingarigvk12@gmail.com

</p>


<p>

рд╣рдо рдЖрдкрдХी рд╕рднी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдУं, рд╕ुрдЭाрд╡ों рдФрд░ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЬрд▓्рдж рд╕े рдЬрд▓्рдж рдЖрдкрдХे рд╕ंрджेрд╢ рдХा рдЙрдд्рддрд░ рджेрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ेंрдЧे।

</p>


<p>

рдпрд╣ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдкेрдЬ 7 May 2026 рд╕े рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ै।

</p>

About Us

<h2>About Us</h2>


<p>

рд╣рдоाрд░ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд▓ोрдЧों рдХो рддाрдЬ़ा, рд╕рдЯीрдХ рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧी рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ै। рд╣рдо рдпрд╣ाँ рд╕рдоाрдЪाрд░, рдЕрдкрдбेрдЯ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдпों рдХो рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдпोрдЧ्рдп рднाрд╖ा рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

</p>


<p>

рд╣рдоाрд░ा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ै рдХि рд╣рд░ рдкाрдардХ рддрдХ рд╕рд╣ी, рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рдФрд░ рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рдордп рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪे। рд╣рдо рд▓рдЧाрддाрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдкूрд░्рдг рдХंрдЯेंрдЯ рджेрдиे рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрддे рд╣ैं рддाрдХि рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдоिрд▓ рд╕рдХे।

</p>


<p>

рдпрд╣ рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ 7 May 2026 рд╕े рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ूрдк рд╕े рд╕рдоाрдЪाрд░ рдПрд╡ं рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै।

</p>

рд╢िрдХ्рд╖ा рдмрдиाрдо рдк्рд░рддिрднा рдХी рдмрд╣рд╕

 рд╡ैрднрд╡ рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдкрд░ ‘рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо’ рд╡िрд╡ाрдж : рдк्рд░рддिрднा, рдХाрдиूрди рдФрд░ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि

рдЖрдИрдкीрдПрд▓ 2026 рдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд░ॉрдпрд▓्рд╕ рдХे рдпुрд╡ा рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ рд╡ैрднрд╡ рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдЕрдкрдиी рд╡िрд╕्рдлोрдЯрдХ рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬी рдХे рдХाрд░рдг рдкूрд░े рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЬрдЧрдд рдоें рдЪрд░्рдЪा рдХा рдХेंрдж्рд░ рдмрдиे рд╣ुрдП рд╣ैं। рдоाрдд्рд░ 15 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдЬिрд╕ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рдЕंрджाрдЬ рд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЧेंрджрдмाрдЬों рдХी рдзрдЬ्рдЬिрдпां рдЙрдб़ाрдИ рд╣ैं, рдЙрд╕рдиे рдЙрди्рд╣ें рднाрд░рддीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХा рдирдпा рд╕ुрдкрд░рд╕्рдЯाрд░ рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЬрд╣ां рдПрдХ рдУрд░ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдк्рд░ेрдоी рдЙрдирдХी рдк्рд░рддिрднा рдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╡рд╣ीं рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рд╕ीрдПрдо рд╢िрд╡рдХुрдоाрд░ рдиाрдпрдХ рдиे рдЙрдирдХी рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХो “рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо” рдХрд░ाрд░ рджेрдХрд░ рдирдпा рд╡िрд╡ाрдж рдЦрдб़ा рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै।

рдпрд╣ рд╡िрд╡ाрдж рдХेрд╡рд▓ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдХाрдиूрди, рдиैрддिрдХрддा, рд╢िрдХ्рд╖ा, рдмाрд▓ рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдпा рд╣ै। рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╕рдЪрдоुрдЪ рдХिрд╕ी 15 рд╡рд░्рд╖ीрдп рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХा рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рдЦेрд▓рдиा рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо рд╣ै, рдпा рдлिрд░ рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╕рд╕्рддी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рдЧрдпा рд╣ै?

рд╡ैрднрд╡ рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдХी рдЪрдордХрддी рдк्рд░рддिрднा

рд╡ैрднрд╡ рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдиे рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╕рдордп рдоें рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЬрдЧрдд рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдЖрдИрдкीрдПрд▓ 2026 рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे 10 рдоैрдЪों рдоें 404 рд░рди рдмрдиाрдХрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд░ॉрдпрд▓्рд╕ рдХी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬी рдХी рд░ीрдв़ рд╕ाрдмिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдЙрдирдХा рд╕्рдЯ्рд░ाрдЗрдХ рд░ेрдЯ 237 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд░рд╣ा, рдЬो рдХिрд╕ी рднी рдЕрдиुрднрд╡ी рдЯी-20 рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ рдХे рд▓िрдП рднी рдЕрдж्рднुрдд рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдПрдХ рд╢рддрдХ рдФрд░ рджो рдЕрд░्рдзрд╢рддрдХ рдХे рд╕ाрде рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдХि рдЙрдо्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдЖंрдХрдб़ा рд╣ोрддी рд╣ै, рдк्рд░рддिрднा рдирд╣ीं।

рдкिрдЫрд▓े рд╕ीрдЬрди рдоें рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рд╕ाрдмिрдд рдХी рдеी। рдЖрдИрдкीрдПрд▓ 2025 рдХी рдоेрдЧा рдиीрд▓ाрдоी рдоें рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд░ॉрдпрд▓्рд╕ рдиे рдЙрди्рд╣ें 1.1 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдоें рдЦрд░ीрджा рдеा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╡े рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдХे рдХрд░ोрдб़рдкрддि рдЦिрд▓ाрдб़ी рдмрдиे рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ाрдд рдоैрдЪों рдоें 252 рд░рди рдмрдиाрдХрд░ рдпрд╣ рджिрдЦा рджिрдпा рдеा рдХि рдЯीрдо рдк्рд░рдмंрдзрди рдиे рдЙрди рдкрд░ рдЬो рднрд░ोрд╕ा рдЬрддाрдпा, рд╡рд╣ рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рдеा।

