Loading latest news...

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 14 рдордИ 2026

Bihar:рдбुрдорд░ाँрд╡ рдкрд▓्рд▓ी рдХा 70рд╡ाँ рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕

 рдбुрдорд░ाँрд╡ рдкрд▓्рд▓ी рдХा 70рд╡ाँ рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕ рдПрд╡ं рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рдЦ्рд░ीрд╕्рдд рдХा рд╕्рд╡рд░्рдЧाрд░ोрд╣рдг рдкрд░्рд╡ рд╕рдоाрд░ोрд╣ – рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд╡рд╕рд░

рдмрдХ्рд╕рд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕्рдеिрдд рдбुрдорд░ाँрд╡ рдкрд▓्рд▓ी рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рд╡िрд╢ेрд╖ рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ी рдмрдирдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд▓्рд▓ी, рдЬिрд╕рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖ 1956 рдоें рдХी рдЧрдИ рдеी, рдЕрдкрдиे 70рд╡ें рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рдЪुрдХी рд╣ै। рдЗрд╕ рдкाрд╡рди рдЕрд╡рд╕рд░ рдХो рдФрд░ рднी рдЧрд░िрдоाрдордп рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд▓्рд▓ी рд╕рдоुрджाрдп рдж्рд╡ाрд░ा рднрд╡्рдп рдкрд▓्рд▓ी рджिрд╡рд╕ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рдЦ्рд░ीрд╕्рдд рдХे рд╕्рд╡рд░्рдЧाрд░ोрд╣рдг рдкрд░्рд╡ рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдордиाрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдпрд╣ рдЕрд╡рд╕рд░ рди рдХेрд╡рд▓ рдбुрдорд░ाँрд╡ рдкрд▓्рд▓ी рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЬीрд╡рди рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдк्рд░рддि рдХृрддрдЬ्рдЮрддा, рдПрдХрддा рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдХा рднी рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।

рдбुрдорд░ाँрд╡ рдкрд▓्рд▓ी рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рдкрд▓्рд▓ी рдкुрд░ोрд╣िрдд рдлाрджрд░ рд╡िрдЬрдп рднाрд╕्рдХрд░ рдиे рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрддे рд╣ुрдП рдмрддाрдпा рдХि рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХा рдкрд▓्рд▓ी рджिрд╡рд╕ рджो рджिрд╡рд╕ीрдп рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рдЖрдпोрдЬрди рд╕рдорд╕्рдд рдкрд▓्рд▓ीрд╡ाрд╕िрдпों, рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рдоुрджाрдпों рдФрд░ рдЕрддिрдеिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЖрдиंрдж рдФрд░ рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ोрдЧा। рдлाрджрд░ рд╡िрдЬрдп рднाрд╕्рдХрд░ рдиे рд╕рднी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рд╕े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा рд╣ै рдХि рд╡े рдЗрд╕ рдкрд╡िрдд्рд░ рдЖрдпोрдЬрди рдоें рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ोрдХрд░ рдкрд▓्рд▓ी рдХी рдЖрдд्рдоिрдХ рдк्рд░рдЧрддि рдФрд░ рдПрдХрддा рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдордЬрдмूрдд рдХрд░ें।

рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╢рдиिрд╡ाрд░, 16 рдордИ 2026 рдХो рднрд╡्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╣ोрдЧी। рдЗрд╕ рджिрди рд╢ाрдо 5:30 рдмрдЬे рдоाрд▓ा рдЬрдк (рд░ोрдЬ़рд░ी рдк्рд░ाрд░्рдердиा) рдХे рд╕ाрде рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рдПрдХ рдкрд╡िрдд्рд░ рдЬुрд▓ूрд╕ рдиिрдХाрд▓ा рдЬाрдПрдЧा, рдЬिрд╕рдоें рдкрд▓्рд▓ी рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рднрдХ्рддि, рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдФрд░ рд╕्рддुрддि рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рдХी рдорд╣िрдоा рдХा рдЧुрдгрдЧाрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдпрд╣ рдЬुрд▓ूрд╕ рдкрд▓्рд▓ी рдХी рдПрдХрддा, рдЖрд╕्рдеा рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдЬीрд╡ंрдд рдк्рд░рддीрдХ рд╣ोрдЧा, рдЬिрд╕рдоें рдмрдЪ्рдЪे, рдпुрд╡ा, рд╡ृрдж्рдз рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдмрд╣рдиें рд╕рднी рдЙрдд्рд╕ाрд╣рдкूрд░्рд╡рдХ рднाрдЧ рд▓ेंрдЧे।

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╢ाрдо 6:00 рдмрдЬे рд╕े рдкрд╡िрдд्рд░ рдпूрдЦрд░िрд╕्рдЯ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕ рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдмрд▓िрджाрди рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдкрд░рдо рдкूрдЬ्рдп рдлाрджрд░ рд╡िрдорд▓ рдХिрд╢ोрд░ рдПрд╕рдЬे рдХрд░ेंрдЧे, рдЬो рдкрдЯрдиा рдк्рд░ांрдд рдХे рдк्рд░ांрддीрдп (Provincial) рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдЗрд╕ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЧрд╣рд░ाрдИ рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेрдЧी। рдпूрдЦрд░िрд╕्рдЯ рдХे рджौрд░ाрди рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рдЦ्рд░ीрд╕्рдд рдХे рд╕्рд╡рд░्рдЧाрд░ोрд╣рдг рдХे рд░рд╣рд╕्рдп рдкрд░ рдордирди рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ेрдЧा, рдЬो рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕्рдорд░рдг рдХрд░ाрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░рднु рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоें рдЬाрдХрд░ рднी рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рдХे рд╕ाрде рдЖрдд्рдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рджैрд╡ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд░рд╣рддे рд╣ैं।

рдпूрдЦрд░िрд╕्рдЯ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд░ाрдд्рд░ि 8:00 рдмрдЬे рдЕрдЧाрдкे рднोрдЬ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдпрд╣ рднोрдЬ рдХेрд╡рд▓ рднोрдЬрди рдХा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдк्рд░ेрдо, рднाрдИрдЪाрд░े рдФрд░ рд╕рдоुрджाрдпिрдХ рдПрдХрддा рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╕рднी рдкрд▓्рд▓ीрд╡ाрд╕ी рдПрдХ рд╕ाрде рдмैрдардХрд░ рдЖрдиंрдж, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдЖрдкрд╕ी рд╕рд╣рднाрдЧिрддा рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ेंрдЧे। рдпрд╣ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд▓्рд▓ी рдЬीрд╡рди рдХी рдЙрд╕ рднाрд╡рдиा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╕рднी рд▓ोрдЧ рдПрдХ рд╣ी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдп рд╣ैं।

рджूрд╕рд░े рджिрди рд░рд╡िрд╡ाрд░, 17 рдордИ 2026 рдХो рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХा рджूрд╕рд░ा рдЪрд░рдг рдЖрд░ंрдн рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕ рджिрди рд╕ुрдмрд╣ 8:00 рдмрдЬे рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдмрд▓िрджाрди (рд╣ोрд▓ी рдпूрдЦрд░िрд╕्рдЯ) рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕ рдкрд╡िрдд्рд░ рдоिрд╕्рд╕ा рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоोрд╕्рдЯ рд░ेрд╡рд░ेрди्рдб рдЬेрдо्рд╕ рд╢ेрдЦрд░ рдХрд░ेंрдЧे, рдЬो рдмрдХ्рд╕рд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рдХे рдмिрд╢рдк рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рдпूрдЦрд░िрд╕्рдЯ рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рд╕ंрдкूрд░्рдг рдкрд▓्рд▓ी рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж, рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдирд╡ीрдиीрдХрд░рдг рдХा рд╕्рд░ोрдд рд╣ोрдЧा।

