ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 12 рд╕िрддंрдмрд░ 2023

рд╡ाрд╕ рд╕्рдерд▓ рд╡िрд╣ीрди рд▓ाрднुрдХों рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡िрд▓ंрдм рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдПं рднूрдоि : рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी


 


рд╡ाрд╕ рд╕्рдерд▓ рд╡िрд╣ीрди рд▓ाрднुрдХों рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡िрд▓ंрдм рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдПं рднूрдоि : рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी

рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд▓ंрдмिрдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдкूрд░्рдгрддा рдХे рд▓िрдП рдХрд░ें рд╕ाрд░्рдердХ рдк्рд░рдпाрд╕

рдПрд╕рдПрд▓рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдо рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рд╡ाрд▓े рдкंрдЪाрдпрддों рдоें рд╢рдд-рдк्рд░рддिрд╢рдд рд▓ाрднुрдХों рд╕े рдпूрдЬрд░ рдЪाрд░्рдЬेрдЬ рдХा рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рдХिрддрдиा рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЧрдпी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╡िрднिрди्рди рдпोрдЬрдиाрдУं/рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХी рдЧрд╣рди рд╕рдоीрдХ्рд╖ा

рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдХों рдХा рдЪрдпрди рдкूрд░्рдг рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдПрд╡ं рд╡िрднाрдЧीрдп рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢

рдмेрддिрдпा। рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी, рд╢्рд░ी рджिрдиेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдЬ рд╕рдоाрд╣рд░рдгाрд▓рдп рд╕рднाрдХрдХ्рд╖ рдоें рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╡िрднिрди्рди рдпोрдЬрдиाрдУं/рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХी рдЧрдпी। рдмैрдардХ рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा-рдЧ्рд░ाрдоीрдг, рдЗंрджिрд░ा рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЖрд╡ाрд╕ рд╕рд╣ाрдпрддा рдпोрдЬрдиा, рдЖрдзाрд░ рдЕрдкрдбेрд╢рди, рд▓ोрд╣िрдпा рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдмिрд╣ाрд░ рдЕрднिрдпाрди, рдордирд░ेрдЧा, рдк्рд▓ांрдЯेрд╢рди рдЖрджि рдХी рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХी рдЧрдпी।

      рдЙрдк рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдпुрдХ्рдд, рд╢्рд░ी рдЕрдиिрд▓ рдХुрдоाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╡िрднिрди्рди рдпोрдЬрдиाрдУं/рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХी рдЕрдж्рдпрддрди рд╕्рдеिрддि рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдкाрд╡рд░ рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдХो рдЕрд╡рдЧрдд рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा।

       рдПрд╕рдПрд▓рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдо рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рд╡ाрд▓े рдкंрдЪाрдпрддों рдоें рдпुрдЬрд░ рдЪाрд░्рдЬ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣рдг рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рджौрд░ाрди рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рд╢рдд-рдк्рд░рддिрд╢рдд рд▓ाрднुрдХों рд╕े рдпूрдЬрд░ рдЪाрд░्рдЬेрдЬ рдХा рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рдпूрдЬрд░ рдЪाрд░्рдЬेрдЬ рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рдХो рдмреЭाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдПрд╕рдПрд▓рдбрдм्рд▓्рдпू рдХा рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рд╕ुрдЪाрд░ू рд░ूрдк рд╕े рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓ेрдЧी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рдПрд╕рдПрд▓рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдо рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рд╡ाрд▓े рдкंрдЪाрдпрддो рдоें рдЗрдзрд░-рдЙрдзрд░ рдХрдЪрд░ा рдлेंрдХрдиे рдПрд╡ं рдЧंрджрдЧी рдлैрд▓ाрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рдиिрдпрдоाрдиुрдХूрд▓ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХी рдЬाрдп।

        рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд░рдо рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдХि рдПрд╕рдПрд▓рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдо рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдмрдЧрд╣ा-02 рдоें 09, рдордЭौрд▓िрдпा рдоें 20, рдЪрдирдкрдЯिрдпा рдоें 16, рдпोрдЧाрдкрдЯ्рдЯी рдоें 10, рд▓ौрд░िрдпा рдоें 12, рдЧौрдиाрд╣ा рдоें 14, рдоैрдиाрдЯांреЬ рдоें 12, рд░ाрдордирдЧрд░ рдоें 14, рднिрддрд╣ां рдоें 07, рдардХрд░ाрд╣ां рдоें 05, рдмрдЧрд╣ा-01 рдоें 23, рдмैрд░िрдпा рдоें 16, рдордзुрдмрдиी рдоें 09, рдирд░рдХрдЯिрдпाрдЧंрдЬ рдоें 26, рдиौрддрди рдоें 18, рдкिрдкрд░ाрд╕ी рдоें 07 рдПрд╡ं рд╕िрдХрдЯा рдоें 16 рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдХों рдХा рдЪрдпрди рдХрд░ рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै।  

           рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рдПрд╕рдПрд▓рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдо рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЬिрди рдкंрдЪाрдпрддों рдоें рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдХों рдХा рдЪрдпрди рдЕрдмрддрдХ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рд╡рд╣ां рддुрд░ंрдд рд╡िрднाрдЧीрдп рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рд╢рдд-рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЕрдиुрдкाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЪрдпрди рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп। рдЪрдпрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкूрд░्рдгрддः рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рддрд░ीрдХे рд╕े рд╣ो, рдЗрд╕े рд╣рд░ рд╣ाрд▓ рдоें рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп।

                  рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рджौрд░ाрди рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╡ाрд╕ рд╕्рдерд▓ рд╡िрд╣ीрди рд▓ाрднुрдХों рдХे рд▓िрдП рдд्рд╡рд░िрдд рдЧрддि рд╕े рднूрдоि рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХी рдЬाрдп। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд▓ंрдмिрдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдкूрд░्рдгрддा рдХे рд▓िрдП рд╕ाрд░्рдердХ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी рд░ूрдЪि рд▓ेрдХрд░ рдЗрд╕े рд╢рдд-рдк्рд░рддिрд╢рдд рдкूрд░्рдг рдХрд░ाрдПं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЗрд╕ рд╣ेрддु рд▓ाрднुрдХों рдХे рд╕ाрде рдмैрдардХ рдХрд░ें, рдЙрдирдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдЖ рд░рд╣ी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╕ुрдиें рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдиिрд░ाрдХрд░рдг рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें। рд╕ाрде рд╣ी рд╕рднी рдХिрд╕्рддों рдХा рднुрдЧрддाрди рд▓ेрдХрд░ рднी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा рдЕрдкूрд░्рдг рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ाрднुрдХों рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рдиिрдпрдоाрдиुрдХूрд▓ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░ें।

             рдордирд░ेрдЧा рдпोрдЬрдиा рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд░рдо рдоें рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдХрдо рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рд╣ै, рдЬो рдЕрд╕ंрддोрд╖рдЬрдирдХ рд╣ै। рд╕рднी рдордирд░ेрдЧा рдкीрдУ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрднिрд░ुрдЪि рд▓ेрдХрд░ рдордирд░ेрдЧा рдХे рддрд╣рдд рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡िрдд рдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рд╕ंрддोрд╖рдЬрдирдХ рдк्рд░рдЧрддि рд▓ाрдПं рдФрд░ рд╢рдд-рдк्рд░рддिрд╢рдд рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдХрд░ें।  рдЗрд╕рдоें рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी, рд╢िрдеिрд▓рддा рдПрд╡ं рдХोрддाрд╣ी рдмрд░рддрдиे рд╡ाрд▓े рдкीрдУ рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз рд╕рдЦ्рдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рдордирд░ेрдЧा рдХे рддрд╣рдд рдХрд░ाрдпे рдЬा рд░рд╣े рдХाрд░्рдпों рдХी рдк्рд░рддिрджिрди рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдЕрдиुрд╢्рд░рд╡рдг рдХрд░ें। рдПрдХ рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдЕंрджрд░ рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рд╕ुрдзाрд░ рджिрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।