рдЖрдЬ рдЙрдирдХे рдиाрдо рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рдоें 17 рдоैрдЪों рдоें 656 рд░рди рджрд░्рдЬ рд╣ैं। рдЗрддрдиी рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдоें рдпрд╣ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдХिрд╕ी рд╕ाрдзाрд░рдг рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдмрдб़े рд╕िрддाрд░े рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣ै।

‘рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо’ рдХा рдЖрд░ोрдк

рдЗрд╕ी рдмीрдЪ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рд╢िрд╡рдХुрдоाрд░ рдиाрдпрдХ рдиे рдПрдХ рд╕्рдеाрдиीрдп рдХрди्рдирдб़ рдЪैрдирд▓ рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рдХे рджौрд░ाрди рдХрд╣ा рдХि рдЗрддрдиी рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдоें рдХिрд╕ी рдХिрд╢ोрд░ рдХो рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рдЬैрд╕े рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдоें рдЦिрд▓ाрдиा “рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо” рд╣ै। рдЙрдирдХा рддрд░्рдХ рдеा рдХि рд╡ैрднрд╡ рдХो рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХे рдмрдЬाрдп рдЕрдкрдиी рдкрдв़ाрдИ рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд░ॉрдпрд▓्рд╕ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПрдлрдЖрдИрдЖрд░ рджрд░्рдЬ рдХрд░ाрдиे рдХी рдзрдордХी рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рдмाрд▓ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рд╢्рд░рдо рдХाрдиूрдиों рдХा рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рд╣ै। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рдЬैрд╕ा рдЙрдЪ्рдЪ рджрдмाрд╡ рд╡ाрд▓ा рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдПрдХ рдХिрд╢ोрд░ рдоाрдирд╕िрдХрддा рдкрд░ рднाрд░ी рдкрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдкрд╣рд▓ी рдирдЬрд░ рдоें рдпрд╣ рдЪिंрддा рдоाрдирд╡ीрдп рд▓рдЧ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдХिрд╕ी рднी рдХिрд╢ोрд░ рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХे рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЪिंрддा рд╣ोрдиा рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдоें “рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо” рд╢рдм्рдж рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдЙрдЪिрдд рд╣ै?

рдХाрдиूрди рдХ्рдпा рдХрд╣рддा рд╣ै?

рднाрд░рдд рдХा рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо рдХाрдиूрди рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि 14 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдХрдо рдЖрдпु рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХिрд╕ी рднी рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдоें рдХाрдо рдкрд░ рдирд╣ीं рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рд╡рд╣ीं 14 рд╕े 18 рд╡рд░्рд╖ рдХे рдХिрд╢ोрд░ों рдХो рдЦрддрд░рдиाрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рд╕े рд░ोрдХा рдЧрдпा рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि рдЦेрд▓, рдХрд▓ा рдФрд░ рдордиोрд░ंрдЬрди рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХी рдЕрдиुрдорддि рд╣ै।

рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЕрдХाрджрдоिрдпों рдоें рд╣рдЬाрд░ों рдмрдЪ्рдЪे рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд▓ेрддे рд╣ैं, рдЕंрдбрд░-16 рдФрд░ рдЕंрдбрд░-19 рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рдФрд░ рдЯीрд╡ी рдзाрд░ाрд╡ाрд╣िрдХों рддрдеा рдлिрд▓्рдоों рдоें рдмाрд▓ рдХрд▓ाрдХाрд░ рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрджि рд╢िрд╡рдХुрдоाрд░ рдиाрдпрдХ рдХी рджрд▓ीрд▓ рдоाрди рд▓ी рдЬाрдП, рддो рдлिрд░ рд╣рд░ рдЬूрдиिрдпрд░ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдФрд░ рд╣рд░ рдмाрд▓ рдХрд▓ाрдХाрд░ рдХो “рдмाрд▓ рд╢्рд░рдоिрдХ” рдХрд╣рдиा рдкрдб़ेрдЧा।

рд╡ैрднрд╡ рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдХी рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рднाрдЧीрджाрд░ी рдмीрд╕ीрд╕ीрдЖрдИ рдХी рдЕрдиुрдорддि рдФрд░ рдиिрдпрдоों рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╣ै। рд╡े рдХिрд╕ी рдЦрддрд░рдиाрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоें рдордЬрджूрд░ी рдирд╣ीं рдХрд░ рд░рд╣े, рдмрд▓्рдХि рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдЦेрд▓ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं। рдпрд╣ां рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдкोрд╖рдг рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХाрдиूрдиी рд░ूрдк рд╕े рдпрд╣ рдоाрдорд▓ा рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдирд╣ीं рдЖрддा।

