ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рд╢рдиिрд╡ाрд░, 16 рдордИ 2026

Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी

 рджीрдШा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рд╕ंрдЧрдарди рдФрд░ рдЬрдирддा рдХे рдмीрдЪ рдЕрдкрдиी рдордЬрдмूрдд рдкрдХрдб़ рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं

рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рджीрдШा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рд╣рдоेрд╢ा рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рд╣ा рд╣ै। рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкрдЯрдиा рд╕े рдЬुрдб़ा рдпрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХाрдлी рд╕рдХ्рд░िрдп рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╣ाрд▓ рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рдоें рджीрдШा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рд╡िрдзाрдпрдХ рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХो рдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдирд╣ीं рдоिрд▓рдиे рдХी рдЪрд░्рдЪा рдЬрд░ूрд░ рд░рд╣ी, рд▓ेрдХिрди рдкाрд░्рдЯी рдиेрддृрдд्рд╡ рдиे рдЙрди्рд╣ें рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी рд╣ै। рдпрд╣ рдкрдж рдХेрд╡рд▓ рд╕рдо्рдоाрди рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдмрд▓्рдХि рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХी рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд░рдгрдиीрддि рдХो рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдЗрд╕рдХी рдмрдб़ी рднूрдоिрдХा рд╣ोрддी рд╣ै।


рджीрдШा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рд╕ंрдЧрдарди рдФрд░ рдЬрдирддा рдХे рдмीрдЪ рдЕрдкрдиी рдордЬрдмूрдд рдкрдХрдб़ рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рд╡े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рдб़рдХ, рдЬрд▓рдиिрдХाрд╕ी, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджों рдкрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣े рд╣ैं। рдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдХी рдЙрдо्рдоीрдж рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдорд░्рдердХों рдХो рднрд▓े рдХुрдЫ рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП рдиिрд░ाрд╢ा рд╣ुрдИ рд╣ो, рд▓ेрдХिрди рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдХा рдкрдж рдоिрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ рдЗрд╕े рд╕ंрдЧрдарди рдХी рдУрд░ рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рджोрдиों рдоाрди рд░рд╣े рд╣ैं।

рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдмрдирдиा рдХोрдИ рд╕ाрдзाрд░рдг рджाрдпिрдд्рд╡ рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕ंрд╕рджीрдп рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рдЪेрддрдХ рдХी рднूрдоिрдХा рдмेрд╣рдж рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддी рд╣ै। рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рд╕рджрди рдоें рдкाрд░्рдЯी рдХे рд╡िрдзाрдпрдХों рдХो рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдоें рд░рдЦрдиे, рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрдзेрдпрдХों рдХे рд╕рдордп рдЙрдирдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рддрдеा рдкाрд░्рдЯी рдХी рдиीрддिрдпों рдФрд░ рд░рдгрдиीрддिрдпों рдХो рд╡िрдзाрдпрдХों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдХिрд╕ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдкाрд░्рдЯी рдХा рдХ्рдпा рд░ुрдЦ рд╣ोрдЧा, рдХिрд╕ рд╡िрдзेрдпрдХ рдкрд░ рд╕рдорд░्рдерди рдпा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиा рд╣ै, рдЗрди рд╕рднी рдмाрддों рдХा рд╕рдорди्рд╡рдп рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рджाрдпिрдд्рд╡ рдпрд╣ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╕рджрди рдХी рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рд╕ुрдЪाрд░ु рд░ूрдк рд╕े рдЪрд▓े рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЕрд╕рд╣рдЬ рд╕्рдеिрддि рдХा рд╕ाрдордиा рди рдХрд░рдиा рдкрдб़े। рдпрджि рдХिрд╕ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिрд▓ рдпा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдордд рдХे рджौрд░ाрди рд╡िрдзाрдпрдХ рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣рддे рд╣ैं, рддो рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╕्рдеिрддि рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рд╡िрдзाрдпрдХों рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдмрдиाрдП рд░рдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдкाрд░्рдЯी рд▓ाрдЗрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдорддрджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рджेрд╢िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпрд╣ рдкрдж рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдФрд░ рд╕ंрд╕рджीрдп рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ी рдХे рдмाрдж рдЕрдд्рдпंрдд рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХो рдпрд╣ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдоिрд▓рдиा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕ंрдХेрдд рднी рдоाрдиा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдкाрд░्рдЯी рдиेрддृрдд्рд╡ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рдФрд░ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓े рдиेрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддा рд╣ै। рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╡िрдзाрдпрдХों рдХे рдмीрдЪ рдмेрд╣рддрд░ рддाрд▓рдоेрд▓ рдмрдиाрдиा рдЖрд╕ाрди рдХाрд░्рдп рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХे рддीрдЦे рд╕рд╡ाрд▓ों рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЖрд░ोрдк-рдк्рд░рдд्рдпाрд░ोрдк рдХे рдмीрдЪ рд╕рджрди рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд░рдЦрдиा рднी рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдЕрдиुрднрд╡, рд╕ंрдпрдо рдФрд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдХौрд╢рд▓ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।

рджीрдШा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓ोрдЧों рдоें рднी рдЗрд╕ рдиिрдпुрдХ्рддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рджेрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╕рдорд░्рдердХों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдоंрдд्рд░ी рдкрдж рднрд▓े рдирд╣ीं рдоिрд▓ा рд╣ो, рд▓ेрдХिрди рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХी рднूрдоिрдХा рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ंрдЧрдарди рджोрдиों рдоें рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рд╣ोрдЧी। рдЗрд╕рд╕े рджीрдШा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рд╣ोрдЧी।

рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХो рдирдИ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдоिрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ें рдмрдзाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ों рдХा рддांрддा рд▓рдЧा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рднाрдЬрдкा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрдЧрдардиों рд╕े рдЬुрдб़े рдХрдИ рдиेрддाрдУं рдПрд╡ं рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджी рд╣ैं। рдмрдзाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ों рдоें рд╕ंрдЬрдп рд░ाрдп, рдЕрд░рд╡िंрдж рдХुрдоाрд░ рд╡рд░्рдоा, рд░ाрдЬрди рдХ्рд▓ेрдоेंрдЯ рд╕ाрд╣, рдзрд░्рдоेंрдж्рд░ рдпाрджрд╡ рд╕рд╣िрдд рдЕрдиेрдХ рдиेрддाрдУं рдФрд░ рд╕рдорд░्рдердХों рдХे рдиाрдо рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ैं। рд╕рднी рдиे рдЖрд╢ा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी рд╣ै рдХि рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╕ंрдЧрдарди рдФрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рджोрдиों рдоें рдмेрд╣рддрд░ рдХाрд░्рдп рд╣ोंрдЧे।

рд╕рдорд░्рдердХों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рд╣рдоेрд╢ा рдЬрдирддा рдХे рдмीрдЪ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдиेрддा рд░рд╣े рд╣ैं। рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡े рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрдЧрдарди рдиे рдЗрддрдиी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी рд╣ै। рд▓ोрдЧों рдХो рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рд╡े рдЕрдкрдиी рдирдИ рднूрдоिрдХा рдоें рднी рдкूрд░ी рдиिрд╖्рдаा рдФрд░ рдИрдоाрдирджाрд░ी рдХे рд╕ाрде рдХाрд░्рдп рдХрд░ेंрдЧे।

рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдХेрд╡рд▓ рдоंрдд्рд░ी рдкрдж рд╣ी рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдХрдИ рдмाрд░ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдФрд░ рд╕ंрд╕рджीрдп рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпां рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं। рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХो рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдкाрд░्рдЯी рдХे рдмीрдЪ рд╕ेрддु рдХी рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдиी рд╣ोрдЧी। рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдЕंрджрд░ рдкाрд░्рдЯी рдХी рдПрдХрдЬुрдЯрддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдиीрддिрдпों рдХो рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиा рдЙрдирдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ोрдЧी।

рджीрдШा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЧрд░्рд╡ рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдХि рдЙрдирдХे рд╡िрдзाрдпрдХ рдХो рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджाрдпिрдд्рд╡ рдоिрд▓ा рд╣ै। рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдЙрдирдХी рдХाрд░्рдпрд╢ैрд▓ी рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рднी рд╣ोрдЧी। рдпрджि рд╡े рдЗрд╕ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХो рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдиिрднाрддे рд╣ैं, рддो рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЙрдирдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднूрдоिрдХा рдФрд░ рднी рдмрдб़ी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рд╕рдорд░्рдердХों рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рд╡ाрд╕िрдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рдЙрди्рд╣ें рд▓рдЧाрддाрд░ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं। рд▓ोрдЧों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ें рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдкाрд░्рдЯी рдХो рдордЬрдмूрддी рджेंрдЧे рддрдеा рдЬрдирддा рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдУं рдкрд░ рдЦрд░े рдЙрддрд░ेंрдЧे।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे

                 рдоंрдд्рд░ी рдиे рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдоुрд▓ाрдХाрдд рдХрд░ рдЙрдирдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд▓ी рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдП

рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдорд╣ाрджрд▓िрдд рдЖрдпोрдЧ рдХे рдкूрд░्рд╡ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдПрд╡ं рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдмाрд▓ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЖрдпोрдЧ рдХे рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╕рджрд╕्рдп рдбॉ. рд╣ुрд▓ेрд╢ рдоांрдЭी рдЖрдЬ рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджुрдиिрдпा рдоें рдПрдХ рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд╣рдЪाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиा рдкूрд░ा рдЬीрд╡рди рджрд▓िрдд, рдорд╣ाрджрд▓िрдд рдФрд░ рд╡ंрдЪिрдд рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░ рджिрдпा। рд╡े рдЬрдирддा рджрд▓ рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб (рдЬрджрдпू) рдХे рдПрдХ рд╕рдорд░्рдкिрдд рдФрд░ рдЬрдоीрдиी рдиेрддा рд╣ैं। рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдХे рд▓ंрдмे рдЕрдиुрднрд╡ рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЧрд░ीрдм, рд╢ोрд╖िрдд рдФрд░ рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╡рд░्рдЧों рдХे рдмीрдЪ рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд╣рдЪाрди рджिрд▓ाрдИ рд╣ै।

рдбॉ. рд╣ुрд▓ेрд╢ рдоांрдЭी рдХा рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рд╕ाрджрдЧी, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣рдоेрд╢ा рдпрд╣ рдХрд╣ा рдХि рд╡े рд╕्рд╡рдпं рдХो рдХिрд╕ी рдмрдб़े рдкрдж рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬрджрдпू рдХा рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рдоाрдирддे рд╣ैं। рдпрд╣ी рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рдЙрди्рд╣ें рдЕрди्рдп рдиेрддाрдУं рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдмрдиाрддी рд╣ै। рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХी рднाрд╡рдиा рдФрд░ рдЧрд░ीрдмों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै।

рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдорд╣ाрджрд▓िрдд рдЖрдпोрдЧ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдкрдж рдкрд░ рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдорд╣ाрджрд▓िрдд рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд╣рд▓ рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдЖрд╡ाрд╕, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдо्рдоाрди рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрдИ। рдорд╣ाрджрд▓िрдд рд╕рдоाрдЬ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕े рдЬोрдб़рдиे, рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рд▓ाрдн рджिрд▓ाрдиे рддрдеा рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХो рдЧрддि рдк्рд░рджाрди рдХी। рдЙрдирдХे рдк्рд░рдпाрд╕ों рд╕े рдЕрдиेрдХ рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ों рддрдХ рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рд▓ाрдн рдкрд╣ुंрдЪा।

рдбॉ. рдоांрдЭी рд╣рдоेрд╢ा рдпрд╣ рдоाрдирддे рд░рд╣े рдХि рдХिрд╕ी рднी рд╕рдоाрдЬ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рддрднी рд╕ंрднрд╡ рд╣ै, рдЬрдм рдЕंрддिрдо рдкंрдХ्рддि рдоें рдЦрдб़े рд╡्рдпрдХ्рддि рддрдХ рди्рдпाрдп рдФрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд╣ुंрдЪे। рдЗрд╕ी рд╕ोрдЪ рдХे рдХाрд░рдг рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдорд╣ाрджрд▓िрдд рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдмीрдЪ рдЬाрдХрд░ рдЙрдирдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рдирдЬрджीрдХ рд╕े рд╕рдордЭा рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рддрдХ рдЙрдирдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХा рдХाрдо рдХिрдпा। рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ рдЙрдирдХी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдЙрдирдХा рд╕рд╣рдЬ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдФрд░ рдЬрдирд╕рд░ोрдХाрд░ों рд╕े рдЬुрдб़ाрд╡ рд░рд╣ा рд╣ै।


рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рд╡े рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдмाрд▓ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдЖрдпोрдЧ рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдЕрдкрдиी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдиिрднा рд░рд╣े рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा, рдмाрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा, рдмाрд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рддрдеा рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдЙрдирдХी рдЧंрднीрд░ рд╕ोрдЪ рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै। рд╡े рдоाрдирддे рд╣ैं рдХि рдмрдЪ्рдЪों рдХा рднрд╡िрд╖्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиा рд╣ी рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХो рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рд╣ै।

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдПрдХ рд╕рдб़рдХ рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें рдЙрдирдХा рдмाрдпां рдкैрд░ рдл्рд░ैрдХ्рдЪрд░ рд╣ो рдЧрдпा, рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ें рдкрдЯрдиा рд╕्рдеिрдд Indira Gandhi Institute of Medical Sciences рдоें рднрд░्рддी рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рдЦрдмрд░ рд╕े рдЙрдирдХे рд╕рдорд░्рдердХों, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдФрд░ рдЬрджрдпू рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдоें рдЪिंрддा рдХी рд▓рд╣рд░ рджौрдб़ рдЧрдИ। рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓ोрдЧों рдиे рдЙрдирдХे рд╢ीрдШ्рд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд▓ाрдн рдХी рдХाрдордиा рдХी।

рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рдиे рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुंрдЪрдХрд░ рдбॉ. рд╣ुрд▓ेрд╢ рдоांрдЭी рдХा рдХुрд╢рд▓рдХ्рд╖ेрдо рдЬाрдиा। рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ рдХुрдоाрд░ рд░рд╡ि рдЬी рдПрд╡ं рд╣рд░िрдж्рд╡ाрд░ рд╕рд░ рдЬी рднी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे। рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдХा рдпрд╣ рдоाрдирд╡ीрдп рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрдиा। рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рдЧрдпा рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдкрдиे рд╡рд░िрд╖्рда рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкिрдд рдиेрддाрдУं рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ै।


рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдоुрд▓ाрдХाрдд рдХे рджौрд░ाрди рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рдиे рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рд╕े рдЙрдирдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд▓ी рддрдеा рдмेрд╣рддрд░ рдЗрд▓ाрдЬ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा। рдбॉ. рд╣ुрд▓ेрд╢ рдоांрдЭी рдиे рднी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुंрдЪрдХрд░ рдЙрдирдХा рд╣ाрд▓рдЪाрд▓ рдЬाрдирдиे рд╡ाрд▓े рд╕рднी рд▓ोрдЧों рдХे рдк्рд░рддि рдЧрд╣рд░ा рдЖрднाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░, рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों, рд╕рдорд░्рдердХों рдФрд░ рд╢ुрднрдЪिंрддрдХों рдХो рдзрди्рдпрд╡ाрдж рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рд▓ोрдЧों рдХा рд╕्рдиेрд╣ рдФрд░ рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рд╣ी рдЙрдирдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рддाрдХрдд рд╣ै।

рдбॉ. рдоांрдЭी рдиे рднाрд╡ुрдХ рд╣ोрдХрд░ рдХрд╣ा рдХि рд╡े рдЬीрд╡рдирднрд░ рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдкाрд░्рдЯी рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд░рд╣ेंрдЧे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬрджрдпू рдиेрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░рддि рднी рдХृрддрдЬ्рдЮрддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी Nitish Kumar рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рджिрд╢ा рдоें рд▓рдЧाрддाрд░ рдХाрдо рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рд▓ाрдн рд╕рдоाрдЬ рдХे рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЬрджрдпू рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдиे рднी рдбॉ. рд╣ुрд▓ेрд╢ рдоांрдЭी рдХे рд╢ीрдШ्рд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рд╣ोрдиे рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрдирдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рдпाрдж рдХिрдпा। рдкाрд░्рдЯी рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣рдоेрд╢ा рдЧрд░ीрдмों рдФрд░ рджрд▓िрддों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдмुрд▓ंрдж рдХी рддрдеा рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд╣рдо рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ। рдЙрдирдХी рд╕ाрджрдЧी рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖рд╢ीрд▓ рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдЖрдЬ рднी рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рд╕्рд░ोрдд рд╣ै।

рдбॉ. рд╣ुрд▓ेрд╢ рдоांрдЭी рдХा рдЬीрд╡рди рдпрд╣ рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдХेрд╡рд▓ рдкрдж рдпा рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕рдмрд╕े рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧों рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджिрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░ंрддрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рд╡े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдиेрддा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░ेрд░рдгाрд╕्рд░ोрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦे рдЬाрддे рд╣ैं।

рдЙрдирдХे рд╕рдорд░्рдердХ рдФрд░ рд╢ुрднрдЪिंрддрдХ рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕े рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рд╡े рд╢ीрдШ्рд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рд╣ोрдХрд░ рдлिрд░ рд╕े рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдЬрдирдХрд▓्рдпाрдг рдХे рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ों। рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджुрдиिрдпा рдоें рдбॉ. рд╣ुрд▓ेрд╢ рдоांрдЭी рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╣рдоेрд╢ा рд╕рдо्рдоाрди рдХे рд╕ाрде рдпाрдж рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। “рдЬрдп рдЬрджрдпू рдЬिंрджाрдмाрдж” рдХे рдиाрд░ों рдХे рдмीрдЪ рдЙрдирдХे рдк्рд░рддि рд▓ोрдЧों рдХा рд╕्рдиेрд╣ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдЬрдирддा рдХे рдмीрдЪ рдЙрдирдХी рдордЬрдмूрдд рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा рдЖрдЬ рднी рдХाрдпрдо рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд

 рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд

 рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪौрдзрд░ी рдиे рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рд╕ुрдЪाрд░ू рд╕ंрдЪाрд▓рди рдФрд░ рд╕рджрди рдоें рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рдЪेрддрдХों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХी рд╣ै। рдкрдд्рд░ांрдХ 4610116 рджिрдиांрдХ 15-05-2026 рдХे рддрд╣рдд рдЬाрд░ी рдЗрд╕ рдЕрдзिрд╕ूрдЪрдиा рдоें рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХो рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдиिрдпुрдХ्рддि рд╡िрд╡рд░рдг:рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ

рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा (181-рджीрдШा)рдЙрдк рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ

рд╢्рд░ी рдоंрдЬीрдд рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣ (100-рдмैрдЯрд░ी)рдЕрди्рдп рд╕рдЪेрддрдХ  рд╢्рд░ीрдорддी рдЧाрдпрдд्рд░ी рджेрд╡ी (25-рдмैрд░िрдпा)  

рд╢्рд░ी рд░ाрдЬू рддिрд╡ाрд░ी (14-рдоोрддिрд╣ाрд░ी)  

рд╢्рд░ी рд░ाрдо рд╡िрд▓ाрд╕ рдХाрдордд (42-рдкिрдкрд░ा)  

рд╢्рд░ी рд╕ुрднाрд╖ рд╢ेрдЦрд░ (31-рд╣рд░рд▓ाрдЦी)  

рд╢्рд░ी рд░ाрдоा рд░рдгрдЬीрдд (18-рдордзुрдмрди)  

рд╢्рд░ी рд▓рд▓िрдд рдиाрд░ाрдпрдг рдоंрдбрд▓ (157-рдоुрд▓ाрдиिрдпा)  

рд╢्рд░ी рдХृрд╖्рдг рдХुрдоाрд░ рдЭा (59-рдмрдирдоंрдЭी)  

рд╢्рд░ी рдЕрд░ुрдг рдоांрдЭी (189-рдорд╕ौрдв़ी)  

рд╢्рд░ी рд░рдоेрд╢ рдХुрдоाрд░ (184-рдкрдЯрдиा рд╕ाрд╣िрдм)

рдпрд╣ рдиिрдпुрдХ्рддि рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рд╕рдд्рддाрдкрдХ्рд╖ (рдПрдирдбीрдП) рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдордЬрдмूрдд рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдвांрдЪा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЕрдзिрд╕ूрдЪрдиा рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдЗрдирдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рд╕рджрди рдХे рдХाрд░्рдпों рдХो рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиे, рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕рдорди्рд╡рдп рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдкाрд░्рдЯी рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдХी рднूрдоिрдХाрдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХो рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдмрдиाрдП рдЬाрдиे рдХे рд╕ाрде рдЕрдм рдЙрдирдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕рджрди рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдиीрддिрдпों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рдмрдЪाрд╡ рдХрд░рдиा, рдордд рд╡िрднाрдЬрди рдХे рджौрд░ाрди рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдиिрд░्рджेрд╢िрдд рдХрд░рдиा, рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрддि рдкрд░ рдирдЬрд░ рд░рдЦрдиा рдФрд░ рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХी рдХिрд╕ी рднी рд░рдгрдиीрддि рдХा рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा। 

рджीрдШा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкृрд╖्рдарднूрдоि рд╕े рдЬुрдб़े рдиेрддा рд╣ैं рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।рдЙрдк рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рд╢्рд░ी рдоंрдЬीрдд рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣ рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдХी рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рдЙрдирдХी рднूрдоिрдХा рд╕ंрднाрд▓ेंрдЧे। рд╢ेрд╖ рдиौ рд╕рджрд╕्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рдЪेрддрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрдо рдХрд░ेंрдЧे рдФрд░ рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╡िрдзाрдпрдХों рдХे рд╕ाрде рд╕рдорди्рд╡рдп рдмрдиाрдП рд░рдЦेंрдЧे।рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдХाрдлी рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ै। рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рджрд▓ों (рдорд╣ाрдЧрдардмंрдзрди) рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕рджрди рдоें рд╣ंрдЧाрдоा рдФрд░ рдЕрдб़ंрдЧेрдмाрдЬी рдХी рд╢िрдХाрдпрддें рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рдордЬрдмूрдд рд╕рдЪेрддрдХ рджрд▓ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рд░рдгрдиीрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рд╣ै। рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪौрдзрд░ी рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдХो рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдирдИ рдКंрдЪाрдЗрдпों рдкрд░ рд▓े рдЬाрдиे рдХा рджाрд╡ा рдХрд░рддी рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╕рдб़рдХ, рдмिрдЬрд▓ी рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдЬैрд╕ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рджрди рдоें рд╕्рдеिрд░рддा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।рдпे рдиिрдпुрдХ्рддिрдпां рдПрдирдбीрдП рдХे рдЕंрджрд░ूрдиी


рд╕ंрдЧрдарди рдХो рднी рдордЬрдмूрддी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ैं। рд╡िрднिрди्рди рдЬाрддीрдп рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдЗрди рдиाрдоों рдХा рдЪрдпрди рдХिрдпा рдЧрдпा рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдкрдЯрдиा рд╕ाрд╣िрдм, рджीрдШा, рдмैрд░िрдпा, рдоोрддिрд╣ाрд░ी рдЬैрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рдЬुрдб़े рд╡िрдзाрдпрдХों рдХो рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рджी рдЧрдИ рд╣ै।рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдПं рдФрд░ рдЪुрдиौрддिрдпांрдирдИ рдиिрдпुрдХ्рдд рд╕рдЪेрддрдХों рд╕े рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рд╡े:рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рдиिрдпрдоिрдд рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ें

рдорддрджाрди рдХे рд╕рдордп рдкाрд░्рдЯी рд▓ाрдЗрди рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рд╡ाрдПं

рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдоुрдж्рджों рдХो рд╕рджрди рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪाрдПं

рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪौрдзрд░ी рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдПрдЬेंрдбे рдХो рдордЬрдмूрддी рджें

рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд░ाрдЬрдиीрддि рд╣рдоेрд╢ा рд╕े рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЬाрддि, рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдоुрдж्рджे рдПрдХ рд╕ाрде рдЪрд▓рддे рд╣ैं। рдЗрди рд╕рдЪेрддрдХों рдХो рдЗрди рдЬрдЯिрд▓рддाрдУं рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрддे рд╣ुрдП рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪौрдзрд░ी рдХा рдиेрддृрдд्рд╡рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪौрдзрд░ी рд▓рдЧाрддाрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдФрд░ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдордЬрдмूрддी рдкрд░ рдЬोрд░ рджे рд░рд╣े рд╣ैं। рд╣ाрд▓ рдХे рдорд╣ीрдиों рдоें рдХрдИ рд╡िрднाрдЧों рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рдирдИ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрдзिрд╕ूрдЪрдиा рдХो рдЙрд╕ी рдХ्рд░рдо рдоें рджेрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдЖрдЧाрдоी рд╕рдд्рд░ рдоें рдЗрди рд╕рдЪेрддрдХों рдХी рднूрдоिрдХा рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЦाрд╕рдХрд░ рдмрдЬрдЯ рд╕рдд्рд░ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрдзेрдпрдХों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХे рджौрд░ाрди।рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдУं рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХो рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдмрдиाрдиे, рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд░ोрдЬрдЧाрд░ рджेрдиे, рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг, рдХृрд╖ि рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪे рдХे рд╡िрдХाрд╕ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। 

рд╕рдЪेрддрдХ рдЗрди рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рд╕рджрди рдоें рдк्рд░рднाрд╡ी рдмрд╣рд╕ рдФрд░ рдкाрд╕ рдХрд░ाрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕िрдж्рдз рд╣ोंрдЧे।рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖15 рдордИ 2026 рдХी рдпрд╣ рдЕрдзिрд╕ूрдЪрдиा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рдмрдиाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдаोрд╕ рдХрджрдо рд╣ै। рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдЧрдаिрдд рдпрд╣ 11 рд╕рджрд╕्рдпीрдп рд╕рдЪेрддрдХ рджрд▓ рд╕рджрди рдХी рдЧрд░िрдоा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдФрд░ рдЬрдирддा рдХे рдоुрдж्рджों рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджेрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░ेрдЧा।рдЬрдирддा рдЕрдм рдЗрди рдирдП рдиिрдпुрдХ्рдд рд╕рдЪेрддрдХों рд╕े рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рд░рдЦрддी рд╣ै рдХि рд╡े рди рдХेрд╡рд▓ рдкाрд░्рдЯी рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдмрдиाрдП рд░рдЦें рдмрд▓्рдХि рдЖрдо рдЖрджрдоी рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рднी рд╕рд░рдХाрд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪाрдПं। рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдоें рдпрд╣ рдиिрдпुрдХ्рддि рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд╣рд▓ рд╕ाрдмिрдд рд╣ो, рдпрд╣ी рдХाрдордиा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рд╡рдЯ рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рд╡्рд░рдд рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░, рдк्рд░ेрдо, рдиिрд╖्рдаा рдФрд░ рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдХी рдордЬрдмूрддी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рднी

рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡рдЯ рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рд╡्рд░рдд рдХो рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рдкूрд░े рд╢्рд░рдж्рдзा, рднрдХ्рддि рдФрд░ рд╡िрдзि-рд╡िрдзाрди рдХे рд╕ाрде рдордиाрдпा। рд╢рд╣рд░ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЧांрд╡ों рддрдХ рд╡рдЯ рд╡ृрдХ्рд╖ों рдХे рдиीрдЪे рд╕ुрдмрд╣ рд╕े рд╣ी рдкूрдЬा-рдЕрд░्рдЪрдиा рдХा рд╕िрд▓рд╕िрд▓ा рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдпा рдеा। рд╕ुрд╣ाрдЧिрди рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рдкрддि рдХी рд▓ंрдмी рдЖрдпु, рд╕ुрдЦ-рд╕рдоृрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрдЦंрдб рд╕ौрднाрдЧ्рдп рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╡्рд░рдд рд░рдЦा рддрдеा рд╡рдЯ рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рдоाрддा рдХी рдЖрд░ाрдзрдиा рдХी। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдоंрджिрд░ों рдФрд░ рд╡рдЯ рд╡ृрдХ्рд╖ों рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рднाрд░ी рднीрдб़ рдЙрдордб़ी рд░рд╣ी। рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рднрдХ्рддिрдордп рдмрдиा рд╣ुрдЖ рдеा।

рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рд╣ोрддे рд╣ी рдорд╣िрд▓ाрдПं рдирдП рд╡рд╕्рдд्рд░ рдФрд░ рд╕ोрд▓рд╣ рд╢्рд░ृंрдЧाрд░ рдзाрд░рдг рдХрд░ рдкूрдЬा рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рд╕ाрде рд╡рдЯ рд╡ृрдХ्рд╖ рдХे рдиीрдЪे рдкрд╣ुंрдЪрдиे рд▓рдЧी рдеीं। рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдкूрдЬा рдХी рдеाрд▓िрдпां рдеीं, рдЬिрдирдоें рд╣рд▓рд╡ा-рдкूрдб़ी, рдЧुрдб़, рднीрдЧा рд╣ुрдЖ рдЪрдиा, рдЖрдЯे рд╕े рдмрдиी рдоिрдаाрдЗрдпां, рдХुрдордХुрдо, рд░ोрд▓ी, рдЕрдХ्рд╖рдд, рдзूрдк, рдШी рдХा рджीрдкрдХ, рдЬрд▓, рдкाрди рдХे рдкрдд्рддे рддрдеा рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдлрд▓ рд╢ाрдоिрд▓ рдеे। рд╡्рд░рддी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡рдЯ рд╡ृрдХ्рд╖ рдХी рдЬрдб़ рдоें рдЬрд▓ рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░ рдкूрдЬा-рдЕрд░्рдЪрдиा рдХी। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╡ृрдХ्рд╖ рдХे рддрдиे рдкрд░ рдХрдЪ्рдЪे рд╕ूрдд рдпा рдзाрдЧे рдХो рд▓рдкेрдЯрддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдХी рдкрд░िрдХ्рд░рдоा рдХी рдЧрдИ।

рдХрдИ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рд╕ाрдд рдмाрд░, рдХुрдЫ рдиे 21 рдмाрд░ рддो рдХрдИ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдиे 51 рдФрд░ 108 рдмाрд░ рддрдХ рд╡рдЯ рд╡ृрдХ्рд╖ рдХी рдкрд░िрдХ्рд░рдоा рдХрд░ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ी рдФрд░ рдкрддि рдХी рджीрд░्рдШाрдпु рдХी рдХाрдордиा рдХी। рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рдЖрд╕्рдеा рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ी рдеी। рдкूрдЬा рдХे рджौрд░ाрди рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рд╡рдЯ рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рдоाрддा рдХे рдЧीрдд рднी рдЧाрдП, рдЬिрд╕рд╕े рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдФрд░ рднी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╣ो рдЙрдаा।

рдкूрдЬा рд╕्рдерд▓ों рдкрд░ рдкुрд░ोрд╣िрддों рдж्рд╡ाрд░ा рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╡рдЯ рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рд╡्рд░рдд рдХी рдХрдеा рд╕ुрдиाрдИ рдЧрдИ। рдХрдеा рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдХि рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдкрддिрд╡्рд░рддा рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рдиे рдЕрдкрдиे рддрдк, рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдФрд░ рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рдпрдорд░ाрдЬ рд╕े рдЕрдкрдиे рдкрддि рд╕рдд्рдпрд╡ाрди рдХे рдк्рд░ाрдг рд╡ाрдкрд╕ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдП рдеे। рдпрд╣ рдХрдеा рднाрд░рддीрдп рдиाрд░ी рдХे рджृрдв़ рд╕ंрдХрд▓्рдк, рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рдкрддि рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै। рдХрдеा рд╕ुрдирдиे рдХे рдмाрдж рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рдФрд░ рд╕рдд्рдпрд╡ाрди рдХी рдкूрдЬा рдХрд░ рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рдоांрдЧा।

рд╡рдЯ рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рд╡्рд░рдд рдХा рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рднी рдЕрдд्рдпंрдд рд╡िрд╢ेрд╖ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╣िंрджू рдоाрди्рдпрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡рдЯ рд╡ृрдХ्рд╖ рдХो рдд्рд░िрджेрд╡ рдм्рд░рд╣्рдоा, рд╡िрд╖्рдгु рдФрд░ рдорд╣ेрд╢ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдЬрдб़ рдоें рдм्рд░рд╣्рдоा, рддрдиे рдоें рд╡िрд╖्рдгु рдФрд░ рд╢ाрдЦाрдУं рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рдХा рд╡ाрд╕ рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рд╡рдЯ рд╡ृрдХ्рд╖ рдХी рдкूрдЬा рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рд╕ुрдЦ, рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдоृрдж्рдзि рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдпрд╣ рд╡्рд░рдд рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣िрдд рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╢рд╣рд░ों рдХे рдкाрд░्рдХों, рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ों рдФрд░ рдЧांрд╡ों рдХे рдкुрд░ाрдиे рдмрд░рдЧрдж рдХे рдкेрдб़ों рдХे рдиीрдЪे рд╕ुрдмрд╣ рд╕े рд╣ी рдоेрд▓े рдЬैрд╕ा рджृрд╢्рдп рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ा рдеा। рдХрд╣ीं рдорд╣िрд▓ाрдПं рд╕рдоूрд╣ рдмрдиाрдХрд░ рдкूрдЬा рдХрд░ рд░рд╣ी рдеीं рддो рдХрд╣ीं рдХрдеा рд╢्рд░рд╡рдг рдоें рд▓ीрди рдеीं। рдкूрдЬा рд╕्рдерд▓ों рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╢्рд░ृंрдЧाрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी, рдлрд▓ рдФрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХी рджुрдХाрдиों рдкрд░ рднी рдЕрдЪ्рдЫी рдЦाрд╕ी рднीрдб़ рд░рд╣ी। рдмрдЪ्рдЪों рдоें рднी рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рджेрдЦा рдЧрдпा। рдорд╣िрд▓ाрдПं рдЬрд╣ां рдкूрдЬा-рдкाрда рдоें рд╡्рдпрд╕्рдд рдеीं, рд╡рд╣ीं рдЙрдирдХे рд╕ाрде рдЖрдП рдмрдЪ्рдЪे рдЦेрд▓рдХूрдж рдФрд░ рдЙрдЫрд▓рдХूрдж рдоें рдордЧ्рди рджिрдЦाрдИ рджिрдП।

рдЧांрд╡ों рдоें рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд▓ोрдХрдЧीрддों рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдкूрдЬा рдХे рд╕ाрде рдордиाрдпा рдЧрдпा। рдХрдИ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХो рд╕िंрджूрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рдЕрдЦंрдб рд╕ौрднाрдЧ्рдп рдХी рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджीं। рдкूрдЬा рдХे рдмाрдж рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рд▓िрдпा рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рд╕ुрдЦ-рд╕рдоृрдж्рдзि рдХी рдХाрдордиा рдХी।