рдоिрд╕्рд╕ा рдХे рджौрд░ाрди рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдк्рд░рднु рдХे рд╕्рд╡рд░्рдЧाрд░ोрд╣рдг рдХे рд╕ंрджेрд╢ рдкрд░ рдЪिंрддрди рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ेрдЧा, рдЬो рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рд╣рдоें рдЕрдХेрд▓ा рдирд╣ीं рдЫोрдб़рддे, рдмрд▓्рдХि рдкрд╡िрдд्рд░ рдЖрдд्рдоा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рджैрд╡ рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдмрдиे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдкрд░्рд╡ рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоूрд▓्рдпों рдХो рдЕрдкрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдкрд╢्рдЪाрдд рд╕ुрдмрд╣ 10:00 рдмрдЬे рдЙрдд्рд╕рд╡ рднोрдЬ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा, рдЬिрд╕рдоें рд╕рднी рдкрд▓्рд▓ीрд╡ाрд╕ी, рдЕрддिрдеि рдФрд░ рдЖрдЧंрддुрдХ рдПрдХ рд╕ाрде рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╣ोрдХрд░ рдЖрдиंрдж рд╕ाрдЭा рдХрд░ेंрдЧे। рдпрд╣ рднोрдЬ рдЖрдкрд╕ी рдк्рд░ेрдо, рд╕ौрд╣ाрд░्рдж рдФрд░ рдПрдХрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ोрдЧा, рдЬो рдкрд▓्рд▓ी рдЬीрд╡рди рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдлाрджрд░ рд╡िрдЬрдп рднाрд╕्рдХрд░ рдиे рд╕рднी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों, рдзाрд░्рдоिрдХ рдмрд╣рдиों, рдпुрд╡ाрдУं рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рд╕े рдЗрд╕ рдкाрд╡рди рдЕрд╡рд╕рд░ рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднाрдЧीрджाрд░ी рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХी рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдк्рд░рддि рдХृрддрдЬ्рдЮрддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рдкुрдиः рд╕ुрджृрдв़ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдХि рдбुрдорд░ाँрд╡ рдкрд▓्рд▓ी рдХी 70 рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдпाрдд्рд░ा рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдХृрдкा, рд▓ोрдЧों рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╕ंрддों рдХी рдордз्рдпрд╕्рдерддा рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै।

рд╕ीрдЬे рд╕िрд╕्рдЯрд░्рд╕ рдФрд░ рдкрд▓्рд▓ी рдХे рд╕рднी рд╕ेрд╡рдХ-рд╕ेрд╡िрдХाрдПँ рдЗрд╕ рдЖрдпोрдЬрди рдХी рддैрдпाрд░िрдпों рдоें рдкूрд░्рдг рд╕рдорд░्рдкрдг рдХे рд╕ाрде рдЬुрдЯे рд╣ुрдП рд╣ैं। рд╕рдЬाрд╡рдЯ, рдк्рд░ाрд░्рдердиा, рд╕ंрдЧीрдд, рд▓िрдЯрд░्рдЬी рдФрд░ рдЕрддिрдеि рд╕рдд्рдХाрд░ рдХी рд╕рднी рддैрдпाрд░िрдпाँ рдЬोрд░ों рдкрд░ рд╣ैं, рддाрдХि рдпрд╣ рдЖрдпोрдЬрди рд╢्рд░рдж्рдзा, рдЧрд░िрдоा рдФрд░ рднрдХ्рддि рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдкрди्рди рд╣ो рд╕рдХे।

рдбुрдорд░ाँрд╡ рдкрд▓्рд▓ी рдХे рд╕рднी рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рд╕рдорд╕्рдд рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд, рдкрдб़ोрд╕ी рдкрд▓्рд▓ी рд╕рдоुрджाрдпों рдФрд░ рд╕рднी рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХो рд╕ाрджрд░ рдЖрдоंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рд╡े рдЗрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ोрдХрд░ рд╣рдоाрд░ी рдЦुрд╢ी рдФрд░ рдЖрд╕्рдеा рдоें рд╕рд╣рднाрдЧी рдмрдиें। рдЖрдкрдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рди рдХेрд╡рд▓ рд╣рдоें рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░ेрдЧी, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрд╡िрдд्рд░ рдФрд░ рд╕्рдорд░рдгीрдп рдмрдиाрдПрдЧी।

рдЕंрдд рдоें, рд╣рдо рд╕рднी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рд╕े рдиिрд╡ेрджрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд╡े рдбुрдорд░ाँрд╡ рдкрд▓्рд▓ी рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рдк्рд░ाрд░्рдердиाрдУं рдоें рд╕्рдеाрди рджें, рддाрдХि рдпрд╣ рдкрд▓्рд▓ी рдЖрдЧे рднी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рд░рд╣े। рдк्рд░рднु рдпेрд╕ु рдЦ्рд░ीрд╕्рдд рдХा рд╕्рд╡рд░्рдЧाрд░ोрд╣рдг рдкрд░्рд╡ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдоूрд▓्рдпों рдХो рдЕрдкрдиाрдПँ рдФрд░ рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХा рдЬीрд╡рди рдЬिрдПँ।

“рдХृрдкрдпा рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдЬुрдб़ें рдФрд░ рдЗрд╕ рдкрд╡िрдд्рд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдк्рд░рднु рдХी рдорд╣िрдоा рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ें।”

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

World : рдЖрдЬ рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕ (World Blood Donor Day) рд╣ै

 14 рдЬूрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡: рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрди

рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХा рд╣рд░ рджिрди рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХोрдИ рди рдХोрдИ рдорд╣рдд्рд╡, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рд╕рдоेрдЯे рд╣ोрддा рд╣ै। 14 рдЬूрди рднी рдРрд╕ा рд╣ी рдПрдХ рджिрди рд╣ै, рдЬो рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рднाрд░рдд рджोрдиों рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЕрднिрдпाрдиों рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдХेрд╡рд▓ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдоाрдирд╡рддा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪेрддрдиा рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХो рджрд░्рд╢ाрдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдб़ाрд╡ рд╣ै।

рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕ (World Blood Donor Day)

14 рдЬूрди рдХो рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд░рдХ्рддрджाрди рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭाрдиा рдФрд░ рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рд░рдХ्рддрджाрддाрдУं рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджेрдиा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдорд╣ाрди рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХाрд░्рд▓ рд▓ैंрдбрд╕्рдЯीрдирд░ (Karl Landsteiner) рдХे рдЬрди्рдорджिрд╡рд╕ рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें рдЪुрдиा рдЧрдпा, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे ABO рдм्рд▓рдб рдЧ्рд░ुрдк рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХी рдЦोрдЬ рдХी рдеी। рдЙрдирдХी рдЗрд╕ рдЦोрдЬ рдиे рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рдХ्рд░ांрддि рд▓ा рджी рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдХ्рддाрдзाрди (blood transfusion) рдХो рд╕ंрднрд╡ рдмрдиाрдпा।

рд░рдХ्рддрджाрди рдХो “рдорд╣ाрджाрди” рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдХिрд╕ी рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдЬाрди рдмрдЪा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд▓ाрдЦों рд▓ोрдЧ рджुрд░्рдШрдЯрдиाрдУं, рд╕рд░्рдЬрд░ी, рдк्рд░рд╕рд╡ рдФрд░ рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рдХे рдХाрд░рдг рд░рдХ्рдд рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рд░рдХ्рддрджाрддा рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдоृрдд्рдпु рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрдб़ी рдмрдирддे рд╣ैं। рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕ рдкрд░ рд╡िрднिрди्рди рджेрд╢ों рдоें рд░рдХ्рддрджाрди рд╢िрд╡िрд░ рд▓рдЧाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдиिрдпрдоिрдд рд░рдХ्рддрджाрди рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдПँ (Historical Events)

14 рдЬूрди рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। 1777 рдоें, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдЕрдкрдиा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ “рд╕्рдЯाрд░्рд╕ рдПंрдб рд╕्рдЯ्рд░ाрдЗрдк्рд╕” рдЕрдкрдиाрдпा рдеा। рдпрд╣ рджिрди рдЕрдоेрд░िрдХी рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоीрд▓ рдХा рдкрдд्рдерд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рджेрд╢ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ुрдЖ।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा 1949 рдоें рдЗрд╕ी рджिрди рдЪीрди рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдХрдо्рдпुрдиिрд╕्рдЯ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рддрд╣рдд рдирдП рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ुрдзाрд░ों рдХी рджिрд╢ा рдоें рдХрджрдо рдЙрдаाрдП рдЧрдП рдеे। рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрджрд▓ाрд╡ों рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддी рд╣ै।

14 рдЬूрди 1985 рдХो рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд╢ेंрдЧेрди рд╕рдордЭौрддे (Schengen Agreement) рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рдЧрдП рдеे, рдЬिрд╕рдиे рдпूрд░ोрдк рдоें рд╕ीрдоाрдУं рдХे рдкाрд░ рдЖрд╡ाрдЧрдорди рдХो рд╕рд░рд▓ рдмрдиाрдиे рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी। рдпрд╣ рд╕рдордЭौрддा рдЖрдЬ рдпूрд░ोрдкीрдп рдПрдХрддा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрдзाрд░ рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें 14 рдЬूрди

рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рднी 14 рдЬूрди рдХрдИ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЗрд╕ рджिрди рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рд╕े рдЬुрдб़े рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдЦाрд╕рдХрд░ рд░рдХ्рддрджाрди рдЕрднिрдпाрди, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╢िрд╡िрд░ рдФрд░ рдпुрд╡ा рд╕ंрдЧрдардиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЬрди-рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рджिрди рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рдмрдиाрддे рд╣ैं।

рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╡िрд╢ाрд▓ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ाрд▓े рджेрд╢ рдоें рд░рдХ्рдд рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣рдоेрд╢ा рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рднाрд░рдд рдоें рднी рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧ рд░рдХ्рддрджाрди рдХрд░рдХे рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рджिрди рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡ा рдХी рдУрд░ рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рдиे рдХा рднी рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг

14 рдЬूрди рдХेрд╡рд▓ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рджिрди рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдоाрдирд╡рддा рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рднी рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। рд░рдХ्рддрджाрди рдЬैрд╕े рдХाрд░्рдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рдмрдв़ाрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рдПрдХ рдЫोрдЯा рд╕ा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрд╕ी рдХी рдкूрд░ी рдЬिंрджрдЧी рдмрдЪा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдиे рдХाрдлी рдк्рд░рдЧрддि рдХрд░ рд▓ी рд╣ै, рддрдм рднी рд░рдХ्рдд рдХा рдХोрдИ рдХृрдд्рд░िрдо рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдоाрдирд╡ рд░рдХ्рдд рд╣ी рдЬीрд╡рди рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЙрдкрд╣ाрд░ рд╣ै рдЬिрд╕े рдХोрдИ рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдиुрдХрд╕ाрди рдХे рджूрд╕рд░ों рдХो рджे рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा

рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕ рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди (WHO) рдЬैрд╕े рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧрдарди рд▓ोрдЧों рдХो рдиिрдпрдоिрдд рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдХ्рддрджाрди рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рдПрдХ рдирдИ рдеीрдо рдХे рд╕ाрде рдпрд╣ рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд▓ोрдЧों рдХो рдЕрдзिрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬोрдб़рдиा рдФрд░ рд░рдХ्рдд рдХी рдХрдоी рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рджिрди рд╡िрднिрди्рди рджेрд╢ों рдоें рд╕рдо्рдоाрди рд╕рдоाрд░ोрд╣ рднी рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ рдиिрдпрдоिрдд рд░рдХ्рддрджाрддाрдУं рдХो рдЙрдирдХी рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ंрджेрд╢ рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдзрд░्рдо рд╣ै।

14 рдЬूрди рдХा рдк्рд░ेрд░рдгाрдд्рдордХ рд╕ंрджेрд╢

14 рдЬूрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдпोрдЧрджाрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдХोрдИ рдмрдб़ी рдШрдЯрдиा рд╣ो рдпा рдХिрд╕ी рдХा рд░рдХ्рддрджाрди, рд╣рд░ рдХाрд░्рдп рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рджूрд╕рд░ों рдХी рдорджрдж рдХрд░рдиे, рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░рддि рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдмрдирдиे рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХो рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рд░рдЦрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рднी рдПрдХ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХрджрдо рднी рдмрдб़े рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрджि рд╣рд░ рд╕рдХ्рд╖рдо рд╡्рдпрдХ्рддि рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд░рдХ्рддрджाрди рдХрд░े, рддो рдХिрд╕ी рднी рджेрд╢ рдоें рд░рдХ्рдд рдХी рдХрдоी рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдЕंрддрддः рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि 14 рдЬूрди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╕рдоाрдЬрд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХा рд╕ंрдЧрдо рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЕрддीрдд рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдХाрд░्рдп рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ 14 рдЬूрди рд╣рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХी рднाрд╡рдиा рдХे рд╕ाрде рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рджिрди рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдиाрдо рдПрдХ рдирдИ рдЙрдо्рдоीрдж рд▓ेрдХрд░ рдЖрддा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдмुрдзрд╡ाрд░, 13 рдордИ 2026

Bihar: “рдоॉрдХ рдм्рд▓ैрдХрдЖрдЙрдЯ рдб्рд░िрд▓”

 рдкрдЯрдиा рд╕рд╣िрдд 6 рдЬिрд▓ों рдоें 15 рдоिрдирдЯ рдХा рдм्рд▓ैрдХрдЖрдЙрдЯ рдоॉрдХ рдб्рд░िрд▓: рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рддैрдпाрд░िрдпों рдХी рдмрдб़ी рдХрд╡ाрдпрдж

14 рдордИ 2026 рдХी рд╢ाрдо рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдЫрд╣ рдЬिрд▓ों рдоें рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा, рдЬिрд╕े рд╕िрд╡िрд▓ рдбिрдлेंрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдпोрдЬिрдд “рдоॉрдХ рдм्рд▓ैрдХрдЖрдЙрдЯ рдб्рд░िрд▓” рдХрд╣ा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХिрд╕ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрдкाрдд рд╕्рдеिрддि—рдЬैрд╕े рд╣рд╡ाрдИ рд╣рдорд▓ा, рдпुрдж्рдз рдЬैрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддि, рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдмिрдЬрд▓ी рдЖрдкूрд░्рддि рдмाрдзिрдд рд╣ोрдиा рдпा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджा—рдХे рджौрд░ाрди рдиाрдЧрд░िрдХों рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рддैрдпाрд░िрдпों рдХो рдкрд░рдЦрдиा рд╣ै। рдпрд╣ рдб्рд░िрд▓ 14 рдордИ рдХो рд╢ाрдо 7:00 рдмрдЬे рд╕े 7:15 рдмрдЬे рддрдХ рдпाрдиी рдХुрд▓ 15 рдоिрдирдЯ рдХे рд▓िрдП рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрдПрдЧी।

рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдкрдЯрдиा, рдмेрдЧूрд╕рд░ाрдп, рдкूрд░्рдгिрдпा, рдХрдЯिрд╣ाрд░, рдЕрд░рд░िрдпा рдФрд░ рдХिрд╢рдирдЧंрдЬ рдЬिрд▓ों рдоें рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдм्рд▓ैрдХрдЖрдЙрдЯ рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрдиाрдИ рдЬाрдПрдЧी। рд╕ाрдпрд░рди рдмрдЬрддे рд╣ी рд╕рднी рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा рдХि рд╡े рдЕрдкрдиे рдШрд░ों, рджुрдХाрдиों, рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрд╖्рдаाрдиों рдХी рд╕рднी рд▓ाрдЗрдЯें рдмंрдж рдХрд░ рджें। рдпрд╣ рдПрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╣ोрдЧा, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд▓ोрдЧों рдХो рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдФрд░ рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдоॉрдХ рдб्рд░िрд▓ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?

рд╕िрд╡िрд▓ рдбिрдлेंрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдпोрдЬिрдд рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдоॉрдХ рдб्рд░िрд▓ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрдиा рд╣ै। рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдордп рдоें рдЖрдкाрдд рд╕्рдеिрддि рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЖрдкрджा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ी рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рдоें рдпुрдж्рдз рдЬैрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпाँ, рд╣рд╡ाрдИ рд╣рдорд▓े, рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╣рдорд▓े рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╕ंрдХрдЯ, рдпा рдмрдб़े рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмिрдЬрд▓ी рдЧ्рд░िрдб рдлेрд▓िрдпрд░ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।

рдЗрд╕ рдб्рд░िрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдпрд╣ рдЬांрдЪा рдЬाрдПрдЧा рдХि рдХिрд╕ी рдЕрдЪाрдирдХ рд╕ंрдХрдЯ рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдкुрд▓िрд╕, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдФрд░ рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХ рдХिрддрдиी рддेрдЬी рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджेрддे рд╣ैं। рд╕ाрде рд╣ी рдпрд╣ рднी рджेрдЦा рдЬाрдПрдЧा рдХि рд╕ाрдпрд░рди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХिрддрдиा рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ै рдФрд░ рд▓ोрдЧ рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рдкाрд▓рди рдХिрддрдиी рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдм्рд▓ैрдХрдЖрдЙрдЯ рдХा рдорд╣рдд्рд╡

рдм्рд▓ैрдХрдЖрдЙрдЯ рдХी рд╕्рдеिрддि рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджुрд╢्рдорди рдпा рд╕ंрдХрдЯ рдХे рд╕рдордп рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рджृрд╢्рдп рдкрд╣рдЪाрди рдХो рд░ोрдХрдиा рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрджि рд╣рд╡ाрдИ рд╣рдорд▓े рдЬैрд╕ी рд╕्рдеिрддि рд╣ो, рддो рд░ोрд╢рдиी рдХे рдХाрд░рдг рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╕्рдеाрди рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рд▓рдХ्рд╖्рдп рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЕंрдзрдХाрд░ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд░рдгрдиीрддि рд╣ोрддी рд╣ै।

рд╣ाрд▓ांрдХि рдпрд╣ рдб्рд░िрд▓ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдпुрдж्рдз рдЬैрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдХा рд╕ंрдХेрдд рдирд╣ीं рджेрддी, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рдХी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рддैрдпाрд░ी рдХो рдкрд░рдЦрдиा рд╣ै। рд▓ोрдЧ рдШрдмрд░ाрдПं рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╢ांрдд рд░рд╣рдХрд░ рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░ें—рдпрд╣ी рдЗрд╕ рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ंрджेрд╢ рд╣ै।

рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд▓िрдП рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢

рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдиिрд░्рджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं рдХि рдЬैрд╕े рд╣ी рд╕ाрдпрд░рди рдмрдЬे, рдиाрдЧрд░िрдХ рддुрд░ंрдд рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд▓ाрдЗрдЯें рдмंрдж рдХрд░ рджें। рдЗрд╕рдоें рдШрд░ों рдХी рдмिрдЬрд▓ी, рджुрдХाрди рдХी рд░ोрд╢рдиी, рдЗрдирд╡рд░्рдЯрд░ рд▓ाрдЗрдЯ, рдоोрдмाрдЗрд▓ рдл्рд▓ैрд╢рд▓ाрдЗрдЯ рдХा рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рд╡ाрд╣рдиों рдХो рднी рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд░ोрдХрдХрд░ рдЙрдирдХी рд▓ाрдЗрдЯें рдмंрдж рдХрд░рдиे рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рд▓ोрдЧों рдХो рдпрд╣ рднी рд╕рд▓ाрд╣ рджी рдЧрдИ рд╣ै рдХि рд╡े рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рдкрд░ рдз्рдпाрди рди рджें। рдХिрд╕ी рднी рддрд░рд╣ рдХी рдШрдмрд░ाрд╣рдЯ рдпा рднрдЧрджрдб़ рдЬैрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдЙрдд्рдкрди्рди рди рдХрд░ें। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдкूрд░्рд╡-рдиिрдпोрдЬिрдд рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рддैрдпाрд░ी

рд╕िрд╡िрд▓ рдбिрдлेंрд╕, рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдкुрд▓िрд╕ рд╡िрднाрдЧ рдФрд░ рдмिрдЬрд▓ी рд╡िрднाрдЧ рдоिрд▓рдХрд░ рдЗрд╕ рдб्рд░िрд▓ рдХो рд╕рдлрд▓ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдорди्рд╡рдп рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╕ाрдпрд░рди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХी рдЬांрдЪ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдХрд░ рд▓ी рдЬाрдПрдЧी рддाрдХि рд╕рдордп рдкрд░ рдЕрд▓рд░्рдЯ рджिрдпा рдЬा рд╕рдХे। рдмिрдЬрд▓ी рд╡िрднाрдЧ рдХो рднी рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордп рдкрд░ рдЖрдкूрд░्рддि рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░े рдФрд░ рдб्рд░िрд▓ рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕्рдеिрддि рдмрд╣ाрд▓ рдХрд░े।

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдФрд░ рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдХो рднी рдЕрд▓рд░्рдЯ рдоोрдб рдкрд░ рд░рдЦा рдЬाрдПрдЧा рддाрдХि рдХिрд╕ी рднी рдЕрдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рд╕्рдеिрддि рд╕े рдиिрдкрдЯा рдЬा рд╕рдХे, рднрд▓े рд╣ी рдЗрд╕рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╣ो।

рдЬрдирддा рдХी рднूрдоिрдХा

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдоॉрдХ рдб्рд░िрд▓ рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЬрдирддा рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рдпрджि рдиाрдЧрд░िрдХ рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рдпрд╣ рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╕рдлрд▓ рдоाрдиा рдЬाрдПрдЧा। рдЖрдо рд▓ोрдЧों рдХी рд╕рддрд░्рдХрддा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рд╣ी рдХिрд╕ी рднी рдЖрдкाрдд рд╕्рдеिрддि рдоें рдиुрдХрд╕ाрди рдХो рдХрдо рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдРрд╕े рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП рддाрдХि рд▓ोрдЧों рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдиी рд░рд╣े рдФрд░ рдЖрдкрджा рдХे рд╕рдордп рд╡े рдШрдмрд░ाрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд╕рд╣ी рдиिрд░्рдгрдп рд▓े рд╕рдХें।

рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣рдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд

рдХрдИ рдмाрд░ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рджौрд░ाрди рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЧрд▓рдд рд╕ूрдЪрдиाрдПं рдлैрд▓ рдЬाрддी рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рднрдп рдХा рдоाрд╣ौрд▓ рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै। рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдоॉрдХ рдб्рд░िрд▓ рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рдХिрд╕ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдпुрдж्рдз рдпा рдЦрддрд░े рд╕े рдХोрдИ рд╕ंрдмंрдз рдирд╣ीं рд╣ै।

рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рд╕рд▓ाрд╣ рджी рдЧрдИ рд╣ै рдХि рд╡े рдХेрд╡рд▓ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╕ूрдЪрдиाрдУं рдкрд░ рд╣ी рднрд░ोрд╕ा рдХрд░ें рдФрд░ рдХिрд╕ी рднी рдЕрдкुрд╖्рдЯ рдЦрдмрд░ рдХो рдЖрдЧे рд╕ाрдЭा рди рдХрд░ें।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

14 рдордИ 2026 рдХो рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ 15 рдоिрдирдЯ рдХा рдм्рд▓ैрдХрдЖрдЙрдЯ рдЕрдн्рдпाрд╕ рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рд╣ै। рдкрдЯрдиा рд╕рд╣िрдд рдЫрд╣ рдЬिрд▓ों рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдпрд╣ рдоॉрдХ рдб्рд░िрд▓ рди рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рддैрдпाрд░िрдпों рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╣ोрдЧी, рдмрд▓्рдХि рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рднी рдЖрдкाрдд рд╕्рдеिрддि рдоें рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдЧी।

рдпрджि рдпрд╣ рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╕рдлрд▓ рд░рд╣рддा рд╣ै, рддो рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдХिрд╕ी рднी рд╕ंрдХрдЯ рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдЬрдирд╣ाрдиि рдФрд░ рдиुрдХрд╕ाрди рдХो рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рдХрдо рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХेрдЧा। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЕंрдзрдХाрд░ рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

 

World: рд╕ंрдд рдкाрдкा рд▓िрдпो XIV рдиे рдХрд╣ा- рдоाрдирд╡рддा рд╣िंрд╕ा, рддрдиाрд╡ рдФрд░ рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕े рдЧुрдЬрд░ рд░рд╣ी

 рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдкрд░ рд╣рдорд▓े рдХी рд╕्рдоृрддि рдФрд░ рд╕ंрдд рдкाрдкा рд▓िрдпो XIV рдХा рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рд╕ंрджेрд╢

13 рдордИ рдХा рджिрди рдХैрдеोрд▓िрдХ рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рджिрди рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЖрдЬ рд╕े 45 рд╡рд░्рд╖ рдкрд╣рд▓े, 13 рдордИ 1981 рдХो, рд░ोрдо рд╕्рдеिрдд рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рдоें рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдкрд░ рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рд╣рдорд▓ा рд╣ुрдЖ рдеा। рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рди рдХेрд╡рд▓ рдХैрдеोрд▓िрдХ рдЪрд░्рдЪ рдХे рд▓िрдП, рдмрд▓्рдХि рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЧрд╣рд░ा рдЭрдЯрдХा рдеी। рдпрд╣ рд╣рдорд▓ा рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╣ुрдЖ рдЬрдм рд╡े рд╕ेंрдЯ рдкीрдЯрд░ рд╕्рдХ्рд╡ाрдпрд░ рдоें рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░ рд░рд╣े рдеे।

рдЗрд╕ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиा рдХो рдЖрдЬ рднी рдЪрд░्рдЪ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ी рдЕрдд्рдпंрдд рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рднाрд╡ुрдХрддा рдХे рд╕ाрде рдпाрдж рдХрд░рддे рд╣ैं। рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╣рдорд▓े рдоें рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд╕े рдШाрдпрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдХी рдЬाрди рдмрдЪ рдЧрдИ, рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕्рд╡рдпं рдмाрд░-рдмाрд░ рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдХि рдпрд╣ рдЙрдирдХी рд░рдХ्рд╖ा рдоाрддा рдорд░िрдпрдо рдХे рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рд╕े рд╣ुрдИ।

рдЖрдЬ 13 рдордИ 2026 рдХो, рдЗрд╕ी рд╕्рдоृрддि рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░, рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ंрдд рдкाрдкा рд▓िрдпो XIV рдиे рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдХрджрдо рдЙрдаाрдпा। рдмुрдзрд╡ाрд░ीрдп рдЖрдо рджрд░्рд╢рди рд╕рдоाрд░ोрд╣ рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े, рд╡े рдкाрдкाрдоोрдмाрдЗрд▓ рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдХा рдЕрднिрд╡ाрджрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕ेंрдЯ рдкीрдЯрд░ рд╕्рдХ्рд╡ाрдпрд░ рд╕े рдЧुрдЬрд░े। рд▓ेрдХिрди рдХुрдЫ рд╣ी рдХ्рд╖рдг рдмाрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡ाрд╣рди рд╕े рдиीрдЪे рдЙрддрд░рдХрд░ рдЙрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдШुрдЯрдиे рдЯेрдХрдХрд░ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी, рдЬрд╣ाँ 1981 рдоें рдпрд╣ рджुрдЦрдж рд╣рдорд▓ा рд╣ुрдЖ рдеा।

