ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдмुрдзрд╡ाрд░, 15 рдирд╡ंрдмрд░ 2023

рд╕рджाрдХрдд рдЖрд╢्рд░рдо рдоें рдордиाрдИ рдЧрдИ рдкूрд░्рд╡ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╕рд░ी рдХी рдЬрдпंрддी

 


рд╕рджाрдХрдд рдЖрд╢्рд░рдо рдоें рдордиाрдИ рдЧрдИ рдкूрд░्рд╡ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╕рд░ी рдХी рдЬрдпंрддी


рдкрдЯрдиा।рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХрдоेрдЯी рдХे рддрдд्рд╡ाрд╡рдзाрди рдоें рдк्рд░рджेрд╢ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рд╕рджाрдХрдд рдЖрд╢्рд░рдо рдоें рдкाрд░्рдЯी рдХे рдкूрд░्рд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╕рд░ी рдХी 104рд╡ीं рдЬрдпंрддी рдкрд░ рдЙрдирдХे рддैрд▓ рдЪिрдд्рд░ рдкрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕рдЬрдиों рдиे рдкुрд╖्рдкांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी।рдЬрдпंрддी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдиेрддा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрди рдкрд░िрд╖рдж рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рджрд▓ рдбॉ рдорджрди рдоोрд╣рди рдЭा рдиे рдХी।


рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдбॉ рдорджрди рдоोрд╣рди рдЭा рдиे рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╢рд░ी рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ рдФрд░ рдХृрддिрдд्рд╡ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдХेрд╢рд░ी рдЬी рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдзрд░рддी рд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╕рдмрд╕े рдмреЬे рджрд▓ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рддрдХ рдХा рд╕рдлрд░ рддрдп рдХिрдпा। рд╡े рдмिрд╣ाрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рднी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд░рд╣े। рд╡े рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░ी рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрджों рдХो рднी рд╕ुрд╢ोрднिрдд рдХिрдпा। рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдоें рдЙрдирдХे рдк्рд░рддि рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдо्рдоाрди рдеा। рд╕्рд╡. рдХेрд╕рд░ी рдиे рдЬीрд╡рдирдкрд░्рдпंрдд рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा рдФрд░ рдЧांрдзीрд╡ाрджी рдЬीрд╡рди рд╢ैрд▓ी рдХे рдкрдХ्рд╖рдзрд░ рд░рд╣े।


рд╕्рд╡. рд╕ीрддाрд░ाрдо рдХेрд╕рд░ी рдХी 104рд╡ीं рдЬрдпंрддी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдбॉ рдорджрди рдоोрд╣рди рдЭा рдХे рдЕрд▓ाрд╡े рдм्рд░рдЬेрд╢ рдкाрдг्рдбेрдп, рд▓ाрд▓ рдмाрдмू рд▓ाрд▓, рдм्рд░рдЬेрд╢ рдк्рд░рд╕ाрдж рдоुрдирди, рдиिрд░्рдорд▓ рд╡рд░्рдоा, рд╕рд░рд╡рдд рдЬрд╣ाँ рдлाрддिрдоा, рдЙрдоेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдо, рдбॉ. рд╡िрдиोрдж рд╢рд░्рдоा, рдЕрдЦिрд▓ेрд╢्рд╡рд░ рд╕िंрд╣, рдиिрдзि рдкाрдг्рдбेрдп, рдоिрдеिрд▓ेрд╢ рд╢рд░्рдоा рдордзुрдХрд░, рд╡िрдорд▓ेрд╢ рддिрд╡ाрд░ी, рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдмैрдаा, рдоृрдЧेंрдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рд░ाрдЬेрд╢ рдоिрд╢्рд░ा, рд╕ुрджрдп рд╢рд░्рдоा, рдЪिрддрд░ंрдЬрди рдХुрдоाрд░, рдордиीрд╖ рдХुрдоाрд░ рд╕िрди्рд╣ा, рдЕрдм्рджुрд▓ рдмрдХी рд╕рдЬ्рдЬрди рд╕рд╣िрдд рдЕрди्рдп рдк्рд░рдоुрдЦ рдиेрддाрдЧрдг рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣ें।



рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рд╕рдоीрдХ्рд╖ाрдд्рдордХ рдмैрдардХ рд╕рдо्рдкрди्рди

 рдЫрда рдШाрдЯों рд╕рд╣िрдд рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░्рдЧों рдХी рдХрд░िрдП рд╕рдоुрдЪिрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ : рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी

рдШाрдЯों рдПрд╡ं рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд░ाрд╕्рддे рдоें рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ोрд╢рдиी, рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХी рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ, рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрдм्рд▓िрдХ рдПрдб्рд░ेрд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдоेрдбिрдХрд▓ рдЯीрдо рдЖрджि рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░ें рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рд╕рдоीрдХ्рд╖ाрдд्рдордХ рдмैрдардХ рд╕рдо्рдкрди्рди

рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрдзि-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ंрдзाрд░рдг рдПрд╡ं рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рддैрдпाрд░िрдпों рдХी рдЖрдЬ рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी, рд╢्рд░ी рджिрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХी рдЧрдпी

  рдмेрддिрдпा। рдкрд╢्рдЪिрдо рдЪंрдкाрд░рдг рдХे рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рджिрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рд╕े рдХрд╣ा рдХि рдкूрд░्рд╡ рдХे рдкрд░्рд╡-рдд्рдпोрд╣ाрд░ों рдХो рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдПрд╡ं рд╕ौрд╣ाрд░्рджрдкूрд░्рдг рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕рдо्рдкрди्рди рдХрд░ाрдиे рдоें рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдПрд╡ं рдХрд░्рдоिрдпों рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╕рд░ाрд╣рдиीрдп рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ 17 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдирд╣ाрдп рдЦाрдп рд╕े рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ोрдХрд░ 18 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдЦрд░рдиा, 19 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рднрдЧрд╡ाрди рд╕ूрд░्рдп рдХो рдк्рд░рдердо рдЕрд░्рдШ्рдп (рд╕ंрдз्рдпा рдХाрд▓ीрди) рдПрд╡ं 20 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдж्рд╡िрддीрдп рдЕрд░्рдШ्рдп (рдк्рд░ाрддःрдХाрд▓ीрди) рдХे рд╕ाрде рд╕рдо्рдкрди्рди рд╣ोрдЧा।

        рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдЫрда рдХो рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдПрд╡ं рд╕ौрд╣ाрд░्рджрдкूрд░्рдг рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рд╕рдо्рдкрди्рди рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХृрддрд╕ंрдХрд▓्рдкिрдд рд╣ै। рдЫрдард╡्рд░рддिрдпों рдХो рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдкреЬे, рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рд╣ै। рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдПрд╡ं рджाрдпिрдд्рд╡ों рдХा рдиिрд╡рд░्рд╣рди рддрдд्рдкрд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдХрд░ेंрдЧे।

        рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдкूрдЬा рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╡िрднिрди्рди рдШाрдЯों рдкрд░ рд╡्рд░рддिрдпों рдХे рд╕ाрде рдмрдЪ्рдЪों, рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдпुрд╡рдХों рдПрд╡ं рд╡ृрдж्рдзों рдХी рднाрд░ी рднीреЬ рдПрдХрдд्рд░ рд╣ोрддी рд╣ै, рдПрд╡ं рднрдЧрджреЬ рд╣ोрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд░рд╣рддी рд╣ै। рдирджी, рддाрд▓ाрдмों рдоें рдХोрдИ рдбूрдмे рдирд╣ीं, рдЗрд╕ рдХे рд▓िрдП рдПрд╣рддिрдпाрддрди рд╕рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдп।

        рдЫрда рдШाрдЯ рдкрд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рднाрд░ी рднीреЬ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдПрд╣рддिрдпाрддрди рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПं рд╕ुрджृреЭ рд░рдЦрдиी рд╣ैै। рдЫрда рдШाрдЯों рд╕рд╣िрдд рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░्рдЧों рдХी рд╕рдоुрдЪिрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ौрд╢рдиी, рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХी рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ, рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрдм्рд▓िрдХ рдПрдб्рд░ेрд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдоेрдбिрдХрд▓ рдЯीрдо рдЖрджि рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПं рд░рд╣рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдмреЬे рдШाрдЯों рдкрд░ рд╕ीрд╕ीрдЯीрд╡ी рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

      рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЕрд░्рдШ्рдп рдХे рд╕рдордп рдмрдЪ्рдЪे рдирджी, рддाрд▓ाрдмों рдЖрджि рдХे рдкाрд╕ рдирд╣ीं рдЬाрдП, рдЗрд╕ рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджेрдиा рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕ рдХे рд▓िрдП рдкрдм्рд▓िрдХ рдПрдб्рд░ेрд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рдоैрд╕ेрдЬ рдк्рд░рд╕ाрд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рдиाрд╡ों рдХे рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдкрд░ рдкूрд░्рдгрддрдпा рдк्рд░рддिрдмंрдз рд░рд╣ेрдЧा। рдЫрда рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрдЯाрдЦों рдХी рдмिрдХ्рд░ी рдПрд╡ं рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै।

     рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╕рднी рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЫрда рдШाрдЯों рдХा рдлिрдЬिрдХрд▓ рд╡ेрд░िрдлिрдХेрд╢рди рдХрд░ेंрдЧे। рдмांрд╕ рдЖрджि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдШाрдЯों рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХрд░ рд▓ेंрдЧे। рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдкрд░ рдл्рд▓ेрдХ्рд╕, рдмैрдирд░ рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे рддाрдХि рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдирд╣ीं рд░рд╣े। рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХी рд╕рдоुрдЪिрдд рдШेрд░ाрдмंрджी рдХी рдЬाрдП рддрдеा рд╡рд╣ाँ рдкрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ूрдЪрдХ рдмोрд░्рдб рдПрд╡ं рдЭंрдбे рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓рдЧाрдпा рдЬाрдп।

      рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЫрда рдШाрдЯों рдкрд░ рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рдХाрд░्рдпों рдХी рд▓рдЧाрддाрд░ рдоॉрдиिрдЯрд░िंрдЧ рдПрд╡ं рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╕рднी рдПрд╕рдбीрдПрдо рдХрд░ेंрдЧे। рдирдЧрд░ рдЖрдпुрдХ्рдд, рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо, рдмेрддिрдпा рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдпों рдХे рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рддрдеा рд╕рднी рдк्рд░рдЦंрдбों рдХे рдк्рд░рдЦंрдб рд╡िрдХाрд╕ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ाрди्рддрд░्рдЧрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे।

      рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдорд╣िрд▓ा рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ рдЫрдЯ рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЪेंрдЬिंрдЧ рд░ूрдо рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╢ौрдЪाрд▓рдп рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рднी рдХрд░ाрдпा рдЬाрдп। рдПрд╕рдбीрдЖрд░рдПрдл рдХी рдЯीрдо рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдоुрд╕्рддैрдж рд░рд╣ेрдЧी рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкреЬрдиे рдкрд░ рдд्рд╡рд░िрдд рдЧрддि рд╕े рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेрдЧी।

     рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рдЕрдорд░рдХेрд╢ рдбी рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рднी рдеाрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд▓рд░्рдЯ рд░рд╣ेंрдЧे। рдирджिрдпों рдоें рдиाрд╡ рдХा рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдирд╣ीं рд╣ो, рдЗрд╕े рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे। рдЕрд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддрдд्рд╡ों рдкрд░ рдирдЬрд░ рдмрдиाрдХрд░ рд░рдЦेंрдЧे рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рд╡िрдзिрд╕рдо्рдордд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░ेंрдЧे।

      рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдЬिрд▓ेрд╡ाрд╕िрдпों рдЕрдкीрд▓ рдХी рдЧрдпी рд╣ै рдХि рдЬिрд▓ेрд╡ाрд╕ी рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдЫрда рдХो  рдХि рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг, рдЖрдкрд╕ी рд╕ौрд╣ाрд░्рдж рдПрд╡ं рднाрдИрдЪाрд░े рдХे рд╕ाрде рдордиाрдПं। рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рдкрд░ рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рджें। рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдж्рд╡ाрд░ा рдЪाрдХ-рдЪौрдмंрдж рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЫрдард╡्рд░рддिрдпों рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХा рдЦ्рдпाрд▓ рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдкूрдЬा рдЖрдпोрдЬрди рд╕рдоिрддिрдпों рд╕े рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рдЫрда рдШाрдЯ, рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░्рдЧों рдХी рд╕рдоुрдЪिрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ौрд╢рдиी рдЖрджि рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।

      рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рдЕрдорд░рдХेрд╢ рдбी, рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рддा, рд╢्рд░ी рд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рдПрд╕рдбीрдПрдо, рдмрдЧрд╣ा, рдбॉ0 рдЕрдиुрдкрдоा рд╕िंрд╣, рдПрд╕рдбीрдПрдо, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рд╡िрдиोрдж рдХुрдоाрд░, рдПрд╕рдбीрдПрдо, рдирд░рдХрдЯिрдпाрдЧंрдЬ, рд╢्рд░ी рд╕ूрд░्рдп рдк्рд░рдХाрд╢ рдХुрдоाрд░ рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рдЬिрд▓ाрд╕्рддрд░ीрдп рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╕рднी рдк्рд░рдЦंрдб рд╡िрдХाрд╕ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╕рднी рдЕंрдЪрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдЖрджि рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े рддрдеा рд╕рднी рдПрд╕рдбीрдкीрдУ, рдеाрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдЖрджि рд╡ीрдбिрдпो рдХांрдл्рд░ेंрд╕िंрдЧ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЬुреЬे рд░рд╣े।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╕ोрдорд╡ाрд░, 13 рдирд╡ंрдмрд░ 2023

рдЫрдард╡्рд░рддी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдб्рд░ेрд╕ рдЪेंрдЬिंрдЧ рд░ूрдо рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ाрдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢

 рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдПрд╡ं рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдЫрда рдШाрдЯों рдХा рдХिрдпा рдЧрдпा рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг

рдЫрдард╡्рд░рддी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдб्рд░ेрд╕ рдЪेंрдЬिंрдЧ рд░ूрдо рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ाрдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢

рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХी рдШेрд░ाрдмंрджी рд╕рд╣िрдд рдЖрдЧे рдЬाрдиा рдордиा рд╣ै, рдХा рдл्рд▓ेрдХ्рд╕, рдмैрдирд░ рд▓рдЧाрдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢

рдмेрд╣рддрд░ рддрд░ीрдХे рд╕े рдХ्рд░ाрдЙрдб рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢

рдмेрддिрдпा। рдПрдо्рдмुрд▓ेंрд╕, рдоेрдбिрдХрд▓ рдЯीрдо, рдлाрдпрд░ рдм्рд░िрдЧेрдб, рдмिрдЬрд▓ी рддाрд░ों рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी, рдЧाрд░्рдб рд╡ाрдпрд░, рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ, рдиाрд╡, рдиाрд╡िрдХ, рдЧोрддाрдЦोрд░ рдЖрджि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрджृреЭ рдХрд░рдиे рдХा  рдиिрд░्рджेрд╢।

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी, рд╢्рд░ी рджिрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдп рдПрд╡ं рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рдЕрдорд░рдХेрд╢ рдбी рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдЬ рд╕ाрдЧрд░ рдкोрдЦрд░ा, рдЙрддрд░рд╡ाрд░ी рдкोрдЦрд░ा, рд╕ंрдд рдШाрдЯ, рджुрд░्рдЧाрдмाрдЧ рдЫрда рдШाрдЯों рдХा рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЧрдпा рддрдеा рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा।

             рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХे рджौрд░ाрди рдЫрда рдкूрдЬा рдЖрдпोрдЬрди рд╕рдоिрддि рдХे рд╕рджрд╕्рдпों, рдоाрдирдиीрдп рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдиीрдп рдиाрдЧрд░िрдХों рд╕े рдЫрда рдШाрдЯ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдлीрдбрдмैрдХ рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдПрд╡ं рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдпा рдЧрдпा। рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХे рдХ्рд░рдо рдоें рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдкрд░्рд╡ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдХाрдлी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЫрдард╡्рд░рддी рдорд╣िрд▓ा-рдкुрд░ूрд╖ рд╡िрднिрди्рди рдирджी рдШाрдЯों рдПрд╡ं рддाрд▓ाрдм рдШाрдЯों рдкрд░ рдПрдХрдд्рд░िрдд рд╣ोрдХрд░ рднрдЧрд╡ाрди рднाрд╕्рдХрд░ рдХो рдЕрд░्рдШ्рдп рджेंрдЧे। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЕрд░्рдШ्рдп рджेрдиे рдХे рд╕рдордп рднीреЬрднाреЬ рд╡ाрд▓े рдШाрдЯ рдкрд░ рднрдЧрджреЬ рдирд╣ीं рдордЪे, рдХोрдИ рднी рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдкाрдиी рдоें рдбूрдмे рдирд╣ीं рдЗрд╕рдХा рдЦाрд╕ рдЦ्рдпाрд▓ рд░рдЦрдиा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╕рднी рдЫрда рдШाрдЯों рдкрд░ рд╕рднी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПं рдкुрдЦ्рддा рд░рдЦрдиी рд╣ै рддाрдХि рдЫрдард╡्рд░рддिрдпों рдХो рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдирд╣ीं рд╣ो।

           рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рд╕рднी рдШाрдЯों рдкрд░ рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╕ाрде рдкूрд░े рдЫрда рдШाрдЯ рдкрд░िрд╕рд░ों рдоें рдЖрдпोрдЬрдХों рд╕े рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ोрд╢рдиी рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рд╕ाрде рд╣ी рдорд╣िрд▓ा рдЫрда рд╡्рд░рддिрдпों рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдордж्рджेрдЬрдирд░ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЪेंрдЬिंрдЧ рд░ूрдо рдХी рднी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд░ूрдк рд╕े рдХी рдЬाрдп рддाрдХि рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХो рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдкреЬे।

     рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЬрд╣ां рдЧрд╣рд░ाрдИ рдЬ्рдпाрджा рд╣ो рд╡рд╣ां рдкрд░ рдордЬрдмूрдд рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ें рддाрдХि рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдирд╣ीं рд╣ो। рдЬ्рдпाрджा рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╡ाрд▓े рдШाрдЯों рдкрд░ рдЗрд╕рдХे рдЖрдЧे рдЬाрдиा рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ै рдХी рддрдЦ्рддी рд▓рдЧрд╡ाрдиा рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рддाрдХि рд╕рднी рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджिрдЦाрдИ рджें।

      рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдЕрднिрдпंрддा, рд╡िрдзुрдд рдХो рдиिрд░्рджेрд╢  рджिрдпा рдЧрдпा рдХि рдШाрдЯों рдкрд░ рдмिрдЬрд▓ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЕрдЪ्рдЫे рддрд░ीреШे рд╕े рдиिрдЧрд░ाрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рдЗрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╕рдоुрдЪिрдд рдХрджрдо рдЙрдаाрдП। рд╕ाрде рд╣ी рдШाрдЯों рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░ॉрдкрд░ рддрд░ीрдХे рд╕े рдЧाрд░्рдб рд╡ाрдпрд░ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░ें। рдирдЧрд░ рдЖрдпुрдХ्рдд, рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо, рдмेрддिрдпा рдХो рдШाрдЯों рдХी рддрд░рдл рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕реЬрдХों, рдкрд╣ुंрдЪ рдкрдеों рдХी рд▓ेрдмрд▓िंрдЧ рдХрд░ाрдиे, рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ, рдЪूрдиा/рдм्рд▓ीрдЪिंрдЧ рдкाрдЙрдбрд░ рдХा рдЫिреЬрдХाрд╡ рдЖрджि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рдЫрда рдкрд░्рд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдпाрддाрдпाрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрджृреЭ рд░рдЦी рдЬाрдп। рдкाрд░्рдХिрдЧ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдп। рдЫрдард╡्рд░рддी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдПрд╡ं рдкुрд░ूрд╖ों рдХो рдкूрдЬा рдоें рд╡्рдпрд╡рдзाрди рдирд╣ीं рд╣ो, рдЗрд╕े рд╣ेрддु рдХाрд░рдЧрд░ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХी рдЬाрдп। рдШाрдЯों рдкрд░ рд╕рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬाрдп।

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рд╕िрд╡िрд▓ рд╕рд░्рдЬрди рдХो рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╕рднी рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेрди्рдж्рд░ों рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ाрдЗрдпों рдХे рд╕ाрде рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕рд╕рдордп рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣ेंрдЧे рддрдеा рдПंрдмुрд▓ेंрд╕ рдХो рдЕрдкрдбेрдЯ рд░рдЦेंрдЧे। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЫрда рдШाрдЯों рдкрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рджрд▓/рдПंрдмुрд▓ेंрд╕/рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ा/рдкैрд░ाрдоेрдбिрдХрд▓ рд╕्рдЯाрдл рдЖрджि рдХी рдк्рд░рддिрдиिрдпुрдХ्рддि рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

               рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рдЕрдорд░рдХेрд╢ рдбी рдиे рдХрд╣ा рдХि рд╡िрдзि-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ंрдзाрд░рдг рддрдеा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рд╕рднी рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдкुрд▓िрд╕ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рддрдеा рдкुрд▓िрд╕ рдмрд▓ों рдХी рдк्рд░рддिрдиिрдпुрдХ्рддि рдХी рдЬाрдпेрдЧी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЙрддрд░рд╡ाрд░ी рдкोрдЦрд░ा рдЫрда рдШाрдЯ рдкрд░ рд╡िрдж्рдпुрдд рддाрд░ рдкंрдбाрд▓ рд╕े рдХाрдлी рдирдЬрджीрдХ рд╣ै। рдЫрда рд╡्рд░рддिрдпों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдкंрдбाрд▓ рдХी рд╣ाрдЗрдЯ рдХрдо рдХिрдпा рдЬाрдП рддाрдХि рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдирд╣ीं рд░рд╣े।  

              рдЬ्рдЮाрддрд╡्рдп рд╣ो рдХि рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╡िрдзि-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ंрдзाрд░рдг рд╕рд╣िрдд рдЫрда рдШाрдЯों рдкрд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рддैрдпाрд░िрдпों рдХा рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдж्рд╡ाрд░ा рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдЬाрдпрдЬा рд▓िрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी, рдкрд╢्рдЪिрдо рдЪрдо्рдкाрд░рдг рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рд╕рднी рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдЫрда рдШाрдЯों рдХा рд▓рдЧाрддाрд░ рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕рднी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПं рд╕ुрджृреЭ рдХрд░ा рд░рд╣े рд╣ैं рддाрдХि рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХो рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдкреЬे।

                  рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рдд्рддा, рд╢्рд░ी рд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рдПрд╕рдбीрдПрдо, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рд╡िрдиोрдж рдХुрдоाрд░, рдирдЧрд░ рдЖрдпुрдХ्рдд, рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рд╢рдо्рднू рдХुрдоाрд░, рдПрдПрд╕рдбीрдПрдо, рдмेрддिрдпा, рд╢्рд░ी рдЕрдиिрд▓ рдХुрдоाрд░ рд╕рд╣िрдд рдЕрди्рдп рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


рдк्рд░ेрд░िрддिрдХ рд░ाрдЬрджूрдд рд▓ेрдУрдкोрд▓्рджो рдЬिрд░ेрд▓्рд▓ी рдХे рд╣ाрдеों рд╕िрдиॉрдбрд▓ рдЧिрд░рдЬाрдШрд░ рдПрд╡ं 150рд╡ीं рдЬрдпंрддी рд╕्рдоाрд░рдХ рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди


рдк्рд░ेрд░िрддिрдХ рд░ाрдЬрджूрдд рд▓ेрдУрдкोрд▓्рджो рдЬिрд░ेрд▓्рд▓ी рдХे рд╣ाрдеों рд╕िрдиॉрдбрд▓ рдЧिрд░рдЬाрдШрд░ рдПрд╡ं 150рд╡ीं рдЬрдпंрддी рд╕्рдоाрд░рдХ рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди

рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдЬिрд╕рдоें рдЖрдЬ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓, рдмिрд╣ाрд░ (рдЬिрд╕рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдЭाрд░рдЦंрдб рд╢ाрдоिрд▓ рдеा) рдФрд░ рдЙреЬीрд╕ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЖрддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдХे рдкूрд░्рд╡рдЬों рдиे рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЪाрдИрдмाрд╕ा рдХे рдЦूंрдЯрдкाрдиी рдоें рдмрдкрддिрд╕्рдоा рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░, рдХाрдерд▓िрдХ рдзрд░्рдо рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рдеा.....

рдЪाрдИрдмाрд╕ा . рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХैрдеोрд▓िрдХ рдоिрд╢рди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХा рд╢्рд░ेрдп рдЬेрд╕ुрдЗрдЯ рдоिрд╢рдирд░ी рдлाрджрд░ рдЕрдЧुрд╕्рддुрд╕ рд╕्рдЯॉрдХрдоैрди рдХो рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╕рди् 1869 рдИ. рдоें рдЪाрдИрдмाрд╕ा рдХी рднूрдоि рдоें рдЕрдкрдиा рдкाँрд╡ рд░рдЦा рдеा. рдЙрд╕рдХे рдмाрдж 8 рдирд╡рдо्рдмрд░ 1873 рдХो рдХрд▓рдХрдд्рддा рдХे рдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╡ाрд▓рддेрд░ूрд╕ рд╕्рдЯेрди्рд╕ рдПрд╕. рдЬे. рдиे рдЦूंрдЯрдкाрдиी рдоें 28 рд▓ोрдЧों рдХो рдкрд╣рд▓ा рдмрдкрддिрд╕्рдоा рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рджिрдпा, рдЬो рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХे рдкрд╣рд▓े рдХैрдеोрд▓िрдХ рдмрдиे. рдЬिрд╕ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдк्рд░рдердо рдЦ्рд░ीрд╕्рддीрдпों рдиे рдмрдкрддिрд╕्рдоा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा, рд╡рд╣ाँ рдЖрдЬ рдПрдХ рддीрд░्рдерд╕्рдерд▓ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ рдЧ्рд░ोрдЯो, рд╕्рдХूрд▓, рд╣ॉрд╕्рдЯेрд▓, рдХाрдиूрдиी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХेंрдж्рд░, рдЕрд░्рдз рдкैрд░िрд╢ рднी рдмрди рдЪुрдХे рд╣ैं.

           рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдХी рдХैрдеोрд▓िрдХ рдХрд▓ीрд╕िрдпा 8 рдирд╡рдо्рдмрд░ 2023 рдХो рдЕрдкрдиे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдЙрд╕ рдорд╣ाрди рдШрдЯрдиा рдХी рдпाрдж рдХी, рдЬрдм рдЙрд╕рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдиे 150 рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े, рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдмрдкрддिрд╕्рдоा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा рдеा.рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдоें рдк्рд░рдердо рдмрдкрддिрд╕्рдоा рдХी 150рд╡ीं рдЬрдпंрддी рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХा рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рд╡ाрдЯिрдХрди рдХे рдк्рд░ेрд░िрддिрдХ рд░ाрдЬрджूрдд рдорд╣ाрдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ рд▓ेрдУрдкोрд▓्рджो рдЬिрд░ेрд▓ी рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдпे. рдЗрд╕ी рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╡े рд╕िрдиॉрдбрд▓ рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдПрд╡ं 150рд╡ीं рдЬрдпंрддी рд╕्рдоाрд░рдХ рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рднी рдХिрдпा рдЧрдпा.рдкрдЯрдиा рдорд╣ाрдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рдорд╣ाрдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕ेрдмेрд╕्рдЯिрдпрди рдХрд▓्рд▓ूрдкुрд░ा рднी рдоौрдЬूрдж рдеे