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рднाрд░ी рд╡िрд░ोрдз

рд╢िрд╡рдХुрдоाрд░ рдиाрдпрдХ рдХे рдмрдпाрди рдХे рдмाрдж рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЙрдирдХी рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдИ। рд▓ोрдЧों рдиे рдЗрд╕े “рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рд╣рдердХंрдбा” рдмрддाрдпा। рдХрдИ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдк्рд░ेрдоिрдпों рдиे рд▓िрдЦा рдХि рд╡ैрднрд╡ рдХा рд╢ोрд╖рдг рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ा, рдмрд▓्рдХि рд╡े рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрднा рд╕े рджुрдиिрдпा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдиे рд╡्рдпंрдЧ्рдп рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдЕрдЧрд░ рдЖрдИрдкीрдПрд▓ рдЦेрд▓рдиा рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо рд╣ै, рддो рдлिрд░ рдЬूрдиिрдпрд░ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдФрд░ рдмाрд▓ рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдХो рднी рдмंрдж рдХрд░ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╡рд╣ीं рдХुрдЫ рдиे рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдХि рдЕрд╕рд▓ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдРрд╕े рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рдХेрд╡рд▓ рд╕ुрд░्рдЦिрдпां рдмрдЯोрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡ाрдж рдкैрджा рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпाрдПं рдпрд╣ рднी рджिрдЦाрддी рд╣ैं рдХि рдЖрдо рдЬрдирддा рдк्рд░рддिрднा рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╣ै। рдЖрдЬ рдХा рдпुрд╡ा рд╡рд░्рдЧ рдоाрдирддा рд╣ै рдХि рдпрджि рдХोрдИ рдХिрд╢ोрд░ рдЕрдкрдиी рдЗрдЪ्рдЫा рдФрд░ рдпोрдЧ्рдпрддा рд╕े рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рд░ोрдХा рдирд╣ीं рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╢िрдХ्рд╖ा рдмрдиाрдо рдк्рд░рддिрднा рдХी рдмрд╣рд╕

рдпрд╣ рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рд╢िрдХ्рд╖ा рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХी рдк्рд░рддिрднा рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддी рд╣ै। рдХोрдИ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै, рдХोрдИ рд╕ंрдЧीрдд рдоें, рдХोрдИ рдЕрднिрдирдп рдоें рдФрд░ рдХोрдИ рдЦेрд▓ рдоें। рдпрджि рд╕рдЪिрди рддेंрджुрд▓рдХрд░, рд╡िрд░ाрдЯ рдХोрд╣рд▓ी рдпा рдкीрд╡ी рд╕िंрдзु рдХो рдмрдЪрдкрди рдоें рдХेрд╡рд▓ рдХिрддाрдмों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрддा, рддो рд╢ाрдпрдж рднाрд░рдд рдХो рдЗрддрдиे рдмрдб़े рдЦिрд▓ाрдб़ी рдирд╣ीं рдоिрд▓рддे।

рдЦेрд▓ рднी рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╣ै। рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдзैрд░्рдп рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдЬो рд╕ीрдЦ рдоैрджाрди рджेрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдХрдИ рдмाрд░ рдХिрддाрдмों рд╕े рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЦेрд▓ рдФрд░ рдкрдв़ाрдИ рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдпा рдЬाрдП, рди рдХि рдк्рд░рддिрднा рдХो рдЕрдкрд░ाрдз рдХी рддрд░рд╣ рджेрдЦा рдЬाрдП।

рдЕрд╕рд▓ी рдоुрдж्рджा рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЗрд╕ рдкूрд░े рд╡िрд╡ाрдж рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ी рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╕рдЪрдоुрдЪ рдмाрд▓ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рдЪिंрддा рд╣ै, рдпा рдлिрд░ рдоीрдбिрдпा рдХी рд╕ुрд░्рдЦिрдпां рдкाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢? рдХ्рдпोंрдХि рдпрджि рдХिрд╕ी рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдкрд░ рдЕрдЪाрдирдХ рдХाрдиूрдиी рдмрд╣рд╕ рдЦрдб़ी рд╣ो рдЬाрдП, рддो рдпрд╣ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдоाрдирд╕िрдХрддा рдкрд░ рднी рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрддा рд╣ै।

рднाрд░рдд рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рджेрдЦा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдЬрдм рдХोрдИ рдпुрд╡ा рддेрдЬी рд╕े рд╕рдлрд▓рддा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рд╡िрд╡ाрдж рдкैрджा рдХрд░ рджिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡ैрднрд╡ рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рднी рдХुрдЫ рдРрд╕ा рд╣ी рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рд╡ैрднрд╡ рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рднाрд░рддीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХा рдЙрднрд░рддा рд╣ुрдЖ рд╕िрддाрд░ा рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬी рдиे рдХрд░ोрдб़ों рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдк्рд░ेрдоिрдпों рдХो рдЙрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдоिрд▓рдиे рдХे рдмрдЬाрдп “рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо” рдЬैрд╕े рдЖрд░ोрдкों рдоें рдШрд╕ीрдЯрдиा рджुрд░्рднाрдЧ्рдпрдкूрд░्рдг рд╣ै।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рдЙрдаाрдиा рд╣ै, рди рдХि рдк्рд░рддिрднाрдУं рдХो рд╡िрд╡ाрджों рдоें рдлंрд╕ाрдиा। рдХाрдиूрди рднी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рд╡ैрднрд╡ рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी рдХो рд╡ैрдз рдоाрдирддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рд╡िрд╡ाрдж рдЕрдзिрдХрддрд░ рдПрдХ рдк्рд░рдЪाрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдмрд╣рд╕ рд╣ी рдирдЬрд░ рдЖрддा рд╣ै।

рджेрд╢ рдХो рдРрд╕े рдпुрд╡ाрдУं рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै рдЬो рд╡िрд╢्рд╡ рдоंрдЪ рдкрд░ рднाрд░рдд рдХा рдиाрдо рд░ोрд╢рди рдХрд░ें। рд╡ैрднрд╡ рд╕ूрд░्рдпрд╡ंрд╢ी рдЙрд╕ी рдирдИ рдкीрдв़ी рдХा рдЪेрд╣рд░ा рд╣ैं, рдЬो рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдоें рдмрдб़े рд╕рдкрдиे рджेрдЦрдиे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рдЪ рдХрд░рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рд░рдЦрддी рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India: рдХैрдирди рд▓ॉ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЬрдирд╕ाрдзाрд░рдг рдХी рднрд▓ाрдИ

