ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рд╕ोрдорд╡ाрд░, 4 рдордИ 2026

рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдФрд░ рдбीрдЬрд▓ рдХी рдХीрдорддें рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдЪрд░्рдЪा рдоें

 рдкेрдЯ्рд░ोрд▓-рдбीрдЬрд▓ рдХीрдордд рдЕрдкрдбेрдЯ: 4 рдордИ 2026 рдХा рддाрдЬा рд░ेрдЯ

рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдФрд░ рдбीрдЬрд▓ рдХी рдХीрдорддें рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдЪрд░्рдЪा рдоें рд╣ैं। 4 рдордИ 2026 рдХो рджेрд╢ рдХे рдХрдИ рд╢рд╣рд░ों рдоें рдИंрдзрди рдХी рдХीрдорддों рдоें рдоाрдоूрд▓ी рдмрджрд▓ाрд╡ рджेрдЦा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдХुрдЫ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдХीрдорддें рд╕्рдеिрд░ рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ैं। рддेрд▓ рдХंрдкрдиिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд░ोрдЬाрдиा рд╕ुрдмрд╣ 6 рдмрдЬे рдирдИ рдХीрдорддें рдЬाрд░ी рдХी рдЬाрддी рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЖрдЬ рднी рдХुрдЫ рд╢рд╣рд░ों рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ рдФрд░ рдбीрдЬрд▓ рдХे рджाрдоों рдоें рд╣рд▓рдЪрд▓ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ी рд╣ै।

рджिрд▓्рд▓ी, рдоुंрдмрдИ, рдХोрд▓рдХाрддा рдФрд░ рдЪेрди्рдирдИ рдЬैрд╕े рдорд╣ाрдирдЧрд░ों рдоें рдХीрдорддें рд▓рдЧрднрдЧ рд╕्рдеिрд░ рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдмिрд╣ाрд░, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдХрдИ рд╢рд╣рд░ों рдоें рд╣рд▓्рдХी рдмрдв़ोрддрд░ी рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдХुрдЫ рдЬिрд▓ों рдоें рдкेрдЯ्рд░ोрд▓ ₹107 рдк्рд░рддि рд▓ीрдЯрд░ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдФрд░ рдбीрдЬрд▓ ₹94 рдХे рдХрд░ीрдм рдмिрдХ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдИंрдзрди рдХी рдХीрдорддों рдоें рдпрд╣ рдмрджрд▓ाрд╡ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХрдЪ्рдЪे рддेрд▓ рдХी рдХीрдорддों рдФрд░ рд░ुрдкрдпे-рдбॉрд▓рд░ рдХे рд╡िрдиिрдордп рджрд░ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рджिрдиों рдоें рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдмाрдЬाрд░ рдоें рдХрдЪ्рдЪे рддेрд▓ рдХी рдХीрдорддों рдоें рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рдШрд░ेрд▓ू рдмाрдЬाрд░ рдкрд░ рднी рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдкेрдЯ्рд░ोрд▓-рдбीрдЬрд▓ рдХी рдХीрдорддों рдХा рдЕрд╕рд░ рд╕िрд░्рдл рд╡ाрд╣рди рдЪाрд▓рдХों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣рддा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдкूрд░े рдЖрд░्рдеिрдХ рдвांрдЪे рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рдмрдв़рдиे рд╕े рд╕рдм्рдЬी, рдлрд▓ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рдХीрдорддें рднी рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рд╕ीрдзा рдЕрд╕рд░ рдЖрдо рдЬрдирддा рдХी рдЬेрдм рдкрд░ рдкрдб़рддा рд╣ै।

рд╕рд░рдХाрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЯैрдХ्рд╕ рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░рдХे рдХीрдорддों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдмाрдЬाрд░ рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рд╕ीрдзा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдРрд╕े рдоें рдХीрдорддों рдоें рд╕्рдеिрд░рддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдПрдХ рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдп рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।


рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рджिрдиों рдоें рдХीрдорддों рдоें рдХ्рдпा рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ोрдЧा, рдпрд╣ рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░ेрдЧा। рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХो рд░ोрдЬाрдиा рдХीрдорддों рдкрд░ рдирдЬрд░ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ LPG рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдорд╣ंрдЧा: рдвाрдмा рдФрд░ рдЖрдо рдЬрдирддा рдкрд░ рдЕрд╕рд░

 рдЗрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рдЕрдм рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХी рдЬिंрджрдЧी рдоें рд╕ाрдл рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд▓рдЧा рд╣ै

рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ рдПрд▓рдкीрдЬी рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдХी рдХीрдорддों рдоें рд╣ाрд▓िрдпा рдмрдв़ोрддрд░ी рдиे рджेрд╢рднрд░ рдХे рдЫोрдЯे рдФрд░ рдмрдб़े рдХाрд░ोрдмाрд░िрдпों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЖрдо рд▓ोрдЧों рдХी рдЬेрдм рдкрд░ рд╕ीрдзा рдЕрд╕рд░ рдбाрд▓ा рд╣ै। 1 рдордИ 2026 рд╕े 19 рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо рд╡ाрд▓े рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ рдЧैрд╕ рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдХे рджाрдо рдоें рд▓рдЧрднрдЧ ₹993 рдХी рднाрд░ी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рд░ाрдЬрдзाрдиी рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЗрд╕рдХी рдХीрдордд ₹3,071.50 рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдИ рд╣ै, рдЬो рдмीрддे рдорд╣ीрдиों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХाрдлी рдЬ्рдпाрджा рд╣ै। рдпрд╣ рдмрдв़ोрддрд░ी рд╕िрд░्рдл рдЖंрдХрдб़ों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рдЕрдм рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХी рдЬिंрджрдЧी рдоें рд╕ाрдл рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд▓рдЧा рд╣ै।

рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ рдПрд▓рдкीрдЬी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрди-рдХिрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╣ोрддा рд╣ै। рд╣ोрдЯрд▓, рд░ेрд╕्рдЯोрд░ेंрдЯ, рдвाрдмा, рдЪाрдп рдХी рджुрдХाрдиें, рдлाрд╕्рдЯ рдлूрдб рд╕्рдЯॉрд▓ рдФрд░ рдЫोрдЯे рдХैрдЯрд░िंрдЧ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЗрд╕ рдЧैрд╕ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рдХीрдорддों рдоें рдЕрдЪाрдирдХ рд╣ुрдИ рдЗрд╕ рдмрдв़ोрддрд░ी рдиे рдЙрдирдХी рд▓ाрдЧрдд рдХो рд╕ीрдзे рдмрдв़ा рджिрдпा рд╣ै। рдЫोрдЯे рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдФрд░ рднी рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рд▓ाрдЧрдд рдХो рд╡рд╣рди рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╕ीрдоिрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рдорд╣ीрдиों рдоें рд▓рдЧाрддाрд░ рдХीрдорддों рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдиे рдХाрд░ोрдмाрд░िрдпों рдХी рдХрдорд░ рддोрдб़ рджी рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рддीрди рдорд╣ीрдиों рдоें рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ ₹1300 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рдмрдв़ोрддрд░ी рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै। рдмрдб़े рд╣ोрдЯрд▓ рдФрд░ рд░ेрд╕्рдЯोрд░ेंрдЯ рдЪेрди рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдЗрд╕ рдмрдв़ोрддрд░ी рдХो рдЭेрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЫोрдЯे рдвाрдмा рд╕ंрдЪाрд▓рдХों рдФрд░ рд╕рдб़рдХ рдХिрдиाрд░े рджुрдХाрди рд▓рдЧाрдиे рд╡ाрд▓ों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХा рд╕ंрдХрдЯ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЕрд╕рд░ рдЕрдм рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдкрд░ рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЪाрдп, рдиाрд╢्рддा, рдЦाрдиा рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рдеों рдХी рдХीрдорддों рдоें рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмрдв़ोрддрд░ी рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै। рдЬрд╣ां рдкрд╣рд▓े рдЪाрдп ₹10 рдоें рдоिрд▓рддी рдеी, рдЕрдм рд╡рд╣ी ₹12-₹15 рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдеाрд▓ी рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЦाрдиे-рдкीрдиे рдХी рдЪीрдЬों рдХे рджाрдо рдоें 5 рд╕े 15 рдк्рд░рддिрд╢рдд рддрдХ рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдмрдв़ोрддрд░ी рднрд▓े рд╣ी рдоाрдоूрд▓ी рд▓рдЧे, рд▓ेрдХिрди рд░ोрдЬ рдХрдоाрдиे рдФрд░ рдЦाрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдПрдХ рдмрдб़ा рдЖрд░्рдеिрдХ рдмोрдЭ рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।

рдЫोрдЯे рдХाрд░ोрдмाрд░िрдпों рдиे рдЗрд╕ рдмрдв़рддी рд▓ाрдЧрдд рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рддрд░ीрдХे рдЕрдкрдиाрдиे рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдП рд╣ैं। рдХुрдЫ рдиे рдоेрди्рдпू рдЫोрдЯा рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै, рдХुрдЫ рдЦाрдиे рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рддो рдХुрдЫ рдиे рдХрдо рдмिрдХрдиे рд╡ाрд▓े рдЖрдЗрдЯрдо рд╣рдЯा рджिрдП рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рднी рдиुрдХрд╕ाрдирджाрдпрдХ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЙрди्рд╣ें рдкрд╣рд▓े рдЬिрддрдиी рдХीрдордд рдоें рдЕрдм рдХрдо рдоाрдд्рд░ा рдоें рднोрдЬрди рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै।

рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдпрд╣ рдПрдХ рдмрдб़ा рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рдоुрдж्рджा рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдКрд░्рдЬा рдХी рдХीрдорддों рдоें рдмрдв़ोрддрд░ी рдХा рд╕ीрдзा рдЕрд╕рд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдХрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдкрд░ рдкрдб़рддा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдЫोрдЯे рдХाрд░ोрдмाрд░िрдпों рдХो рд░ाрд╣рдд рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХुрдЫ рдХрджрдо рдЙрдаाрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै, рдЬैрд╕े рдЯैрдХ्рд╕ рдоें рдЫूрдЯ рдпा рд╕рдм्рд╕िрдбी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдКрд░्рдЬा рд╕्рд░ोрддों рдкрд░ рднी рдз्рдпाрди рджेрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рдкाрдЗрдк्рдб рдиेрдЪुрд░рд▓ рдЧैрд╕ (PNG), рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рдХुрдХिंрдЧ рдФрд░ рд╕ोрд▓рд░ рдКрд░्рдЬा рдЬैрд╕े рд╡िрдХрд▓्рдк рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЗрди рд╡िрдХрд▓्рдкों рдХो рдЕрдкрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдордп рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рджोрдиों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।


рдЕंрддрддः, рдХрдорд░्рд╢िрдпрд▓ рдПрд▓рдкीрдЬी рдХी рдХीрдорддों рдоें рдпрд╣ рдмрдв़ोрддрд░ी рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЬीрд╡рди рд╕्рддрд░ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рдоुрдж्рджा рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдпрджि рд╕рдордп рд░рд╣рддे рдЙрдЪिрдд рдХрджрдо рдирд╣ीं рдЙрдаाрдП рдЧрдП, рддो рдЗрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рдФрд░ рднी рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

4 рдордИ рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдЧ्рдиिрд╢рдорди рджिрд╡рд╕

                         рдпрд╣ рджिрди рдЙрди рдмрд╣ाрджुрд░ рдЕрдЧ्рдиिрд╢рдорди рдХрд░्рдоिрдпों (рдлाрдпрд░рдлाрдЗрдЯрд░्рд╕) рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╣ै