   рдЫोрдЯाрдиाрдЧрдкुрд░ рдоें рдЖрдЬ 7 рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рд╣ैं। рдХोрд▓्рд╣ाрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдоें рдХुрд▓ 16 рдкрд▓्рд▓िрдпाँ, 5 рдЬूрдиिрдпрд░ рдХॉрд▓ेрдЬ, 12 рдЙрдЪ्рдЪ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, 13 рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, 5 рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡ा рдХेंрдж्рд░, 9 рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдПрд╡ं рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджेрдЦрднाрд▓ рдХेंрдж्рд░ рдФрд░ 18 рдзрд░्рдорд╕ंрдШ рд╣ैं।рдХाрдерд▓िрдХों рдХी рдХुрд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा 8,61,761 рд╣ै рдЬो рдЭाрд░рдЦंрдб рдХी рдХुрд▓ рдЖрдмाрджी рдХा 3.86 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░



рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 341 (1) рдХे рддрд╣рдд рдЬाрд░ी рдЖрджेрд╢ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдз

рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 341 (1) рдХे рддрд╣рдд рдЬाрд░ी рдЖрджेрд╢ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдз 

рдкрдЯрдиा.рднाрд░рдд рдоें рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдоाрдирдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै рдХ्рдпों ?рдЗрд╕ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдпрд╣ рдХрд╣ा рдЧрдпा рдХि рд╣िंрджू рдзрд░्рдо, рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдФрд░ рд╕िрдЦ рдзрд░्рдо рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рджрд▓िрддों рдХे рд▓िрдП рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рднाрд░рддीрдп рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдиीрддि рдХे рддрд╣рдд рджрд▓िрдд рдИрд╕ाрдЗрдпों рдФрд░ рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХो рдЬाрддि рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.рдЗрд╕्рд▓ाрдо рдФрд░ рдИрд╕ाрдЗрдпों рдоें рдЬाрддि рднेрдж рдирд╣ीं рд╣ै рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрди рдзрд░्рдоों рдХे рджрд▓िрддों рдХे рд╕ाрде рднेрджрднाрд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा рдФрд░ рд╡े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рджрд░्рдЬे рдоें рджूрд╕рд░े рдоुрд╕्рд▓िрдоों рдФрд░ рдИрд╕ाрдЗрдпों рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोंрдЧे.

          рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 341 (1) рдХे рддрд╣рдд рдЬाрд░ी рдЖрджेрд╢ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХेрд╡рд▓ рд╣िंрджू, рд╕िрдЦ рдпा рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХो рдоाрдирдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ी рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рдордж्рд░ाрд╕ рд╣ाрдИ рдХोрд░्рдЯ рдиे рдПрдХ рдлैрд╕рд▓े рдоें рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рдмौрдж्рдз рдЬाрддि рд░рд╣िрдд рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рдзрд░्рдо рдХो рдЕрдкрдиाрдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рд▓ाрдн рдирд╣ीं рджिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा।18 рдЕрдХ्рддू॰ 2018

        рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоंрдд्рд░ी рдоेрд░ुрдЧु рдиाрдЧाрд░्рдЬुрди рдиे рдХрд╣ा рдХि рдХेрд╡рд▓ рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि (рдПрд╕рд╕ी) рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै , рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХेंрдж्рд░ рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдПрд╕рд╕ी рд╢्рд░ेрдгी рдХे рддрд╣рдд рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХрд░рдиे рдХा рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा.

        рдЗрд╕ рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдоें рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕрдкрдиाрдП рдЧрдП рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рддे рд╣ुрдП, рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рдоाрдЬ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рдзрд░्рдоांрддрд░िрдд рд▓ोрдЧों рдоें рдЕрд╕्рдкृрд╢्рдпрддा, рднेрджрднाрд╡ рдФрд░ рдЕрдкрдоाрди рд╕рд╣िрдд рдЙрдирдХी рд╡िрдХрд▓ांрдЧрддा рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै-

      “рд╣िंрджू рдзрд░्рдо рдХी рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддिрдпों рдФрд░ рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХे рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддिрдпाँ рдПрдХ рд╕рдоाрди рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рд╡े рдЧाँрд╡ों рдХे рдмाрд╣рд░ी рдЗрд▓ाрдХे рдоें рдПрдХ рд╣ी рдХ्рд╖िрддिрдЬ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं, рд╕рдоाрди рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдФрд░ рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ैंрей рдЗрдирдоें рд╕े рдХोрдИ рднी рдЪीреЫ рдирд╣ीं рдмрджрд▓рддी рд╣ै рд╡्рдпрдХ्рддि рджूрд╕рд░े рдзрд░्рдо рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै, ”рдиाрдЧाрд░्рдЬुрди рдиे  рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд▓िрдЦे рдПрдХ рдкрдд्рд░ рдоें рдХрд╣ा, рдЬिрд╕рдХी рдПрдХ рдк्рд░рддि рдоीрдбिрдпा рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭा рдХी рдЧрдИ рдеी.

       рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХेंрдж्рд░ рдХो рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрдИ рдЕрдн्рдпाрд╡ेрджрдиों рд╕े рдЕрд╡рдЧрдд рдХрд░ाрдпा рдХि рдХैрд╕े рдПрд╕рд╕ी рдзрд░्рдоांрддрд░िрддों рдХो рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднेрджрднाрд╡ рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкреЬ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╕ाрде рд╣ी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╡े рд╕िрдЦ рдзрд░्рдо рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдЕрдкрдиाрдиे рд╡ाрд▓ों рдХे рд╕рдоाрди рдмेрд╣рддрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХे рдкाрдд्рд░ рд╣ैं.

     рдоंрдд्рд░ी рдиे рдпрд╣ рднी рдпाрдж рджिрд▓ाрдпा рдХि рджрдХ्рд╖िрдгी рд░ाрдЬ्рдп рдиे рд╣िंрджू рдПрд╕рд╕ी рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХुрдЫ рдЧैрд░-рд╡ैрдзाрдиिрдХ рд░िрдпाрдпрддें рдЙрди рдПрд╕рд╕ी рдХे рд▓िрдП рднी рдмреЭा рджी рдеीं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे 1977 рдоें рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдЕрдкрдиा рд▓िрдпा рдеा, рдЬिрд╕рдоें рдПрдкी рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рд╕рд╣рдХाрд░ी рд╡िрдд्рдд рдиिрдЧрдо рд▓िрдоिрдЯेрдб рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдпोрдЬрдиाрдПं рднी рд╢ाрдоिрд▓ рдеीं.

   рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддрд░्рдХ рджिрдпा рдХि рдЙрди्рд╣ें рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддिрдпों рдХी рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рд╡ैрдз рдЖрдзाрд░ рд╣ै рддाрдХि рд╡े рд╕ंрд╡िрдзाрди (рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि) рдХ्рд░рдо рдоें рд╕ूрдЪीрдмрдж्рдз рдЕрди्рдп рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд▓ाрднों рдХा рдЖрдиंрдж рд▓े рд╕рдХें.

     рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдЕрдиुрд░ोрдз рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рднाрд░рдд рдоें рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдЙрди рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдПрд╕рд╕ी рдХा рджрд░्рдЬा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ें, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдЕрдкрдиा рд▓िрдпा рд╣ै, рддाрдХि рд╡े рдЕрди्рдп рд╕рднी рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддिрдпों рдХे рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░ों, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд▓ाрднों рдХा рдЖрдиंрдж рд▓े рд╕рдХें.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░



 

рд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХे рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдЫрда рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рдХी рдХрд░ें рд╕рдоुрдЪिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा : рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी

 
рд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХे рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдЫрда рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рдХी рдХрд░ें рд╕рдоुрдЪिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा : рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी


рд╕реЬрдХ, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рдерд▓ рд╕рд╣िрдд рдЫрда рдШाрдЯों рдХी рдЕрдЪ्рдЫे рддрд░ीрдХे рд╕े рдХрд░ाрдПं рд╕рдлाрдИ

рдЫрда рдШाрдЯों рддрдХ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдоाрд░्рдЧ рдЕрдЧрд░ рдХ्рд╖рддिрдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ै рддो, рдХрд░ाрдПं рдоोрдЯрд░ेрдмрд▓

рдмेрддिрдпा । рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдЬिрд▓ेрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХी рд╣ाрд░्рджिрдХ рдмрдзाрдИ рдПрд╡ं рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджी рдЧрдпी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬिрд▓ेрд╡ाрд╕िрдпों рд╕े рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг, рдЖрдкрд╕ी рд╕ौрд╣ाрд░्рдж рдПрд╡ं рднाрдИрдЪाрд░े рдХे рд╕ाрде рд╣рд░्рд╖ोрд▓्рд▓ाрд╕ рдкрд░्рд╡ рдХो рдордиाрдПं।
     рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी, рд╢्рд░ी рджिрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдп рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЬिрд▓े рдХे рд╕рднी рдПрд╕рдбीрдПрдо, рдирдЧрд░ рдЖрдпुрдХ्рдд, рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо, рдмेрддिрдпा рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдпों рдХे рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рддрдеा рд╕рднी рдк्рд░рдЦंрдбों рдХे рдк्рд░рдЦंрдб рд╡िрдХाрд╕ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ाрди्рддрд░्рдЧрдд рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे।
     рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд▓ोрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХे рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдЫрда рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХो рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдкреЬे, рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рд╣ै। рдЫрдЯ рдШाрдЯों рдХी рдк्рд░ॉрдкрд░ рд╕рдлाрдИ рдЕрддिрдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдШाрдЯों рддрдХ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд░्рдЧ рдЕрдЧрд░ рдХ्рд╖рддिрдЧ्рд░рд╕्рдд рд╣ैं, рддो рдЙрд╕े рдоोрдЯрд░ेрдмрд▓ рднी рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे। рдЗрд╕ рдХाрд░्рдп рдоें рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдирд╣ीं рдмрд░рддрдиी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдорд╣िрд▓ा рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ рдЫрда рдШाрдЯों рдкрд░ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЪेंрдЬिंрдЧ рд░ूрдо рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╢ौрдЪाрд▓рдп рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рднी рдХрд░ाрдпा рдЬाрдп।
       рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╕рднी рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЫрда рдШाрдЯों рдХा рдлिрдЬिрдХрд▓ рд╡ेрд░िрдлिрдХेрд╢рди рдХрд░ेंрдЧे। рдмांрд╕ рдЖрджि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдШाрдЯों рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХрд░ рд▓ेंрдЧे। рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдкрд░ рдл्рд▓ैрдХ्рд╕, рдмैрдирд░ рдХा рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे рддाрдХि рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдирд╣ीं рд░рд╣े। рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХी рд╕рдоुрдЪिрдд рдШेрд░ाрдмंрджी рдХि рдЬाрдП рддрдеा рд╡рд╣ाँ рдкрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ूрдЪрдХ рдмोрд░्рдб рдПрд╡ं рдЭрди्рдбे рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓рдЧाрдпा рдЬाрдп।
        рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЫрда рдкूрдЬा рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╡िрднिрди्рди рдШाрдЯों рдкрд░ рд╡्рд░рддिрдпों рдХे рд╕ाрде рдмрдЪ्рдЪों, рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдпुрд╡рдХों рдПрд╡ं рд╡ृрдж्рдзों рдХी рднाреЬी рднीреЬ рдПрдХрдд्рд░ рд╣ोрддी рд╣ै, рдПрд╡ं рднрдЧрджреЬ рд╣ोрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕ рдХे рд▓िрдП рдПрд╣рддिрдпाрддрди рд╕рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдп। рдЦрддрд░рдиाрдХ рдШाрдЯों рдХे рдиिрдХрдЯрд╕्рде рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдкूрдЬा рдХे рддाрд▓ाрдмों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ो рддाрдХि рдЫрдард╡्рд░рддी рдорд╣िрд▓ाрдУं-рдкुрд░ुрд╖ों рдХो рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдкреЬे।
          рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдкूрдЬा рдШाрдЯों рдкрд░ рдЙрдж्рдШोрд╖рдгा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХि рд╕рдоुрдЪिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдмिрдЬрд▓ी рдХे рддाрд░ों рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рдоाрдирдХों рдХो рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рд╕рдоुрдЪिрдд рд░ोрд╢рдиी рдПрд╡ं рдкाрд░्рдХिंрдЧ рдХी рд╕рдоुрдЪिрдд рдПрд╡ं рд╕ुрдЪाрд░ु рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдПрдирдбीрдЖрд░рдПрдл/рдПрд╕рдбीрдЖрд░рдПрдл рд╕े рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡рдХों/рдЧोрддाрдЦोрд░ों рдХी рдШाрдЯों рдкрд░ рддैрдиाрддी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдп।
         рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рд╕рднी рдПрд╕рдбीрдПрдо рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рдХाрд░्рдпों рдХा рд▓рдЧाрддाрд░ рдЕрдиुрд╢्рд░рд╡рдг, рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ेंрдЧे। рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдЬिрд▓ेрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рджीрдкाрд╡рд▓ी рдПрд╡ं рдЫрда рдорд╣ाрдкрд░्рд╡ рдХी рд╣ाрд░्рджिрдХ рдмрдзाрдИ рдПрд╡ं рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджी рдЧрдпी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬिрд▓ेрд╡ाрд╕िрдпों рд╕े рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг, рдЖрдкрд╕ी рд╕ौрд╣ाрд░्рдж рдПрд╡ं рднाрдИрдЪाрд░े рдХे рд╕ाрде рд╣рд░्рд╖ोрд▓्рд▓ाрд╕ рдкрд░्рд╡ рдХो рдордиाрдПं।
       рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рддा, рд╢्рд░ी рд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рддा-рд╕рд╣-рдЬिрд▓ा рд▓ोрдХ рд╢िрдХाрдпрдд рдиिрд╡ाрд░рдг рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╢्рд░ी рдЕрдиिрд▓ рд░ाрдп рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рдЬिрд▓ाрд╕्рддрд░ीрдп рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╕рднी рдПрд╕рдбीрдПрдо рдЖрджि рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╢рдиिрд╡ाрд░, 11 рдирд╡ंрдмрд░ 2023

рджрд▓िрддों рдХी рдоुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкिрдд 12 рдирд╡ंрдмрд░ рд░рд╡िрд╡ाрд░

рджрд▓िрддों рдХी рдоुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкिрдд 12 рдирд╡ंрдмрд░ рд░рд╡िрд╡ाрд░



рдкрдЯрдиा. рднाрд░рдд рдоें рдЦ्рд░ीрд╕्рддीрдпों рдиे 12 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рджрд▓िрдд рдоुрдХ्рддि рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдХे рд░ुрдк рдоें рдЕंрдХिрдд рдХрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें ‘рдЖрд╡ाрдЬрд╣ीрдиों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ‘ рдмрдирдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै.