 рдЖрдо рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рдЬुрдб़े рдоुрдж्рджे рдкीрдЫे рдЫूрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं।

рдХैрдирди рд▓ॉ рдЕрд░्рдеाрдд рдЪрд░्рдЪ рдХे рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдиिрдпрдоों рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣рдоेрд╢ा рдпрд╣ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЙрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЬрдирд╣िрдд, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдмрдиाрдиा рд╣ै। рдЪрд░्рдЪ рдХे рднीрддрд░ рдкाрджрд░िрдпों, рдирдиों, рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдХे рдЬीрд╡рди рдХो рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХैрдирди рд▓ॉ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рд╣ै। рдкрд░ंрддु рд╡िрдбंрдмрдиा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрди рдиिрдпрдоों рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрд╕ी рд░ूрдк рдоें рд▓ाрдЧू рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा, рдЬैрд╕ा рдХि рдкुрд╕्рддрдХों рдФрд░ рд╕рднाрдУं рдоें рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдХрдИ рдмाрд░ рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдХैрдирди рд▓ॉ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЬрдирд╕ाрдзाрд░рдг рдХी рднрд▓ाрдИ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдоिрд╢рдирд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╣िрддों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЬो рдмाрддें рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдпा рдЪрд░्рдЪ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХे рд╣िрдд рдоें рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рдмрдб़े рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдФрд░ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХे рд╕ाрде рдЬрдирддा рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЖрдо рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рдЬुрдб़े рдоुрдж्рджे рдкीрдЫे рдЫूрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं।

рдХुрд░्рдЬी рдкрд▓्рд▓ी рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рднी рдХैрдирди рд▓ॉ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд▓ोрдЧ рд╣ैं। рд╡рд╣ाँ рджो рдРрд╕े рдИрд╕ाрдИ рдоाрдиे рдЬाрддे рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдХैрдирди рд▓ॉ рдХी рдкुрд╕्рддрдХें рдкрдв़ीं рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рд╕рдордЭा। рд╡े рдЕрдкрдиे рдЬ्рдЮाрди рдХो рдЦुрд▓рдХрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддे рдеे। рдЙрдирдХी рд╢ैрд▓ी рдРрд╕ी рдеी рдоाрдиो рдЖрдЧ рдоें рдЪрдв़ी рдордХрдИ рдлрдЯрдлрдЯा рд░рд╣ी рд╣ो — рддेрдЬ, рддीрдЦी рдФрд░ рдмेрдмाрдХ। рдЙрдирдоें рд╕े рдПрдХ рдХा рдЕрдм рджेрд╣ाрд╡рд╕ाрди рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै। рдЙрдирдХे рдЬाрдиे рд╕े рдЪрд░्рдЪ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдПрдХ рдРрд╕ी рдЖрд╡ाрдЬ рдХрдо рд╣ो рдЧрдИ рдЬो рдиिрдпрдоों рдХो рдХेрд╡рд▓ рдкрдв़рддी рд╣ी рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ें рдЬрдирд╣िрдд рдоें рд▓ाрдЧू рд╣ोрддे рджेрдЦрдиे рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рднी рд░рдЦрддी рдеी।


рдЗрд╕ी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рднाрд░рддीрдп рдХैрдеोрд▓िрдХ рдмिрд╢рдк рд╕рдо्рдоेрд▓рди (CCBI) рдХे рдХैрдирди рд▓ॉ рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा “Canon Law for Consecrated Life” рдиाрдордХ рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा рдкुрд╕्рддрдХ рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ 5 рдордИ рдХो рдЖрдпोрдЬिрдд CCBI рдХी 99рд╡ीं рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рд╕рдоिрддि рдХी рдмैрдардХ рдоें рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд▓ोрдХाрд░्рдкिрдд рдХी рдЧрдИ। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ CCBI рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХाрд░्рдбिрдирд▓ рдлिрд▓िрдк рдиेрд░ी рдлेрд░ाрдУ рддрдеा CBCI рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХाрд░्рдбिрдирд▓ рдПंрдердиी рдкूрд▓ा рдиे рдкुрд╕्рддрдХ рдХी рдк्рд░рдердо рдк्рд░рддिрдпाँ рдЬाрд░ी рдХीं। рдорджुрд░ै рдЖрд░्рдЪрдбाрдпрд╕िрд╕ рдХे рдЖрд░्рдЪрдмिрд╢рдк рдПрд╕. рдПंрдЯोрдиिрд╕ाрдоी, рдЬो рдХैрдирди рд▓ॉ рдЖрдпोрдЧ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣ैं, рдиे рдЕрди्рдп рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕े рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा। рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд╕ंрдкाрджрди рдлाрджрд░ рдорд░्рд▓िрди рдПрдо्рдм्рд░ोрд╕ рдиे рдХिрдпा рд╣ै।

рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдирд╡ंрдмрд░ 2025 рдоें рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХे рд╡िрдорд░्рд╢ों рдФрд░ рд╡िрдж्рд╡рддाрдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╕्рддुрддिрдпों рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдоाрдиी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рд╡िрджेрд╢ों рд╕े рд╡िрднिрди्рди рдзрд░्рдорд╕ंрдШों рдХे рд╕ुрдкीрд░िрдпрд░ рдЬрдирд░рд▓, рдк्рд░ोрд╡िंрд╢िрдпрд▓ рдФрд░ рдХाрдЙंрд╕िрд▓рд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП рдеे। рддीрди рджिрдиों рддрдХ рдЪрд▓े рдЗрд╕ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдХी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ, рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рдХाрдиूрдиी рдЪुрдиौрддिрдпों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рд╣ुрдИ рдеी। рдЙрд╕ी рдХा рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдЕрдм рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рд╣ै।

