ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 27 рдоाрд░्рдЪ 2026

рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдоंрджिрд░ рдХा ‘рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо’—рдк्рд░рд╕ाрдж рдирд╣ीं, рдЖрд╕्рдеा рдХी рдкрд╣рдЪाрди”

 рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдоंрджिрд░ рдХा ‘рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо’—рдк्рд░рд╕ाрдж рдирд╣ीं, рдЖрд╕्рдеा рдХी рдкрд╣рдЪाрди”


“рд╕्рд╡ाрдж, рд╢ुрдж्рдзрддा рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХा рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрдЧрдо”

рд░िрдкोрд░्рдЯः рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


рдкрдЯрдиा рд╕्рдеिрдд рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдоंрджिрд░ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрд╕्рдеा рдХा рдХेंрдж्рд░ рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ेрд╡ा, рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХा рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрдЧрдо рднी рд╣ै। рдпрд╣ां рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा “рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рд▓рдб्рдбू” рдк्рд░рд╕ाрдж рдЖрдЬ рджेрд╢рднрд░ рдоें рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиा рдЪुрдХा рд╣ै। рдпрд╣ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡ाрдж рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрдкрдиी рдкрд╡िрдд्рд░рддा, рдиिрд░्рдоाрдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдХे рдХाрд░рдг рднी рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै।

рдоंрджिрд░ рдоें рдЪрдв़ाрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рдк्рд░рд╕ाрдж рднрдХ्рддों рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рд╕ाрдзाрд░рдг рдоिрдаाрдИ рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╣ै। рдЬрдм рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдЗрд╕े рднрдЧрд╡ाрди рдХो рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░ рдШрд░ рд▓े рдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдпрд╣ рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рд▓ोрдЧ рдХрд╣рддे рд╣ैं—“рднрдЧрд╡ाрди рдХो рднोрдЧ рд▓рдЧрдиे рдХे рдмाрдж рдЗрд╕ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХे рд╕्рд╡ाрдж рдХा рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХोрдИ рдоिрдаाрдИ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддी।”

рдХीрдордд рдФрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा

рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2025 рд╕े рд▓ाрдЧू рджрд░ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рдк्рд░рд╕ाрдж рдХी рдХीрдордд рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै—

1 рдХिрд▓ो (рдк्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдкैрдХ): ₹380
1 рдХिрд▓ो (рдХाрд░्рдЯрди рдмॉрдХ्рд╕): ₹360
500 рдЧ्рд░ाрдо (рдХाрд░्рдЯрди рдмॉрдХ्рд╕): ₹180
250 рдЧ्рд░ाрдо (рдХाрд░्рдЯрди рдмॉрдХ्рд╕): ₹90

рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдХे рдмाрд╣рд░ 12 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХाрдЙंрдЯрд░ों рдкрд░ рдпрд╣ рдк्рд░рд╕ाрдж рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХो рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЕрд╕ुрд╡िрдзा рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╣рд░ рдорд╣ीрдиे рд▓рдЧрднрдЧ 1 рд▓ाрдЦ рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рд▓рдб्рдбू рдХी рдмिрдХ्рд░ी рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬो рдЗрд╕рдХी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा рдХा рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै।

рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा: рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди

рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рд▓рдб्рдбू рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЕрдд्рдпंрдд рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдкрдЯрдиा рдХे рдмुрдж्рдз рдоाрд░्рдЧ рдоें рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдХाрд░рдЦाрдиा рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬрд╣ां рдк्рд░рддिрджिрди рд▓рдЧрднрдЧ 64 рдХाрд░ीрдЧрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╢िрдл्рдЯ рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдХी рджिрдирдЪрд░्рдпा рднी рдЕрдд्рдпंрдд рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡े рд╕ुрдмрд╣ рдпा рд░ाрдд рдХे рд╕рдордп рд╕्рдиाрди рдХрд░, рдкूрдЬा-рдкाрда рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рд╣ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдЬुрдЯрддे рд╣ैं। рдХрдИ рдмाрд░ рдпрд╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд░ाрдд рджो рдмрдЬे рд╕े рд╣ी рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै, рддाрдХि рджिрдирднрд░ рдХी рдоांрдЧ рдХो рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे।

рдЗрд╕ рдХाрд░рдЦाрдиे рдХी рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖рдорддा рднी рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд╣ै—рдпрд╣ рдк्рд░рддिрджिрди рд▓рдЧрднрдЧ 10,000 рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрд╡рд╕рд░ों, рдЬैрд╕े рд░ाрдордирд╡рдоी, рдкрд░ рдпрд╣ рдЙрдд्рдкाрджрди 24,000 рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा

рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рд▓рдб्рдбू рдХो рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЕрдд्рдпंрдд рдЙрдЪ्рдЪ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं—

рд╢ुрдж्рдз рджेрд╕ी рдШी
рдмेрд╕рди
рдЪीрдиी
рдХाрдЬू
рдХिрд╢рдоिрд╢
рдЗрд▓ाрдпрдЪी
рдХेрд╕рд░

рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдШी рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рд╕े “рдиंрджिрдиी” рдм्рд░ांрдб рдХे рд░ूрдк рдоें рдоंрдЧрд╡ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдХाрдЬू, рдХिрд╢рдоिрд╢ рдФрд░ рдЗрд▓ाрдпрдЪी рдХेрд░рд▓ рд╕े рд▓ाрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рд╣рд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╢ुрдж्рдз рдФрд░ рддाрдЬ़ी рд╣ो।

