рдзрд░рддी рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рдордиुрд╖्рдп рд╣рдоेрд╢ा рд╕े рд╡рд░्рдЧों рдоें рдмंрдЯा рд░рд╣ा рд╣ै—рдЙрдЪ्рдЪ, рдордз्рдпрдо рдФрд░ рдиिрдо्рди
рдзрд░рддी рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рдордиुрд╖्рдп рд╣рдоेрд╢ा рд╕े рд╡рд░्рдЧों рдоें рдмंрдЯा рд░рд╣ा рд╣ै—рдЙрдЪ्рдЪ, рдордз्рдпрдо рдФрд░ рдиिрдо्рди। рдпрд╣ рд╡िрднाрдЬрди рдХेрд╡рд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднी рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдЬीрд╡рди рдоें рднेрджрднाрд╡ рд╣ै, рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рдХी рджुрдиिрдпा—рдЬिрд╕े рд╣рдо “рдкрд░рд▓ोрдХ” рдХрд╣рддे рд╣ैं—рдЙрд╕े рднी рддीрди рднाрдЧों рдоें рдмाँрдЯ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै: рд╕्рд╡рд░्рдЧрд▓ोрдХ, рд╢ोрдзрдХ рдЕрдЧ्рдиिрд▓ोрдХ (рдкрд░्рдЧेрдЯрд░ी) рдФрд░ рдирд░рдХрд▓ोрдХ। рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдм рдордиुрд╖्рдп рдХे рдХрд░्рдоों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рддрдп рд╣ोрддा рд╣ै।
рд▓ेрдХिрди рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै—рдХ्рдпा рд╕рдЪ рдоें рдРрд╕ा рд╣ै? рдпा рдлिрд░ рдпрд╣ рдПрдХ рдРрд╕ी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╣ै рдЬिрд╕े рд╕рдоाрдЬ рдоें рдбрд░ рдФрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЧрдв़ा рдЧрдпा рд╣ै?
рдзрд░्рдордЧ्рд░ंрдеों, рдкुрд░ोрд╣िрддों, рдоौрд▓рд╡िрдпों рдФрд░ рдкाрджрд░िрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рдоें рдмрдЪрдкрди рд╕े рдпрд╣ рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдпрджि рд╣рдо рдЕрдЪ्рдЫे рдХрд░्рдо рдХрд░ेंрдЧे рддो рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоिрд▓ेрдЧा, рдФрд░ рдпрджि рдмुрд░े рдХрд░्рдо рдХрд░ेंрдЧे рддो рдирд░рдХ рдХी рдпाрддрдиा рдЭेрд▓рдиी рдкрдб़ेрдЧी। рдпрд╣ рд╡िрдЪाрд░ рд╕ुрдирдиे рдоें рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рд▓рдЧрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдпрд╣ी рд╡िрдЪाрд░ рдбрд░ рдХा рд░ूрдк рд▓े рд▓ेрддा рд╣ै, рддрдм рдпрд╣ рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें, рдЬрдм рдордиुрд╖्рдп рдЪाँрдж рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдЪुрдХा рд╣ै, рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдЗрдпों рдХो рдиाрдк рд░рд╣ा рд╣ै, рддрдм рднी рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдФрд░ рдирд░рдХ рдХा рдХोрдИ рднौрддिрдХ рдк्рд░рдоाрдг рдирд╣ीं рдоिрд▓ा рд╣ै। рдЪंрдж्рд░рдоा рдкрд░ рдХрджрдо рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░िрдпों рдиे рднी “рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░” рдпा “рдирд░рдХ рдХी рдЕрдЧ्рдиि” рдирд╣ीं рджेрдЦी। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рдЖрд╕्рдеा рдЧрд▓рдд рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдпे рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПँ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╣ैं।
рд╕рдорд╕्рдпा рддрдм рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдЗрди рдк्рд░рддीрдХों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд▓ोрдЧों рдХो рдбрд░ाрдиे рдФрд░ рдЙрдирд╕े рд▓ाрдн рдХрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдПрдХ рдЫोрдЯे рд╕े рдЧाँрд╡ рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХीрдЬिрдП। рд╡рд╣ाँ рдПрдХ рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ рд░рд╣рддा рд╣ै। рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХा рдоुрдЦिрдпा—рдкिрддा—рдХрдб़ी рдоेрд╣рдирдд рдХрд░рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬीрд╡рдирднрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ рдкाрддा। рдПрдХ рджिрди рдЙрд╕рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдШрд░ рдоें рд╢ोрдХ рдХा рдоाрд╣ौрд▓ рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдмेрдЯा рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХी рдЖрдд्рдоा рдХी рд╢ांрддि рдХे рд▓िрдП рдЪिंрддिрдд рд╣ै।
рдпрд╣ीं рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै “рдзाрд░्рдоिрдХ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди” рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╢ोрд╖рдг।
рдЧाँрд╡ рдХा рдПрдХ рдкंрдбिрдд рдЖрддा рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै, “рдЕрдЧрд░ рддुрдордиे рд╕рд╣ी рд╡िрдзि рд╕े рдХрд░्рдордХांрдб рдирд╣ीं рдХिрдпा, рддो рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рдХी рдЖрдд्рдоा рднрдЯрдХрддी рд░рд╣ेрдЧी, рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧा।”
рдмेрдЯा рдбрд░ рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рджुрдЦ рдоें рд╣ै, рдЕрдм рдЙрд╕े рдпрд╣ рдбрд░ рднी рд╕рддा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдХрд╣ीं рдЙрд╕рдХे рдкिрддा рдХो рдирд░рдХ рдоें рдпाрддрдиा рди рдЭेрд▓рдиी рдкрдб़े।
рдкंрдбिрдд рдЙрд╕े рддрд░рд╣-рддрд░рд╣ рдХे рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдмрддाрддा рд╣ै—рджाрди, рдкूрдЬा, рд╣рд╡рди, рдм्рд░ाрд╣्рдордг рднोрдЬ—рдФрд░ рд╣рд░ рдЪीрдЬ рдХे рд╕ाрде рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै рдПрдХ “рджрдХ्рд╖िрдгा”।