рджिрдирднрд░ рдиिрд░्рдЬрд▓ा рдпा рдлрд▓ाрд╣ाрд░ рд╡्рд░рдд рд░рдЦрдиे рдХे рдмाрдж рдорд╣िрд▓ाрдУं рдиे рд╢ाрдо рдЕрдерд╡ा рддीрд╕рд░े рдкрд╣рд░ рдкूрдЬा рд╕ंрдкрди्рди рдХрд░ рдоीрдаा рднोрдЬрди рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा। рдХрдИ рдШрд░ों рдоें рдЦाрд╕ рддौрд░ рдкрд░ рдЦीрд░, рдкूрдб़ी, рдкुрдЖ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡्рдпंрдЬрди рдмрдиाрдП рдЧрдП। рд╡्рд░рдд рдкूрд░्рдг рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рд╕ंрддोрд╖ рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा рдХी рдЪрдордХ рд╕ाрдл рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ी рдеी।

рд╡рдЯ рд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рд╡्рд░рдд рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░, рдк्рд░ेрдо, рдиिрд╖्рдаा рдФрд░ рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдХी рдордЬрдмूрддी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рднी рд╣ै। рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдордп рдоें рднी рдЗрд╕ рдкрд░्рд╡ рдХे рдк्рд░рддि рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдЖрд╕्рдеा рдФрд░ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдмрджрд▓рддे рджौрд░ рдоें рднी рдорд╣िрд▓ाрдПं рдкूрд░े рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рдиिрднा рд░рд╣ी рд╣ैं, рдЬो рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдпрддा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рд╕ंрднрд╡

 16 рдордИ : рдЗрддिрд╣ाрд╕, рдк्рд░ेрд░рдгा рдФрд░ рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХा рджिрд╡рд╕

16 рдордИ рдХा рджिрди рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧों рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕े рд╕ीрдЦ рд▓ेрдиे, рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдирдП рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै। рдХिрд╕ी рднी рджिрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХी рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рд╕े рдЬुрдб़ी рдШрдЯрдиाрдПँ, рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпाँ рдФрд░ рд╕ंрджेрд╢ рдЙрд╕े рдпाрджрдЧाрд░ рдмрдиाрддे рд╣ैं। 16 рдордИ рднी рдРрд╕ा рд╣ी рдПрдХ рджिрди рд╣ै, рдЬो рд░ाрдЬрдиीрддि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╕рдоाрдЬ, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдЕрдиेрдХ рдЖрдпाрдоों рдХो рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рд╕рдоेрдЯे рд╣ुрдП рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди

рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 16 рдордИ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрди рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 2014 рдоें рдЗрд╕ी рджिрди рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ों рдХे рдкрд░िрдгाрдо рдШोрд╖िрдд рд╣ुрдП рдеे, рдЬिрд╕рдиे рджेрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓ рджी। рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдиे рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдирдпा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрдз्рдпाрдп рд╢ुрд░ू рдХिрдпा। рдпрд╣ рдЪुрдиाрд╡ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд╢рдХ्рддि, рдЬрдирддा рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЧрдпा। рдХрд░ोрдб़ों рдорддрджाрддाрдУं рдиे рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдХрд░ рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХिрдпा рдХि рднाрд░рдд рдХा рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдХेрд╡рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддे, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЬрдирддा рдХी рднाрд╡рдиाрдУं, рдЙрдо्рдоीрджों рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рдк्рд░рддिрдмिंрдм рднी рд╣ोрддे рд╣ैं। 16 рдордИ рд╣рдоें рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирддा рд╣ी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╢рдХ्рддि рд╣ै рдФрд░ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХा рдордд рджेрд╢ рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕िрдХ्рдХिрдо рд░ाрдЬ्рдп рджिрд╡рд╕

16 рдордИ рдХो рднाрд░рдд рдХे рд╕ुंрджрд░ рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд░ाрдЬ्рдп рд╕िрдХ्рдХिрдо рдХा рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕ рднी рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 1975 рдоें рд╕िрдХ्рдХिрдо рднाрд░рдд рдХा 22рд╡ाँ рд░ाрдЬ्рдп рдмрдиा рдеा। рд╣िрдоाрд▓рдп рдХी рдЧोрдж рдоें рдмрд╕ा рд╕िрдХ्рдХिрдо рдЕрдкрдиी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ुंрджрд░рддा, рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдоें рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдХी рд╢ांрдд рд╡ाрджिрдпाँ, рдмрд░्рдл рд╕े рдврдХे рдкрд░्рд╡рдд рдФрд░ рдмौрдж्рдз рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд▓ोрдЧों рдХो рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

рд╕िрдХ्рдХिрдо рдиे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднी рдЙрджाрд╣рд░рдг рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдкूрд░्рдг рдЬैрд╡िрдХ рдЦेрддी рд╡ाрд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рдмрдиा। рдпрд╣ाँ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдЙрд░्рд╡рд░рдХों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдмंрдж рдХрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЦेрддी рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рд╕े рдХिрд╕ाрдиों рдХी рдЖрдп рдмрдв़ी рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХो рднी рд▓ाрдн рдоिрд▓ा। 16 рдордИ рдХा рджिрди рд╣рдоें рдк्рд░рдХृрддि рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै।

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा

рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдпрддा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рд╕ंрднрд╡ рд╣ुрдЖ рд╣ै। 16 рдордИ рд╣рдоें рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕ोрдЪ рдФрд░ рдирдИ рдЦोрдЬों рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै। рдЖрдЬ рдХा рдпुрдЧ рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХ्рд░ांрддि рдХा рдпुрдЧ рд╣ै। рдоोрдмाрдЗрд▓, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ, рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдФрд░ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдиे рдЬीрд╡рди рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмрджрд▓ рджिрдпा рд╣ै। рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдиे рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕ंрдЪाрд░ рдФрд░ рдХृрд╖ि рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдж्рднुрдд рдк्рд░рдЧрддि рдХी рд╣ै।                                        

рдЗрд╕ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╣рдо рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдХрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдЕрдкрдиाрдПँрдЧे। рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рдпुрд╡ा рджेрд╢ рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╢рдХ्рддि рд╣ैं। рдпрджि рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдФрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓े рддो рд╡े рджेрд╢ рдХो рдирдИ рдКँрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХा рд╕ंрджेрд╢

16 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рджिрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдоूрд▓्рдпों рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рд╣ै। рджुрдиिрдпा рдоें рдЖрдЬ рднी рдЧрд░ीрдмी, рдЕрд╢िрдХ्рд╖ा, рднेрджрднाрд╡ рдФрд░ рд╣िंрд╕ा рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рдоौрдЬूрдж рд╣ैं। рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░े рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдк्рд░ेрдо, рднाрдИрдЪाрд░ा рддрдеा рд╕рдж्рднाрд╡ рдмрдиाрдП рд░рдЦे।

рдоाрдирд╡рддा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдзрд░्рдо рд╕ेрд╡ा рд╣ै। рдпрджि рд╣рдо рдХिрд╕ी рдЧрд░ीрдм рдХी рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं, рдХिрд╕ी рджुрдЦी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рдоुрд╕्рдХाрди рд▓ाрддे рд╣ैं рдпा рдХिрд╕ी рдмрдЪ्рдЪे рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рджिрд▓ाрдиे рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдпрд╣ी рд╕рдЪ्рдЪी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ेрд╡ा рд╣ै। 16 рдордИ рд╣рдоें рджूрд╕рд░ों рдХे рд▓िрдП рдЬीрдиे рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рдпुрд╡ा рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рдирдП рдЕрд╡рд╕рд░

рднाрд░рдд рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдпुрд╡ा рджेрд╢ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпुрд╡ाрдУं рдХे рдкाрд╕ рдКрд░्рдЬा, рдк्рд░рддिрднा рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╣ोрддी рд╣ै। 16 рдордИ рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рд╡े рдХेрд╡рд▓ рдиौрдХрд░ी рдкाрдиे рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рди рд░рд╣ें, рдмрд▓्рдХि рдЕрдкрдиे рдХौрд╢рд▓ рдФрд░ рдоेрд╣рдирдд рд╕े рдирдП рдЕрд╡рд╕рд░ рдкैрджा рдХрд░ें। рдЖрдЬ рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдФрд░ рд╕्рд╡рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрдиेрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЦुрд▓े рд╣ैं।

рдпुрд╡ा рдпрджि рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рдИрдоाрдирджाрд░ी рдФрд░ рдоेрд╣рдирдд рдХो рдЕрдкрдиाрдПँ рддो рд╡े рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рджेрд╢ рджोрдиों рдХो рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЦेрд▓, рд╢िрдХ्рд╖ा, рддрдХрдиीрдХ, рдХрд▓ा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा—рд╣рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднाрд░рддीрдп рдпुрд╡ाрдУं рдиे рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрднा рдХा рд▓ोрд╣ा рдордирд╡ाрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдЕрдкрдиे рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкिрдд рд░рд╣рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा

рдЖрдЬ рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рдк्рд░рджूрд╖рдг рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рдХрдоी рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдмрдв़рддे рддाрдкрдоाрди, рдШрдЯрддे рдЬंрдЧрд▓ рдФрд░ рджूрд╖िрдд рдирджिрдпाँ рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХे рд▓िрдП рдЧंрднीрд░ рдЦрддрд░ा рдмрди рд░рд╣ी рд╣ैं। 16 рдордИ рд╣рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╣ोрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддा рд╣ै।

рд╣рдоें рдЕрдзिрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкेрдб़ рд▓рдЧाрдиे, рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХрд░рдиे рдФрд░ рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдк्рд░рдХृрддि рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै। рдпрджि рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рд╣ेрдЧा, рддрднी рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдкीрдв़िрдпाँ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рд╣ेंрдЧी।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

16 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд▓ोрдХрддंрдд्рд░, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдоाрдирд╡рддा рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рджिрд╡рд╕ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХो рд╕рдордЭрдиे, рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░рддि рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдиिрднाрдиे рдФрд░ рджेрд╢ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рд╣рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдпрд╣ рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╣рдо рд╢िрдХ्рд╖ा, рдИрдоाрдирджाрд░ी, рдоेрд╣рдирдд рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓ेंрдЧे। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХो рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрдПँрдЧे, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░ेंрдЧे рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдк्рд░ेрдо рддрдеा рднाрдИрдЪाрд░े рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेंрдЧे। рдЬрдм рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХो рд╕рдордЭेрдЧा, рддрднी рднाрд░рдд рдПрдХ рдордЬрдмूрдд, рд╕рдоृрдж्рдз рдФрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдмрди рд╕рдХेрдЧा।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 15 рдордИ 2026

UP: рд╕ीрдПрдирдЖрдИ рдХे рднूрдоाрдлिрдпा рдиे рдоुрд░्рджों рдХो рднी рдирд╣ीं рдЫोрдб़ा

рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рд╕े рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рд╣ैं

рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рд╕े рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рд╣ैं.рдЗрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЦोрдЬी рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХी рдЬाрддी рд╣ै.рдк्рд░ोрдЯेрд╕्рдЯेрдЯ рдоिрд╢рди рдХे рдкाрд╕ рдХाрдлी рдЬрдоीрди рд╣ै.рдЗрди рдЬрдоीрдиों рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд░рдЦрдиे рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ीрдПрдирдЖрдИ рдХे рдкाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ै.рдирддीрдЬा рдЬिрд╕рдХो рд╣ाрде рд▓рдЧрддा рд╣ै рд╡рд╣ рдЬрдоीрди рдмेрдЪрдХрд░ рдоाрд▓ाрдоाрд▓ рд╣ो рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै.

рдирд╡ीрдирддрдо рдЦोрдЬ рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рдХा рд╣ै.рд╡े рдмрддाрддे рд╣ै рдХि рдпे рд╣ैं рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдХा рдИрд╕ाрдИ рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдЬिрд╕рдХो рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдХे рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдСрдлिрд╕рд░ рдоॉрд░िрд╕ рдХ्рд▓ाрдЗрдоेंрдЯ рдиे рдмेрдЪ рдЦाрдпा,,рдЖрд░ोрдк рд╣ै рдХि рд╕ीрдПрдирдЖрдИ рдХे рдЗрд╕ рднूрдоाрдлिрдпा рдиे рдоुрд░्рджों рдХो рднी рдирд╣ीं рдЫोрдб़ा рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ рдбेрдв़ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпा рдПрдбрд╡ांрд╕ рд▓े рд▓िрдпा рд╣ै рдРрд╕ा рдЖрд░ोрдк рдЗрди рдкрд░ рд╣ै,,рдЕрд░े рднाрдИ рдЬिंрджा рд▓ोрдЧों рдХो рддो рдкрд░ेрд╢ाрди рдХрд░рддे рд╣ी рд░рд╣рддे рд╣ो рдоुрд░्рджों рдХो рддो рдЪैрди рд╕े рд╕ोрдиे рджो,.

рд╣ाрд▓ рдХे рджिрдиों рдоें рдЪрд░्рдЪ рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों, рдоिрд╢рдирд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдЬрдоीрдиों рдФрд░ рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрдиों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХे рд╡िрд╡ाрдж рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд░рд╣े рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे рдХрдИ рд╢рд╣рд░ों рдоें рдИрд╕ाрдИ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рдЬрдоीрдиों рдкрд░ рдХрдм्рдЬा, рдмिрдХ्рд░ी, рдлрд░्рдЬी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдЬैрд╕े рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрдиे рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЗрд╕ी рдХ्рд░рдо рдоें рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рд╕े рдЬुрдб़े рдЦोрдЬी рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рдиे рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рдоाрдорд▓ा рдЙрдаाрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рд╕्рдеिрдд рдИрд╕ाрдИ рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдХी рдЬрдоीрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдмрдб़े рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрдП рдЧрдП рд╣ैं।

рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд░्рдЪ, рдоिрд╢рди рдФрд░ рдИрд╕ाрдИ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рд╕े рдЬुрдб़े рдоाрдорд▓ों рдкрд░ рдЦोрдЬी рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХрд░рддे рд░рд╣े рд╣ैं। рдЙрдирдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдк्рд░ोрдЯेрд╕्рдЯेंрдЯ рдоिрд╢рди рдФрд░ рдЪрд░्рдЪ рд╕े рдЬुрдб़ी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рдкाрд╕ рджेрд╢рднрд░ рдоें рдмрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЬрдоीрдиें рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЗрди рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдвंрдЧ рд╕े рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиे рдХी рдХोрдИ рдордЬрдмूрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╕ीрдПрдирдЖрдИ рдпाрдиी Church of North India рдкрд░ рдпрд╣ рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХी рдХрдИ рд╕ंрдкрдд्рддिрдпां рдЙрдЪिрдд рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХे рдЕрднाрд╡ рдоें рд╡िрд╡ाрджों рдоें рдлंрд╕ рдЧрдИ рд╣ैं।

рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХрдИ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪ рдХी рдЬрдоीрдиों рдХा рд░िрдХॉрд░्рдб рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рд╣ै। рдХрд╣ीं рдкुрд░ाрдиी рдлाрдЗрд▓ें рдЧाрдпрдм рд╣ैं, рддो рдХрд╣ीं рд╕ीрдоांрдХрди рдирд╣ीं рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдлाрдпрджा рднूрдоाрдлिрдпा, рджрд▓ाрд▓ рдФрд░ рдХुрдЫ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рд▓ोрдЧ рдЙрдаा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЖрд░ोрдк рдпрд╣ рднी рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЪрд░्рдЪ рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХुрдЫ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ी рдиिрдЬी рд▓ाрдн рдХे рд▓िрдП рдЬрдоीрдиों рдХे рд╕ौрджों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЪрд░्рдЪ рдХी рдЬрдоीрдиों рдХी рдмिрдХ्рд░ी рдФрд░ рдХрдм्рдЬे рдХे рдоाрдорд▓े рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं।

рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдХा рддाрдЬा рдоाрдорд▓ा рднी рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдХे рдЖрд░ोрдкों рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рдмрддाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рдиे рджाрд╡ा рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рд╕्рдеिрдд рдИрд╕ाрдИ рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдХी рдЬрдоीрди рдХो рдмेрдЪрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЧрдИ। рдЖрд░ोрдкों рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рдоॉрд░िрд╕ рдХ्рд▓ाрдЗрдоेंрдЯ рдиाрдордХ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдСрдлिрд╕рд░ рдмрддाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдоोрдЬेрд╕ рдХा рдЖрд░ोрдк рд╣ै рдХि рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдЬैрд╕ी рдкрд╡िрдд्рд░ рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдЬрдЧрд╣ рдХो рднी рдирд╣ीं рдЫोрдб़ा рдЧрдпा рдФрд░ рд╡рд╣ां рдХी рдЬрдоीрди рдХा рд╕ौрджा рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ुрдЖ।