рдпрд╣ рд╕्рдеाрди рдЖрдЬ рднी рд╡ेрдЯिрдХрди рдоें рдПрдХ рд╕्рдоाрд░рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै। рд╡рд╣ाँ рд╕рдлेрдж рд╕ंрдЧрдорд░рдорд░ рдХी рдПрдХ рдкрдЯ्рдЯिрдХा рд▓рдЧी рд╣ुрдИ рд╣ै, рдЬिрд╕ рдкрд░ рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдХा рдХोрдЯ рдСрдл рдЖрд░्рдо्рд╕ рдЕंрдХिрдд рд╣ै। рдпрд╣ рд╕्рдоाрд░рдХ рдкрдд्рдерд░ों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдмрдб़ी рд╢्рд░рдж्рдзा рд╕े рджेрдЦрддे рд╣ैं। рд╕ंрдд рдкाрдкा рд▓िрдпो XIV рдХा рд╡рд╣ाँ рдШुрдЯрдиे рдЯेрдХрдХрд░ рдоौрди рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рдиा рдкूрд░े рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХा рд╕рдмрд╕े рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдг рдмрди рдЧрдпा।

рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХे рджौрд░ाрди рд╕ंрдд рдкाрдкा рдиे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी рднाрд╖ी рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рджिрди рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЖрдЬ рд╣рдо рдлाрддिрдоा рдХी рдоाрддा рдорд░िрдпрдо рдХे рдкрд░्рд╡ рджिрд╡рд╕ рдХो рднी рдпाрдж рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕ी рджिрди 45 рд╡рд░्рд╖ рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рджुрдЦрдж рдШрдЯрдиा рдШрдЯी рдеी, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиा рдкूрд░ा рдзрд░्рдоोрдкрджेрд╢ рдзрди्рдп рдХुंрд╡ाрд░ी рдорд░िрдпा рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХिрдпा рд╣ै।

рдпрд╣ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ै рдХि рдлाрддिрдоा рдХी рдоाрддा рдорд░िрдпрдо рдХे рд╕ंрджेрд╢ рдХो рдХैрдеोрд▓िрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рд╢ांрддि, рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рд▓िрдП рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ंрдд рдкाрдкा рдиे рдЕрдкрдиे рд╕ंрджेрд╢ рдоें рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдХि рджुрдиिрдпा рдоें рдЖрдЬ рднी рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдпुрдж्рдз рдФрд░ рд╣िंрд╕ा рдХी рд╕्рдеिрддिрдпाँ рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ैं, рдФрд░ рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдоाрдирд╡рддा рдХो рд╢ांрддि рдФрд░ рдПрдХрддा рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै।

рд╕ंрдд рдкाрдкा рдиे рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдкुрд░्рддрдЧाрд▓ी рддीрд░्рдердпाрдд्рд░िрдпों рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдлाрддिрдоा рддीрд░्рдерд╕्рдерд▓ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рд╡рд╣ी рдкрд╡िрдд्рд░ рд╕्рдеाрди рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдоाрддा рдорд░िрдпрдо рдиे рддीрди рдЪрд░рд╡ाрд╣े рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╢ांрддि рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджिрдпा рдеा। рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рдЖрдЬ рднी рдкूрд░ी рдоाрдирд╡рддा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ै।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдлाрддिрдоा рдПрдХ рдРрд╕ा рддीрд░्рдерд╕्рдерд▓ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рднी рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдкों рд╕े рд▓ाрдЦों рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдЖрддे рд╣ैं। рд╡рд╣ाँ рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рднी рд▓ोрдЧ рд╕ांрдд्рд╡рдиा, рдПрдХрддा рдФрд░ рдЖрд╢ा рдХी рддрд▓ाрд╢ рдоें рд╣ैं। рд╕ंрдд рдкाрдкा рдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рджृрд╢्рдп рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡ рд╣ृрджрдп рдЕрднी рднी рд╢ांрддि рдХे рд▓िрдП рдкुрдХाрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЕрдкрдиे рд╕ंрджेрд╢ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣े рдпुрдж्рдзों рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рдХा рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рд╕рдордп рдХी рдкीрдб़ा рдФрд░ рд╡िрднाрдЬрди рдХो рдирдЬрд░рдЕंрджाрдЬ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рднी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рд╕े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा рдХि рд╡े рджुрдиिрдпा рдХे рд╣рд░ рд╣िрд╕्рд╕े рд╕े рдЙрда рд░рд╣ी рд╢ांрддि рдХी рдкुрдХाрд░ рдХो рдоाрддा рдорд░िрдпрдо рдХे рдиिрд╖्рдХрд▓ंрдХ рд╣ृрджрдп рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░ें।

рд╕ंрдд рдкाрдкा рд▓िрдпो XIV рдиे рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдХि рдЬрдм рдоाрдирд╡рддा рд╣िंрд╕ा, рддрдиाрд╡ рдФрд░ рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕े рдЧुрдЬрд░ рд░рд╣ी рд╣ो, рддрдм рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдФрд░ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рд╣ी рд╡рд╣ рдоाрд░्рдЧ рд╣ै рдЬो рд╢ांрддि рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓ोрдЧों рд╕े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा рдХि рд╡े рдЕрдкрдиे рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬीрд╡рди рдоें рднी рд╢ांрддि, рдХ्рд╖рдоा рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХो рдЕрдкрдиाрдПँ।

13 рдордИ рдХी рдЗрд╕ рд╕्рдоृрддि рдиे рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрдпा рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдШрдЯрдиाрдПँ рдХेрд╡рд▓ рдЕрддीрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддीं, рдмрд▓्рдХि рд╡े рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рднी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं। рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдкрд░ рд╣ुрдЖ рд╣рдорд▓ा рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЪрд░्рдЪ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдХ्рд╖рдг рдеा, рдЬिрд╕рдиे рджुрдиिрдпा рдХो рдпрд╣ рджिрдЦाрдпा рдХि рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╢рдХ्рддि рдХрдаिрди рд╕े рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднी рдордиुрд╖्рдп рдХो рд╕рд╣ाрд░ा рджे рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЖрдЬ рдЬрдм рд╕ंрдд рдкाрдкा рд▓िрдпो XIV рдиे рдЙрд╕ी рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдоौрди рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी, рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЧрд╣рд░ा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдеा—рдХि рд╣िंрд╕ा рдХे рдЕंрдзрдХाрд░ рдоें рднी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдФрд░ рд╢ांрддि рдХी рд░ोрд╢рдиी рд╣рдоेрд╢ा рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣рддी рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ 13 рдордИ рдХा рджिрди рдХैрдеोрд▓िрдХ рдЬрдЧрдд рдоें рд╕्рдоृрддि, рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдФрд░ рд╢ांрддि рдХे рд╕ंрджेрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдпाрдж рд░рдЦा рдЬाрдПрдЧा। рдпрд╣ рджिрди рди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиा рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рднी рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡рддा рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд░ुрдгा, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рдПрдХрддा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

 

World: рд╡िрд╢्рд╡ рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ोрдЪ рдкрд░ рднी рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рдЫोрдб़ा

 13 рдордИ 1981: рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдкрд░ рд╣рдорд▓ा—45 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рдоृрддि

13 рдордИ 1981 рдХो рд╕ंрдд рдкेрдд्рд░ुрд╕ рдк्рд░ांрдЧрдг рдоें рд╣ुрдИ рдШрдЯрдиा рдиे рди рдХेрд╡рд▓ рдХैрдеोрд▓िрдХ рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдЭрдХрдЭोрд░ рджिрдпा, рдмрд▓्рдХि рд╡िрд╢्рд╡ рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ोрдЪ рдкрд░ рднी рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рднाрд╡ рдЫोрдб़ा। рдЖрдЬ, рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХो 45 рд╡рд░्рд╖ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХी рд╕्рдоृрддि рдЖрдЬ рднी рдЙрддрдиी рд╣ी рдЬीрд╡ंрдд рд╣ै рдЬिрддрдиी рдЙрд╕ рджिрди рдеी, рдЬрдм рдЧोрд▓िрдпों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдиे рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдФрд░ рд╢ांрддि рд╕े рднрд░े рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХो рдЕрдЪाрдирдХ рднрдп рдФрд░ рд╕्рддрдм्рдзрддा рдоें рдмрджрд▓ рджिрдпा рдеा।

рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рдкрд░рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖, рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп, рд╕ाрдк्рддाрд╣िрдХ рдЖрдо рджрд░्рд╢рди рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХे рджौрд░ाрди рдЦुрд▓े рд╡ाрд╣рди рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдХा рдЕрднिрд╡ाрджрди рдХрд░ рд░рд╣े рдеे। рд╕ंрдд рдкेрдд्рд░ुрд╕ рдк्рд░ांрдЧрдг рд╣рдЬाрд░ों рддीрд░्рдердпाрдд्рд░िрдпों рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ рдеा। рд╣рд░ рдУрд░ рдк्рд░ाрд░्рдердиा, рдЧीрдд рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा рдХा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдеा। рд▓ेрдХिрди рдХुрдЫ рд╣ी рдХ्рд╖рдгों рдоें рдпрд╣ рд╢ांрддि рдЧोрд▓िрдпों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рд╕े рдЯूрдЯ рдЧрдИ। рд╣рдорд▓ाрд╡рд░ рдиे рдиिрдХрдЯ рд╕े рдЧोрд▓ी рдЪрд▓ाрдИ, рдЬिрд╕рд╕े рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд╕े рдШाрдпрд▓ рд╣ो рдЧрдП।

рдШрдЯрдиा рдХे рддुрд░ंрдд рдмाрдж рдЙрди्рд╣ें рд░ोрдо рдХे рдЬेрдоेрд▓ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд▓े рдЬाрдпा рдЧрдпा, рдЬрд╣ाँ рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдиे рдЙрдирдХी рдиाрдЬुрдХ рд╣ाрд▓рдд рдоें рдЬрдЯिрд▓ рд╢рд▓्рдп рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХी। рд╢ुрд░ुрдЖрддी рдШंрдЯों рдоें рд╣ी рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдпा рдеा рдХि рдпрд╣ рд╣рдорд▓ा рдЕрдд्рдпंрдд рдЧंрднीрд░ рдеा рдФрд░ рдЬीрд╡рди-рдоृрдд्рдпु рдХा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЪुрдХा рдеा।

рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп

рдордИ 1981 рдХा рд╕рдордп рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рддрдиाрд╡ рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ рдеा। рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдЕрдкрдиे рдЪрд░рдо рдкрд░ рдеा। рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдиे рдкूрд░्рд╡ рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдХे рдмीрдЪ рддрдиाрд╡ рдХो рдФрд░ рдмрдв़ा рджिрдпा рдеा। рдкूрд░्рд╡ी рдпूрд░ोрдк рдоें рдкोрд▓ैंрдб рдЬैрд╕े рджेрд╢ों рдоें рд╢्рд░рдоिрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХी рдоांрдЧें рдЙрднрд░ рд░рд╣ी рдеीं, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╕ॉрд▓िрдбैрд░िрдЯी рдЖंрджोрд▓рди, рдЬिрд╕рдиे рд╕ोрд╡िрдпрдд рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдЪुрдиौрддी рджी рдеी।

рдЗрдЯрд▓ी рдоें рднी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдЪрд░рдо рдкрд░ рдеी। “рдПрдиी рджी рдкिрдпोрдо्рдмो” рдпाрдиी “рд▓ीрдб рдХे рд╡рд░्рд╖” рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рд╕рдордп рдЖрддंрдХрд╡ाрджी рд╣рдорд▓ों рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╣िंрд╕ा рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ рдеा। рдРрд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдоें рдпрд╣ рд╣рдорд▓ा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдиेрддा рдкрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рдХी рднाрд╡рдиा рдкрд░ рднी рдк्рд░рд╣ाрд░ рдоाрдиा рдЧрдпा।

рдк्рд░ांрдЧрдг рдоें рдлैрд▓ी рд╕्рддрдм्рдзрддा

рдШрдЯрдиा рдХे рддुрд░ंрдд рдмाрдж рд╕ंрдд рдкेрдд्рд░ुрд╕ рдк्рд░ांрдЧрдг рдоें рдоौрдЬूрдж рд▓ोрдЧ рдХुрдЫ рд╕рдордп рддрдХ рд╕рдордЭ рд╣ी рдирд╣ीं рдкाрдП рдХि рд╣ुрдЖ рдХ्рдпा рд╣ै। рднीрдб़ рдоें рднрдп рдФрд░ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдлैрд▓ рдЧрдИ। рдХрдИ рд▓ोрдЧ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдоें рдШुрдЯрдиों рдХे рдмрд▓ рдЧिрд░ рдкрдб़े, рдЬрдмрдХि рдЪрд░्рдЪ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ी рдФрд░ рдзрд░्рдордЧुрд░ु рд▓рдЧाрддाрд░ рд╢ांрддि рдФрд░ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे।

рд╡ाрдЯिрдХрди рд░ेрдбिрдпो рдФрд░ рдЕрди्рдп рдоीрдбिрдпा рдоाрдз्рдпрдоों рд╕े рддुрд░ंрдд рдпрд╣ рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдлैрд▓ рдЧрдпा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯों рдоें рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдеा рдХि рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЧрд╣рд░ा рд╕рджрдоे рдФрд░ рдЪिंрддा рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ рдеा।

рдоाрдл़ी рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рдЧрд╡ाрд╣ी

рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдиे рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХे рдХुрдЫ рд╣ी рд╕рдордп рдмाрдж, рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╕े рдПрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдиे рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдЪрдХिрдд рдХрд░ рджिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рд╣рдорд▓ाрд╡рд░ рдоेрд╣рдордд рдЕрд▓ी рдЕрдЧाрдХा рдХो рдХ्рд╖рдоा рдХрд░ рджिрдпा। рдпрд╣ рдХ्рд╖рдоा рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рдИрд╕ाрдИ рдоूрд▓्рдпों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╕ंрджेрд╢ рдеा, рдЬिрд╕рдиे рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╡े рд╕्рд╡рдпं рдХो рдХुंрд╡ाрд░ी рдорд░िрдпрдо рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоें рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдкрд░ рдкूрд░्рдг рднрд░ोрд╕ा рд░рдЦрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдпрд╣ рдШोрд╖рдгा “рдоैं рд╕िрд░्рдл рддुрдо्рд╣ाрд░ा рд╣ूँ” рдЙрдирдХे рдЧрд╣рд░े рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЧрдИ।

рдлाрддिрдоा рдХी рдоाрддा рдорд░िрдпрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдз

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдХे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рдлाрддिрдоा рддीрд░्рдерд╕्рдерд▓ рдФрд░ рдоाрддा рдорд░िрдпрдо рдХी рднрдХ्рддि рд╕े рдЬुрдб़ рдЧрдИ। рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдиे рдмाрд░-рдмाрд░ рдпрд╣ рдХрд╣ा рдХि рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ै рдХि рдЙрдирдХी рдЬाрди рдоाрддा рдорд░िрдпрдо рдХी рдордз्рдпрд╕्рдерддा рд╕े рдмрдЪी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХो рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд░्рде рдоें рджेрдЦा рдФрд░ рдЗрд╕े рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХी рдПрдХ рджिрд╡्рдп рдпोрдЬрдиा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдоाрдиा।

рдЪрд░्рдЪ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдк्рд░рднाрд╡

8 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2005 рдХो рдЙрдирдХे рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдХे рджौрд░ाрди, рдХाрд░्рдбिрдирд▓ рдЬोрд╕ेрдл рд░ाрдЯрдЬ़िंрдЧрд░ рдиे рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдиे рдкीрдб़ा рдХो рдк्рд░ेрдо рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХी рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рдЧрд╡ाрд╣ी рджी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдХрд╖्рдЯ рдХो рдорд╕ीрд╣ рдХे рджुःрдЦ рдФрд░ рдкुрдирд░ुрдд्рдеाрди рдХे рд░рд╣рд╕्рдп рд╕े рдЬोрдб़ा।

рдЙрдирдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдПँ рдФрд░ рдЙрдирдХा рдХ्рд╖рдоा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдЖрдЬ рднी рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рджिрдЦाрдпा рдХि рд╣िंрд╕ा рдХा рдЙрдд्рддрд░ рд╣िंрд╕ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдХ्рд╖рдоा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕्рдорд░рдг рдФрд░ рд╕ंрдд рдкाрдкा рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдХा рд╕ंрджेрд╢

2021 рдоें рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХी 40рд╡ीं рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдкрд░ рд╕ंрдд рдкाрдкा рдл्рд░ाँрд╕िрд╕ рдиे рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХो рдпाрдж рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддी рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╢рдХ्рддिрдпों рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рд╣ाрдеों рдоें рднी рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдХि рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд╣рдоें рд╡िрдирдо्рд░рддा, рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддी рд╣ै, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рджुрдиिрдпा рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рд╕े рдЧुрдЬрд░ рд░рд╣ी рд╣ै।