                 рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд░рдо рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рдХि рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдХे рддрд╣рдд рдЬिрд▓े рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХे рд╡िрд░ूрдж्рдз 95 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХाрд░्рдп рдкूрд░्рдг рдХрд░ा рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै рд╢ेрд╖ 05 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдПрдХ рд╕рдк्рддाрд╣ рдХे рдЕंрджрд░ рдХрд░ा рд▓िрдпा рдЬाрдпेрдЧा। 68 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдирд▓-рдЬрд▓ рдпोрдЬрдиा рдкीрдПрдЪрдИрдбी рдбिрдкाрд░्рдЯрдоेंрдЯ рдХो рд╣ैंрдбрдУрд╡рд░ рдХрд░ा рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕ोрд▓рд░ рд╕्рдЯ्рд░ीрдЯ рд▓ाрдЗрдЯ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдкंрдЪाрдпрддों рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдХि рдирд▓-рдЬрд▓ рдпोрдЬрдиा рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╣ैंрдбрдУрд╡рд░ рдХा рд╢рдд-рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХाрд░्рдп рдЕрд╡िрд▓ंрдм рдкूрд░्рдг рдХрд░ाрдпा рдЬाрдп। рдкंрдЪाрдпрдд рд░ाрдЬ рд╡िрднाрдЧ рддрдеा рдкीрдПрдЪрдИрдбी рд╡िрднाрдЧ рд╕рдорди्рд╡рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рдЗрд╕े рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेंрдЧे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕ोрд▓рд░ рд╕्рдЯ्рд░ीрдЯ рд▓ाрдЗрдЯ рдпोрдЬрдиा рдмेрд╣рдж рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХрд░ाрдиा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрдп।

рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрдк рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдпुрдХ्рдд, рд╢्рд░ी рдЕрдиिрд▓ рдХुрдоाрд░, рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рддा, рд╢्рд░ी рд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рдиिрджेрд╢рдХ, рдбीрдЖрд░рдбीрдП, рд╢्рд░ी рд╕ुрдЬीрдд рдмрд░рдирд╡ाрд▓, рдЬिрд▓ा рдкंрдЪाрдпрдд рд░ाрдЬ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╢्рд░ी рдордиीрд╖ рдХुрдоाрд░, рд╡рд░ीрдп рдЙрдк рд╕рдоाрд╣рд░्рддा, рдбॉ0 рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рд╕िрди्рд╣ा рд╕рд╣िрдд рдЬिрд▓े рдХे рд╕рднी рдк्рд░рдЦंрдб рд╡िрдХाрд╕ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╕рднी рдЕंрдЪрд▓ рдЕрдзिрдХाрд░ी, рд╕рднी рдк्рд░рдЦंрдб рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рдкрджाрдзिрдХाрд░ी, рд╕рднी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдкрджाрдзिрдХाрд░ी (рдордирд░ेрдЧा), рд╕рднी рдк्рд░рдЦंрдб рд╕рдорди्рд╡рдпрдХ (рдПрд▓рдПрд╕рдмीрдП) рдЖрджि рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣े।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рдХो рдПрд▓рдкीрд╕ी рдиिрд░्рдЧрдд рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा

  рдЬिрд▓ा рдоें рдиिрд░्рдоाрдгाрдзीрди рд╡िрднिрди्рди рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рддрд╣рдд рдХिрдпे рдЬा рд░рд╣े рднू-рдЕрд░्рдЬрди рдХाрд░्рдп рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдмैрдардХ

рдоुрдЖрд╡рдЬा рднुрдЧрддाрди рдХे рд▓ंрдмिрдд рдоाрдорд▓ों рдХे рдд्рд╡рд░िрдд рдиिрд╖्рдкाрджрди рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдХैंрдк рд▓рдЧाрдХрд░ рднू-рдзाрд░िрдпों рд╕े рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢

рдиाрд▓ंрджा। рдЬिрд▓ा рдоें рд╡िрднिрди्рди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рд▓िрдП рдХिрдП рдЬा рд░рд╣े рднू-рдЕрд░्рдЬрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рд╢्рд░ी рд╢рд╢ांрдХ рд╢ुрднंрдХрд░ рдиे рдЖрдЬ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдмैрдардХ рдХी।рд╡िрднिрди्рди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं- рд╣िрд▓рд╕ा рдмाрдИрдкाрд╕ (рдкूрд░्рд╡ी), рдЗрд╕्рд▓ाрдордкुрд░ рдмाрдИрдкाрд╕, рдиूрд░рд╕рд░ाрдп рдмाрдИрдкाрд╕, рдиूрд░рд╕рд░ाрдп-рд╕िрд▓ाрд╡ рдкрде, рддेрд▓рдорд░ рдирд░рд╕ंрдбा рд╕ाрд▓ेрдкुрд░ рдкрде, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ-31 (рдмрдЦ्рддिрдпाрд░рдкुрд░- рд░рдЬौрд▓ी рдЦंрдб) рдХे рдлोрд░рд▓ेрди рдиिрд░्рдоाрдг, рднाрд░рддрдоाрд▓ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдПрдирдПрдЪ-119 рдбी (рдЖрдорд╕-рд░ाрдордирдЧрд░) рдкрде,рджрд░िрдпाрдкुрд░ рд╡ीрдпрд░ рдЖрджि рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рднू-рдЕрд░्рдЬрди рдХाрд░्рдп рдХी рдПрдХ-рдПрдХ рдХрд░ рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХी рдЧрдИ।

рд╣िрд▓рд╕ा рдкूрд░्рд╡ी рдмाрдИрдкाрд╕ рдХे рд▓िрдП 6 рдоौрдЬे рдХे 548 рдЕрд╡ाрд░्рдбी рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 47 рдПрдХреЬ рднूрдоि рдЕрд░्рдЬिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।рдЗрдирдоें рд╕े 460 рдЕрд╡ॉрд░्рдбी рдж्рд╡ाрд░ा рдоुрдЖрд╡рдЬे рдХी рд░ाрд╢ि рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рд╢ेрд╖ рд▓ोрдЧों рд╕े рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рдоुрдЖрд╡рдЬे рдХा рдд्рд╡рд░िрдд рднुрдЧрддाрди рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा।

    рдЗрд╕рд▓ाрдордкुрд░ рдмाрдИрдкाрд╕ рдХे рд▓िрдП 5 рдоौрдЬे рдХे 501 рдЕрд╡ाрд░्рдбी рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 55 рдПрдХреЬ рднूрдоि рдЕрд░्рдЬिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।рдЗрдирдоें рд╕े 335 рдЕрд╡ॉрд░्рдбी рдж्рд╡ाрд░ा рдоुрдЖрд╡рдЬे рдХी рд░ाрд╢ि рдк्рд░ाрдк्рдд  рдХी рдЧрдИ рд╣ै।рд╢ेрд╖ рдЕрд╡ाрд░्рдбी рдХो рднुрдЧрддाрди рдоें рддेрдЬी рд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢िрд╡िрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा।

     рдиूрд░рд╕рд░ाрдп рдмाрдИрдкाрд╕ рдХे рд▓िрдП 3 рдоौрдЬे рдХे 152 рдЕрд╡ाрд░्рдбी рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 23 рдПрдХреЬ рднूрдоि рдЕрд░्рдЬिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै, рдЕрдмрддрдХ 141 рдЕрд╡ाрд░्рдбी рдж्рд╡ाрд░ा рднुрдЧрддाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдиूрд░рд╕рд░ाрдп-рд╕िрд▓ाрд╡ рдкрде рдХे рд▓िрдП 16 рдоौрдЬे рдХे 1209 рдЕрд╡ॉрд░्рдбी рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 124 рдПрдХреЬ рднूрдоि рдЕрд░्рдЬिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।рдЗрдирдоें рд╕े рдЕрдмрддрдХ 834 рдЕрд╡ाрд░्рдбी рдж्рд╡ाрд░ा рдоुрдЖрд╡рдЬे рдХी рд░ाрд╢ि рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।рд╢ेрд╖ рдХो рднी рдд्рд╡рд░िрдд рднुрдЧрддाрди рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा।