4 рдордИ рдХा рджिрди рд╡рд░्рд╖ рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрдиों рдоें рдЧिрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рджिрди рдХрдИ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп, рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों—рдоीрдбिрдпा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕—рд╕े рдЬुрдб़े рдХрдИ рдЕрд╡рд╕рд░ рдордиाрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬो рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ूрдк рд╕े 4 рдордИ рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдЧ्рдиिрд╢рдорди рджिрд╡рд╕ (International Firefighters’ Day) рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдЙрди рдмрд╣ाрджुрд░ рдЕрдЧ्рдиिрд╢рдорди рдХрд░्рдоिрдпों (рдлाрдпрд░рдлाрдЗрдЯрд░्рд╕) рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╣ै, рдЬो рдЕрдкрдиी рдЬाрди рдЬोрдЦिрдо рдоें рдбाрд▓рдХрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рджिрд╡рд╕ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд 1999 рдоें рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдоें рдПрдХ рджुрдЦрдж рдШрдЯрдиा рдХे рдмाрдж рд╣ुрдИ рдеी, рдЬрдм рдЬंрдЧрд▓ рдХी рдЖрдЧ рдмुрдЭाрддे рд╕рдордп рдкाँрдЪ рдЕрдЧ्рдиिрд╢рдорди рдХрд░्рдоिрдпों рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЧрдИ рдеी। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдЗрди рд╡ीрд░ों рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдордиाрдиे рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд▓ोрдЧ рд▓ाрд▓ рдФрд░ рдиीрд▓े рд░ंрдЧ рдХे рд░िрдмрди рдкрд╣рдирдХрд░ рдлाрдпрд░рдлाрдЗрдЯрд░्рд╕ рдХे рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджेрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рднी рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдЖрдкрджा рдХे рд╕рдордп рдзैрд░्рдп, рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рднाрд╡рдиा рдХिрддрдиी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा 4 рдордИ рдХो рд╕्рдЯाрд░ рд╡ॉрд░्рд╕ рдбे (Star Wars Day) рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдлिрд▓्рдо рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा Star Wars рдХे рдк्рд░рд╢ंрд╕рдХों рдХे рд▓िрдП рдЦाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। “May the Fourth be with you” (May the Force be with you) рд╡ाрдХ्рдп рдХे рд╢рдм्рджों рдХे рдЦेрд▓ рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा। рджुрдиिрдпा рднрд░ рдХे рдк्рд░рд╢ंрд╕рдХ рдЗрд╕ рджिрди рдЕрдкрдиे рдкрд╕ंрджीрджा рдХिрд░рджाрд░ों рдЬैрд╕े Luke Skywalker рдФрд░ Darth Vader рдХो рдпाрдж рдХрд░рддे рд╣ैं, рдлिрд▓्рдоें рджेрдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рджिрди рдордиोрд░ंрдЬрди рдФрд░ рдкॉрдк рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рднी 4 рдордИ рдХा рджिрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрди्рдиों рдоें рджेрдЦें рддो рдЗрд╕ी рджिрди 1799 рдоें рдоैрд╕ूрд░ рдХे рд╢ाрд╕рдХ рдЯीрдкू рд╕ुрд▓्рддाрди рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ुрдИ рдеी। рд╡े рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢ाрд╕рди рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рдеे। рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдкрдЯ्рдЯрдирдо рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдмрд╣ाрджुрд░ी рд╕े рд▓рдб़ाрдИ рд▓рдб़ी, рд▓ेрдХिрди рдЕंрддрддः рд╡ीрд░рдЧрддि рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдП। рдЯीрдкू рд╕ुрд▓्рддाрди рдХो “рдоैрд╕ूрд░ рдХा рд╢ेрд░” рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХा рдмрд▓िрджाрди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рдХे рд░ूрдк рдоें рдпाрдж рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ी рджिрди рдХрдИ рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХा рдЬрди्рдо рдФрд░ рдиिрдзрди рднी рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЙрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЖрджрд░्рд╢ों рд╕े рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╣рдоें рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕ंрдШрд░्рд╖, рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рдХрд░्рддрд╡्рдпрдиिрд╖्рдаा рд╕े рд╣ी рд╕рдоाрдЬ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрддा рд╣ै।

4 рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдШрдЯрдиाрдУं рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХा рдПрд╣рд╕ाрд╕ рднी рдХрд░ाрддा рд╣ै। рдЕрдЧ्рдиिрд╢рдорди рджिрд╡рд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕рдордЭ рдоें рдЖрддा рд╣ै рдХि рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рдоें рдХिрддрдиा рдмрдб़ा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╣рдо рдЗрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдоाрди рд▓ेрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рд╕ंрдХрдЯ рдЖрддा рд╣ै, рддрдм рдЗрдирдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЕрд╣рдоिрдпрдд рд╕ाрдордиे рдЖрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рджिрди рд╣рдоें рдЗрди рдХрд░्рдоिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдЖрднाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╕ाрде рд╣ी, рд╕्рдЯाрд░ рд╡ॉрд░्рд╕ рдбे рдЬैрд╕े рдЖрдпोрдЬрди рдпрд╣ рджिрдЦाрддे рд╣ैं рдХि рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдордиोрд░ंрдЬрди рднी рд▓ोрдЧों рдХो рдЬोрдб़рдиे рдХा рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдпुрд╡ा рдкीрдв़ी рдХो рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा, рдХрд▓्рдкрдиा рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдлिрд▓्рдоें рдФрд░ рдХрд╣ाрдиिрдпाँ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрддी рд╣ैं।

рдпрджि рд╣рдо рд╡्рдпाрдкрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рджेрдЦें, рддो 4 рдордИ рдХा рджिрди рд╣рдоें рдЕрддीрдд, рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп—рддीрдиों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдиे рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै। рдПрдХ рдУрд░ рдпрд╣ рд╣рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдорд╣ाрди рдпोрдж्рдзाрдУं рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै, рддो рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХो рднी рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЕंрддрддः рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि 4 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рддिрдеि рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рджिрди рд╕ाрд╣рд╕, рдмрд▓िрджाрди, рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоें рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХा рдиिрд░्рд╡рд╣рди рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХो рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХे рдк्рд░рддि рдЖрднाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЬो рд╣рдоाрд░ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ी рдХे рд▓िрдП рдиिрд░ंрддрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд░рд╡िрд╡ाрд░, 3 рдордИ 2026

рдПрдХ рд╕рдорд░्рдкिрдд, рд╢ांрдд рдФрд░ рд╕ेрд╡ाрднाрд╡ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдеे рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕

рдпुрд╡ाрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд╣ी рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣े

рдкрдЯрдиा рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рдХुрдЫ рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬो рдХिрд╕ी рдкрдж, рдкрд╣рдЪाрди рдпा рдиाрдо рдХे рдоोрд╣рддाрдЬ рдирд╣ीं рд╣ोрддे। рдРрд╕े рд╣ी рдПрдХ рд╕рдорд░्рдкिрдд, рд╢ांрдд рдФрд░ рд╕ेрд╡ाрднाрд╡ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдеे рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕। рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдеा рдХि рд╕рдЪ्рдЪी рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдиिрд╖्рдаा рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдоंрдЪ рдпा рдк्рд░рдЪाрд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдХрд░्рдо, рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рд╕े рдЬो рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ, рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╕्рдеाрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै।

рдпुрд╡ाрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд╣ी рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣े। рд╡े рд╕ंрдд рдоेрд░ी рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдХ्рд░िрд╕рдорд╕ рдоिрд▓рди рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░рддे рдеे। рдпрд╣ рдЖрдпोрдЬрди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоुрджाрдп рдХो рдЬोрдб़рдиे рдФрд░ рдЖрдкрд╕ी рдк्рд░ेрдо рд╡ рднाрдИрдЪाрд░े рдХो рдмрдв़ाрдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рд╣ोрддा рдеा। рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдпे рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рд╕ाрджрдЧी рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрдирддे рдеे।

рдкрдЯрдиा рдХे рдмांрдХीрдкुрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рдмрдиी рдкैрд░िрд╢ рде्рд░िрдл्рдЯ рдПрд╡ं рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкрджेрди рд╕рдЪिрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкрдиी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдиिрднाрдИ। рдпрд╣ рд╕ंрд╕्рдеा рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХрдордЬोрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рдеी। рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдиे рдпрд╣ां рднी рдкूрд░ी рдИрдоाрдирджाрд░ी рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдХे рд╕ाрде рд╕ेрд╡ा рджी। рдЙрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХी рдорджрдж рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рдмрдиाрдиा рдеा।