“Canon Law for Consecrated Life” рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рдзाрд░्рдоिрдХ рдкुрд╕्рддрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдХी рд╡िрд╕्рддृрдд рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХी рднूрдоिрдХा, рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХे рдк्рд░рдмंрдзрди, рдмिрд╢рдк рдФрд░ рдзрд░्рдорд╕ंрдШों рдХे рд╕ंрдмंрдз, рдЕрд╡рдХाрд╢, рдиिрд╖्рдХाрд╕рди, рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा, рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рдпрд╣ рднी рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХрддा рдФрд░ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХे рд╕ाрде рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпрд╣ рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬुрдб़े рд▓ोрдЧों рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдХैрдирдиिрдХрд▓ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рджिрдпा рдЬा рд╕рдХे। рдЗрд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░ोрд╡िंрд╢िрдпрд▓, рд╕ुрдкीрд░िрдпрд░ рдЬрдирд░рд▓, рдХाрдЙंрд╕िрд▓рд░ рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। CCBI рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХाрд░्рдбिрдирд▓ рдлेрд░ाрдУ рдиे рдЕрдкрдиी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдоें рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рдк्рд░рдХाрд╢рди рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджिрд╢ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेрдЧा।

рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ाँ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ी рдЙрдарддा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдпрд╣ рдЬ्рдЮाрди рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЖрдо рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдФрд░ рдЬрдирд╣िрдд рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪेрдЧा? рдХ्рдпा рдЪрд░्рдЪ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдЙрди рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдЙрддाрд░ेрдЧा рдЬिрдирдХी рдЪрд░्рдЪा рдЗрди рдкुрд╕्рддрдХों рдФрд░ рд╕рдо्рдоेрд▓рдиों рдоें рд╣ोрддी рд╣ै? рдпा рдлिрд░ рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рднी рдХेрд╡рд▓ рдЪрд░्рдЪ рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों рдФрд░ рдзрд░्рдорд╕ंрдШों рдХी рдЕрд▓рдоाрд░िрдпों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣ рдЬाрдПрдЧी?

рдХैрдирди рд▓ॉ рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рди्рдпाрдп, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рд╣ै। рдпрджि рдХिрд╕ी рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеा рдоें рдЕрди्рдпाрдп рд╣ो, рдХिрд╕ी рд╕рджрд╕्рдп рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХा рд╣рдирди рд╣ो рдпा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрдХ्рд╖рдкाрдд рджिрдЦाрдИ рджे, рддो рдХैрдирди рд▓ॉ рд╣ी рд╡рд╣ рдоाрдз्рдпрдо рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдЬो рдкीрдб़िрдд рдХो рди्рдпाрдп рджिрд▓ाрдП। рдкрд░ंрддु рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдХрдИ рдмाрд░ рдРрд╕ा рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддा рд╣ै рдХि рдиिрдпрдоों рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд▓ोрдЧों рдХे рд╣िрдд рдоें рдХी рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рд╕ाрдзाрд░рдг рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ी рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЕрд╕рд╣ाрдп рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЖрдЬ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рд╣ै рдХि рдХैрдирди рд▓ॉ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдкाрджрд░िрдпों рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рди рд░рдЦा рдЬाрдП। рд╕ाрдоाрди्рдп рдИрд╕ाрдЗрдпों рдХो рднी рдЗрд╕рдХी рдоूрд▓ рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЬाрдП рддाрдХि рд╡े рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХो рд╕рдордЭ рд╕рдХें। рдЪрд░्рдЪ рдпрджि рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдХी рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдЗрд╕ рдЬ्рдЮाрди рдХो рдЬрдирддा рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдоें рд╕ंрдХोрдЪ рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдХुрд░्рдЬी рдкрд▓्рд▓ी рдХे рд╡े рд▓ोрдЧ, рдЬो рдХैрдирди рд▓ॉ рдХो рдкрдв़рдХрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрддे рдеे, рджрд░рдЕрд╕рд▓ рдЙрд╕ी рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдеे рдЬिрд╕рдХी рдЖрдЬ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдЙрдирдХे рд╢рдм्рдж рдХрднी-рдХрднी рдХрдаोрд░ рд▓рдЧ рд╕рдХрддे рдеे, рдкрд░ंрддु рдЙрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЪрд░्рдЪ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рдмрдиाрдиा рдеा। рдПрдХ рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдкрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрда рд░рд╣े рд╣ैं, рддрдм рдХैрдирди рд▓ॉ рдХी рд╕рд╣ी рд╕рдордЭ рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рдЙрдкрдпोрдЧ рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।

рдпрд╣ рдирдИ рдкुрд╕्рддрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЬ्рдЮाрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рд░ोрдд рдмрди рд╕рдХрддी рд╣ै। рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдлрд▓рддा рддрднी рдоाрдиी рдЬाрдПрдЧी рдЬрдм рдЗрд╕рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдЪрд░्рдЪ рдХे рднीрддрд░ рдЬрдирд╣िрдд, рди्рдпाрдп рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░ें, рди рдХि рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╣िрддों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЬाрдПँ।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India: 7 рдордИ рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдорд╣рдд्рд╡

 

рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕рдордХाрд▓ीрди рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рд╕ंрдЧрдо