     рддेрд▓рдорд░-рдирд░рд╕ंрдбा- рд╕ाрд▓ेрдкुрд░- рдкрде рдХे рд▓िрдП 11 рдоौрдЬे рдХे 945 рдЕрд╡ाрд░्рдбी рдоें рд╕े 547 рдж्рд╡ाрд░ा рднुрдЧрддाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╡ृрд╣рдж рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢िрд╡िрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рд╢ेрд╖ рдЕрд╡ाрд░्рдбी рдХो рднी рддेрдЬी рд╕े рднुрдЧрддाрди рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा।

    рдЕрди्рдп рд╕рднी рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рд▓िрдП рднी рднू-рдЕрд░्рдЬрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд▓ंрдмिрдд рдоुрдЖрд╡рдЬे рдХे рднुрдЧрддाрди рдоें рддेрдЬी рд▓ाрдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢िрд╡िрд░ рд▓рдЧाрдХрд░ рднू рдзाрд░िрдпों рд╕े рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рддрдеा рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рдХो рдПрд▓рдкीрд╕ी рдиिрд░्рдЧрдд рдХрд░рдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा।

     рдмैрдардХ рдоें рдЕрдкрд░ рд╕рдоाрд╣рд░्рдд्рддा, рдЬिрд▓ा рднू-рдЕрд░्рдЬрди рдкрджाрдзिрдХाрд░ी,рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рд╡िрднाрдЧों рдХे рдХाрд░्рдпрдкाрд▓рдХ рдЕрднिрдпंрддा рдПрд╡ं рдЕंрдЪрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╕ोрдорд╡ाрд░, 11 рд╕िрддंрдмрд░ 2023

37 рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ुрдиी рд╕рдорд╕्рдпाрдПं, рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рджिрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджिрд╢ा рдиिрд░्рджेрд╢

 рдЬрдирддा рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी

37 рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ुрдиी рд╕рдорд╕्рдпाрдПं, рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рджिрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджिрд╢ा рдиिрд░्рджेрд╢


рдкрдЯрдиा. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдЖрдЬ 4, рджेрд╢рд░рдд्рди рдоाрд░्рдЧ рд╕्рдеिрдд рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд ‘рдЬрдирддा рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी‘ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП. ‘рдЬрдирддा рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी‘ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЬिрд▓ों рд╕े рдкрд╣ुंрдЪे 37 рд▓ोрдЧों рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╕ुрдиा рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рд╕рдоाрдзाрди рдХे рд▓िрдП рд╕рдоुрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдП.

         рдЖрдЬ ‘рдЬрдирддा рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी‘ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╡िрднाрдЧ, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ, рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡िрднाрдЧ, рд╕рдоाрдЬ рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ, рдкिрдЫреЬा рдПрд╡ं рдЕрддि рдкिрдЫреЬा рд╡рд░्рдЧ рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ, рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ, рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдПрд╡ं рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬрдирдЬाрддि рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ, рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдк्рд░ाрд╡ैрдзिрдХी рд╡िрднाрдЧ, рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ाрд╡ैрдзिрдХी рд╡िрднाрдЧ, рдХрд▓ा рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рдпुрд╡ा рд╡िрднाрдЧ, рд╢्рд░рдо рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрднाрдЧ рдПрд╡ं рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рд╡िрднाрдЧ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоाрдорд▓ों рдкрд░ рд╕ुрдирд╡ाрдИ рд╣ुрдпी.

           ‘рдЬрдирддा рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी‘ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдХिрд╢рдирдЧंрдЬ рдЬिрд▓े рд╕े рдЖрдпी рдПрдХ рдорд╣िрд▓ा рдлрд░िрдпाрджी рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рдлрд░िрдпाрдж рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдоेрд░े рдкрддि рдЬो рдорджрд░рд╕ा рдмोрд░्рдб рдоें рдиौрдХрд░ी рдХрд░рддे рдеे, рдЙрдирдХा рдиिрдзрди рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдм рддрдХ рдЕрдиुрдХंрдкा рдкрд░ рдиौрдХрд░ी рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкाрдпी рд╣ै.рд╡рд╣ीं рдХिрд╢рдирдЧंрдЬ рдЬिрд▓े рд╕े рд╣ी рдЖрдпे рдПрдХ рдЕрди्рдп рдлрд░िрдпाрджी рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рдиिрд╡ेрджрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдоेрд░े рдкिрддाрдЬी рдХा рдХोрд░ोрдиा рдХे рдХाрд░рдг рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рдеा рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХे рдиिрдзрди рдХे рдмाрдж рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рд╣ाрдпрддा рд░ाрд╢ि рдЕрдм рддрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкाрдИ рд╣ै. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧों рдХो рд╕рдоुрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा.

            рд╕рдорд╕्рддीрдкुрд░ рдЬिрд▓े рд╕े рд╣ी рдЖрдпी рдПрдХ рдорд╣िрд▓ा рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рдиिрд╡ेрджрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдЖंрдЧрдирдмाреЬी рд╕ेрд╡िрдХा рдХे рдиिрдпोрдЬрди рдоें рдЕрдиिрдпрдоिрддрддा рдмрд░рддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдоेрд░ा рдиिрдпोрдЬрди рдирд╣ीं рд╣ो рдкा рд░рд╣ा рд╣ै. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд╕рдоाрдЬ рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ рдХो рд╕рдоुрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा. рдордзेрдкुрд░ा рдЬिрд▓े рд╕े рдЖрдП рдПрдХ рдпुрд╡рдХ рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдмेрд╣рд░ाрд░ी рдкंрдЪाрдпрдд рдоें рд╕рд░рдХाрд░ी рдЙрдЪ्рдЪ рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдирд╣ीं рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдкреЭाрдИ рдХрд░рдиे рдоें рдХाрдлी рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै. рд╡рд╣ीं рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ां рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рдХो рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдП рдЬाрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧों рдХो рд╕рдоुрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा.

           рдЬрдоुрдИ рдЬिрд▓े рд╕े рдЖрдП рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ां рд╕рд░рдХाрд░ी рдЬрдоीрди рдХा рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै. рдЗрд╕рдХी рд╕ूрдЪрдиा рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рджेрдиे рдХे рдмाрдж рднी рдХोрдИ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдирд╣ीं рд╣ो рдкा рд░рд╣ी рд╣ै. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧ рдХो рдЙрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा. рдХैрдоूрд░ рдЬिрд▓े рд╕े рдЖрдпे рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рдлрд░िрдпाрдж рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдоेрд░ा рдкुрдд्рд░ рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдкीреЬिрдд рд╣ै рдоेрд░ी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рджрдпрдиीрдп рд╣ै. рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдоुрдЭे рдЖрд░्рдеिрдХ рдорджрдж рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧ рдХो рд╕рдоुрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा.

               рд╕ीрддाрдореЭी рдЬिрд▓े рд╕े рдЖрдпे рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рдЧुрд╣ाрд░ рд▓рдЧाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдоैंрдиे рдЕрдкрдиी рдмेрдЯी рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдоें 85 рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдпा рдЬрдоा рдХिрдпा рдеा. рдЬрдм рдкैрд╕ा рдиिрдХाрд▓рдиे рдЧрдпा рддो рд╡рд╣ां рдХे рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЖрдкрдХे рдЦाрддे рдоें рдПрдХ рднी рдкैрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै. рдкोрд╕्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдХे рдХрд░्рдоिрдпों рдХी рдоिрд▓ीрднрдЧрдд рд╕े рдоेрд░े рдкैрд╕े рдХा рдЧрдмрди рдХрд░ рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧ рдХो рд╕рдоुрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा.

        рдкрдЯрдиा рдЬिрд▓े рд╕े рдЖрдпी рдПрдХ рдорд╣िрд▓ा рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рд╢िрдХाрдпрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рд╡рд░्рд╖ 2010 рд╕े рд╡рд░्рд╖ 2016 рддрдХ рдоुрдЭे рд╡िрдзрд╡ा рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд░ाрд╢ि рдХा рднुрдЧрддाрди рд╣ो рд░рд╣ा рдеा рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рд╕े рд╡िрдзрд╡ा рдкेंрд╢рди рдХा рд▓ाрдн рдирд╣ीं рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд╕рдоाрдЬ рдХрд▓्рдпाрдг рд╡िрднाрдЧ рдХो рд╕рдоुрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा.