рдмрдиाрдиे рдХी рд╡िрдзि

рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рдмрдиाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рднी рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдФрд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡िрдзिрдпों рдХा рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै। рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдХाрд░рдЦाрдиे рдоें рд╣ी рджाрд▓ рдХो рдкीрд╕рдХрд░ рддाрдЬा рдмेрд╕рди рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдмेрд╕рди рдХो рдкाрдиी рдХे рд╕ाрде 5-7 рдоिрдирдЯ рддрдХ рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рдоिрд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдлिрд░ рдЗрд╕ рдоिрд╢्рд░рдг рд╕े рдмूँрджी рдмрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рдШी рдоें рддрд▓рдХрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЗрд╕ рдмूँрджी рдХो рдЪीрдиी рдХी рдЪाрд╢рдиी рдоें рдоिрд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рд╕ूрдЦे рдоेрд╡े рдПрд╡ं рдорд╕ाрд▓े рдбाрд▓рдХрд░ рд▓рдб्рдбू рдХा рдЖрдХाрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдкूрд░ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдФрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рд╣рд░ рд▓рдб्рдбू рд╕्рд╡ाрдж рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░рддा рджोрдиों рдоें рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рд╣ो।

рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрдж

рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдоंрджिрд░ рдХा рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рд▓рдб्рдбू рд╕ाрдоाрди्рдп рдмूंрджी рд▓рдб्рдбू рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдмрдиाрд╡рдЯ рдЕंрджрд░ рд╕े рдирд░рдо рдФрд░ рдмाрд╣рд░ рд╕े рд╣рд▓्рдХी рджाрдиेрджाрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдШी рдХी рд╕ुрдЧंрдз, рдЗрд▓ाрдпрдЪी рдХी рдЦुрд╢рдмू рдФрд░ рд╕ूрдЦे рдоेрд╡ों рдХा рд╕्рд╡ाрдж рдПрдХ рд╕ाрде рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдЬो рдЗрд╕े рдЕрдиोрдЦा рдмрдиाрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдк्рд░рд╕ाрдж FSSAI рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдоाрдгिрдд рднी рд╣ै, рдЬो рдЗрд╕рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рдкुрд╖्рдЯि рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рд╕े рдЬुрдб़ाрд╡

рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рд▓рдб्рдбू рдХी рдПрдХ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рд▓ाрдн рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡ा рдоें рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдоंрджिрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХैंрд╕рд░ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдоें рдХैंрд╕рд░ рдорд░ीрдЬों рдХो рдиिःрд╢ुрд▓्рдХ рдпा рд╕рд╕्рддी рджрд░ों рдкрд░ рдЗрд▓ाрдЬ рдФрд░ рднोрдЬрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдЬрдм рдХोрдИ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рдЦрд░ीрджрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рд╕ाрдж рдирд╣ीं рд▓ेрддा, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ा рдоें рднी рдпोрдЧрджाрди рджेрддा рд╣ै।

рдЖрд╕्рдеा рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рд╕ंрдЧрдо

рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдоंрджिрд░ рдХा рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рд▓рдб्рдбू рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрд╕्рдеा, рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХे рд▓िрдП рднрдЧрд╡ाрди рдХा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рд╣ै, рдЬो рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕ुрдЦ-рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдоृрдж्рдзि рдХा рд╕ंрджेрд╢ рд▓ाрддा рд╣ै।

рд╣ाрд▓ांрдХि рдЗрд╕े рдШрд░ рдкрд░ рднी рдмрдиाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдоंрджिрд░ рдХे рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рдХा рд╕्рд╡ाрдж рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдЕрд▓рдЧ рд╣ी рдЕрдиुрднрд╡ рджेрддी рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдкрдЯрдиा рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рд▓рдЧрднрдЧ рд╣рд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдЗрд╕ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХो рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рдЕрд╡рд╢्рдп рд▓े рдЬाрддा рд╣ै।

рдЕंрддрддः рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдоंрджिрд░ рдХा рдиैрд╡ेрдж्рдпрдо рд▓рдб्рдбू рди рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡ाрдж рдХा рдЖрдиंрдж рджेрддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЖрд╕्рдеा, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдоाрдирд╡ рд╕ेрд╡ा рдХा рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рднी рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

“рд╕ंрд╡िрдзाрди, рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп—рдмрджрд▓рддे рд╕рд╡ाрд▓”

 “рд╕ंрд╡िрдзाрди, рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп—рдмрджрд▓рддे рд╕рд╡ाрд▓”


“рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рдордиोрдирдпрди рд╕े рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдмрд╣рд╕ рддрдХ”

рд░िрдкोрд░्рдЯः рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рд░рдЪрдиा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдХाрдиूрдиी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╡िрд╡िрдзрддाрдУं рд╕े рднрд░े рд╕рдоाрдЬ рдХो рди्рдпाрдп, рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рджेрдиे рдХा рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдк्рд░рдпाрд╕ рдеा। рдЗрд╕ी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдоें рд╡िрднिрди्рди рд╕рдоुрджाрдпों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдП рдЧрдП। рдЗрдирдоें рд╕े рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рдеा, рдЬिрд╕рдХी рдкैрд░рд╡ी рдл्рд░ैंрдХ рдПंрдердиी рдЬैрд╕े рдиेрддाрдУं рдиे рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рдХी рдеी।

рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 331 рдХे рддрд╣рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो рдпрд╣ рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा рдХि рдпрджि рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХो рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдирд╣ीं рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдЕрдзिрдХрддрдо рджो рд╕рджрд╕्рдпों рдХो рдордиोрдиीрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░, рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рднी рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ों рдХो рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдиाрдоिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдеा। рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддाрдУं рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рдеी, рдЬрдм рдпрд╣ рд╕рдоुрджाрдп рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдХрдо рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЪुрдиाрд╡ों рдоें рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рд╣ाрд╕िрд▓ рдирд╣ीं рдХрд░ рдкा рд░рд╣ा рдеा।

рд╣ाрд▓ांрдХि, рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдкрд░ рдкुрдирд░्рд╡िрдЪाрд░ рд╣ुрдЖ рдФрд░ 2019 рдоें рдкाрд░िрдд 104рд╡ां рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рдордиोрдирдпрди рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рддрд░्рдХ рдеा рдХि рдЕрдм рдЗрд╕ рд╕рдоुрджाрдп рдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдЖ рдЪुрдХा рд╣ै, рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдИ рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рдиिрд░्рдгрдп рдиे рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рднी рдЦрдб़ा рдХिрдпा рдХि рдХ्рдпा рдХेрд╡рд▓ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХिрд╕ी рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдЙрдЪिрдд рд╣ै?

рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░, рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рдХे рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХो рд▓ेрдХрд░ рднी рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмрд╣рд╕ рд╣ोрддी рд░рд╣ी рд╣ै। рдк्рд░ाрд░ंрдн рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди (рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि) рдЖрджेрд╢ 1950 рдХे рддрд╣рдд рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХेрд╡рд▓ рд╣िंрджू рдзрд░्рдо рдХे рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдеी। рдмाрдж рдоें 1956 рдоें рд╕िрдЦों рдФрд░ 1990 рдоें рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рдХो рднी рдЗрд╕ рджाрдпрд░े рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдХा рдЖрд░ोрдк рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рддुрд╖्рдЯिрдХрд░рдг рдХी рдиीрддि рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдеा, рдЬрдмрдХि рд╕рдорд░्рдердХों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЗрди рдзрд░्рдоों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि рд╡рд╣ी рд░рд╣ी, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ें рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рд▓ाрдн рдоिрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднेрджрднाрд╡ рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдЖрдЬ рднी рдЬрдЯिрд▓ рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рддौрд░ рдкрд░, рдмрдХ्рд╕рд░ рдзрд░्рдордк्рд░ांрдд рд╕े рдЬुрдб़े рдПрдХ рдИрд╕ाрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдЖрдкрдХे рдоोрд╣рд▓्рд▓े рдордЦрджुрдордкुрд░ рджीрдШा рдоें рдЬूрддा-рдЪрдк्рдкрд▓ рдмрдиाрдиे рдФрд░ рдорд░рдо्рдордд рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдмाрдж рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдоें рддрдд्рдХाрд▓ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкेрд╢े рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХрдИ рдмाрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै।

рдЗрд╕ी рддрд░рд╣, рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рднीрддрд░ рднी рд╡िрднाрдЬрди рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рд░ाрдЬрдзाрдиी рджिрд▓्рд▓ी рдоें рднाрд╖ा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЪрд░्рдЪों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬैрд╕े рдХि рдорд▓рдпाрд▓рдо рднाрд╖ी рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ рдЪрд░्рдЪ। рджिрд▓्рд▓ी рдЬैрд╕े рдорд╣ाрдирдЧрд░ рдоें рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдПрдХ рдУрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ै, рддो рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдпрд╣ рднी рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдарддा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╡िрднाрдЬрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдПрдХрддा рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।

рдХेрд░рд▓ рдоें рднी рдЪрд░्рдЪों рдХे рднीрддрд░ рдЬाрддिрдЧрдд рд╡िрднाрдЬрди рдХी рдЪрд░्рдЪाрдПं рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддी рд░рд╣ी рд╣ैं। рд╣ाрд▓ांрдХि рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рднाрдИрдЪाрд░े рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддाрдУं рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рднी рдкрдб़рддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕्рдеिрддि рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзрд░्рдо рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рдвांрдЪे рдХा рдк्рд░рддिрдмिंрдм рд╣ै।

рдЗрди рд╕рднी рдЙрджाрд╣рд░рдгों рдХे рдмीрдЪ рдоूрд▓ рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ी рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╕ंрд╡िрдзाрди рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рдФрд░ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрдкрдиे рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп—рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп—рдХो рдкूрд░ा рдХрд░ рдкा рд░рд╣ी рд╣ैं, рдпा рдлिрд░ рд╡े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬрдЯिрд▓рддाрдУं рдоें рдЙрд▓рдЭ рдЧрдИ рд╣ैं। рдПंрдЧ्рд▓ो-рдЗंрдбिрдпрди рд╕рдоुрджाрдп рдХे рд▓िрдП рдордиोрдирдпрди рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиा рд╣ो рдпा рд╕िрдЦ рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рдЕрдиुрдпाрдпिрдпों рдХो рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рджेрдиा—рд╣рд░ рдиिрд░्рдгрдп рдХे рдкीрдЫे рдЕрдкрдиे рддрд░्рдХ рдФрд░ рд╡िрд░ोрдз рджोрдиों рдоौрдЬूрдж рд╣ैं।