рд╕рдмрд╕े рдЧंрднीрд░ рдЖрд░ोрдк рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдХрдеिрдд рд╕ौрджे рдоें рд▓рдЧрднрдЧ рдбेрдв़ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдПрдбрд╡ांрд╕ рд▓िрдП рдЬाрдиे рдХी рдмाрдд рд╕ाрдордиे рдЖрдИ рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि рдЗрди рдЖрд░ोрдкों рдХी рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкुрд╖्рдЯि рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдпा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЬांрдЪ рд╕े рд╣ोрдиा рдЕрднी рдмाрдХी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдоाрдорд▓ा рд╕ाрдордиे рдЖрдиे рдХे рдмाрдж рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдмीрдЪ рдЪिंрддा рдФрд░ рдЖрдХ्рд░ोрд╢ рджोрдиों рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣े рд╣ैं। рд▓ोрдЧों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдпрджि рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдЬैрд╕ी рдЬрдЧрд╣ों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрдПрдЧी, рддो рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддрдиाрд╡ рднी рдкैрджा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдоें рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдХेрд╡рд▓ рдЬрдоीрди рдХा рдЯुрдХрдб़ा рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрддा, рдмрд▓्рдХि рд╡рд╣ рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рд╕्рдоृрддि рдХा рд╕्рдеाрди рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡рд╣ां рд╕рдоुрджाрдп рдХे рджिрд╡ंрдЧрдд рд▓ोрдЧों рдХो рджрдлрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рдЙрдирдХी рдпाрдж рдоें рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рдпрджि рдХिрд╕ी рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдХी рдЬрдоीрди рдХी рдЦрд░ीрдж-рдмिрдХ्рд░ी рдпा рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рдХी рдЦрдмрд░ рдЖрддी рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд▓ोрдЧों рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рдиे рдЕрдкрдиी рдЯिрдк्рдкрдгी рдоें рдХрд╣ा рдХि “рдЬिंрджा рд▓ोрдЧों рдХो рддो рдкрд░ेрд╢ाрди рдХрд░рддे рд╣ी рд░рд╣рддे рд╣ो, рдоुрд░्рджों рдХो рддो рдЪैрди рд╕े рд╕ोрдиे рджो।” рдпрд╣ рдХрдерди рдХेрд╡рд▓ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЪрд░्рдЪ рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░ рдЧंрднीрд░ рдк्рд░рд╢्рди рднी рдЦрдб़ा рдХрд░рддा рд╣ै।

рджрд░рдЕрд╕рд▓, рднाрд░рдд рдоें рдХрдИ рдЪрд░्рдЪ рдФрд░ рдоिрд╢рдирд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рдкाрд╕ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рд╕рдордп рд╕े рдоिрд▓ी рдмрдб़ी-рдмрдб़ी рдЬрдоीрдиें рд╣ैं। рд╕рдордп рдмीрддрдиे рдХे рд╕ाрде рдЗрди рдЬрдоीрдиों рдХा рдоूрд▓्рдп рдмрд╣ुрдд рдмрдв़ рдЧрдпा рд╣ै। рд╢рд╣рд░ों рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдФрд░ рд░िрдпрд▓ рдПрд╕्рдЯेрдЯ рдХाрд░ोрдмाрд░ рдХे рдмрдв़рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрди рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдкрд░ рднूрдоाрдлिрдпाрдУं рдХी рдирдЬрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै। рдпрджि рд░िрдХॉрд░्рдб рдордЬрдмूрдд рди рд╣ो, рддो рд╡िрд╡ाрдж рдкैрджा рд╣ोрдиा рдЖрд╕ाрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рдлрд░्рдЬी рдХाрдЧрдЬाрдд рдмрдиाрдХрд░ рдпा рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рд╕े рд╕ांрдардЧांрда рдХрд░ рдЬрдоीрдиों рдХो рдмेрдЪрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ें рдХी рдЬाрддी рд░рд╣ी рд╣ैं।

рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдЪрд░्рдЪ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХो рдЕрдкрдиी рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХा рдбिрдЬिрдЯрд▓ीрдХрд░рдг рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЬрдоीрдиों рдХा рд╕рд╣ी рд╕ीрдоांрдХрди, рдЕрдж्рдпрддрди рд░िрдХॉрд░्рдб, рдХाрдиूрдиी рдиिрдЧрд░ाрдиी рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рднाрд╡рдиा рдХे рднрд░ोрд╕े рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрджि рд╕рдордп рд░рд╣рддे рд╕рдЦ्рдд рдХрджрдо рдирд╣ीं рдЙрдаाрдП рдЧрдП, рддो рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдФрд░ рднी рд╡िрд╡ाрдж рд╕ाрдордиे рдЖ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдХा рджूрд╕рд░ा рдкрдХ्рд╖ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдкрд░ рд▓рдЧे рдЖрд░ोрдк рддрдм рддрдХ рдЕंрддिрдо рд╕рдд्рдп рдирд╣ीं рдоाрдиे рдЬा рд╕рдХрддे, рдЬрдм рддрдХ рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рдЬांрдЪ рдкूрд░ी рди рд╣ो рдЬाрдП। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЪрд░्рдЪ рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдПрдЬेंрд╕िрдпां рдоिрд▓рдХрд░ рдоाрдорд▓े рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░ें। рдпрджि рдЖрд░ोрдк рд╕рд╣ी рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рддो рджोрд╖िрдпों рдкрд░ рдХाрдиूрдиी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рд╡рд╣ीं рдпрджि рдЖрд░ोрдк рдиिрд░ाрдзाрд░ рд╣ों, рддो рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рднी рд╕ाрдордиे рдЖрдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдиिрд░्рджोрд╖ рдоोрдЬेрд╕ рдХी рдЦोрдЬी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдиे рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдЪрд░्рдЪ рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдХा рдоुрдж्рджा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдоें рд▓ा рджिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдХे рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдХा рдоाрдорд▓ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрди рддрдоाрдо рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЪेрддाрд╡рдиी рд╣ै рдЬिрдирдХी рд╕ंрдкрдд्рддिрдпां рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдФрд░ рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдЦрддрд░े рдоें рдкрдб़ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рдерд▓ों рдФрд░ рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрдиों рдХी рдЧрд░िрдоा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рджोрдиों рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar : рдЗрди рджिрдиों рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдХी рдХाрд▓ाрдмाрдЬाрд░ी рдХा рдПрдХ рдирдпा рдФрд░ рдЦрддрд░рдиाрдХ рддрд░ीрдХा

рдпрд╣ рдкूрд░ा рдЦेрд▓ рдмेрд╣рдж рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкрдЯрдиा рдХे рджीрдШा рдЗрд▓ाрдХे рдоें рдЗрди рджिрдиों рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдХी рдХाрд▓ाрдмाрдЬाрд░ी рдХा рдПрдХ рдирдпा рдФрд░ рдЦрддрд░рдиाрдХ рддрд░ीрдХा рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рд╣ै। рдХрднी рдоुрдЦ्рдп рд╕рдб़рдХ рдкрд░ рдЦुрд▓ेрдЖрдо рдХोрд▓्рдб рдб्рд░िंрдХ्рд╕ рдХी рдмोрддрд▓ों рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдмिрдХрддा рджिрдЦाрдИ рджेрддा рдеा, рд▓ेрдХिрди рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рд╕рдЦ्рддी рдФрд░ рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдкंрдкों рдкрд░ рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХे рдЬाрд░ рдоें рддेрд▓ рджेрдиे рдкрд░ рд░ोрдХ рд▓рдЧрдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдм рдзंрдзेрдмाрдЬों рдиे рдирдпा рд░ाрд╕्рддा рдиिрдХाрд▓ рд▓िрдпा рд╣ै। рд╡े рдоोрдЯрд░рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡ाрд╣рдиों рдХी рдЯंрдХी рдХो рдУрд╡рд░рдлुрд▓ рдХрд░ाрдХрд░ рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рд▓ाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдлिрд░ рджुрдХाрдиों рдпा рдЧुрдк्рдд рдаिрдХाрдиों рдкрд░ рдкाрдЗрдк рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рдЙрд╕े рдмोрддрд▓ों рдоें рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдмेрдЪрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдкूрд░ा рдЦेрд▓ рдмेрд╣рдж рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рджीрдШा рдФрд░ рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХрдИ рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рдкाрди рджुрдХाрдиों, рдЧुрдордЯिрдпों рдФрд░ рдЫोрдЯे рдаेрд▓ों рдкрд░ рдХोрд▓्рдб рдб्рд░िंрдХ्рд╕ рдХी рдмोрддрд▓ों рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдЫिрдкाрдХрд░ рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै। рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХे рд▓िрдП рджुрдХाрдирджाрд░ рдмोрддрд▓ рдХे рдврдХ्рдХрди рдпा рдЯीрдк рдХो рдКрдкрд░ рдХी рдУрд░ рд░рдЦрддे рд╣ैं рддाрдХि рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓ोрдЧों рдХो рдкрддा рди рдЪрд▓े, рд▓ेрдХिрди рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдкрд╣рдЪाрди рд╕рдХें। рдпрд╣ рдЕрд╡ैрдз рдХाрд░ोрдмाрд░ рдЕрдм рдЧुрдк्рдд рд╕ंрдХेрддों рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЪрд▓ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдмрддाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ 120 рд╕े 130 рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддि рд▓ीрдЯрд░ рддрдХ рдмेрдЪा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдпाрдиी рд╕рд░рдХाрд░ी рдХीрдордд рд╕े рдХाрдлी рдЕрдзिрдХ рджрд░ рдкрд░।