         рднोрдЬрдкुрд░ рдЬिрд▓े рд╕े рдЖрдпी рдПрдХ рдЫाрдд्рд░ा рдиे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕े рд╢िрдХाрдпрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдоैंрдиे рд╡рд░्рд╖ 2019 рдоें рд╕्рдиाрддрдХ рдкाрд╕ рдХी рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмाрд▓िрдХा рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рд░ाрд╢ि рдЕрдм рддрдХ рдирд╣ीं рдоिрд▓ी рд╣ै. рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡िрднाрдЧ рдХो рд╕рдоुрдЪिрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा.

        рдЬрдирддा рдХे рджрд░рдмाрд░ рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी‘ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╡िрдд्рдд, рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдХрд░ рдПрд╡ं рд╕ंрд╕рджीрдп рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी, рд╢िрдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░, рд╕рдоाрдЬ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдорджрди рд╕рд╣рдиी, рдкिрдЫреЬा рдПрд╡ं рдЕрддिрдкिрдЫреЬा рд╡рд░्рдЧ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ीрдорддी рдЕрдиीрддा рджेрд╡ी, рдХрд▓ा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рдпुрд╡ा рд╡िрднाрдЧ рдХे рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдЬिрддेंрдж्рд░ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдп, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдк्рд░ाрд╡рдзिрдХी рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рд╕ुрдоिрдд рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣, рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдЬрдоा рдЦाрди, рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рд╢ाрд╣рдирд╡ाрдЬ, рд╢्рд░рдо рд╕ंрд╕ाрдзрди рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рд╕ुрд░ेंрдж्рд░ рд░ाрдо, рдЕрдиुрд╕ुрдЪिрдд рдЬाрддि рдПрд╡ं рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬрдирдЬाрддि рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рд░рдд्рдиेрд╢ рд╕ाрджा, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡ рд╢्рд░ी рджीрдкрдХ рдХुрдоाрд░, рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ рд╢्рд░ी рдЖрдоिрд░ рд╕ुрдмрд╣ाрдиी, рдкुрд▓िрд╕ рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рд╢्рд░ी рдЖрд░режрдПрд╕реж рднрдЯ्рдаी, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡ рдбॉреж рдПрд╕реж рд╕िрдж्рдзाрд░्рде, рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧों рдХे рдЕрдкрд░ рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡/рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡/ рд╕рдЪिрд╡, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд╕рдЪिрд╡ рд╢्рд░ी рдЕрдиुрдкрдо рдХुрдоाрд░, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рдХाрд░्рдп рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рд╢्рд░ी рдЧोрдкाрд▓ рд╕िंрд╣, рдкрдЯрдиा рдХे рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рд╢्рд░ी рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рд╕िंрд╣ рдПрд╡ं рд╡рд░ीрдп рдкुрд▓िрд╕ рдЕрдзीрдХ्рд╖рдХ рд╢्рд░ी рд░ाрдЬीрд╡ рдоिрд╢्рд░ा рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд░рд╡िрд╡ाрд░, 10 рд╕िрддंрдмрд░ 2023

рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдХी рдиिрд░ंрддрд░ рд╡ृрдж्рдзि рдХी рдЧрд╡ाрд╣ी рджेрддा

 



620 рджिрдиों рдХे рдмाрдж рднी рдкूрд░्рдгिрдпा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдоें рдмिрд╢рдк рдирд╣ीं


рдкूрд░्рдгिрдпा.рд░ोрдо рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдб़ा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХो рд╡िрднрдХ्рдд рдХрд░ рдЫोрдЯा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै.рдпрд╣ рдЦ्рдпाрд▓ рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХा рдмिрд╢рдк рдХा рддाрдЬ рдкрд╣рдирдиे рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рд▓ोрдХрд▓ рд╡ рд▓ोрдХрд▓ рднाрд╖ा рдХा рдЬाрдирдХाрд░ рд╣ो.рдЗрд╕рдХे рдЖрд▓ोрдХ рдоें рд╕ंрдд рдкिрддा рдЬॉрди XXIII, рдЕрдкोрд╕्рдЯोрд▓िрдХ рдмुрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा, "рдПрдХ्рд╕рд▓्рдЯेрдЯ рд╕ैंрдХ्рдЯा рдоेрдЯрд░ рдПрдХ्рд▓ेрд╕िрдпा", рдиे 8 рдЕрдЧрд╕्рдд, 1962 рдХो рджुрдордХा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдеी.

     рдмрддा рджें рдХि рджुрдордХा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдмрдирдиे рдХे 36 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдкोрдк рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдХी рдШोрд╖рдгा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 1998 рдХो рдкूрд░्рдгिрдпा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рд╣ै.рдЗрд╕ рд╕рдордп рдкूрд░्рдгिрдпा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдмрдирдиे рдХा 25 рд╕ाрд▓ рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै.рдЗрд╕ рдЪिрд░рд╕्рдорд░рдгीрдп рд╕िрд▓्рд╡рд░ рдЬुрдмрд▓ी рдИрдпрд░ рдХाрд▓ рдоें рдкूрд░्рдгिрдпा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдоें рдмिрд╢рдк рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै.рдкूрд░्рдгिрдпा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХो рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХ рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рдЪрд▓ाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै.рдЗрд╕ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХ рдлाрджрд░ рд╕рд╣ाрдпрд░ाрдЬ рдХॉрди्рд╕्рдЯेंрдЯाрдЗрди рд╣ै.рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдмिрд╢рдк рдПंрдЬेрд▓ुрд╕ рдХुрдЬूрд░, рдПрд╕рдЬे рдкрджрд╕्рдеाрдкिрдд рдеे.рдЕрдм рдкूрд░्рдгिрдпा рдХे рдмिрд╢рдк рдПрдоेрд░िрдЯрд╕ рд╣ो рдЧрдП рд╣ैं.рдЗрд╕ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдоें рд╣िंрджी, рдмंрдЧाрд▓ी, рдЙрд░्рджू, рд╕ंрдеाрд▓ी рдФрд░ рдУрд░ाँрд╡ рднाрд╖ाрдПँ рдмोрд▓ी рдЬाрддी рд╣ै.

       рдкोрдк рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рдЖрджेрд╢ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкूрд░्рдгिрдпा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдоें рдЧंрдЧा рдирджी рдХे рдкाрд░, рджुрдордХा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХा рдЙрдд्рддрд░ी рднाрдЧ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै.рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЪाрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдЬिрд▓े рдкूрд░्рдгिрдпा, рдХрдЯिрд╣ाрд░, рдХिрд╢рдирдЧंрдЬ рдФрд░ рдЕрд░рд░िрдпा, 15,733 рд╡рд░्рдЧ рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░рддे рд╣ैं.рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХी рдЖрдмाрджी 63,00,000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ै, рдЬिрдирдоें рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 21,000 рдХैрдеोрд▓िрдХ рд╣ैं.рдХैрдеोрд▓िрдХ рдЖрдмाрджी рдоें рдмрд╣ुрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╕ंрдеाрд▓, рдУрд░ांрд╡ рдФрд░ рдоुंрдбा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं.