рд╕ंрдд рдкाрдкा рд▓िрдпो 14рд╡ें рдХा рд╕ंрджेрд╢

рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें, рдирдП рдкрд░рдоाрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕ंрдд рдкाрдкा рд▓िрдпो 14рд╡ें рдиे рднी рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╕ंрджेрд╢ों рдоें рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдХी рд╕्рдоृрддि рдХो рджोрд╣рд░ाрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा, “рдбрд░ें рдирд╣ीं! рдорд╕ीрд╣ рдФрд░ рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХे рдиिрдоंрдд्рд░рдг рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ें।” рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЕрдкीрд▓ рдХी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдеा, рдЬो рдЖрдЬ рднी рд▓ाрдЦों рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

13 рдордИ 1981 рдХी рдШрдЯрдиा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╣рдд्рдпा рдк्рд░рдпाрд╕ рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдоाрдирд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдХ्рд╖рдоा рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╢рдХ्рддि рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрдз्рдпाрдп рдмрди рдЧрдИ। рд╕ंрдд рдкाрдкा рдЬॉрди рдкॉрд▓ рдж्рд╡िрддीрдп рдХा рдЬीрд╡рди рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рдкीрдб़ा рдХो рднी рдк्рд░ेрдо рдоें рдмрджрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднी рдИрд╢्рд╡рд░ рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рд░рдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖрдЬ, 45 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж рднी, рдЙрдирдХी рд╕्рдоृрддि рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕рдоुрджाрдп рдХो рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддी рд╣ै рдХि рд╢ांрддि, рдХ्рд╖рдоा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ी рдоाрдирд╡рддा рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдоाрд░्рдЧ рд╣ैं।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

 

India : рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдФрд░ рд╕्рдоृрддिрдпों рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ुрдИ рд╣ै

рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдХрдИ рдРрд╕ी рдШрдЯрдиाрдПँ рд╣ुрдИ рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рджेрд╢ों рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рджрд╢ा рдмрджрд▓ рджी

рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХा рд╣рд░ рджिрди рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХुрдЫ рддिрдеिрдпाँ рдРрд╕ी рднी рд╣ोрддी рд╣ैं рдЬो рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрди рдЬाрддी рд╣ैं। 13 рдордИ рднी рдЙрди्рд╣ीं рддिрдеिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै, рдЬो рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдФрд░ рд╕्рдоृрддिрдпों рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ुрдИ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рднी рд╕ीрдЦ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े 13 рдордИ рдХा рдорд╣рдд्рд╡

13 рдордИ рдХे рджिрди рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдХрдИ рдРрд╕ी рдШрдЯрдиाрдПँ рд╣ुрдИ рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рджेрд╢ों рдХी рджिрд╢ा рдФрд░ рджрд╢ा рдмрджрд▓ рджी। рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕рдордп рдкрд░ рдЗрд╕ рджिрди рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЦोрдЬें, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдиिрд░्рдгрдп рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓े рд╣ैं। рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ी рд╣ै рдХि рдХिрд╕ी рднी рддिрдеि рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдЙрд╕рдХे рдкीрдЫे рдЫिрдкी рдШрдЯрдиाрдУं рд╕े рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рднी рдпрд╣ рджिрди рдХрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЗрд╕ рджिрди рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдиिрд░्рдгрдп, рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпों рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рд╕े рдЬुрдб़े рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рджिрди рдЬрдирдЬीрд╡рди рд╕े рднी рдЬुрдб़ рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдорд╣рдд्рд╡

13 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी рдЗрд╕рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╡िрд╡िрдзрддा рд╡ाрд▓े рджेрд╢ рдоें рд╣рд░ рджिрди рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЗрд╕ рджिрди рдХрдИ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрдпोрдЬрди, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдФрд░ рдЬрди-рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЕрднिрдпाрди рдЪрд▓ाрдП рдЬाрддे рд╣ैं।

рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рднी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдоें рдПрдХрддा, рднाрдИрдЪाрд░ा рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХिрддрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рд╕рдоाрдЬ рдЕрдиेрдХ рдЪुрдиौрддिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рдРрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣рдоें рдПрдХрдЬुрдЯ рд╣ोрдХрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддे рд╣ैं।

рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХा рд╕ंрджेрд╢

13 рдордИ рдХा рджिрди рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХрдИ рд╕्рдХूрд▓ों рдФрд░ рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдоें рдЗрд╕ рджिрди рд╡िрд╢ेрд╖ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдоें рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХो рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЬाрддी рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдХेрд╡рд▓ рдХिрддाрдмी рдЬ्рдЮाрди рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЬीрд╡рди рдХो рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рднी рд╣ै। 13 рдордИ рдЬैрд╕े рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд╣рдо рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рджेрд╢ рдХे рд▓िрдП рдХ्рдпा рдпोрдЧрджाрди рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдЪुрдиौрддिрдпाँ

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрдХ рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддी рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। 13 рдордИ рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ों рдкрд░ рдХрдИ рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдЕрднिрдпाрди рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╣рдоाрд░ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै।

рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рдк्рд░рджूрд╖рдг рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рдХрдоी рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдоें рдпोрдЧрджाрди рджे।

рддрдХрдиीрдХी рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рджिрд╢ा

21рд╡ीं рд╕рджी рддрдХрдиीрдХी рдХ्рд░ांрддि рдХी рд╕рджी рд╣ै। 13 рдордИ рдЬैрд╕े рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддे рд╣ैं рдХि рддрдХрдиीрдХ рдиे рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рдХो рдХिрддрдиा рдЖрд╕ाрди рдФрд░ рддेрдЬ рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै। рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ, рдоोрдмाрдЗрд▓, рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдиे рджुрдиिрдпा рдХो рдПрдХ рдЫोрдЯे рдЧांрд╡ рдХी рддрд░рд╣ рдЬोрдб़ рджिрдпा рд╣ै।

рднाрд░рдд рднी рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рддेрдЬी рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै। рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा, рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рдЗंрдбिрдпा рдФрд░ рдоेрдХ рдЗрди рдЗंрдбिрдпा рдЬैрд╕े рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рджेрд╢ рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджे рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ рджिрди рдХो рд╣рдо рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдк्рд░ेрд░рдгा рдФрд░ рдЖрдд्рдордоंрдерди рдХा рджिрди

13 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдд्рдордоंрдерди рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рд╣рдордиे рдЕрдм рддрдХ рдХ्рдпा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा рдФрд░ рдЖрдЧे рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдоेрд╣рдирдд рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдФрд░ рд╕рд╣ी рдиिрд░्рдгрдп рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрддे рд╣ैं।

рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдРрд╕े рджिрди рдЖрддे рд╣ैं рдЬрдм рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдЕрддीрдд рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рджोрдиों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। 13 рдордИ рднी рдРрд╕ा рд╣ी рдПрдХ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рджिрди рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬो рд╣рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдЕंрдд рдоें рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि 13 рдордИ рдПрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрдд्рдордХ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ा рджिрди рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдордп рдХा рд╣рд░ рдХ्рд╖рдг рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоें рдЙрд╕рдХा рд╕рджुрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕े рд╕ीрдЦрдиे, рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рд╕ुрдзाрд░рдиे рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै। рдпрджि рд╣рдо рдЗрди рдоूрд▓्рдпों рдХो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЕрдкрдиाрдПँ, рддो рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╣рдо рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдпोрдЧрджाрди рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

 

рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 12 рдордИ 2026

India : рдиिрддिрди рдирд╡ीрди рдХा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЬीрд╡рди рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं


рдиिрддिрди рдирд╡ीрди рдЖрдЬ рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдПрдХ рдРрд╕े рдпुрд╡ा рдЪेрд╣рд░े рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╕ंрдЧрдарди рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рджोрдиों рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ рд╣ै। рдкрдЯрдиा рдХी рдмांрдХीрдкुрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рд╕ीрдЯ рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рдкांрдЪ рдмाрд░ рд╡िрдзाрдпрдХ рдЪुрдиे рдЬाрдиा рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдлрд▓рддा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬрдирддा рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рдк्рд░рдоाрдг рднी рд╣ै। рджिрд╕ंрдмрд░ 2025 рдоें рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрди्рд╣ें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкрдиा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдХि рдкाрд░्рдЯी рдЙрди्рд╣ें рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдмрдб़े рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦ рд░рд╣ी рд╣ै। рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдоें рдЗрддрдиी рдмрдб़ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдоिрд▓рдиा рдЙрдирдХे рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдХौрд╢рд▓, рдХाрд░्рдпрд╢ैрд▓ी рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрдкрдХ्рд╡рддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рдиिрддिрди рдирд╡ीрди рдХा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЬीрд╡рди рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ा, рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднी рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ। рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рдкрде рдиिрд░्рдоाрдг, рдирдЧрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рдЖрд╡ाрд╕ рдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рдЧрддि рджी। рдЗрди्рд╣ीं рдоें рд╕े рдПрдХ рдеा рдкрдЯрдиा рдХा рдмрд╣ुрдк्рд░рддीрдХ्рд╖िрдд “рдоंрджिрд░ी рдиाрд▓ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा”। рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рд▓ोрдЧों рдХी рдоांрдЧ рд░рд╣ी рдеी, рдХ्рдпोंрдХि рдЦुрд▓ा рдиाрд▓ा рди рдХेрд╡рд▓ рдмрджрдмू рдФрд░ рдЧंрджрдЧी рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирддा рдеा, рдмрд▓्рдХि рдпाрддाрдпाрдд рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рднी рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддा рдеा।

рдЗрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि рднी рд░рд╣ी рд╣ै। рдиिрддिрди рдирд╡ीрди рдиे рд╕्рд╡рдпं рдХрд╣ा рдХि рдЬрдм рдЙрдирдХे рдкिрддाрд╢्рд░ी рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдирд╡ीрди рдХिрд╢ोрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рд╕िрди्рд╣ा рдкрд╢्рдЪिрдоी рдкрдЯрдиा рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे, рддрдм рдЙрдирдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдеी рдХि рдкрдЯрдиा рдХे рдЦुрд▓े рдиाрд▓ों рдХो рднूрдЧрд░्рдн рдиाрд▓े рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬाрдП। рдЙрдирдХा рд╕рдкрдиा рдеा рдХि рд╢рд╣рд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдмрдиे, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдмрдиे рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдпाрддाрдпाрдд рд╕ुрд╡िрдзा рдоिрд▓े। рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рдЬрдм рдоंрджिрд░ी рдиाрд▓े рдХो рдврдХрдХрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдб़рдХ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ुрдЖ, рддрдм рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдирд╣ीं рд░рд╣ी, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдкिрддा рдХे рд╕рдкрдиे рдХो рдкुрдд्рд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрди рдЧрдИ।

11 рдордИ 2026 рдХो рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЪौрдзрд░ी рдиे рдЗрд╕ рдирд╡рдиिрд░्рдоिрдд рд╕рдб़рдХ рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рд╕рдб़рдХ рдХो “рдирд╡ीрди рдХिрд╢ोрд░ рд╕िрди्рд╣ा рдкрде” рдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा, рдЬो рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рдирд╡ीрди рдХिрд╢ोрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рд╕िрди्рд╣ा рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдЖрдпрдХрд░ рдЧोрд▓ंрдмрд░ рдХे рд╕рдоीрдк рд╕्рдеिрдд рдпрд╣ рд╕рдб़рдХ рд▓рдЧрднрдЧ 115 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХी рд▓ाрдЧрдд рд╕े рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рдб़рдХ рдмेрд▓ी рд░ोрдб рдХो рдЕрд╢ोрдХ рд░ाрдЬрдкрде рд╕े рдЬोрдб़рддी рд╣ै рдФрд░ рдкрдЯрдиा рд╢рд╣рд░ рдХे рдпाрддाрдпाрдд рджрдмाрд╡ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдПрдЧी।

рдоंрджिрд░ी рдиाрд▓ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдкрдЯрдиा рд╕्рдоाрд░्рдЯ рд╕िрдЯी рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╕рдб़рдХ рдмрдиाрдиा рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рд╢рд╣рд░ рдХे рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪे рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рд░ूрдк рджेрдиा рдеा। рдкрд╣рд▓े рдЬрд╣ां рдЦुрд▓ा рдиाрд▓ा рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдХा рдХाрд░рдг рдеा, рд╡рд╣ीं рдЕрдм рдЙрд╕ी рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдб़рдХ рдмрдирдиे рд╕े рд╢рд╣рд░ рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдмрджрд▓ рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдЗрд▓ाрдХों рдоें рд╕рдлाрдИ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ुрдзрд░ेрдЧी, рдЬрд▓рдЬрдоाрд╡ рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХрдо рд╣ोрдЧी рдФрд░ рдпाрддाрдпाрдд рд╕ुрдЧрдо рдмрдиेрдЧा।

рдиिрддिрди рдирд╡ीрди рдХी рдХाрд░्рдпрд╢ैрд▓ी рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдХेрд╡рд▓ рднाрд╖рдгों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рдЦा। рд╡े рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпों рдХे рдЬрд░िрдП рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ें рднाрдЬрдкा рд╕ंрдЧрдарди рдоें рдордЬрдмूрдд рдиेрддा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। 2020 рдХे рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрднिрдиेрддा рд▓рд╡ рд╕िрди्рд╣ा рдХो рдмрдб़े рдЕंрддрд░ рд╕े рд╣рд░ाрдпा рдеा। рдпрд╣ рдЬीрдд рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдоुрдХाрдмрд▓े рдХी рдЬीрдд рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рдЬрдирддा рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдордЬрдмूрддी рдкрд░ рд▓рдЧाрдП рдЧрдП рднрд░ोрд╕े рдХी рдЬीрдд рднी рдеी।

рдЖрдЬ рдЬрдм рдоंрджिрд░ी рдиाрд▓ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХा рд╕рдкрдиा рд╕ाрдХाрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै, рддрдм рдпрд╣ рдкंрдХ्рддि рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рдЯीрдХ рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддी рд╣ै— “рдпрд╣ рдоेрд░ा рдиाрдо рдХрд░ेрдЧा рд░ोрд╢рди, рдЬрдЧ рдоें рдоेрд░ा рд░ाрдЬрджुрд▓ाрд░ा।” рдиिрддिрди рдирд╡ीрди рдиे рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рд╕рдкрдиों рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдХрд░ рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХिрдпा рд╣ै рдХि рд░ाрдЬрдиीрддि рдХेрд╡рд▓ рдкрдж рдкाрдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рд╢рд╣рд░ рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рднी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХी рд╕ोрдЪ рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдоें рдмрджрд▓ा, рд╡рд╣ рдирдИ рдкीрдв़ी рдХे рдиेрддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ै।

рдкрдЯрдиा рдЬैрд╕े рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़рддे рд╢рд╣рд░ рдоें рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдПं рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ैं। рд░ाрдЬрдзाрдиी рдоें рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़рддी рдЖрдмाрджी рдФрд░ рдпाрддाрдпाрдд рдХे рдХाрд░рдг рдирдИ рд╕рдб़рдХों рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬрд▓рдиिрдХाрд╕ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рдеी। рдоंрджिрд░ी рдиाрд▓ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдиे рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджिрдпा рд╣ै рдХि рдпрджि рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЗрдЪ्рдЫाрд╢рдХ्рддि рдордЬрдмूрдд рд╣ो, рддो рд╡рд░्рд╖ों рдкुрд░ाрдиी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕рдоाрдзाрди рд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рдЗрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХे рдкूрд░्рдг рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╢्рдЪिрдоी рдкрдЯрдиा рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдмрдб़ी рд░ाрд╣рдд рдоिрд▓ेрдЧी рдФрд░ рд╢рд╣рд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рдоिрд▓ेрдЧी।

рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╡िрд░ाрд╕рдд рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬрдирддा рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХाрд░्рдпों рд╕े рд╣ी рдЕрд░्рдЬिрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдиिрддिрди рдирд╡ीрди рдиे рдЕрдкрдиे рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рдпрд╣ рджिрдЦाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै рдХि рд╡े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдХ्рд░िрдп рдФрд░ рдкрд░िрдгाрдо рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдиेрддा рд╣ैं। рднाрдЬрдкा рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрди्рд╣ें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмрдб़ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рджेрдиा рдЗрд╕ी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै।

рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдиिрддिрди рдирд╡ीрди рдХी рднूрдоिрдХा рдФрд░ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдпुрд╡ा рдиेрддृрдд्рд╡, рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдЖрдзाрд░िрдд рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рдХाрд░рдг рд╡े рднाрдЬрдкा рдХे рдЙрднрд░рддे рдЪेрд╣рд░ों рдоें рдЧिрдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рдоंрджिрд░ी рдиाрд▓ा рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдФрд░ “рдирд╡ीрди рдХिрд╢ोрд░ рд╕िрди्рд╣ा рдкрде” рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕рдб़рдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рд╕ोрдЪ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╡िрдХाрд╕, рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рддीрдиों рдХा рд╕ुंрджрд░ рд╕ंрдЧрдо рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░    

India: рдорджрд░ рдЯेрд░ेрд╕ा рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рдорд╣िрд▓ा рдирд╣ीं рдеीं

  рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдкрд╣рдЪाрди рджिрд▓ाрдИ рдорджрд░ рдЯेрд░ेрд╕ा рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рдорд╣िрд▓ा рдирд╣ीं рдеीं। рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рд╕ेрд╡ा, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХी рдРрд╕ी рдоिрд╕ाрд▓ рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢्рд╡ ...