рдЧрд░ीрдм рдмेрдЯा рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддा рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рддा рд╣ै, рдХрд░्рдЬ рд▓ेрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕рдм рдХुрдЫ рдХрд░рддा рд╣ै—рд╕िрд░्рдл рдЗрд╕ рдЙрдо्рдоीрдж рдоें рдХि рдЙрд╕рдХे рдкिрддा рдХो рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоिрд▓ рдЬाрдП।
рдпрд╣ी рдХрд╣ाрдиी рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рд░ूрдк рдоें рдЕрди्рдп рдзрд░्рдоों рдоें рднी рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै। рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдоें рднी рдоृрдд рдЖрдд्рдоा рдХी рд╢ांрддि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрд░्рдердиा, рдоिрд╕्рд╕ा (Mass) рдФрд░ рджाрди рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рд╣ै। рдХुрдЫ рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рдпрд╣ рдзाрд░рдгा рдмрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै рдХि рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдпा рдЪрдв़ाрд╡े рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЖрдд्рдоा рдХो “рд╢ोрдзрдХ рдЕрдЧ्рдиि” рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоें рдкрд╣ुँрдЪाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдпрд╣ाँ рд╕рдорд╕्рдпा рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдпा рдЖрд╕्рдеा рдоें рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕рдорд╕्рдпा рддрдм рд╣ै рдЬрдм рдЗрд╕े рдПрдХ “рд▓ेрди-рджेрди” рдмрдиा рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै—рдЬैрд╕े рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдЯिрдХрдЯ рдкैрд╕े рд╕े рдЦрд░ीрджा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ो।
рдзрд░्рдо рдХा рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдордиुрд╖्рдп рдХो рд╕рд╣ी рд░ाрд╕्рддा рджिрдЦाрдиा рдеा—рд╕рдд्рдп, рдк्рд░ेрдо, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрдиा। рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдзрд░्рдо рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рднрдп рдкैрджा рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд▓ाрдн рдХрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ोрдиे рд▓рдЧे, рддрдм рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рднрдЯрдХ рдЬाрддा рд╣ै।
рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рдЧрд▓рдд рд╣ोрдЧा рдХि рд╕рднी рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧुрд░ु рдпा рдкाрджрд░ी рдРрд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмрд╣ुрдд рд╕े рд▓ोрдЧ рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ेрд╡ा рдХрд░рддे рд╣ैं, рд▓ोрдЧों рдХो рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧ рджिрдЦाрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ, рдЬो рдзрд░्рдо рдХी рдЖрдб़ рдоें рдкाрдЦंрдб рдлैрд▓ाрддे рд╣ैं, рдкूрд░े рдзाрд░्рдоिрдХ рддंрдд्рд░ рдХो рдмрджрдиाрдо рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं।
рдЖрдЬ рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХी।
рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХि—
рдХ्рдпा рд╣рдо рдЬो рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╡рд╣ рд╣рдоाрд░ी рдЖрд╕्рдеा рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ै рдпा рд╣рдоाрд░े рдбрд░ рд╕े?
рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि “рдкैрд╕ा рджो, рддрднी рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоिрд▓ेрдЧा”, рддो рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рдЧрд░ीрдм рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЬрд░ूрд░рддों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдХेрд╡рд▓ рдбрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдзाрд░्рдоिрдХ рдХрд░्рдордХांрдб рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдХी рдмाрдд рд╣ै।
рд╕рдЪ्рдЪी рд╢्рд░рдж्рдзा рд╡рд╣ рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рджिрдЦाрд╡ा рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдФрд░ рди рд╣ी рдХोрдИ рд▓ेрди-рджेрди।
рд╕рдЪ्рдЪा рдзрд░्рдо рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдЗंрд╕ाрди рдХो рдЗंрд╕ाрдиिрдпрдд рд╕िрдЦाрдП, рди рдХि рдбрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрд╕े рдХрдордЬोрд░ рдмрдиाрдП।
рдЕंрдд рдоें, рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдФрд░ рдирд░рдХ рдХрд╣ीं рджूрд░ рдЖрдХाрд╢ рдпा рдзрд░рддी рдХे рдиीрдЪे рдирд╣ीं рд╣ैं।
рд╡े рд╣рдоाрд░े рдХрд░्рдоों рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╣ी рдоौрдЬूрдж рд╣ैं।
рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдХी рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं, рди्рдпाрдп рдХрд░рддे рд╣ैं, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рджिрдЦाрддे рд╣ैं—рд╡рд╣ीं рд╕्рд╡рд░्рдЧ рд╣ै।
рдФрд░ рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддे рд╣ैं, рдбрд░ рдлैрд▓ाрддे рд╣ैं, рдпा рдЕрди्рдпाрдп рдХрд░рддे рд╣ैं—рд╡рд╣ीं рдирд░рдХ рд╣ै।
рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЖрд╕्рдеा рд░рдЦें, рд▓ेрдХिрди рдЖंрдЦ рдмंрдж рдХрд░рдХे рдирд╣ीं—рдмрд▓्рдХि рд╕рдордЭ рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдХे рд╕ाрде।
рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░