        рдкрдЯрдиा рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1919 рдоें рд╣ुрдИ, рддो рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЗрд╕рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдиेрдкाрд▓ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдордз्рдп рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ी рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╢ाрдоिрд▓ рдеे.рдЬेрд╕ुрдЗрдЯ рдоिрд╢рдирд░िрдпों рдХे рдЖрдЧрдорди рдФрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд╕ाрде, рд╕्рдеाрдиीрдп рдЪрд░्рдЪ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╕ंрд░рдЪрдиा рджोрдиों рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ. рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдпों рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी, рдЬिрд╕рд╕े рдирдП рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ुрдЖ.1999 рдоें рдЬрдм рдкрдЯрдиा рдХो рдорд╣ाрдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдмрдиाрдпा рдЧрдпा, рддрдм рддрдХ рдЙрд╕рдХे рдЪाрд░ рдирдП рдзрд░्рдордк्рд░ांрддों рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा рдеा.рднाрдЧрд▓рдкुрд░ (1956), рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░ (1980), рдмेрддिрдпा (1998) рдФрд░ рдкूрд░्рдгिрдпा (1998).рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд, рдиेрдкाрд▓ рдХो 1983 рдоें рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдоिрд╢рди рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрд▓рдЧ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा.2000 рдоें рдПрдХ рдФрд░ рдмрдХ्рд╕рд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ुрдЖ. рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдХी рдиिрд░ंрддрд░ рд╡ृрдж्рдзि рдХी рдЧрд╡ाрд╣ी рджेрддा рд╣ै.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд░ाрдЬрдЧीрд░ рдХे рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдлाрджрд░ рдЬेрдо्рд╕ рд░ोрдЬाрд░िрдпो рдХा рдХाрд░्рдп рд╡िрд╡рд░рдг

рд░ाрдЬрдЧीрд░ рдХे рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдлाрджрд░ рдЬेрдо्рд╕ рд░ोрдЬाрд░िрдпो рдХा рдХाрд░्рдп рд╡िрд╡рд░рдг


рдЕрдкрдиे рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рднрдЬрди рдЧाрдиा рдХिрддрдиा рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै, рдЙрд╕рдХी рд╕्рддुрддि рдХрд░рдиा рдХिрддрдиा рд╕ुрдЦрдж рд╣ै। рдк्рд░рднु рдХे рдоंрджिрд░ рдоें рдЙрд╕рдХी рд╕्рддुрддि рдХрд░ो। рдЙрд╕рдХे рдорд╣िрдоाрдордп рдЖрдХाрд╢ рдоें рдЙрд╕рдХी рд╕्рддुрддि рдХрд░ो। рдЙрд╕рдХे рдорд╣ाрди рдХाрд░्рдпों рдХे рдХाрд░рдг рдЙрд╕рдХी рд╕्рддुрддि рдХрд░ो। рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рддाрдк рдХे рдХाрд░рдг рдЙрд╕рдХी рд╕्рддुрддि рдХрд░ो। рддुрд░рд╣ी рдлूрдХрддे рд╣ुрдП рд╡ीрдгा рдФрд░ рд╕िрддाрд░ рдмрдЬाрддे рд╣ुрдП, рдвोрд▓ рдмрдЬाрддे рдФрд░ рдиृрдд्рдп рдХрд░рддे рд╣ुрдП, рд╣ुрдП, рдЭांрдЭो рдХी рдз्рд╡рдиि рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рд╕्рддुрддि рдХрд░ो। рдордзुрд░ рд╕्рд╡рд░ рд╕्рд╡рддः рд╕рди् 1969 рдИреж рдоें рдЖрд░ोрдХ्рдпा рд╕ाрдоी рдФрд░ рд░рдеिрдиा рдоेрд░ी рдХे рдХंрдаो рд╕े рдлूрдЯ рдЬрдм рдЙрдирдХे рдкрд╣िрд▓ौрддे рдкुрдд्рд░ рдЬेрдо्рд╕ рд░ोрдЬाрд░िрдпो рдХा рдЙрдирдХे рдШрд░ рдоें рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ। рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдорд╣िрдоा рдХा рд╕ौंрджрд░्рдп рдзाрд░рдг рдХрд░ рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдЖрдиंрджिрдд рд╣ोрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдкुрдд्рд░ рдХा рдкाрд▓рди рдкोрд╖рдг рдХिрдпा। 

рдЬрдм рдЙрдирдХे рджो рдкुрдд्рд░ рдЕрд▓рдмрд░्рдЯ рд░ाрдЬा рдФрд░ рдЕрдорд▓ рд░ाрдЬा рдХा рдЬрди्рдо рд╣ुрдЖ рддो рдЙрдирдХे рдХंрдаो рд╕े рдпे рд╕्рд╡рд░ рдлूрдЯ рдкреЬे - рд╣рдо рдХिрддрдиे рд╕ौрднाрдЧрдпрд╢ाрд▓ी рд╣ै, рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рд╣рдо рдкрд░ рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ुрдИ। рдЖрдХाрд╢ рдЬрдпрдЬрдпрдХाрд░ рдХрд░ो рдХ्рдпोंрдХि рдк्рд░рднु рдиे рдпрд╣ рд╕ंрдкрди्рди рдХिрдпा। рдкृрде्рд╡ी рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИрдпों рд╕े рдЬрдпрдШोрд╖ рдХрд░ो; рдкрд░्рд╡рддो, рд╡рди рдФрд░ рд╡ृрдХ्рд╖ों рдЙрд▓्рд▓ाрд╕िрдд рд╣ोрдХрд░ рдЧाрдУं। 

рдк्рд░рдЬ्рдЮा рдХा рдоूрд▓्рдп рдоोрддिрдпों рд╕े рднी рдмреЭрдХрд░ рдФрд░ рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡ांрдЫрдиीрдп рд╣ै। рдЬ्рдЮाрди рдкрд░िрд╖्рдХृрдд рд╕ोрдиा рд╢्рд░ेрд╖्рдарддрд░ рд╣ै। рдЗрд╕ рдЬ्рдЮाрди рдХी рдорд╣рддा рдХो рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░ рдЖрдкрдХे рдоाрддा-рдкिрддा рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрд░्рдЬрди рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдХो рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрди рднेрдЬा। рдЖрдкрдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕ंрдд рдЬोрд╕ेрдл рд╕्рдХूрд▓, рдоुрд▓्рд▓ीрдкाреЬी рдкрд▓्рд▓ी рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ। рдЙрд╕рдХे рдЙрдкрд░ांрдд рджрд╕рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рддрдХ рд╕ंрдд рдоेрд░िрд╕ рд╕ेрдХेंрдбрд░ी рд╕्рдХूрд▓, рдбिंрдбिрдЧрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी। рдЖрдкрдХी рдмाрд░рд╣рд╡ीं рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕ंрдд рдЬोрд╕ेрдл рдХॉрд▓ेрдЬ, рдмैंрдЧрд▓ूрд░ рд╕े рд╣ुрдИ। рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рджौрд░ाрди рдк्рд░рднु рдХी рд╡ाрдгी рдпрд╣ рдХрд╣рддे рд╣ुрдП рд╕ुрдиाрдИ рдкреЬी - “рдоैं рдХिрд╕े рднेрдЬूँ? рд╣рдоाрд░ा рд╕ंрджेрд╢ рд╡ाрд╣рдХ рдХौрди рд╣ोрдЧा?‘рдФрд░ рдоैंрдиे рдЙрдд्рддрд░ рджिрдпा, “рдоैं рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ूँ, рдоुрдЭрдХो рднेрдЬ!” рд╣рдоाрд░ा рд╕ंрджेрд╢ рд╡ाрд╣рдХ рдХौрди рд╣ोрдЧा!‘ рдФрд░ рдоैंрдиे рдЙрдд्рддрд░ рджिрдпा, ‘ рдоैं рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╣ूं,рдоुрдЭрдХो рднेрдЬ!‘ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдЖрдк рд╕ंрдд рдоेрд░िрдЬ рд╕ेрдоिрдирд░ी, рдЪрдХाрд░рдо рдоें рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рдЖрдпे। рдПрдХ рд╕ाрд▓ рдХे рдмाрдж рдЖрдк рдЧुрд░ूрдХुрд▓ рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░ рдЧрдпे। рджрд░्рд╢рдирд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХी рдкреЭाрдИ рдХे рд▓िрдП рдоॉрд░्рдиिрдЧ рд╕्рдЯाрд░, рдмैрд░рдХрдкुрд░ рдЧрдпे। рддीрди рд╕ाрд▓ рдкुрд░ोрд╣िрддाрдИ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рд╕ाрде рдмीрежрдПреж рдХिрдпे। 