рдЖрдЬ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рд╣ै рдХि рдЗрди рдоुрдж्рджों рдХो рднाрд╡рдиाрдУं рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдардХрд░ рджेрдЦा рдЬाрдП। рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЕрди्рдпाрдп рдХी рднрд░рдкाрдИ рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рднी рд╣ै। рдпрджि рдзрд░्рдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдмाрдж рднी рднेрджрднाрд╡ рдЬाрд░ी рд░рд╣рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕ рдкрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै।

рдЕंрддрддः, рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдордЬрдмूрддी рдЗрд╕ी рдоें рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдиीрддिрдпों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд░рд╣े। рд╕ंрд╡िрдзाрди рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╣ै, рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рдЖрдд्рдоा рддрднी рд╕рд╢рдХ्рдд рд░рд╣ेрдЧी рдЬрдм рдЙрд╕рдоें рдиिрд╣िрдд рдоूрд▓्рдпों—рди्рдпाрдп, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рдмंрдзुрддा—рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЬाрдП।


рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 26 рдоाрд░्рдЪ 2026

“рди्рдпाрдп рдпाрдд्рд░ा рд╕े рд╕рдоृрдж्рдзि рдпाрдд्рд░ा—21 рд╕ाрд▓, 16 рдкрдб़ाрд╡, рдмрджрд▓рддा рдЬрдирд╕ंрд╡ाрдж”

 “рдЯेंрдЯ рд╕े рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рддрдХ: рдиीрддीрд╢ рдХी ‘рдпाрдд्рд░ा рд░ाрдЬрдиीрддि’ рдХा рдмрджрд▓рддा рдЪेрд╣рд░ा”

“рди्рдпाрдп рдпाрдд्рд░ा рд╕े рд╕рдоृрдж्рдзि рдпाрдд्рд░ा—21 рд╕ाрд▓, 16 рдкрдб़ाрд╡, рдмрджрд▓рддा рдЬрдирд╕ंрд╡ाрдж”

рд░िрдкोрд░्рдЯः рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХी “рдпाрдд्рд░ा рд░ाрдЬрдиीрддि” рдПрдХ рдЕрдиोрдЦा рдЕрдз्рдпाрдп рд░рд╣ी рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 2005 рдХी рдкрд╣рд▓ी рди्рдпाрдп рдпाрдд्рд░ा рд╕े рд▓ेрдХрд░ 2026 рдХी рд╕рдоृрдж्рдзि рдпाрдд्рд░ा рддрдХ, рд▓рдЧрднрдЧ 21 рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЙрдирдХी 16 рдпाрдд्рд░ाрдПं рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрднिрдпाрди рдирд╣ीं рд░рд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╢ाрд╕рди, рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрд╡ाрдж рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдиीं। рдЗрди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдиे рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдвांрдЪे рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдоॉрдбрд▓ рдХो рдЬрдоीрди рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдоें рдЕрд╣рдо рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ।

рдпाрдд्рд░ा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд: рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрд╡ाрдж

рд╕ाрд▓ 2005 рдоें рдЬрдм рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдеी рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╢ाрд╕рди рд▓ाрдЧू рдеा, рддрдм рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे рди्рдпाрдп рдпाрдд्рд░ा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЙрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдеा—рдЬрдирддा рдХे рдмीрдЪ рдЬाрдХрд░ “рд╕ुрд╢ाрд╕рди” рдХा рднрд░ोрд╕ा рджिрд▓ाрдиा।

рдЙрд╕ рджौрд░ рдХी рдпाрдд्рд░ाрдПं рдмेрд╣рдж рд╕ाрдзाрд░рдг рдФрд░ рдЬрдоीрди рд╕े рдЬुрдб़ी рдеीं। рд╡े рдЧांрд╡ों рдоें рдЯेंрдЯ рд▓рдЧाрдХрд░ рд░ुрдХрддे рдеे, рдЦेрддों рдоें рдмैрдардХрд░ рд▓ोрдЧों рд╕े рдмाрдд рдХрд░рддे рдеे рдФрд░ рдХрдИ рдмाрд░ рд╕рдб़рдХें рдЦрд░ाрдм рд╣ोрдиे рдкрд░ рдиाрд╡ рд╕े рд╕рдлрд░ рдХрд░рддे рдеे। рд╕ुрдмрд╣-рд╕ुрдмрд╣ рдоॉрд░्рдиिंрдЧ рд╡ॉрдХ рдкрд░ рдиिрдХрд▓рдХрд░ рд╕ीрдзे рд▓ोрдЧों рдХे рдШрд░ рдкрд╣ुंрдЪ рдЬाрдиा рдЙрдирдХी рдкрд╣рдЪाрди рдмрди рдЧрдпा рдеा।

рдЗрд╕ рд╢ैрд▓ी рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдлाрдпрджा рдпрд╣ рдеा рдХि рдЬрдирддा рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдлिрд▓्рдЯрд░ рдХे рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрддी рдеीं। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд░рд╣ा рдХि 2005 рдХे рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЙрди्рд╣ें рд╡्рдпाрдкрдХ рдЬрдирд╕рдорд░्рдерди рдоिрд▓ा рдФрд░ рд╡े рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।

рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि


рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмрдирдиे рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХी рдпाрдд्рд░ाрдУं рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдмрджрд▓рддे рд╣ुрдП рднी рдЬрдирд╣िрдд рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд░рд╣ा। рд╡िрдХाрд╕ рдпाрдд्рд░ा (2009), рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдпाрдд्рд░ा, рдк्рд░рд╡ाрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдпाрдд्рд░ा (2010) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдЬрдоीрдиी рд╣рдХीрдХрдд рдХो рдкрд░рдЦा।

рдЗрди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдХे рджौрд░ाрди рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдлैрд╕рд▓े рднी рд▓िрдП рдЧрдП। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдпोрдЬрдиा рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рдмाрддрдЪीрдд рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рдеा, рдЬрдм рдПрдХ рдЫाрдд्рд░ा рдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЙрд╕े рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рдоिрд▓ी, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рднाрдИ рдХो рдирд╣ीं। рдмाрдж рдоें рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рд▓рдб़рдХों рддрдХ рднी рд╡िрд╕्рддाрд░िрдд рдХी рдЧрдИ।

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рд╕ेрд╡ा рдпाрдд्рд░ा (2011) рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдпाрдд्рд░ा (2012) рдиे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рджрд░्рдЬे рдХी рдоांрдЧ рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦा। рдпрд╣ рджौрд░ рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХे “рд╡िрдХाрд╕ рдкुрд░ुрд╖” рд╡ाрд▓ी рдЫрд╡ि рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдеा।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдФрд░ рдпाрдд्рд░ाрдПं

2014 рдХे рдмाрдж рдХी рдпाрдд्рд░ाрдУं—рд╕ंрдХрд▓्рдк рдпाрдд्рд░ा рдФрд░ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдпाрдд्рд░ा—рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХा рдЕрд╕рд░ рд╕ाрдл рджिрдЦा। рднाрдЬрдкा рд╕े рдЕрд▓рдЧाрд╡ рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ी рд╣ाрд░ рдХे рдмाрдж рдЗрди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдХा рдордХрд╕рдж рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЬрдирддा рд╕े рдлिрд░ рд╕े рдЬुрдб़рдиा рдеा।

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдиिрд╢्рдЪрдп рдпाрдд्рд░ा (2016), рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдпाрдд्рд░ा (2017) рдФрд░ рдЬрд▓-рдЬीрд╡рди-рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдпाрдд्рд░ा (2019) рдиे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг, рдЬрд▓ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдмुрдиिрдпाрджी рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдкрд░ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХिрдпा।

2021 рдХी рд╕рдоाрдЬ рд╕ुрдзाрд░ рдЕрднिрдпाрди рдпाрдд्рд░ा рдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХुрд░ीрддिрдпों—рдЬैрд╕े рджрд╣ेрдЬ рдк्рд░рдеा, рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣ рдФрд░ рд╢рд░ाрдмрдмंрджी—рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиे рдХा рдХाрдо рдХिрдпा। рд╡рд╣ीं рд╕рдоाрдзाрди рдпाрдд्рд░ा (2023) рдФрд░ рдк्рд░рдЧрддि рдпाрдд्рд░ा (2024-25) рдоें рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдоुрдЦ рд░рд╣ी।

рдмрджрд▓ा рд╣ुрдЖ рдкैрдЯрд░्рди: рдЯेंрдЯ рд╕े рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рддрдХ

2026 рдХी рд╕рдоृрдж्рдзि рдпाрдд्рд░ा рддрдХ рдЖрддे-рдЖрддे рдпाрдд्рд░ा рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмрджрд▓ рдЪुрдХा рд╣ै। рдЕрдм рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рд╕े рдПрдХ рджिрди рдоें рдХрдИ рдЬिрд▓ों рдХा рджौрд░ा рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдХुрдЫ рдШंрдЯों рдоें рд╡ाрдкрд╕ рдкрдЯрдиा рд▓ौрдЯ рдЖрддे рд╣ैं।

рдкрд╣рд▓े рдЬрд╣ां рд╡े рддीрди-рддीрди рджिрди рдПрдХ рдЬिрд▓े рдоें рдмिрддाрддे рдеे, рдЕрдм рдХुрдЫ рдШंрдЯों рдоें рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рднी рдХाрдлी рдХрдб़ी рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै—рдХрд░ीрдм 2000 рдЬрд╡ाрдиों рдХे рдШेрд░े рдоें рд╡े рд░рд╣рддे рд╣ैं।

рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдмрджрд▓ाрд╡ рдЬрдирд╕ंрд╡ाрдж рдХे рддрд░ीрдХे рдоें рдЖрдпा рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рд╡े рд╕ीрдзे рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ рдЬाрдХрд░ рдмाрдд рдХрд░рддे рдеे, рдЕрдм рдЕрдХ्рд╕рд░ рджूрд░ рд╕े рдирдорд╕्рдХाрд░ рдХрд░рддे рдирдЬрд░ рдЖрддे рд╣ैं। рдЖрдо рдЬрдирддा рд╣ी рдирд╣ीं, рдХрдИ рдмाрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рдиेрддा рднी рдЙрдирд╕े рд╕ीрдзे рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкाрддे।