рдЙрдирдХा рдЬुрдб़ाрд╡ рд╕ंрдд рд╡िंрд╕ेंрдЯ рдбी рдкौрд▓ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рд╕े рднी рд░рд╣ा। рдЬрдм рдпрд╣ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдХोрд▓рдХाрддा рд╕े рдкрдЯрдиा рдЖрдИ, рддрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХुрд░्рдЬी рдХॉрди्рдл्рд░ेंрд╕ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╡े рдкрдЯрдиा рдкाрд░्рдЯिрдХुрд▓рд░ рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдФрд░ рдкрдЯрдиा рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдмрдиे। рдЙрдирдХी рдХाрд░्рдпрд╢ैрд▓ी рдЗрддрдиी рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдеी рдХि рдЙрди्рд╣ें рдиेрд╢рдирд▓ рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдХा рд╕рджрд╕्рдп рднी рдмрдиाрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдЙрдирдХी рдпोрдЧ्рдпрддा, рдиेрддृрдд्рд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рднाрд╡рдиा рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै।

рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХैрдеोрд▓िрдХ рд░िрд▓ीрдл рд╕рд░्рд╡िрд╕ेрдЬ (рд╕ीрдЖрд░рдПрд╕) рдкрдЯрдиा рдоें рднी рдХाрд░्рдпрд░рдд рдеे। рдпрд╣ рд╕ंрд╕्рдеा рдЧрд░ीрдмों рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╣рдд рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рд╣ै। рдпрд╣ां рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкूрд░ी рдиिрд╖्рдаा рд╕े рдХाрдо рдХिрдпा, рд▓ेрдХिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдиे рдПрдХ рдХрдаिрди рдоोрдб़ рд▓े рд▓िрдпा। рдЬेрд╕ुрдЗрдЯ рдлाрджрд░ рд░ॉрдмрд░्рдЯ рдбाрдирд╣ु рдХे рдиिрдзрди рдХे рдмाрдж, рдЬрдм рдм्рд░рджрд░ рдмрд░्рдирдб рд╕िंрд╣ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдмрдиे, рддो рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рд╕ीрдЖрд░рдПрд╕ рдХो рдмंрдж рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।

рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдПрдХ рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рдЖ рдЧрдП। рд╡े рдЕрдкрдиी рдиौрдХрд░ी рдЫोрдб़рдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣рддे рдеे, рд▓ेрдХिрди рдЙрди рдкрд░ рдШрд░ेрд▓ू рдЬांрдЪ рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЪрд▓ाрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд╣ी рдЧрдИ। рдЕрдкрдиी рдмेрджाрдЧ рдЫрд╡ि рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕्рддीрдлा рджेрдиा рд╣ी рдЙрдЪिрдд рд╕рдордЭा। рдпрд╣ рдиिрд░्рдгрдп рдЙрдирдХे рдЖрдд्рдорд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдиैрддिрдХрддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрднी рднी рдХрдЯु рд╢рдм्рджों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣рд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдХो рдзैрд░्рдп рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा।

рдЙрдирдХा рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдЬीрд╡рди рднी рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ेрд╡ाрднाрд╡ рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рдеा। рдЙрдирдХे рдПрдХ рдкुрдд्рд░ рдиेрдкाрд▓ рдоें рдЬेрд╕ुрдЗрдЯ рдм्рд░рджрд░ рд╣ैं рдФрд░ рдПрдХ рд╕ंрддाрди рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ेрд╡ा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдПрдХ рдмेрдЯी рд╕ंрдд рдЬेрд╡िрдпрд░ рд╣ाрдИ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рд╢िрдХ्рд╖िрдХा рдеीं। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рднी рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़ा, рдЬрдм рдЙрдирдХी рдмेрдЯी рдХो рдПрдХ рд╕ाрдЬिрд╢ рдХे рддрд╣рдд рдЧिрд░рдл्рддाрд░ рдХрд░ा рджिрдпा рдЧрдпा। рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рдХिрд╕ी рднी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХो рддोрдб़ рд╕рдХрддी рдеी, рд▓ेрдХिрди рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдиे рдЗрд╕े рднी рдзैрд░्рдп рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣рди рдХिрдпा।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХी рд╣рд░ рдкीрдб़ा рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рдЦ्рд░ीрд╕्рдд рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░ рджिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрднी рдХिрд╕ी рдХे рдк्рд░рддि рд╢िрдХाрдпрдд рдпा рдЖрд░ोрдк рдирд╣ीं рд▓рдЧाрдпा। рдЙрдирдХा рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдзैрд░्рдп рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдКंрдЪाрдИ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЬीрд╡рди рдХे рдЕंрддिрдо рджिрдиों рдоें рд╡े рдмीрдоाрд░ рдкрдб़े, рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рдмाрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рднी рд╣ुрдП। рдЕंрддрддः рд▓ंрдмी рдмीрдоाрд░ी рдХे рдмाрдж рд╢рдиिрд╡ाрд░ рдХो рдЙрдирдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा। рдЙрдирдХे рдиिрдзрди рдХी рдЦрдмрд░ рд╕े рдкूрд░े рд╕рдоुрджाрдп рдоें рд╢ोрдХ рдХी рд▓рд╣рд░ рджौрдб़ рдЧрдИ। рд╡े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рд╕рдоाрди рдеे, рдЬिрдирдХी рдХрдоी рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХी рдЬाрдПрдЧी।

рдЙрдирдХी рдЕंрддिрдо рд╡िрджाрдИ рдХी рддैрдпाрд░िрдпां рднी рдкूрд░े рд╕рдо्рдоाрди рдХे рд╕ाрде рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं। рд░ाрдЬрди рдХ्рд▓ेрдоेंрдЯ рд╕ाрд╣ рдиे рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдХि 4 рдордИ рдХो рджोрдкрд╣рд░ 3 рдмрдЬे рдк्рд░ेрд░िрддों рдХी рд░ाрдиी рдИрд╢ рдоंрджिрд░ рдоें рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХा рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХुрд░्рдЬी рдХрдм्рд░िрд╕्рддाрди рдоें рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдЙрдирдХा рдкाрд░्рдеिрд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХुрд░्рдЬी рдоोрд╣рд▓्рд▓ा рдоें рджрд░्рд╢рдиाрд░्рде рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬрд╣ां рд▓ोрдЧ рдЙрди्рд╣ें рдЕंрддिрдо рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рджेрдиे рдкрд╣ुंрдЪ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдЬोрд╕ेрдл рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдХा рдЬीрд╡рди рд╣рдоें рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдЪ्рдЪी рдорд╣ाрдирддा рдкрдж рдпा рдк्рд░рд╕िрдж्рдзि рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ेрд╡ा, рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдоें рд╣ोрддी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рд╕े рдпрд╣ рд╕िрдж्рдз рдХिрдпा рдХि рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднी рд╕ंрдпрдо рдФрд░ рдЖрд╕्рдеा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╢рдХ्рддि рд╣ै। рд╡े рднрд▓े рд╣ी рдЗрд╕ рджुрдиिрдпा рд╕े рдЪрд▓े рдЧрдП рд╣ों, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХे рдЖрджрд░्рд╢ рдФрд░ рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдп рд╕рджैрд╡ рд▓ोрдЧों рдХे рджिрд▓ों рдоें рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣ेंрдЧे।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдЯीрдо рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдпुрд╡ा рдк्рд░рддिрднा рдХा рд╕ंрддुрд▓िрдд рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै

 рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЪрд░्рдЪा рдпुрд╡ा рдЦिрд▓ाрдб़ी рдиंрджिрдиी рд╢рд░्рдоा рдХे рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЯीрдо рдоें рдЪрдпрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣ै

Board of Control for Cricket in India рдиे рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдоें 12 рдЬूрди 2026 рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े ICC Women's T20 World Cup 2026 рдХे рд▓िрдП 15 рд╕рджрд╕्рдпीрдп рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдЯीрдо рдХी рдШोрд╖рдгा рдХрд░ рджी рд╣ै। рдЗрд╕ рдЯीрдо рдХी рдХрдоाрди рдЕрдиुрднрд╡ी рдСрд▓рд░ाрдЙंрдбрд░ Harmanpreet Kaur рдХे рд╣ाрдеों рдоें рд╣ोрдЧी, рдЬрдмрдХि рд╕्рдЯाрд░ рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ़ Smriti Mandhana рдХो рдЙрдк-рдХрдк्рддाрди рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдЯीрдо рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдпुрд╡ा рдк्рд░рддिрднा рдХा рд╕ंрддुрд▓िрдд рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рднाрд░рдд рдХो рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЦिрддाрдм рдЬीрддрдиे рдХी рдк्рд░рдмрд▓ рджाрд╡ेрджाрд░ рдоाрдиा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдШोрд╖िрдд рдЯीрдо рдоें Shafali Verma, Jemimah Rodrigues, рднाрд░рддी рдлुрд▓рдоाрд▓ी, Deepti Sharma, Richa Ghosh (рд╡िрдХेрдЯрдХीрдкрд░), рд╢्рд░ी рдЪрд░рдгी, Yastika Bhatia (рд╡िрдХेрдЯрдХीрдкрд░), рдиंрджिрдиी рд╢рд░्рдоा, Arundhati Reddy, Renuka Singh Thakur, рдХ्рд░ांрддि рдЧौрдб़, Shreyanka Patil рдФрд░ Radha Yadav рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЯीрдо рдоें рд╣рд░ рд╡िрднाрдЧ рдоें рдЧрд╣рд░ाрдИ рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै, рдЬो рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдХी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।


рдЗрд╕ рдЪрдпрди рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЪрд░्рдЪा рдпुрд╡ा рдЦिрд▓ाрдб़ी рдиंрджिрдиी рд╢рд░्рдоा рдХे рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЯीрдо рдоें рдЪрдпрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे Women's Premier League 2026 рдоें Delhi Capitals рдХे рд▓िрдП рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░ рдЪрдпрдирдХрд░्рддाрдУं рдХा рдз्рдпाрди рдЦींрдЪा। рдЙрдирдХी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ़ी рдФрд░ рдлीрд▓्рдбिंрдЧ рджोрдиों рд╣ी рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рд░рд╣ी рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрди्рд╣ें рдЗрд╕ рдмрдб़े рдоंрдЪ рдкрд░ рдоौрдХा рдоिрд▓ा рд╣ै। рдпрд╣ рдЪрдпрди рднाрд░рддीрдп рдЯीрдо рдоें рдирдИ рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдХो рдмрдв़ाрдПрдЧा।

рджूрд╕рд░ी рдУрд░, Yastika Bhatia рдФрд░ Radha Yadav рдХी рд╡ाрдкрд╕ी рднी рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ै। рдпрд╕्рддिрдХा рдЕрдкрдиी рддрдХрдиीрдХी рд░ूрдк рд╕े рдордЬрдмूрдд рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ़ी рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиी рдЬाрддी рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рд░ाрдзा рдпाрджрд╡ рдПрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рдСрд▓рд░ाрдЙंрдбрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЯीрдо рдХो рд╕ंрддुрд▓рди рджेрддी рд╣ैं। рд░ाрдзा рдХी рд╡ाрдкрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╕рдордп рд╕े T20 рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЯीрдо рд╕े рдмाрд╣рд░ рдеीं, рд▓ेрдХिрди рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдл्рд░ैंрдЪाрдЗрдЬ़ी рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рдЙрдирдХे рд▓рдЧाрддाрд░ рдЕрдЪ्рдЫे рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдиे рдЙрди्рд╣ें рдлिрд░ рд╕े рдЯीрдо рдоें рдЬрдЧрд╣ рджिрд▓ाрдИ।

рд░ाрдзा рдпाрджрд╡ рдХा рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдоें рдкिрдЫрд▓ा рд░िрдХॉрд░्рдб рднी рдЙрдирдХे рдЪрдпрди рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рджौрд░े рдХे рджौрд░ाрди рднाрд░рдд рдХी T20I рд╕ीрд░ीрдЬ़ рдЬीрдд рдоें рдЕрд╣рдо рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ рдеी рдФрд░ рдЫрд╣ рд╡िрдХेрдЯ рд▓ेрдХрд░ рдЯीрдо рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдоें рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, Royal Challengers Bangalore рдХे рд▓िрдП WPL 2026 рдоें рдЙрдирдХे рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдиे рднी рдЙрдирдХी рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рд╕ाрдмिрдд рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рди рдХेрд╡рд▓ рдЧेंрдж рд╕े рдмрд▓्рдХि рдмрд▓्рд▓े рд╕े рднी рдЯीрдо рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрдирдХी рдмрд╣ुрдоुрдЦी рдк्рд░рддिрднा рд╕ाрдордиे рдЖрдИ।


рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЯीрдо рдЪрдпрди рдоें рдХुрдЫ рдмрдб़े рдиाрдоों рдХी рдЧैрд░рдоौрдЬूрджрдЧी рдиे рднी рд╕рд╡ाрд▓ рдЦрдб़े рдХिрдП рд╣ैं। Harleen Deol, Amanjot Kaur рдФрд░ Sneh Rana рдХो рдЯीрдо рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдХाрд╢्рд╡ी рдЧौрддрдо рдЪोрдЯ рдХे рдХाрд░рдг рдмाрд╣рд░ рд╣ैं। рдЗрди рдЦिрд▓ाрдб़िрдпों рдХा рд╣ाрд▓िрдпा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдЕрдЪ्рдЫा рд░рд╣ा рд╣ै, рдРрд╕े рдоें рдЙрдирдХा рдЪрдпрди рди рд╣ोрдиा рдЪрдпрдирдХрд░्рддाрдУं рдХी рд░рдгрдиीрддि рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рдХो рдЬрди्рдо рджेрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ाрдл рд╣ै рдХि рдЯीрдо рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдиे рд╡рд░्рддрдоाрди рдлॉрд░्рдо, рдлिрдЯрдиेрд╕ рдФрд░ рдЯीрдо рд╕ंрдпोрдЬрди рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी рд╣ै।

рднाрд░рддीрдп рдЯीрдо рдХी рддाрдХрдд рдЙрд╕рдХी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ़ी рдФрд░ рдСрд▓рд░ाрдЙंрдбрд░ों рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдоें рдирдЬ़рд░ рдЖрддी рд╣ै। Smriti Mandhana рдФрд░ Shafali Verma рдХी рдУрдкрдиिंрдЧ рдЬोрдб़ी рддेрдЬ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рджेрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдордз्рдпрдХ्рд░рдо рдоें Harmanpreet Kaur рдФрд░ Jemimah Rodrigues рдЬैрд╕े рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ़ рдоौрдЬूрдж рд╣ैं। рд╡िрдХेрдЯрдХीрдкिंрдЧ рдоें Richa Ghosh рдФрд░ Yastika Bhatia рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдЯीрдо рдХो рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдордЬрдмूрддी рджेрддा рд╣ै।

рдЧेंрджрдмाрдЬ़ी рд╡िрднाрдЧ рдоें Renuka Singh Thakur рдФрд░ Arundhati Reddy рдЬैрд╕ी рддेрдЬ рдЧेंрджрдмाрдЬ़ों рдХे рд╕ाрде рд╕्рдкिрди рдоें Radha Yadav рдФрд░ Shreyanka Patil рдХी рдоौрдЬूрджрдЧी рдЯीрдо рдХो рд╕ंрддुрд▓िрдд рдмрдиाрддी рд╣ै। рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб рдХी рдкिрдЪों рдкрд░ рд╕्рд╡िंрдЧ рдФрд░ рд╕ीрдо рдоूрд╡рдоेंрдЯ рдХा рдлाрдпрджा рдЙрдаाрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХाрдлी рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░, рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдЯीрдо рдЗрд╕ рдмाрд░ рд╕ंрддुрд▓िрдд, рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзी рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рднрд░ी рд╣ुрдИ рдирдЬрд░ рдЖрддी рд╣ै। ICC Women's T20 World Cup рдоें рднाрд░рдд рдХा рдЕрдм рддрдХ рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдЕрдЪ्рдЫा рд░рд╣ा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЦिрддाрдм рдЬीрддрдиे рдХा рд╕рдкрдиा рдЕрднी рдЕрдзूрд░ा рд╣ै। рдЗрд╕ рдмाрд░ рдЯीрдо рдХे рдкाрд╕ рдЕрдиुрднрд╡, рдпुрд╡ा рдЬोрд╢ рдФрд░ рд╕рд╣ी рд╕ंрдпोрдЬрди рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдпрд╣ рдЙрдо्рдоीрдж рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд░рдЪрдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╕्рд╡рд░्рдЧ-рдирд░рдХ рдХा рдбрд░: рдЖрд╕्рдеा рдпा рд╢ोрд╖рдг?

 рдзрд░рддी рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рдордиुрд╖्рдп рд╣рдоेрд╢ा рд╕े рд╡рд░्рдЧों рдоें рдмंрдЯा рд░рд╣ा рд╣ै—рдЙрдЪ्рдЪ, рдордз्рдпрдо рдФрд░ рдиिрдо्рди

рдзрд░рддी рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рдордиुрд╖्рдп рд╣рдоेрд╢ा рд╕े рд╡рд░्рдЧों рдоें рдмंрдЯा рд░рд╣ा рд╣ै—рдЙрдЪ्рдЪ, рдордз्рдпрдо рдФрд░ рдиिрдо्рди। рдпрд╣ рд╡िрднाрдЬрди рдХेрд╡рд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднी рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдЬीрд╡рди рдоें рднेрджрднाрд╡ рд╣ै, рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рдХी рджुрдиिрдпा—рдЬिрд╕े рд╣рдо “рдкрд░рд▓ोрдХ” рдХрд╣рддे рд╣ैं—рдЙрд╕े рднी рддीрди рднाрдЧों рдоें рдмाँрдЯ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै: рд╕्рд╡рд░्рдЧрд▓ोрдХ, рд╢ोрдзрдХ рдЕрдЧ्рдиिрд▓ोрдХ (рдкрд░्рдЧेрдЯрд░ी) рдФрд░ рдирд░рдХрд▓ोрдХ। рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдм рдордиुрд╖्рдп рдХे рдХрд░्рдоों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рддрдп рд╣ोрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै—рдХ्рдпा рд╕рдЪ рдоें рдРрд╕ा рд╣ै? рдпा рдлिрд░ рдпрд╣ рдПрдХ рдРрд╕ी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╣ै рдЬिрд╕े рд╕рдоाрдЬ рдоें рдбрд░ рдФрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЧрдв़ा рдЧрдпा рд╣ै?

рдзрд░्рдордЧ्рд░ंрдеों, рдкुрд░ोрд╣िрддों, рдоौрд▓рд╡िрдпों рдФрд░ рдкाрджрд░िрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣рдоें рдмрдЪрдкрди рд╕े рдпрд╣ рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдпрджि рд╣рдо рдЕрдЪ्рдЫे рдХрд░्рдо рдХрд░ेंрдЧे рддो рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоिрд▓ेрдЧा, рдФрд░ рдпрджि рдмुрд░े рдХрд░्рдо рдХрд░ेंрдЧे рддो рдирд░рдХ рдХी рдпाрддрдиा рдЭेрд▓рдиी рдкрдб़ेрдЧी। рдпрд╣ рд╡िрдЪाрд░ рд╕ुрдирдиे рдоें рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рд▓рдЧрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдпрд╣ी рд╡िрдЪाрд░ рдбрд░ рдХा рд░ूрдк рд▓े рд▓ेрддा рд╣ै, рддрдм рдпрд╣ рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें, рдЬрдм рдордиुрд╖्рдп рдЪाँрдж рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдЪुрдХा рд╣ै, рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдЗрдпों рдХो рдиाрдк рд░рд╣ा рд╣ै, рддрдм рднी рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдФрд░ рдирд░рдХ рдХा рдХोрдИ рднौрддिрдХ рдк्рд░рдоाрдг рдирд╣ीं рдоिрд▓ा рд╣ै। рдЪंрдж्рд░рдоा рдкрд░ рдХрджрдо рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрдд्рд░िрдпों рдиे рднी “рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░” рдпा “рдирд░рдХ рдХी рдЕрдЧ्рдиि” рдирд╣ीं рджेрдЦी। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि рдЖрд╕्рдеा рдЧрд▓рдд рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдпे рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПँ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╣ैं।