рд╣рд░ рджिрди рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдЕрдиेрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдХो рд╕рдоेрдЯे рд╣ोрддा рд╣ै, рдФрд░ 7 рдордИ рднी рдЗрд╕рд╕े рдЕрдЫूрддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХे рдЬрди्рдо рддрдеा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЖрдЗрдП, 7 рдордИ рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдкрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓рддे рд╣ैं।

рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 7 рдордИ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдиाрдПँ

7 рдордИ рдХा рджिрди рдХрдИ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоोрдб़ों рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ी рд░рд╣ा рд╣ै। 1915 рдоें рдЗрд╕ी рджिрди рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХे рджौрд░ाрди рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЬрд╣ाрдЬ RMS Lusitania рдХो рдЬрд░्рдорди рдкрдирдбुрдм्рдмी рдиे рдбुрдмो рджिрдпा рдеा। рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 1,200 рд▓ोрдЧों рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ुрдИ рдФрд░ рдЗрд╕рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рдпुрдж्рдз рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХिрдпा। рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдпुрдж्рдз рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा 1945 рдоें 7 рдордИ рдХो рд╣ी рдЬрд░्рдордиी рдиे рдоिрдд्рд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ों рдХे рд╕ाрдордиे рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкрдг рдХрд░ рджिрдпा рдеा, рдЬिрд╕рд╕े рдпूрд░ोрдк рдоें рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХा рдЕंрдд рд▓рдЧрднрдЧ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ो рдЧрдпा। рдпрд╣ рджिрди рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╢ांрддि рдФрд░ рдПрдХ рдирдП рдпुрдЧ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЧрдпा।

рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें 7 рдордИ

рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рднी 7 рдордИ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। 1861 рдоें рдЗрд╕ी рджिрди рдорд╣ाрди рдХрд╡ि, рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдФрд░ рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╡िрдЬेрддा рд░рд╡ीрди्рдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░ рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рд╕ंрдЧीрдд рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा। рдЙрдирдХी рд░рдЪрдиा рдЬрди рдЧрдг рдорди рдЖрдЬ рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдЧाрди рд╣ै।

рд░рд╡ीрди्рдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░ рдиे рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд╣рдЪाрди рджिрд▓ाрдИ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╢ांрддिрдиिрдХेрддрди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी, рдЬो рдЖрдЬ рднी рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХрддा рдХा рдХेंрдж्рд░ рд╣ै। рдЙрдирдХे рд╡िрдЪाрд░ рдЖрдЬ рднी рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпाँ

7 рдордИ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ा рд╣ै। 1998 рдоें рдЗрд╕ी рджिрди рдЕрдоेрд░िрдХी рдХंрдкрдиी Apple Inc рдиे iMac рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдкेрд╢ рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдиे рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдбिрдЬाрдЗрди рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рдХ्рд░ांрддि рд▓ा рджी। рдпрд╣ рддрдХрдиीрдХी рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдб़ाрд╡ рдеा, рдЬिрд╕рдиे рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдпुрдЧ рдХी рдиींрд╡ рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдпрд╣ рджिрди рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХ्рд░ांрддि рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХी рджिрд╢ा рдоें рднी рдПрдХ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕ рджौрд░ рдоें рддрдХрдиीрдХ рддेрдЬी рд╕े рдЖрдо рд▓ोрдЧों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рд░рд╣ी рдеी।

рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХा рдЬрди्рдо рдФрд░ рдиिрдзрди

7 рдордИ рдХो рдХрдИ рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ, рдЬिрдирдоें рд░рд╡ीрди्рдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЕрди्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд▓ोрдЧ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЙрди рдорд╣ाрди рдЖрдд्рдоाрдУं рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддा рд╣ै рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЕрдоिрдЯ рдЫाрдк рдЫोрдб़ी।

рд╕ाрде рд╣ी, рдХुрдЫ рдорд╣ाрди рд╣рд╕्рддिрдпों рдХा рдиिрдзрди рднी рдЗрд╕ рджिрди рд╣ुрдЖ, рдЬो рд╣рдоें рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдЬीрд╡рди рдФрд░ рд╕рдордп рдХा рдЪрдХ्рд░ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдорд╣ाрди рдХाрд░्рдп рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдЕрдорд░ рд░рд╣рддे рд╣ैं।

рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдорд╣рдд्рд╡

7 рдордИ рдХा рджिрди рдХेрд╡рд▓ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рдЕрддीрдд рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे, рдЙрд╕рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдоें рдЗрд╕ рджिрди рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд░рд╡ीрди्рдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░ рдХी рдЬрдпंрддी рдХे рд░ूрдк рдоें। рдпрд╣ рджिрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рд╕ंрдЧीрдд рдФрд░ рдХрд▓ा рдХे рдк्рд░рддि рд▓ोрдЧों рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕рдордХाрд▓ीрди рд╕ंрджрд░्рдн рдоें 7 рдордИ

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें 7 рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдФрд░ рднी рдмрдв़ рдЧрдпा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рд╣рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕े рд╕ीрдЦ рд▓ेрдХрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै। рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ंрдШрд░्рд╖ों, рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдЧрддि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдЗрд╕ рдпुрдЧ рдоें рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рд╕ंрддुрд▓рди рдФрд░ рд╕рдордЭрджाрд░ी рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

7 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рд╕ंрдЧрдо рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдЕрддीрдд рдХी рдШрдЯрдиाрдПं рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдЪाрд╣े рд╡рд╣ RMS Lusitania рдХी рджुрдЦрдж рдШрдЯрдиा рд╣ो, рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХा рдЕंрдд рд╣ो, рдпा рд░рд╡ीрди्рдж्рд░рдиाрде рдаाрдХुрд░ рдЬैрд╕े рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХा рдЬрди्рдо—7 рдордИ рд╣рд░ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЙрд╕рд╕े рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдиी рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдмुрдзрд╡ाрд░, 6 рдордИ 2026