рдЖрдк рдХाрд░्рдпाрдиुрднूрддि рдХे рд▓िрдП рдмाреЭ рдФрд░ рдордиेрд░ рднेрдЬे рдЧрдпे। рдЖрдкрдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдПрд╡ं рдХाрд░्рдп рд╕े рд╡рд╣ाँ рдХे рд▓ोрдЧ рдЬрд▓рд╕्рдд्рд░ोрдд рдХे рдХिрдиाрд░े рд▓рдЧे рдордЬрдиूँ рд╡ृрдХ्рд╖ों рдХी рддрд░рд╣, рдЬрд▓ाрд╢рдп рдХे рддрдЯ рдкрд░ рдШाрд╕ рдХी рддрд░рд╣ рд▓рд╣ рд▓рд╣ा рдЙрдаें। рдЖрдкрдиे рд╕рднी рдХाрд░्рдп рдк्рд░рднु рдХो рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдпा рдФрд░ рдЖрдкрдиे рд╕рдлрд▓рддा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी। 

   рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдоें рд╣рдоाрд░ा рдХрд▓्рдпाрдг рд╣ै। рд╕ंрдд рдкौрд▓ूрд╕ рдлिрд▓िрдкिрдпों рдХे рдкрдд्рд░ рдоें рдХрд╣рддे рд╣ैं- “рдоैं рдк्рд░рднु рдИрд╕ा рдорд╕ीрд╣ рдХो рдЬाрдирдиा рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд▓ाрдн рдоाрдирддा рд╣ूँ рдФрд░ рдЗрд╕ рдЬ्рдЮाрди рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рд╣рд░ рд╡рд╕्рддु рдХो рд╣ाрдиि рд╣ी рдоाрдирддा рд╣ूँ।‘ рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдЬ्рдЮाрди рдоें рдмреЭрдиे рдХे рдИрд╢рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкेрдкрд▓ рд╕ेрдоीрдирд░ी, рдкुрдиा рдЧрдпे। рдЙрдкрдпाрдЬрдХ рдХा рдкрд░िрдзाрди рдзाрд░рдг рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдордиेрд░ рдкрд▓्рд▓ी рдЙрдкрдпाрдЬрдХीрдп рдХाрд░्рдпों рдоें рдЕрдкрдиे рдЖрдкрдХो рдкूрд░्рдг рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХिрдпा рдФрд░ рдЖрдк рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдЖँрдЦ рдХी рдкुрддрд▓ी рдмрдиे рд░рд╣े। рдЙрд╕ी рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рдиे рдпрд╣ рдЖрдиंрдж рдХे рддेрд▓ рд╕े 18/1/1999 рдХो рдЕрддि рдоाрдирдиीрдп рдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдмेрдиेрдбिрдХ्рдЯ рдХे рдХрд░ рдХрдорд▓ों рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрднिрд╖ेрдХ рдХिрдпा рддाрдХि рдЖрдк рдЕрдкрдиे рд▓ोрдЧों рд╕े рдкाрдкों рдХा рдк्рд░ाрдпрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ рд╕рдХे рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕ंрдмंрдзी рдмाрддो рдоें рдордиुрд╖्рдпों рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдмрди рдХрд░ рднेंрдЯ рдФрд░ рдкाрдкों рдХे рдк्рд░ाрдпрд╢्рдЪिрдд рдХी рдмрд▓ि рдЪреЭा рд╕рдХे। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдоेрд▓рдХिрд╕рджेрдХ рдХे рд╕рджृрд╢ рдЬो рд╡ंрд╢ рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдХिрд╕ी рдиिрдпрдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрд╡िрдиाрд╢ी рдЬीрд╡рди рдХे рд╕ाрдорд░्рде्рдп рд╕े рдкुрд░ोрд╣िрдд рдХा рдЧौрд░рд╡рдкूрд░्рдг рдзाрд░рдг рдХिрдпा। 

   рдпाрдЬрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХुрдЫ рдорд╣ीрдиे рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЖрдкрдХो рд╡िрдж्рд╡рддा, рд╕рдордЭрджाрд░ी, рдХрд░्рдордарддा рдПрд╡ं рдХрд░्рддрд╡्рдпрдиिрд╖्рдаा рдХो рдмाрд░ीрдХी рд╕े рдкрд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдорд╣ाрдзрд░्рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдмेрдиेрдбिрдХ्рдЯ рдУрд╕्рддा рдиे рдЕрдкрдиा рдкрд╣рд▓ा рд╕рдЪिрд╡ рдмрдиाрдпा। рд╕рдЪिрд╡ рдХे рдкрдж рдкрд░ рд╕ुрд╢ोрднिрдд рдЖрдкрдиे рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рд▓िрдЦрдХрд░ рдкрдЯрдиा рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХो рдЧौрд░рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬैрд╕े рдмрдЦ्рддिрдпाрд░рдкुрд░ рдЪрд░्рдЪ рдХा  рдпुрд╡рдХ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдкाрдХрд░ рдиौрдХрд░ी рдкाрдпे। рддрдд्рдкрд╢्рдЪाрдд् рдпू. рдкी. рдПрд╕. рд╕ी., рдмी. рдкी. рдПрд╕. рд╕ी. рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░ी рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдоुрдл्рдд рдХोрдЪिंрдЧ рд╕ेंрдЯрд░ рдЪрд▓ाрдП। 

    рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдкिрдЫреЬे рд╡рд░्рдЧ рдХे рдпुрд╡рдХ-рдпुрд╡рддिрдпों рдХा рд╕рдлрд▓ рднрд╡िрд╖्рдп рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП , рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХेрди्рдж्рд░ों рдХा рдиींрд╡ рдЖрд╢ाрджीрдк рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░, рдЬрд╣ाрдиाрдмाрдж, рдкूрдгिрд░्рдпा, рднाрдЧрд▓рдкुрд░ рдоें рдбी. рдмी. рдЯेрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХिрдП। 

   рдЕрдкрдиे рдмूреЭे рдоाрддा-рдкिрддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рдХрдоी рди рдХрд░ें । рдпुрд╡ाрдУ рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХे рд╕рдордп рдк्рд░ेрд░рдгा рдХे рд╕ुрдкिрд░िрдпрд░ рдХा рдкрдж рд╕рд╣рд░्рд╖ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рдФрд░ рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдлाрджрд░рдЧрдг рдХी рд╕ेрд╡ा рдоें рдХोрдИ рдХрдоी рдирд╣ीं рдЖрдиे рджी। рдЙрдирдХी рдЖрдд्рдоा рдХो рдЗрддрдиा рдЖрдиंрджिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдХि рдХрд╣ीं рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕िрдХाрдпрдд рдХी рдЧुंрдЬाрдЗрд╕ рдирд╣ीं рд░рд╣ी।

    рдЖрдк рд╕рди् 2013-2020 рддрдХ рдмिрд╣ाрд░ рд╢рд░ीрдл рдоें рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рд░рд╣े। рдкीрдирд╣ाрд╕ рдХी рднांрддि рдпрд╢рд╕्рд╡ी рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рдк्рд░рднु рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХिрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдЙрджाрд░рддा рдФрд░ рд╕ाрд╣рд╕ рд╕े рд╢ांрддि рдХे рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд░рд╣े। рдЖрдк рдердХे рдоाрди्рджे рдХो рдмрд▓ рджेрддे рдФрд░ рдЖрд╕рдХ्рдд рдХो рд╕ंрднाрд▓рддे। рдЬрд╡ाрди рднрд▓े рд╣ी рдердХ рдХрд░ рдЪूрд░ рд╣ो рдЬाрдП рдФрд░ рдлिрд╕рд▓ рдХрд░ рдЧिрд░ рдЬाрддे рдХिंрддु рдЖрдк рдЧрд░ूреЬ рдХी рднांрддि рдЕрдкрдиे рдкंрдЦ рдлैрд▓ाрдпे рд░рд╣рддे рдФрд░ рддेрдЬी рд╕े рджौреЬрддे рдХिंрддु рдердХрддे рдирд╣ीं, рд╕рджा рдЖрдЧे рдмреЭрддे рд░рд╣рддे, рд╢िрдеिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ोрддे। рдирдИ рд╢рдХ्рддि рд╕े рд╕ंрдЪाрд░ рд╣ोрддे рд░рд╣рддे। рдЗрди рд╕ाрдд рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдХрд░ीрдм 1000 рд╡्рдпрд╡рд╕्рдХ рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдмрдкрддिрд╕्рдоा рджिрдпे। 