рд╕рдорд╕्рдпा рддрдм рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдЗрди рдк्рд░рддीрдХों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд▓ोрдЧों рдХो рдбрд░ाрдиे рдФрд░ рдЙрдирд╕े рд▓ाрдн рдХрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдПрдХ рдЫोрдЯे рд╕े рдЧाँрд╡ рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХीрдЬिрдП। рд╡рд╣ाँ рдПрдХ рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ рд░рд╣рддा рд╣ै। рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХा рдоुрдЦिрдпा—рдкिрддा—рдХрдб़ी рдоेрд╣рдирдд рдХрд░рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬीрд╡рдирднрд░ рдЧрд░ीрдмी рд╕े рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ рдкाрддा। рдПрдХ рджिрди рдЙрд╕рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдШрд░ рдоें рд╢ोрдХ рдХा рдоाрд╣ौрд▓ рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдмेрдЯा рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХी рдЖрдд्рдоा рдХी рд╢ांрддि рдХे рд▓िрдП рдЪिंрддिрдд рд╣ै।

рдпрд╣ीं рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै “рдзाрд░्рдоिрдХ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди” рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╢ोрд╖рдг।

рдЧाँрд╡ рдХा рдПрдХ рдкंрдбिрдд рдЖрддा рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै, “рдЕрдЧрд░ рддुрдордиे рд╕рд╣ी рд╡िрдзि рд╕े рдХрд░्рдордХांрдб рдирд╣ीं рдХिрдпा, рддो рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рдХी рдЖрдд्рдоा рднрдЯрдХрддी рд░рд╣ेрдЧी, рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧा।”

рдмेрдЯा рдбрд░ рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рджुрдЦ рдоें рд╣ै, рдЕрдм рдЙрд╕े рдпрд╣ рдбрд░ рднी рд╕рддा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдХрд╣ीं рдЙрд╕рдХे рдкिрддा рдХो рдирд░рдХ рдоें рдпाрддрдиा рди рдЭेрд▓рдиी рдкрдб़े।

рдкंрдбिрдд рдЙрд╕े рддрд░рд╣-рддрд░рд╣ рдХे рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдмрддाрддा рд╣ै—рджाрди, рдкूрдЬा, рд╣рд╡рди, рдм्рд░ाрд╣्рдордг рднोрдЬ—рдФрд░ рд╣рд░ рдЪीрдЬ рдХे рд╕ाрде рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै рдПрдХ “рджрдХ्рд╖िрдгा”।

рдЧрд░ीрдм рдмेрдЯा рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддा рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рддा рд╣ै, рдХрд░्рдЬ рд▓ेрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕рдм рдХुрдЫ рдХрд░рддा рд╣ै—рд╕िрд░्рдл рдЗрд╕ рдЙрдо्рдоीрдж рдоें рдХि рдЙрд╕рдХे рдкिрддा рдХो рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоिрд▓ рдЬाрдП।

рдпрд╣ी рдХрд╣ाрдиी рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рд░ूрдк рдоें рдЕрди्рдп рдзрд░्рдоों рдоें рднी рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै। рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдп рдоें рднी рдоृрдд рдЖрдд्рдоा рдХी рд╢ांрддि рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрд░्рдердиा, рдоिрд╕्рд╕ा (Mass) рдФрд░ рджाрди рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рд╣ै। рдХुрдЫ рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рдпрд╣ рдзाрд░рдгा рдмрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै рдХि рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдпा рдЪрдв़ाрд╡े рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЖрдд्рдоा рдХो “рд╢ोрдзрдХ рдЕрдЧ्рдиि” рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоें рдкрд╣ुँрдЪाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдпрд╣ाँ рд╕рдорд╕्рдпा рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдпा рдЖрд╕्рдеा рдоें рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕рдорд╕्рдпा рддрдм рд╣ै рдЬрдм рдЗрд╕े рдПрдХ “рд▓ेрди-рджेрди” рдмрдиा рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै—рдЬैрд╕े рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдЯिрдХрдЯ рдкैрд╕े рд╕े рдЦрд░ीрджा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ो।

рдзрд░्рдо рдХा рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдордиुрд╖्рдп рдХो рд╕рд╣ी рд░ाрд╕्рддा рджिрдЦाрдиा рдеा—рд╕рдд्рдп, рдк्рд░ेрдо, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрдиा। рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдзрд░्рдо рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рднрдп рдкैрджा рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд▓ाрдн рдХрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ोрдиे рд▓рдЧे, рддрдм рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рднрдЯрдХ рдЬाрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рдЧрд▓рдд рд╣ोрдЧा рдХि рд╕рднी рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧुрд░ु рдпा рдкाрджрд░ी рдРрд╕े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмрд╣ुрдд рд╕े рд▓ोрдЧ рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕ेрд╡ा рдХрд░рддे рд╣ैं, рд▓ोрдЧों рдХो рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧ рджिрдЦाрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдХुрдЫ рд▓ोрдЧ, рдЬो рдзрд░्рдо рдХी рдЖрдб़ рдоें рдкाрдЦंрдб рдлैрд▓ाрддे рд╣ैं, рдкूрд░े рдзाрд░्рдоिрдХ рддंрдд्рд░ рдХो рдмрджрдиाрдо рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं।

рдЖрдЬ рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХी।

рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХि—

рдХ्рдпा рд╣рдо рдЬो рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рд╡рд╣ рд╣рдоाрд░ी рдЖрд╕्рдеा рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ै рдпा рд╣рдоाрд░े рдбрд░ рд╕े?

рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि “рдкैрд╕ा рджो, рддрднी рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоिрд▓ेрдЧा”, рддो рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рдЧрд░ीрдм рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЬрд░ूрд░рддों рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдХेрд╡рд▓ рдбрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдзाрд░्рдоिрдХ рдХрд░्рдордХांрдб рдкрд░ рдЦрд░्рдЪ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдХी рдмाрдд рд╣ै।

рд╕рдЪ्рдЪी рд╢्рд░рдж्рдзा рд╡рд╣ рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рджिрдЦाрд╡ा рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдФрд░ рди рд╣ी рдХोрдИ рд▓ेрди-рджेрди।

рд╕рдЪ्рдЪा рдзрд░्рдо рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдЗंрд╕ाрди рдХो рдЗंрд╕ाрдиिрдпрдд рд╕िрдЦाрдП, рди рдХि рдбрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрд╕े рдХрдордЬोрд░ рдмрдиाрдП।

рдЕंрдд рдоें, рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдФрд░ рдирд░рдХ рдХрд╣ीं рджूрд░ рдЖрдХाрд╢ рдпा рдзрд░рддी рдХे рдиीрдЪे рдирд╣ीं рд╣ैं।

рд╡े рд╣рдоाрд░े рдХрд░्рдоों рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╣ी рдоौрдЬूрдж рд╣ैं।

рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдХी рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं, рди्рдпाрдп рдХрд░рддे рд╣ैं, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рджिрдЦाрддे рд╣ैं—рд╡рд╣ीं рд╕्рд╡рд░्рдЧ рд╣ै।

рдФрд░ рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдХा рд╢ोрд╖рдг рдХрд░рддे рд╣ैं, рдбрд░ рдлैрд▓ाрддे рд╣ैं, рдпा рдЕрди्рдпाрдп рдХрд░рддे рд╣ैं—рд╡рд╣ीं рдирд░рдХ рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЖрд╕्рдеा рд░рдЦें, рд▓ेрдХिрди рдЖंрдЦ рдмंрдж рдХрд░рдХे рдирд╣ीं—рдмрд▓्рдХि рд╕рдордЭ рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдХे рд╕ाрде।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдФрд░ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдоूрд▓्рдпों рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ा

рддीрди рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдФрд░ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдоूрд▓्рдпों рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ 


рд╡рд░्рд╖
рдХा рд╣рд░ рджिрди рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдоेрдЯे рд╣ोрддा рд╣ै। 3 рдордИ рднी рдРрд╕ा рд╣ी рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди рд╣ै, рдЬो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдФрд░ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдоूрд▓्рдпों рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрд╕ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕ (World Press Freedom Day) рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рднी 3 рдордИ рд╕े рдЬुрдб़ी рдХрдИ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдПँ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдЦाрд╕ рдмрдиाрддे рд╣ैं।

рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрд╕ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕ рдХी, рдЬो 3 рдордИ рдХो рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╡рд░्рд╖ 1993 рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрд╕рднा рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЧрдИ рдеी। рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдк्рд░ेрд╕ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рдиा, рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЙрди рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХो рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рджेрдиा рд╣ै, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиी рдЬाрди рдЧंрд╡ाрдИ। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдЪाрд░ рд╕्рддंрднों рдоें рд╕े рдПрдХ, рдоीрдбिрдпा рдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕рдоाрдЬ рдХो рд╕рд╣ी рдФрд░ рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░े। рдРрд╕े рдоें рдк्рд░ेрд╕ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХिрд╕ी рднी рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд▓िрдП рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рд╕ूрдЪрдиा рдХा рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдЕрдд्рдпंрдд рддेрдЬ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै, рддрдм рдпрд╣ рдФрд░ рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рджрдмाрд╡ рдпा рднрдп рдХे рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХो рд╕ाрдордиे рд▓ा рд╕рдХें। рдХрдИ рджेрд╢ों рдоें рдЖрдЬ рднी рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХो рд╕ेंрд╕рд░рд╢िрдк, рдзрдордХिрдпों рдФрд░ рд╣िंрд╕ा рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें 3 рдордИ рдХा рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдФрд░ рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рднी рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, 3 рдордИ рдХा рджिрди рдХрдИ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рднी рд╕ाрдХ्рд╖ी рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рддौрд░ рдкрд░, 3 рдордИ 1939 рдХो рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдмोрд╕ рдиे рднाрд░рддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдХे рджौрд░ाрди ‘рдлॉрд░рд╡рд░्рдб рдм्рд▓ॉрдХ’ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдеी। рдпрд╣ рд╕ंрдЧрдарди рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рднीрддрд░ рдПрдХ рдирдИ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХी рджिрд╢ा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рдеा। рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдмोрд╕ рдХा рдпрд╣ рдХрджрдо рднाрд░рддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоोрдб़ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

3 рдордИ рдХो рд╣ी 1913 рдоें рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рдкूрд░्рдг рд▓ंрдмाрдИ рдХी рдлीрдЪрд░ рдлिрд▓्рдо ‘рд░ाрдЬा рд╣рд░िрд╢्рдЪंрдж्рд░’ рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╣ुрдЖ рдеा, рдЬिрд╕े рджाрджा рд╕ाрд╣ेрдм рдлाрд▓्рдХे рдиे рдмрдиाрдпा рдеा। рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рднाрд░рддीрдп рд╕िрдиेрдоा рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдПрдХ рдоीрд▓ рдХा рдкрдд्рдерд░ рд╣ै। рдЗрд╕ рдлिрд▓्рдо рдиे рднाрд░рддीрдп рдлिрд▓्рдо рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी, рдЬो рдЖрдЬ рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдлिрд▓्рдо рдЙрдж्рдпोрдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी, 3 рдордИ рдХो рдХрдИ рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХा рдЬрди्рдо рдФрд░ рдиिрдзрди рднी рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЙрдирдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрдирд╕े рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрди्рдиों рдоें рджрд░्рдЬ рдЗрди рдШрдЯрдиाрдУं рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХे рдХाрд░рдг 3 рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдФрд░ рднी рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рднी рдпрд╣ рджिрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоें рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд░рд╣рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै। рдПрдХ рд╕्рд╡рд╕्рде рд╕рдоाрдЬ рд╡рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдЦुрд▓рдХрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ рд╕рдХें рдФрд░ рдЬрд╣ाँ рдоीрдбिрдпा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд╕рдХे। 3 рдордИ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЗрди рдоूрд▓्рдпों рдХो рд╕рд╣ी рддрд░ीрдХे рд╕े рд▓ाрдЧू рдХрд░ рдкा рд░рд╣े рд╣ैं рдпा рдирд╣ीं।

рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХे рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднी рдЗрд╕ рджिрди рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рд╕्рдХूрд▓ों, рдХॉрд▓ेрдЬों рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдоें рдЗрд╕ рджिрди рд╕ंрдЧोрд╖्рдаिрдпों, рд╡ाрдж-рд╡िрд╡ाрдж рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддाрдУं рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдк्рд░ेрд╕ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдирдИ рдкीрдв़ी рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХी рднाрд╡рдиा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЕंрддрддः, 3 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдФрд░ рд╕्рд╡рд╕्рде рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдк्рд░ेрд╕ рдХा рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी, рдпрд╣ рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдЬрдЧ рд░рд╣рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, 3 рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрд╣ुрдЖрдпाрдоी рд╣ै—рдпрд╣ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд╣рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрддे рд╣ुрдП рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрд╕े рдордиाрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдХे рд╕ंрджेрд╢ рдХो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рднी рдЕрдкрдиाрдиा рдЪाрд╣िрдП।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...