  рджрд▓िрдд рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдЕрдЫूрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдЬाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं. рд╣िंрджू рдзрд░्рдо рдХी рдХрдаोрд░ рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рддрд╣рдд рд╡े рд╕рдмрд╕े рдиीрдЪे рд╡рд░्рдг рдЕрд░्рдеाрдд рдкाрдпрджाрди рдоें рдЖрддे рд╣ैं.

   рднाрд░рдд рдиे рджрд▓िрддों рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХे рдк्рд░рддि рд╡्рдпाрдкрдХ рднेрджрднाрд╡ рдФрд░ рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиा рдЬाрд░ी рд╣ै. рднाрд░рдд рдоें 300 рдоिрд▓िрдпрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рджрд▓िрдд рд╣ैं.(1.3 рдмिрд▓िрдпрди рдиाрдЧрд░िрдХों рдоें рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 25 рдк्рд░рддिрд╢рдд) рдФрд░, рдЦ्рд░ीрд╕्рддीрдп рдПрд╡ं рдоुрд╕्рд▓िрдо рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХों рдХे рдмीрдЪ, рдЫूрдЖрдЫूрдд рдХा рдХрд▓ंрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै.рднाрд░рдд рдХे 28 рдоिрд▓िрдпрди рдИрд╕ाрдЗрдпों рдоें рд╕े рджрд▓िрддों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рд▓рдЧрднрдЧ 60 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рд╡े рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╕рдоुрджाрдпों рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╣ाрд╢िрдП рдФрд░ рдмрд╣िрд╖्рдХाрд░ рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं.

рджрд▓िрддों рдХी рдоुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкिрдд рд░рд╡िрд╡ाрд░, рдЬिрд╕рдоें рд╣рдо рдмाрдд рдХрд░рддे, рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे, рдЙрдд्рдкीреЬрди рдФрд░ рднेрджрднाрд╡ рд╕े рдоुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддे рд╣ैं, рддाрдХि рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рд╣-рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХो рдПрдХ рдРрд╕े рд╕ंрд╡िрдзाрди рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдиिрдпрдоिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे рдЬो рди्рдпाрдп, рд╕рдоाрдирддा, рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рд╕рднी рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡рд╕рд░ों рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рджेрддा рд╣ै। рджрд▓िрддों рдХी рд╕्рдеिрддि, рдЬो рдЕрднी рднी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХрд▓ंрдХ рд╕े рдЪिрд╣्рдиिрдд рд╣ै, рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕рднी рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдмрд╣िрд╖्рдХृрдд рд╣ैं, рдПрдХ рдЕрд╕рд╣рдиीрдп рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рд╣ै рдФрд░ рдПрдХ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рджुрд░्рдмрд▓рддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै.

рднाрд░рддीрдп рдХैрдеोрд▓िрдХ рдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХे рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдПрд╡ं рдкिрдЫреЬे рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП  рд╡िрднाрдЧ рдмрдиे рд╣ै.рдЬрдм рдИрд╕ाрдИ рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдиे рд╕्рдХूрд▓ рдЦोрд▓े, рддो рдЗрди рджрд▓िрддों рдХो рдЙрди рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рджाрдЦिрд▓ा рдоिрд▓ा рдФрд░ рд╡ो рдИрд╕ाрдИ рдмрди рдЧрдП. рд╣рд░ рдоौрдХे рдХा рдлाрдпрджा рдЙрдаाрддे рд╣ुрдП, рд╡ो рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХ рдиीрддि рдХी рдорджрдж рд╕े рдЖрдЧे рдмреЭे рдФрд░ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рджрд▓िрдд рдЖंрджोрд▓рди рд╕ंрдЧрдаिрдд рд╣ुрдЖ.

рдмाрд╡рдЬूрдж рдЗрд╕рдХे рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рднी рджрд▓िрддों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ों рдоें рдХрдоी рдирд╣ीं рд╣ुрдИ рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдмреЭ рд░рд╣ी рд╣ै. рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рд╕े, рдХैрдеोрд▓िрдХ рдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ों рдиे рднाрд░рдд рдХी рдХрд▓ीрд╕िрдпाрдУं рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдирд╡ंрдмрд░ рдХे рджूрд╕рд░े рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдХो рджрд▓िрдд рд▓िрдмрд░ेрд╢рди рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдХे рд░ुрдк рдоें рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рд╣ै.рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рджрд▓िрдд рдХैрдеोрд▓िрдХ рджрд▓िрдд рд▓िрдмрд░ेрд╢рди 12 рдирд╡рдо्рдмрд░ 2023 рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдХो  “рджрд▓िрддों рдХी рдоुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкिрдд рд░рд╡िрд╡ाрд░” рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиा рд░рд╣े рд╣ैं.

       рд╣िрди्рджू рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рджрд▓िрддों рдХो рднेрджрднाрд╡ рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рд╡े рджрд▓िрдд, рдЬो рдЦ्рд░ीрд╕्рддीрдп рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рднेрджрднाрд╡ рд╕рд╣рдиा рдкреЬрддा рд╣ै, рд╕ाрде рд╣ी рд╡े рдЕрди्рдп рджрд▓िрддों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рд╕े рднी рд╡ंрдЪिрдд рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं.рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдиे 1950 рдоें рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХे рдЖрджेрд╢ рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рдХि рд╣िंрджू рдзрд░्рдо рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХोрдИ рднी рдзрд░्рдо рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рд╕рджрд╕्рдп рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрдПрдЧा. рдмाрдж рдоें рд╕िрдЦ рдзрд░्рдо рдХो(1956) рд╕े рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХो (1990) рд╕े рджрд▓िрддों рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдЧू рдХाрдиूрдиों рд╕े рд▓ाрдн рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджी рдЧрдИ рд╣ै.

      1936 рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢ाрд╕рди рдХी рддрд░рдл рд╕े рдЬाрд░ी рдЖрджेрд╢ рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рдеा рдХि рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░ рдИрд╕ाрдИ рдмрдиे рджрд▓िрддों рдХो рд╢ोрд╖िрдд рд╡рд░्рдЧ рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрдПрдЧा. 1950 рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХी рддрд░рдл рд╕े рдЬाрд░ी ‘ рджी рдХॉрди्рд╕्рдЯिрдЯ्рдпूрд╢рди (рд╢ेрдб्рдпूрд▓्рдб рдХाрд╕्рдЯ्рд╕) рдСрд░्рдбрд░‘ рдоें рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╣ै рдХि рд╕िрд░्рдл рд╣िंрджू, рд╕िрдЦ рдФрд░ рдмौрдж्рдз рд╕рдоुрджाрдп рд╕े рдЬुреЬे рджрд▓िрддों рдХो рд╣ी рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рджрд░्рдЬा рдоिрд▓ेрдЧा. рдЪूंрдХि рдИрд╕ाрдИ рдФрд░ рдоुрд╕्рд▓िрдо рд╕рдоाрдЬ рдоे рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рди рд╣ोрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд╣ी рдЬाрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣िंрджू рд╕े рдИрд╕ाрдИ рдпा рдоुрд╕्рд▓िрдо рдмрдиे рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд▓ोрдЧ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднेрджрднाрд╡ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЦुрдж рдХो рдЕрд▓рдЧ рджрд░्рдЬा рджेрдиे рдХी рдоांрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे. 