India: рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░ рдЦрдб़ा рдПрдХ рд╕рд╡ाрд▓

 рдоिрд╢рдирд░ीрдЬ рдСрдл рдЪैрд░िрдЯी рдХी рдирдиों рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдФрд░ рд╡ोрдЯ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХी рдкुрдирд░्рдк्рд░ाрдк्рддि


рднाрд░рдд
рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХा рд╡ोрдЯ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдЗрд╕ी рдЕрдзिрдХाрд░ рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЦрдб़े рд╣ोрдиे рд▓рдЧें, рддрдм рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдмुрдиिрдпाрдж рднी рд╣िрд▓рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026 рдоें рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдоें рдЬो рдШрдЯрдиा рд╕ाрдордиे рдЖрдИ, рдЙрд╕рдиे рдпрд╣ी рд╕рд╡ाрд▓ рдЦрдб़ा рдХрд░ рджिрдпा—рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ा рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╕рдмрдХे рд▓िрдП рд╕рдоाрди рд╣ै?

рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдЦ्рдпाрдд рд╕ंрд╕्рдеा Missionaries of Charity, рдЬिрд╕े Mother Teresa рдиे рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдеा, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕ी рд╕ंрд╕्рдеा рдХी рд▓рдЧрднрдЧ 55 рдзрд░्рдордмрд╣рдиों рдХो рдЕрдкрдиे рд╡ोрдЯ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЕрджाрд▓рдд рдХा рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦрдЯрдЦрдЯाрдиा рдкрдб़ा—рдпрд╣ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рд╕ंрдХेрдд рд╣ै।

рдиाрдо рд╣рдЯे, рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаे

рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди, Election Commission of India рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдП рдЧрдП рд╕्рдкेрд╢рд▓ рдЗंрдЯेंрд╕िрд╡ рд░िрд╡ीрдЬрди (SIR) рдХे рддрд╣рдд рдЗрди рдирдиों рдХे рдиाрдо рдорддрджाрддा рд╕ूрдЪी рд╕े рд╣рдЯा рджिрдП рдЧрдП। рдпрд╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХрдеिрдд рддौрд░ рдкрд░ рдбुрдк्рд▓ीрдХेрдЯ, рдоृрдд рдпा рдЕрдпोрдЧ्рдп рдорддрджाрддाрдУं рдХो рд╣рдЯाрдиे рдХे рд▓िрдП рдеी। рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдЗрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдРрд╕े рд▓ोрдЧों рдХे рдиाрдо рднी рд╣рдЯрдиे рд▓рдЧे, рдЬो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╡ैрдз рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рдорддрджाрддा рд╣ैं, рддрдм рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдардиा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ै рдХि рдЧрд▓рддी рдХрд╣ाँ рд╣ुрдИ?

рдХोрд▓рдХाрддा рдХे Chowringhee рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдпे рдзрд░्рдордмрд╣рдиें рдЕрдЪाрдирдХ рдЦुрдж рдХो рд╡ोрдЯ рджेрдиे рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рдкाрдИं। 28 рдлрд░рд╡рд░ी рдХो рдЬाрд░ी рдорддрджाрддा рд╕ूрдЪी рдоें рдЬрдм рдЙрдирдХा рдиाрдо рдирд╣ीं рдоिрд▓ा, рддो рдпрд╣ рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЪूрдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдкрд░ рд╕ीрдзा рдк्рд░рд╣ाрд░ рдеा।

рдХाрдиूрдиी рд▓рдб़ाрдИ: рдЕрдзिрдХाрд░ рдХी рдкुрдиः рд╕्рдеाрдкрдиा

рдЗрди рдзрд░्рдордмрд╣рдиों рдиे рд╣ाрд░ рдирд╣ीं рдоाрдиी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХा рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦрдЯрдЦрдЯाрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрдпा। рдЕंрддрддः 28 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2026 рдХो рдПрдХ рди्рдпाрдпाрдзिрдХрд░рдг рдХे рдЖрджेрд╢ рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХा рдиाрдо рдкूрд░рдХ рд╕ूрдЪी рдоें рдлिрд░ рд╕े рдЬोрдб़ा рдЧрдпा। рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рджिрди, 29 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो, рд╡े рдорддрджाрди рдХрд░ рд╕рдХीं।

рдпрд╣ рд╕िрд░्рдл 55 рдирдиों рдХी рдЬीрдд рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЙрд╕ рдоूрд▓ рднाрд╡рдиा рдХी рдЬीрдд рдеी, рдЬो рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХो рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░ рджेрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ी рдкेрдЪीрджрдЧिрдпाँ рдпा рд╕ुрдиिрдпोрдЬिрдд рдд्рд░ुрдЯि?

рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпोрдЧ рдХी рдУрд░ рд╕े рдпрд╣ рддрд░्рдХ рджिрдпा рдЧрдпा рдХि рдХрдИ рдирдиों рдХे рдиाрдо рдмрджрд▓ рдЬाрдиे, рдЕрднिрднाрд╡рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдиाрдо рджрд░्рдЬ рд╣ोрдиे рдФрд░ рдЕрди्рдп рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬी рд╡िрд╕ंрдЧрддिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╕рдорд╕्рдпा рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдИ। рд▓ेрдХिрди рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдРрд╕ी рддрдХрдиीрдХी рд╡рдЬрд╣ें рдХिрд╕ी рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рдоूрд▓ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХो рдЦрдд्рдо рдХрд░рдиे рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрди рд╕рдХрддी рд╣ैं?