   рд╕рдордп рдХी рдоांрдЧ рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рдкрд▓्рд▓ी рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕рд░्рд╡ांрдЧीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╢िрдХ्рд╖рдг рдоें рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд▓ाрдП। рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдорд╣ीрдиा рдХा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдХा рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо рдмрдиाрдХрд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоाрдз्рдпрдо рд╕्рдХूрд▓ рдЪрд▓ाрдпा рддाрдХि рд╣рдоाрд░े рдмрдЪ्рдЪे рдХिрд╕ी рд╕े рдХрдо рди рд░рд╣े। рдЧрд░ीрдм рд╕े рдЧрд░ीрдм рдШрд░ाрдиे рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЕрдЪ्рдЫी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдж्рд╡ाрд░  рдЦुрд▓ рдЧрдпा। рдмाрджрд▓ों рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░рднाрдд рддाрд░े рдХे рд╕рджृрд╢, рдкूрд░्рдгिрдоा рд╕рджृрд╢, рдкूрд░्рдгिрдоा рдХे рдЪрди्рдж्рд░рдоा рд╕рджृрд╢, рдорд╣िрдоाрдордп рдмाрджрд▓ों рдХे рдмीрдЪ рдЗрди्рдж्рд░рдзрдиुрд╖ рдХे рд╕рджृрд╢, рд╡рд╕ंрдд рдХे рдЧुрд▓ाрдм рдХे рдлूрд▓ рдХे рд╕рджृрд╢, рдоाрдгिрдпों рд╕े рдЬреЬे рд╕ोрдиे рдХे рдкाрдд्рд░ рдХे рд╕рджृрд╢ рдЖрдк рд▓ोрдЧों рдХे рджिрдоाрдЧ рдоें рдмрд╕े рд░рд╣े। 

       рд╕рди् 2020 рдоें рд╕рд░्рд╡рдзрд░्рдо рдХी рдХреЬी рдХो рдПрдХ рд░ूрдкрддा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрдХो рд╡िрднिрди्рди рдзрд░्рдоाे рдХा рд╕ंрдЧрдо рд╕्рдерд▓ рд░ाрдЬрдЧीрд░ рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा। рдХुрдЫ рджिрдиों рдХे рдмाрдж рд╣ी рд╡рд╣ाँ рдХे рд▓ोрдЧा рдХे рджिрд▓ рдоें рдмрд╕рдиे рд▓рдЧे। рдЖрдкрдХी рдПрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдмрди рдЧрдИ। рдХोрдИ рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдирдЬाрди рдирд╣ीं рдоाрд▓ूрдо рд╣ोрддा । рд╡िрднिрди्рди рдзрд░्рдоों рдХी рдЧोрд╖्рдаी рдХрд░ाрдХे рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиा рд░рдЦी। рдЖрдкрдХे рд╣ृрджрдп рд╕्рдкंрджрди рд╕े рддрд░ंрдЧिрдд рд╣ोрддा рд╣ै-рдпрд╣ी рдк्рд░рднु рд╣ै, рдЗрд╕ी рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рд╣ै। рд╣рдо рдЙрд▓्рд▓рд╕िрдд рд╣ोрдХрд░ рдЖрдиंрдж рдордиाрдпे рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рд╣рдоें рдоुрдХ्рддि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। рдк्рд░рднु рдоेрд░ा рдпрд╣ рднрдЬрди рддुрдЭे рдк्рд░िрдп рд▓рдЧे, рдк्рд░рднु рддू рд╣ी рдоेрд░ा рдЖрдиंрдж рд╣ैं।

    рдРрд╕े рдЧрд░िрдоाрдордп рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдЕрдоूрд▓्рдп рдиिрдзि рд╕े рдоंрдбिрдд рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХे рд▓िрдП рдкрд░рдоेрд╢्рд╡рд░ рдХा рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдЧाрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЖрдкрдХे рдоंрдЧрд▓рдордп, рд╕ुрдЦрджाрдпी рдФрд░ рдХрд▓्рдпाрдгрдХाрд░ी рдЬीрд╡рди рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдзрди्рдп рд╣ैं рд╡े рдЬो рдЖрдкрдХे рд╕ाрди्рддिрдз рдХा рд░рд╕рдкाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


рдлрд▓्рдЧु рдирджी рдоें рдмрд╣рддे рдЬрд▓ рдХो рджेрдЦा рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рд╕े рдХрдИ рдЕрд╣рдо рдЬाрдирдХाрд░िрдпां рд▓ी

 

рдЧрдпा । рдЧрдпा рдоें рдмिрд╣ाрд░ рд▓ोрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди (рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрди) рдХे рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рднрд╡рди рдПрд╡ं рдмोрдзрдЧрдпा рдЯेंрдкрд▓ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдХрдоिрдЯी (рдмी0рдЯी0рдПрдо0рд╕ी0) рдХे рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдХे рдирд╡рдиिрд░्рдоिрдд рднрд╡рдиों рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा। рд╕ीрддा рдХुंрдб рд╕्рдеिрдд рдирд╡рдиिрд░्рдоिрдд рдоां рд╕ीрддा рдкрде рдХा рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг рдХिрдпा। рдЧрдпाрдЬी рдзрд░्рдорд╢ाрд▓ा рдХा рд╢िрд▓ाрди्рдпाрд╕ рдХिрдпा। рд╡िрд╖्рдгुрдкрдж рдоंрджिрд░ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдкिрддृрдкрдХ्рд╖ рдоेрд▓ा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднिрди्рди рд╕्рдерд▓ों рдХा рднी рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпे। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी, рднрдЧрд╡ाрди рдмुрдж्рдз рдФрд░ рдмोрдзिрд╡ृрдХ्рд╖ рдХी рдкूрдЬा-рдЕрд░्рдЪрдиा рдХрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕ुрдЦ, рд╢ांрддि рдПрд╡ं рд╕рдоृрдж्рдзि рдХी рдХाрдордиा рдХी।

   рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे рдХрд╣ा рдХि рддीрд░्рдердпाрдд्рд░िрдпों рдХो рдЕрдд्рдпाрдзुрдиिрдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ рдк्рд░рдпाрд╕рд░рдд рд╣ै। рдиीрддीрд╢ рдиे рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░ рдХो рдпрд╣ां рд╕ीрддा рдХुंрдб рдкिंрдб рдмेрджी рдХा рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рд╕ीрддा рдХुंрдб рдХे рд╕рдоीрдк рдмрдиे рдоां рд╕ीрддा рдкрде рдХा рд╡िрдзिрд╡рдд рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкौрдзाрд░ोрдкрдг рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░рдмрд░ рдбैрдо рдХा рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рднी рдХिрдпा, рд╕ाрде рд╣ी рдлрд▓्рдЧु рдирджी рдоें рдмрд╣рддे рдЬрд▓ рдХो рджेрдЦा рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рд╕े рдХрдИ рдЕрд╣рдо рдЬाрдирдХाрд░िрдпां рд▓ी।

    рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рддीрд░्рдердпाрдд्рд░िрдпों рдХो рдЕрдд्рдпाрдзुрдиिрдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХी рд╕рд░рдХाрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рдк्рд░рдпाрд╕рд░рдд рд╣ै। рдЬो рдХुрдЫ рдХाрдо рдмрдЪ рдЧрдпा рд╣ै, рд╡рд╣ рддेрдЬी рдХे рд╕ाрде рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд╣ рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЬ्рдпाрджा рд╕े рдЬ्рдпाрджा рддीрд░्рдердпाрдд्рд░ी рдЧрдпाрдЬी рдЖрдПं। рджेрд╢ рдХे рдХोрдиे-рдХोрдиे рд╕े рддीрд░्рде рдпाрдд्рд░ी рдЖрддे рд╣ैं рдФрд░ рдпрд╣ां рдкिंрдбрджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ें рд╣рд░рд╕ंрднрд╡ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рджी рдЬाрдПंрдЧी। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд╣рдо рд▓ोрдЧ рд▓рдЧाрддाрд░ рдк्рд░рдпाрд╕рд░рдд рд╣ैं।