       рд╕ाрд▓ 1950 рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЖрджेрд╢ рдХो 1980 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдоें рдЪुрдиौрддी рджी рдЧрдИ рдеी. ‘рд╕ूрд╕ाрдИ рдмрдиाрдо рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░‘ рдиाрдо рд╕े рдЪрд░्рдЪिрдд рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдкрд░ 1985 рдоें рдлैрд╕рд▓ा рдЖрдпा рдеा. рдлैрд╕рд▓े рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рдИрд╕ाрдИ рдФрд░ рдоुрд╕्рд▓िрдо рджрд▓िрддों рдХो рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рджрд░्рдЬा рджेрдиे рд╕े рдордиा рдХрд░ рджिрдпा рдеा. рдХोрд░्рдЯ рдиे рдоाрдиा рдеा рдХि рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЖрджेрд╢ рдХाрдлी рд╕ोрдЪ-рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा. рдРрд╕ा рдХोрдИ рднी рддрде्рдп рдпा рдЖंрдХреЬा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░ рдЪुрдХे рд▓ोрдЧों рдХो рд╡ंрдЪिрдд рдпा рд╢ोрд╖िрдд рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХे.

           рдЧाреЫी рд╕ाрджुрдж्рджीрди рдиाрдо рдХे рдпाрдЪिрдХाрдХрд░्рддा рдиे 2004 рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдоें рдпाрдЪिрдХा рджाрдЦिрд▓ рдХрд░ рдоुрд╕्рд▓िрдо рджрд▓िрддों рдХो рднी рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рд▓ाрдн рджेрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХी. рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдИрд╕ाрдИ рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рддрд░рдл рд╕े рднी рдХрдИ рдпाрдЪिрдХाрдПं рджाрдЦिрд▓ рд╣ुрдИं рдЬिрдирдоें рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░ рдЪुрдХे рд▓ोрдЧों рдХो рднी рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рджрд░्рдЬा рджेрдиे рдХी рдоांрдЧ рдХी рдЧрдИ. рдпрд╣ рдпाрдЪिрдХाрдПं рдЕрднी рддрдХ рд▓ंрдмिрдд рд╣ै. рдХोрд░्рдЯ рдиे 2011 рдоें рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ुрдирд╡ाрдИ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕рд╡ाрд▓ рддрдп рдХिрдП рдеे, рд▓ेрдХिрди рд╕ुрдирд╡ाрдИ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХी. 

     2007 рдоें рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдордирдоोрд╣рди рд╕िंрд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдкूрд░्рд╡ рдЪीрдл рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рд░ंрдЧрдиाрде рдоिрд╢्рд░ा рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоे рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा. рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рд░ंрдЧрдиाрде рдоिрд╢्рд░ा рдиे 2009 рдоें рдЕрдкрдиी рд░िрдкोрд░्рдЯ рджी. рдЗрд╕рдоें рд╕рднी рдзрд░्рдо рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рджрд░्рдЬा рджेрдиे рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХी рдЧрдИ. рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоुрд╕्рд▓िрдо рдФрд░ рдИрд╕ाрдЗрдпों рдХो рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рд▓ाрдн рджेрдиे рдХा рднी рд╕ुрдЭाрд╡ рджिрдпा.

      7 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2022 рдХो рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдкूрд░्рд╡ рдЪीрдл рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдХे рдЬी рдмाрд▓ाрдХृрд╖्рдгрди рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें 3 рд╕рджрд╕्рдпीрдп рдЖрдпोрдЧ рдмрдиाрдпा. рдпрд╣ рдЖрдпोрдЧ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░ेрдЧा рдХि рдХ्рдпा рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░ рдИрд╕ाрдИ рдпा рдоुрд╕्рд▓िрдо рдмрди рдЪुрдХे рджрд▓िрддों рдХो рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рджрд░्рдЬा рджेрдиे рдХी реЫрд░ूрд░рдд рд╣ै. рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЧ рдХो рдЕрдкрдиी рд░िрдкोрд░्рдЯ рджेрдиे рдХे рд▓िрдП 2 рд╕ाрд▓ рдХा рд╕рдордп рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै. 

    рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдкेрд╢ рдПрдбिрд╢рдирд▓ рд╕ॉрд▓िрд╕ीрдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ рдХे рдПрдо рдирдЯрд░ाрдЬ рдиे рдмाрд▓ाрдХृрд╖्рдгрди рдЖрдпोрдЧ рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХा рдЗंрддрдЬाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рджिрдпा. рдпाрдЪिрдХाрдХрд░्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдкेрд╢ рдк्рд░рд╢ांрдд рднूрд╖рдг, рдХॉрд▓िрди рдЧोंрдЬाрд▓्рд╡िрд╕, рд╕ी рдпू рд╕िंрд╣ рдЬैрд╕े рд╡рдХीрд▓ों рдиे рд╕ुрдирд╡ाрдИ рдЯाрд▓рдиे рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХिрдпा. рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕рд╡ाрд▓ों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХी рдоांрдЧ рдХी. рдЙрдирдХा рдХрд╣рдиा рдеा рдХि рдзрд░्рдо рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХो рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рди рдоाрдирдиा рд╕рдоाрдирддा рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХा рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рд╣ै.

    рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рд╕ंрдЬрдп рдХिрд╢рди рдХौрд▓, рдЕрд╣рд╕ाрдиुрдж्рджीрди рдЕрдоाрдиुрд▓्рд▓ाрд╣ рдФрд░ рдЕрд░рд╡िंрдж рдХुрдоाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдХुрдЫ рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рд╕ंрдЧрдардиों рдиे рднी рдЕрдкрдиी рдмाрдд рд░рдЦी. рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдИрд╕ाрдИ рдФрд░ рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХो рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рджрд░्рдЬा рджेрдиे рдкрд░ рд╕ुрдирд╡ाрдИ рди рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рдХी.

     рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЕрдЧрд░ рдоुрд╕рд▓рдоाрди рдФрд░ рдИрд╕ाрдИ рджрд▓िрдд рдзрд░्рдордкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдЙрдирдХो рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा.рдРрд╕े рд▓ोрдЧों рдХो рдкिрдЫреЬी рдЬाрддि рдХा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд▓ेрдЧा.рдпрджि рдоुрд╕рд▓рдоाрди рдФрд░ рдИрд╕ाрдИ рджрд▓िрдд рдзрд░्рдордкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░ рд╣िंрджू рдзрд░्рдо рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рддो рдЙрдирдХो рд╡рд╣ां рдкрд░ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рд╕ुрд╡िрдзा рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧा.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


 

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...