рдЬрдм рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕िрд╕्рдЯрд░рд╣ुрдб рдЕрдкрдиाрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХा рдиाрдо рдмрджрд▓рдиा рдПрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рдзाрд░्рдоिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХा рдпрд╣ рджाрдпिрдд्рд╡ рдмрдирддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЗрди рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиों рдХो рд╕рдордЭे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рддрд░ीрдХे рд╕े рджрд░्рдЬ рдХрд░े। рдЕрдЧрд░ рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╣ीрдирддा рднी рд╣ै।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЖрд░ोрдк рдФрд░ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХी рддрд▓ाрд╢

рдЗрд╕ рдкूрд░े рдоाрдорд▓े рдиे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░ंрдЧ рднी рд▓े рд▓िрдпा। рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХी рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी Mamata Banerjee рдФрд░ рдЙрдирдХी рдкाрд░्рдЯी All India Trinamool Congress рдиे рдЗрд╕े “рд╡ोрдЯрд░्рд╕ рдкрд░्рдЬ” рдпाрдиी рдорддрджाрддाрдУं рдХी рд╕рдлाрдИ рдмрддाрдпा। рдЙрдирдХा рдЖрд░ोрдк рдеा рдХि рдпрд╣ рд╕рдм рдПрдХ рд╕ुрдиिрдпोрдЬिрдд рд╕ाрдЬिрд╢ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рд╡рд░्рдЧों рдХो рдорддрджाрди рд╕े рджूрд░ рд░рдЦрдиा рд╣ै।

рджूрд╕рд░ी рдУрд░, рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдПрдЬेंрд╕िрдпाँ рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдмрддा рд░рд╣ी рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рд▓ाрдЦों рдиाрдо рд╣рдЯाрдП рдЬाрдПँ—рдХрд░ीрдм 7 рдХрд░ोрдб़ 6 рд▓ाрдЦ рдорддрджाрддाрдУं рдоें рд╕े 91 рд▓ाрдЦ рдиाрдо—рддो рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдардиा рд▓ाрдЬिрдоी рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै рдпा рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдХुрдЫ рдФрд░ рднी рд╣ै?

рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХों рдХी рдЪिंрддा

рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдиे рдЦाрд╕рдХрд░ рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рдмीрдЪ рдЪिंрддा рдмрдв़ा рджी рд╣ै। рдПрдХ рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╡ोрдЯрд░ рд▓िрд╕्рдЯ рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдХिрдП рдЧрдП рдХि рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рд╡рд░्рдЧों рдХो рдорддрджाрди рд╕े рд░ोрдХा рдЬा рд╕рдХे।

рдЕрдЧрд░ рдпрд╣ рд╕рдЪ рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдмेрд╣рдж рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╕ंрдХेрдд рд╣ै। рдХ्рдпोंрдХि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЕрд╕рд▓ी рддाрдХрдд рдЙрд╕рдХी рд╕рдоाрд╡ेрд╢िрддा рдоें рд╣ोрддी рд╣ै, рди рдХि рдмрд╣िрд╖्рдХाрд░ рдоें।

рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХी рднूрдоिрдХा

рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдХो рдоीрдбिрдпा рдоें рд╡्рдпाрдкрдХ рдХрд╡рд░ेрдЬ рдоिрд▓ा рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╡рд░्рдЧों рдиे рднी рдЗрд╕ рдкрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджी। рдХोрд▓рдХाрддा рдорд╣ाрдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рд╕ंрдЪाрд░ рдиिрджेрд╢рдХ рдлैрд░ेрд▓ рд╢ाрд╣ рдиे рдЗрд╕े рди рдХेрд╡рд▓ рдзрд░्рдордмрд╣рдиों рдХे рд▓िрдП, рдмрд▓्рдХि рдкूрд░े рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╣рдд рдмрддाрдпा।

рдпрд╣ рджिрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдЬрдм рд╕рдоाрдЬ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрддा рд╣ै, рддрдм рдмрджрд▓ाрд╡ рд╕ंрднрд╡ рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рд╕рддрд░्рдХрддा рд╣ी рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд░рдХ्рд╖ा рд╣ै

рдоिрд╢рдирд░ीрдЬ рдСрдл рдЪैрд░िрдЯी рдХी рдЗрди 55 рдирдиों рдХी рдХрд╣ाрдиी рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдШрдЯрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЪेрддाрд╡рдиी рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддी рд╣ै рдХि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ों рд╕े рдирд╣ीं рдЪрд▓рддा, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рд╕े рдЪрд▓рддा рд╣ै।

рдЕрдЧрд░ рдПрдХ рдЫोрдЯा рд╕ा рд╕рдоूрд╣ рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЗрддрдиी рдмрдб़ी рд▓рдб़ाрдИ рд▓рдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд╣рдо рд╕рднी рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рд╣ै рдХि рд╣рдо рднी рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдЬрдЧ рд░рд╣ें।

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╣рдеिрдпाрд░ рд╡ोрдЯ рд╣ै। рдФрд░ рдЬрдм рдЗрд╕ рд╣рдеिрдпाрд░ рдХो рд╣ी рдЫीрдирдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рд╣ो, рддो рдЪुрдк рд░рд╣рдиा рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддी рд╣ै—рдХ्рдпा рд╣рдо рд╕рдЪ рдоें рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬी рд░рд╣े рд╣ैं, рдпा рдлिрд░ рд╣рдоें рдЕрднी рдФрд░ рд╕рддрд░्рдХ рд╣ोрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै?


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...