  рдЗрд╕ рдоौрдХे рдкрд░ рдЙрдк рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рддेрдЬрд╕्рд╡ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡, рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдоंрдд्рд░ी рд╕ंрдЬрдп рдЭा, рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी, рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕ांрд╕рдж рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдоांрдЭी, рд╡िрдзाрди рдкाрд░्рд╖рдж рдЖрдлाрдХ рдЕрд╣рдордж, рдкूрд░्рд╡ рд╡िрдзाрди рдкाрд░्рд╖рдж рдордиोрд░рдоा рджेрд╡ी рд╕рд╣िрдд рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрднाрдЧ рдХे рдХрдИ рд╡рд░ीрдп рдЕрдзिрдХाрд░ी рдПрд╡ं рдкाрд░्рдЯी рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдиेрддा рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдеे।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


i



рд░рд╡िрд╡ाрд░ 10 рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рдмाрдЗрдмिрд▓ рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा

 


рд╢ाрд╣рдкुрд░.рдмрдХ्рд╕рд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдоें рд╢ाрд╣рдкुрд░ рдкрд▓्рд▓ी рдмрдб़ी рдкैрд░िрд╢ рд╣ै.рдЗрд╕ рдкрд▓्рд▓ी рдХे рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдлाрджрд░ рднाрд╕्рдХрд░ рд╣ै.рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЖрдЬ рд░рд╡िрд╡ाрд░ 10 рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рдмाрдЗрдмिрд▓ рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЧрдпा.

      рдЖрдЬ рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдлाрджрд░ рднाрд╕्рдХрд░ рдиे рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдП.рднрдХ्рддों рдиे рдмाрдЗрдмрд▓ рдЬुрд▓ूрд╕ рдиिрдХाрд▓ा рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░ рдмाрдЗрдмрд▓ рдХो рдЪुंрдмрди рдХिрдП.

       рдоौрдХे рдкрд░ рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдФрд░ рдЕрдиुрд╖्рдаाрдирдХрд░्рддा рдлाрджрд░ рднाрд╕्рдХрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░рд╡рдЪрди рдоें рдХрд╣ा рдХि рд╣рдо рд▓ोрдЧों рдХो рдк्рд░рддिрджिрди рдмाрдЗрдмрд▓ рдкрдв़рдиा рдЪाрд╣िрдП.рдЗрд╕े рдЬीрд╡рди рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╕рдордЭ рдХрд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП. 

 

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдмाрдЗрдмрд▓ рдХी рд╡िрд╖рдп-рд╕ूрдЪि рдкрд░ рдирдЬрд░ рдбाрд▓рдиे рд╕े  рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрдЧा рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рдирд╣ीं рд╡рд░рди् рдЕрдиेрдХ рд░рдЪрдиाрдУं рдХा рд╕ंрдХрд▓рди рд╣ै. рд░рдЪрдиा-рдХाрд▓ рднी рдХрдИ рд╢рддाрдм्рджिрдпों рддрдХ рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै.рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░рдЪрдиाрдХाрд░ों рдХी рд░рдЪрдиाрдПं рд╣ैं. рдЗрд╕рдХी рдоूрд▓ рднाрд╖ा рдХрднी рдЗрдм्рд░ाрдиी рд░рд╣ी рддो рдХрднी рдпूрдиाрдиी. рдЕрд░्рдеाрдд рд╕рдордп, рд░рдЪрдиाрдХाрд░, рднाрд╖ा - рд╕рдм рдЕрд▓рдЧ. рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдмाрдЗрдмрд▓ рдоें рдХुрд▓ 73 рдЧ्рд░ंрде рд╣ैं.рдкुрд░ाрдиे рд╡िрдзाрди рдоें 46 рдФрд░ рдирдП рд╡िрдзाрди рдоें 27 рдЧ्рд░ंрде рд╣ैं.рджूрд╕рд░े рд╢рдм्рджों рдоें рдХрд╣ें рддो 46 рдкुрд╕्рддрдХ рдпेрд╕ु рдЦ्рд░ीрд╕्рдд рдХे рдЬрди्рдо рд╕े рдкрд╣рд▓े рд▓िрдЦे рдЧрдП рдФрд░ 27 рдкुрд╕्рддрдХ рдЙрдирдХे рдЬрди्рдо рдХे рдмाрдж.73 рдЧ्рд░ंрдеों рдХो рд▓िрдЦрдиे рдоें 1300 рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рд▓рдЧा.

       рдирдП рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрди рдоें рдЪाрд░ рд╕ुрд╕рдоाрдЪाрд░ - рдоाрд░рдХुрд╕, рдорддिрдпрд╕, рд▓ूрдХрд╕ рдФрд░ рдпोрд╣рди рд░рдЪिрдд - рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рдЧाрдеा рд╣ै. рдк्рд░ेрд░िрдд-рдЪрд░िрдд рдХी рдкुрд╕्рддрдХ рдЖрд░ंрднिрдХ рдЦ्рд░ीрд╕्рддीрдпों рдХे рдЬीрд╡рди рдЪрд░िрдд्рд░ рдХे рдмाрд░े рдмрддाрддी рд╣ै. рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХा рдЖрд░ंрднिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рднी рдХुрдЫ рд╣рдж рддрдХ рдЗрд╕рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै. рд╕ंрдд рдкौрд▓ुрд╕ рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдк्рд░ेрд░िрддों рдХे рдХाрд░्рдпों рдХा рднी рдЗрд╕рдоें рдЬिрдХ्рд░ рд╣ै. рдЦ्рд░ीрд╕्рддीрдп рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рдиाрдо рд▓िрдЦे рдкрдд्рд░ों рдоें 13 рдкрдд्рд░ рд╕ंрдд рдкौрд▓ुрд╕ рдХे рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ैं.рджूрд╕рд░े рдкрдд्рд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ेрд░िрддों рдПрд╡ं рдЖрд░ंрднिрдХ рдЦ्рд░ीрд╕्рддीрдпों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦे рдЧрдП рд╣ैं. рдмाрдЗрдмрд▓ рдХा рдЕंрддिрдо рдЧ्рд░ंрде рдк्рд░рдХाрд╢рдиा рдЧ्рд░ंрде рд╣ै.рдпрд╣ рдПрдХ рд░рд╣рд╕्рдпрдордп рдкुрд╕्рддрдХ рд╣ै.рдЗрд╕ рдХिрддाрдм рдХी рд░рдЪрдиा рдЖрд░ंрднिрдХ рдЦ्рд░ीрд╕्рддीрдпों рдХो рджुःрдЦ рдХे рд╕рдордп рд╕ांрдд्рд╡рдиा рджेрдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдеी.

рдЖрдЧे рдХрд╣ा рдХि рдЬрдм рдЖрдк рдк्рд░рддिрджिрди рдмाрдЗрдмрд▓ рдкрдв़рддे рд╣ैं рддो рдЬो рд╣ोрддा рд╣ै рд╡рд╣ рдЖрд╢्рдЪрд░्рдпрдЬрдирдХ рд╣ै.рдЖрдкрдХा рдЬीрд╡рди, рдорди рдФрд░ рд╣ृрджрдп рдмрджрд▓ рдЬाрдПрдЧा.рдЖрдкрдХो рдЦुрд╢ी рдФрд░ рдЦ़ुрд╢ी рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╕рднी рдЙрдд्рддрд░ рдоिрд▓ेंрдЧे; рдпीрд╢ु рдХे рд╕ाрде рдЖрдкрдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рдиिрдХрдЯрддा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЖрдкрдХो рдЕрдкрдиा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкрддा рдЪрд▓ेрдЧा.

     рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдХे рдмीрдЪ рдоें рдкुрд░ोрд╣िрдд рдкрд░рдордк्рд░рд╕ाрдж рд╡िрддрд░िрдд рдХिрдП.рд╕рднी рднрдХ्рддों рдиे рдпेрд╕ु рдЦ्рд░ीрд╕्рдд рдХा рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рд░рдХ्рдд рднрдХ्рддिрднाрд╡ рд╕े рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा.


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...