рдЬрдирддा рдХी рдзाрд░рдгा рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡

рдЗрди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдХा рдПрдХ рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рднी рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ा рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдХрдИ рдЧांрд╡ों рдоें рд▓ोрдЧ рдХрд╣рддे рд╣ैं—“рд╣рдоाрд░े рдЧांрд╡ рдоें рднी рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХी рдпाрдд्рд░ा рд╣ो рдЬाрдП, рддो рд╡िрдХाрд╕ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा।”

рдЗрд╕рдХा рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЬिрди рдЬिрд▓ों рдпा рдЧांрд╡ों рдоें рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХा рджौрд░ा рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ां рд╕рдб़рдХों, рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рдмिрдЬрд▓ी рдФрд░ рдЕрди्рдп рдмुрдиिрдпाрджी рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдоें рддेрдЬी рд╕े рд╕ुрдзाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпाрдиी рдпाрдд्рд░ा рдПрдХ рддрд░рд╣ рд╕े “рдд्рд╡рд░िрдд рд╡िрдХाрд╕ рдЕрднिрдпाрди” рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдмрджрд▓рддी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХा рдЖрдИрдиा

рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХी 16 рдпाрдд्рд░ाрдПं рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдпाрдд्рд░ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдмрджрд▓рддी рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╢ैрд▓ी рдХा рдЖрдИрдиा рд╣ैं।

2005 рдоें рдиाрд╡ рдкрд░ рдмैрдардХрд░ рдЧांрд╡-рдЧांрд╡ рдШूрдордиे рд╡ाрд▓े рдиेрддा рд╕े рд▓ेрдХрд░ 2026 рдоें рд╣ेрд▓ीрдХॉрдк्рдЯрд░ рдФрд░ рднाрд░ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдШेрд░े рдоें рдпाрдд्рд░ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рддрдХ рдХा рдпрд╣ рд╕рдлрд░ рд╕рдордп, рд╕рдд्рддा рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдмрджрд▓ाрд╡ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рдЬрд╣ां рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджौрд░ рдоें рд╕ीрдзा рдЬрдирд╕ंрд╡ाрдж рдЙрдирдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рддाрдХрдд рдеा, рд╡рд╣ीं рдЖрдЬ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рджрдХ्рд╖рддा рдФрд░ рдд्рд╡рд░िрдд рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдЙрдирдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рдмрди рдЧрдИ рд╣ै।

рдлिрд░ рднी, рдЗрди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдХा рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЖрдЬ рднी рд╡рд╣ी рд╣ै—рдЬрдирддा рд╕े рдЬुрдб़рдиा, рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиा рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдЧрддि рджेрдиा। рдлрд░्рдХ рд╕िрд░्рдл рдЗрддрдиा рд╣ै рдХि рддрд░ीрдХा рдмрджрд▓ рдЧрдпा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд░ाрдЬрдиीрддि рдХी рдзुрд░ी рдЕрдм рднी рдЬрдирддा рд╣ी рд╣ै।


“рдиीрддीрд╢ рдЬी, рд╣рдоें рдЫोрдб़рдХрд░ рдордд рдЬाрдЗрдП”

“рдиीрддीрд╢ рдЬी, рд╣рдоें рдЫोрдб़рдХрд░ рдордд рдЬाрдЗрдП”

рд░िрдкोрд░्рдЯः рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें Nitish Kumar рдПрдХ рдРрд╕ा рдиाрдо рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдкिрдЫрд▓े рджो рджрд╢рдХों рдоें рд╢ाрд╕рди, рд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ। 2005 рд╕े рд▓ेрдХрд░ 2026 рддрдХ рдХा рдЙрдирдХा рд╕рдлрд░ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдпाрдд्рд░ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХी рдХрд╣ाрдиी рднी рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЬрдм рдЙрдирдХे рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдЬाрдиे рдХी рдЦрдмрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрдИ, рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдиिрд░्рдгрдп рдирд╣ीं рд░рд╣ा, рдмрд▓्рдХि рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдмрд╣рд╕ рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрди рдЧрдпा।

рдоाрд░्рдЪ 2026 рдоें рдЬрдм Amit Shah рдХी рдоौрдЬूрджрдЧी рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХे рд▓िрдП рдиाрдоांрдХрди рджाрдЦिрд▓ рдХिрдпा, рддो рдЗрд╕े рдПрдХ рдирдИ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкाрд░ी рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЧрдпा। рдЦुрдж рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे рднी рдпрд╣ рдХрд╣ा рдХि рдЙрдирдХी рдЗрдЪ्рдЫा рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рд╡े рд╕ंрд╕рдж рдХे рджोрдиों рд╕рджрдиों рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрдиें। рд▓ोрдХрд╕рднा рдоें рдЫрд╣ рдмाрд░ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЕрдм рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд▓ेрдиा рдЙрдирдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдХрджрдо рдмрддाрдпा рдЧрдпा। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рддрд░्рдХ рдЬрдирддा рдХे рджिрд▓ рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдирд╣ीं рдЫू рдкाрдпा।

рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдЧांрд╡-рдЧांрд╡ рд╕े рдЬो рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаी, рд╡рд╣ рднाрд╡рдиाрдУं рд╕े рднрд░ी рдеी। рд╕рдоृрдж्рдзि рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди рдиाрд▓ंрджा, рдЖрд░ा рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЬिрд▓ों рдоें рд▓ोрдЧों рдиे рдЙрдирд╕े рдЕрдкीрд▓ рдХी—“рджिрд▓्рд▓ी рдордд рдЬाрдЗрдП, рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд╣ी рд░рд╣िрдП।” рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдиाрд░ा рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдеा, рдЬो рд▓ोрдЧों рдиे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдкрд░ рдмрдиाрдпा рд╣ै। рдЦाрд╕рдХрд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдЬीрд╡िрдХा рд╕рдоूрд╣ों рд╕े рдЬुрдб़ी рджीрджिрдпों рдФрд░ рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХे рдмीрдЪ рдпрд╣ рднाрд╡рдиा рдФрд░ рдЧрд╣рд░ी рджिрдЦी।

рдЗрд╕ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЬुрдб़ाрд╡ рдХी рд╡рдЬрд╣ рднी рд╕ाрдл рд╣ै। рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдиे рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрджрд▓ाрд╡ рджेрдЦे। рд╕рдб़рдХ, рдмिрдЬрд▓ी, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд╣ुрдЖ। ‘рд╕ाрдд рдиिрд╢्рдЪрдп’ рдЬैрд╕ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдиे рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЬीрд╡рди рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджी। рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЫрд╡ि рдХो рдмрджрд▓ा। рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЬीрд╡िрдХा рдпोрдЬрдиा рдПрдХ рдоिрд╕ाрд▓ рдмрдиी। рдЗрди рд╕рдм рдХाрд░рдгों рд╕े рд▓ोрдЧ рдЙрди्рд╣ें рдХेрд╡рд▓ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрдкрдиे ‘рдЕрднिрднाрд╡рдХ’ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрдиे рд▓рдЧे।

рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЬрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджिрд▓्рд▓ी рдЬाрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рд▓िрдпा, рддो рд▓ोрдЧों рдХो рд▓рдЧा рдЬैрд╕े рдЙрдирдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ рдЙрдирд╕े рджूрд░ рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। “рдиीрддीрд╢ рдард╣рд░े рдкрд░рджेрд╢ी, рд╕ाрде рдХ्рдпा рдиिрднाрдПंрдЧे”—рдпрд╣ рдкंрдХ्рддि рдЗрд╕ी рдордиोрднाрд╡ рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддी рд╣ै। рдпрд╣ां ‘рдкрд░рджेрд╢ी’ рд╢рдм्рдж рднौрдЧोрд▓िрдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рджूрд░ी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рджेрдЦें рддो рдпрд╣ рдлैрд╕рд▓ा рдХрдИ рддрд░рд╣ рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХी рдЙрдо्рд░ 75 рд╡рд░्рд╖ рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдпрд╣ рдХрджрдо рдЙрдирдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдУं рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕े рднी рдЬुрдб़ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी, рдпрд╣ рдПрдирдбीрдП рдЧрдардмंрдзрди рдХी рд░рдгрдиीрддि рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рднी рдоाрдиा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। Janata Dal (United) рдХी рджूрд╕рд░ी рдкंрдХ्рддि рдЕрднी рдЙрддрдиी рдордЬрдмूрдд рдирд╣ीं рджिрдЦрддी, рдЬрдмрдХि Bharatiya Janata Party рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдирдИ рдиेрддृрдд्рд╡ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд▓ेрдХрд░ рднी рдЕрдЯрдХрд▓ें рддेрдЬ рд╣ैं। Samrat Choudhary рдФрд░ Nitin Nabin рдЬैрд╕े рдиाрдо рд╕ाрдордиे рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╡рд╣ीं рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдоें Tejashwi Yadav рдХी рднूрдоिрдХा рдФрд░ рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдПрдХ рдирдП рджौрд░ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рдЬрд╣ां рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।

рдЕрдм рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рджिрд▓्рд▓ी рдЬाрдХрд░ рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдмिрд╣ाрд░ рд╕े рджूрд░ рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे? рдЗрд╕рдХा рдЬрд╡ाрдм рд╕ीрдзा рдирд╣ीं рд╣ै। рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рд╕ांрд╕рдж рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рднूрдоिрдХा рдиिрднा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╡े рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ाрдЬ्рдп рдХा рджрд░्рдЬा, рдиिрд╡ेрд╢ рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджों рдХो рд╕ंрд╕рдж рдоें рдордЬрдмूрддी рд╕े рдЙрдаा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрде рдЙрдирдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдХा рдлाрдпрджा рднी рд░ाрдЬ्рдп рдХो рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рджूрд╕рд░ी рддрд░рдл рдпрд╣ рднी рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдирдХी рд╕ीрдзी рдиिрдЧрд░ाрдиी рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрдХрдб़ рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдЦोрдЬрдиा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдмिрд╣ाрд░ рдЕрднी рднी рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी, рдкрд▓ाрдпрди рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा-рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣ा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдиेрддृрдд्рд╡ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдЕрд╕рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЧрддि рдкрд░ рдкрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдлрд░ рд╣рдоेрд╢ा рд▓рдЪीрд▓ा рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЧрдардмंрдзрди рдмрджрд▓े, рд▓ेрдХिрди рд╣рд░ рдмाрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦा। рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рдЬрдирддा рдХो рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ै рдХि рд╡े рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд░рд╣рдХрд░ рднी рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╣िрддों рдХी рдЕрдирджेрдЦी рдирд╣ीं рдХрд░ेंрдЧे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рди рднी рджिрдпा рд╣ै рдХि рдирдИ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рджेрддे рд░рд╣ेंрдЧे।