рдЕрд╕рд▓ рдоें рдпрд╣ рд╕рдорд╕्рдпा рдЕрдЪाрдирдХ рдкैрджा рдирд╣ीं рд╣ुрдИ। рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╕рдордп рд╕े рдкрдЯрдиा рдХे рдХрдИ рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдкंрдкों рдкрд░ рддेрд▓ рдХी рд╕ीрдоिрдд рдЖрдкूрд░्рддि рдХी рдЦрдмрд░ें рд╕ाрдордиे рдЖ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдХुрдЫ рдкंрдкों рдкрд░ рдмाрдЗрдХ рдЪाрд▓рдХों рдХो рдХेрд╡рд▓ 300 рд╕े 400 рд░ुрдкрдпे рддрдХ рдХा рд╣ी рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рджिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдХा рдлाрдпрджा рдЙрдаाрдХрд░ рдХाрд▓ाрдмाрдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं। рдкрд╣рд▓े рд╡े рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХे рдЬाрд░ рд▓ेрдХрд░ рд╕ीрдзे рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдкंрдк рдкрд╣ुंрдЪрддे рдеे, рд▓ेрдХिрди рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ рдХे рдмाрдж рдкंрдк рдоाрд▓िрдХों рдиे рдмोрддрд▓ों рдФрд░ рдЬाрд░ рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рджेрдиा рдмंрдж рдХрд░ рджिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдзंрдзेрдмाрдЬों рдиे рдирдпा рддрд░ीрдХा рдиिрдХाрд▓ा—рд╡ाрд╣рди рдХी рдЯंрдХी рдлुрд▓ рдХрд░ाрдУ рдФрд░ рдлिрд░ рд╕ुрдирд╕ाрди рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдмोрддрд▓ों рдоें рдмेрдЪो।

рдпрд╣ рдзंрдзा рдХेрд╡рд▓ рдЧैрд░рдХाрдиूрдиी рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рднी рд╣ै। рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдЕрдд्рдпंрдд рдЬ्рд╡рд▓рдирд╢ीрд▓ рдкрджाрд░्рде рд╣ै। рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХी рдмोрддрд▓ों рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рд░рдЦрдиे рд╕े рдЖрдЧ рд▓рдЧрдиे рдХा рдЦрддрд░ा рдХрдИ рдЧुрдиा рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै। рдЧрд░्рдоी, рдзूрдк, рд╕्рдеैрддिрдХ рдмिрдЬрд▓ी рдпा рдоाрдоूрд▓ी рдЪिंрдЧाрд░ी рднी рдмрдб़े рд╣ाрджрд╕े рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рд╕рдХрддी рд╣ै। рдХिрд╕ी рдкाрди рджुрдХाрди рдпा рднीрдб़рднाрдб़ рд╡ाрд▓े рдЗрд▓ाрдХे рдоें рдпрджि рдЖрдЧ рд▓рдЧ рдЬाрдП рддो рднाрд░ी рдЬрдирд╣ाрдиि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рдоाрдоूрд▓ी рдоुрдиाрдлे рдХे рд▓िрдП рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдЬोрдЦिрдо рдоें рдбाрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмोрд░्рдб рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдоें рд╕рдЦ्рдд рдиिрд░्рджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХрд░ рдЪुрдХे рд╣ैं। рдиिрдпрдо рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै рдХि рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдХी рдмोрддрд▓ों, рдеैрд▓िрдпों рдпा рдХिрд╕ी рднी рдЕрдирдзिрдХृрдд рдХंрдЯेрдирд░ рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдФрд░ рдбीрдЬрд▓ рдмेрдЪрдиा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдк्рд░рддिрдмंрдзिрдд рд╣ै। рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдкंрдк рдоाрд▓िрдХों рдХो рд╕ाрдл рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╡े рдХिрд╕ी рднी рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдХो рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдмोрддрд▓ рдпा рдЬाрд░ рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рди рджें। рдХेрд╡рд▓ рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╕्рдеिрддि рдоें ISI рдоाрд░्рдХ рд╡ाрд▓े рдзाрддु рдХे рдХंрдЯेрдирд░ рдоें рд╣ी рд╕ीрдоिрдд рдоाрдд्рд░ा рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рджिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЗрд╕ рд╕рдЦ्рддी рдХे рдкीрдЫे рдХेрд╡рд▓ рдиिрдпрдо рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рдЧंрднीрд░ рдЪिंрддा рд╣ै। рдХрдИ рдмाрд░ рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдЖрдЧрдЬрдиी рдФрд░ рдЖрдкрд░ाрдзिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рднी рд╣ोрддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЦुрд▓ेрдЖрдо рдмोрддрд▓ों рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдмिрдХрдиे рд╕े рдЕрд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддрдд्рд╡ों рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдкुрд▓िрд╕ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЫाрдкेрдоाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै рдФрд░ рдЕрд╡ैрдз рдмिрдХ्рд░ी рд░ोрдХрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рджीрдШा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднी рдХрдИ рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдХी рд░ेрдб рд╣ुрдИ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдзंрдзेрдмाрдЬ рдирдП-рдирдП рддрд░ीрдХे рдЕрдкрдиाрдХрд░ рдмрдЪ рдиिрдХрд▓рддे рд╣ैं।

рдпрд╣ рднी рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдХी рдХृрдд्рд░िрдо рдХिрд▓्рд▓рдд рдФрд░ рд╕ीрдоिрдд рдЖрдкूрд░्рддि рдЬैрд╕ी рд╕्рдеिрддिрдпां рдРрд╕े рдЕрд╡ैрдз рдХाрд░ोрдмाрд░ рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрддी рд╣ैं। рдЬрдм рдЖрдо рд▓ोрдЧों рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा, рддрдм рдордЬрдмूрд░ी рдоें рд╡े рдКंрдЪे рджाрдо рдкрд░ рднी рдЦрд░ीрджрдиे рдХो рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╕्рдеिрддि рдХा рдлाрдпрджा рдЙрдаाрдХрд░ рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ рдХाрд▓ा рдмाрдЬाрд░ рдЦрдб़ा рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЫाрдкेрдоाрд░ी рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдкूрд░्рддि рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рднी рдз्рдпाрди рджेрдиा рд╣ोрдЧा।

рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднी рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рдХрдИ рд▓ोрдЧ рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рдмोрддрд▓ рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдЦрд░ीрдж рд▓ेрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╡े рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддे рдХि рдпрд╣ рдХрджрдо рдХिрддрдиा рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдПрдХ рдЫोрдЯी рд╕ी рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдмрдб़ी рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рд╕рдб़рдХ рдХिрдиाрд░े рд░рдЦी рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдХी рдмोрддрд▓ें рдХिрд╕ी рдмрдо рд╕े рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ैं। рдпрджि рдХिрд╕ी рдмрдЪ्рдЪे рдиे рд╢рд░ाрд░рдд рдоें рдЖрдЧ рд▓рдЧा рджी рдпा рдХोрдИ рд╡ाрд╣рди рджुрд░्рдШрдЯрдиाрдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ो рдЧрдпा, рддो рдкूрд░ा рдЗрд▓ाрдХा рдЦрддрд░े рдоें рдкрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдкंрдк рд╕ंрдЪाрд▓рдХों рдФрд░ рдЖрдо рдЬрдирддा—рддीрдиों рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЕрд╡ैрдз рдХाрд░ोрдмाрд░ рдХो рдЦрдд्рдо рдХिрдпा рдЬाрдП। рдкुрд▓िрд╕ рдХो рдиिрдпрдоिрдд рдиिрдЧрд░ाрдиी рдмрдв़ाрдиी рд╣ोрдЧी, рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдкंрдкों рдХो рдиिрдпрдоों рдХा рдХрдб़ाрдИ рд╕े рдкाрд▓рди рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рднी рдРрд╕े рдЕрд╡ैрдз рдзंрдзे рд╕े рджूрд░ी рдмрдиाрдиी рд╣ोрдЧी। рдХुрдЫ рд░ुрдкрдпे рдмрдЪाрдиे рдпा рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рдмोрддрд▓ рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдЦрд░ीрджрдиा рдЦुрдж рдЕрдкрдиे рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХे рдЬीрд╡рди рдХो рдЦрддрд░े рдоें рдбाрд▓рдиा рд╣ै।

рдкрдЯрдиा рдЬैрд╕े рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़рддे рд╢рд╣рд░ рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдХाрдиूрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдмेрд╣рдж рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рджीрдШा рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдХी рдмोрддрд▓рдмंрджी рдХा рдпрд╣ рдЦेрд▓ рдХेрд╡рд▓ рдЕрд╡ैрдз рд╡्рдпाрдкाрд░ рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЧंрднीрд░ рдЦрддрд░ा рд╣ै। рдпрджि рд╕рдордп рд░рд╣рддे рдЗрд╕ рдкрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд░ोрдХ рдирд╣ीं рд▓рдЧी, рддो рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдХोрдИ рдмрдб़ा рд╣ाрджрд╕ा рдкूрд░े рд╢рд╣рд░ рдХो рд╣िрд▓ा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...