рдЕंрддрддः, рдпрд╣ рдкूрд░ा рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирддा рдФрд░ рдиेрддा рдХे рд░िрд╢्рддे рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддा рд╣ै। рдЬрдирддा рдХी рдЧुрд╣ाрд░ рдХेрд╡рд▓ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдиिрд░ंрддрд░рддा рдХी рдоांрдЧ рд╣ै। рд▓ोрдЧ рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЬो рдмрджрд▓ाрд╡ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рд╣ै, рд╡рд╣ рд░ुрдХрдиा рдирд╣ीं рдЪाрд╣िрдП।

рдЕрдЧрд░ рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдЬाрддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рд╕ाрдордиे рджोрд╣рд░ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ोрдЧी—рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдиा рдФрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рджिрд╢ा рджेрддे рд░рд╣рдиा। рдпрд╣ рд╕ंрддुрд▓рди рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдЕрд╕ंрднрд╡ рднी рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा।

рдмिрд╣ाрд░ рдЖрдЬ рдПрдХ рдРрд╕े рдоोрдб़ рдкрд░ рдЦрдб़ा рд╣ै, рдЬрд╣ां рдиेрддृрдд्рд╡ рдХा рд╣рд░ рдлैрд╕рд▓ा рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХी рджिрд╢ा рддрдп рдХрд░ेрдЧा। рдЬрдирддा рдХी рдиिрдЧाрд╣ें рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдкрд░ рдЯिрдХी рд╣ैं—рдЪाрд╣े рд╡े рдкрдЯрдиा рдоें рд░рд╣ें рдпा рджिрд▓्рд▓ी рдоें। рд╕рд╡ाрд▓ рд╡рд╣ी рд╣ै: рдХ्рдпा ‘рдкрд░рджेрд╢’ рдЬाрдХрд░ рднी рд╡े рдЕрдкрдиे рдк्рд░рджेрд╢ рдХा рд╕ाрде рдиिрднा рдкाрдПंрдЧे? рдЗрд╕рдХा рдЬрд╡ाрдм рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕рдордп рд╣ी рджेрдЧा, рд▓ेрдХिрди рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рд╕ाрдл рд╣ै—“рдиीрддीрд╢ рдЬी, рд╣рдоें рдЫोрдб़рдХрд░ рдордд рдЬाрдЗрдП।”

“рдЬрдм рджुрдиिрдпा рд╣рдеिрдпाрд░ों рдоें рдЙрд▓рдЭी рд╣ै, рддрдм рднी рдЕрд╣िंрд╕ा рд╣ी рдоाрдирд╡рддा рдХी рдЕрд╕рд▓ी рддाрдХрдд рд╣ै”

 “рдЬрдм рджुрдиिрдпा рд╣рдеिрдпाрд░ों рдоें рдЙрд▓рдЭी рд╣ै, рддрдм рднी рдЕрд╣िंрд╕ा рд╣ी рдоाрдирд╡рддा рдХी рдЕрд╕рд▓ी рддाрдХрдд рд╣ै”

рд░िрдкोрд░्рдЯः рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╣िंрд╕ा рдХे рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рдмीрдЪ рдЕрд╣िंрд╕ा рдХी рдкुрдХाрд░ рдЖрдЬ рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдПрдХ рдЪिंрддाрдЬрдирдХ рджिрд╢ा рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬрд╣ां рд╣िंрд╕ा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдИ рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕ुрдиिрдпोрдЬिрдд рдФрд░ рд╕ंрдЧрдаिрдд рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХा рд░ूрдк рд▓ेрддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рдзाрд░рдгा рдХि рджुрдиिрдпा рдоें рд╣िंрд╕ा рдФрд░ рдЕрд╢ांрддि рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рдкीрдЫे рд╕ंрдЧрдаिрдд рдЖрд░्рдеिрдХ рд╢рдХ्рддिрдпां рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ैं, рдЕрдм рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡िрдЪाрд░ рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдЧрд╣рди рд╡िрдорд░्рд╢ рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╣рдеिрдпाрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рд╕े рдЬुрдб़ी рдХंрдкрдиिрдпों рдХी рднूрдоिрдХा рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдардиे рд▓рдЧे рд╣ैं, рдЬो рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдпा рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рд╣िंрд╕ाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХो рдкोрд╖िрдд рдХрд░рддी рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ैं। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। 

рдЖрдЬ рдХे рдмाрдЬाрд░ рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдЕрдзिрдХांрд╢ рдЦिрд▓ौрдиे рдмंрджूрдХ, рдпुрдж्рдз рдпा рдЖрдХ्рд░рдордг рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪे рдЦेрд▓-рдЦेрд▓ рдоें рд╣िंрд╕ा рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рд╡ीрдХाрд░рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं। рдпрд╣ी рдирд╣ीं, рдордиोрд░ंрдЬрди рдЙрдж्рдпोрдЧ—рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдлिрд▓्рдоें рдФрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЧेрдо्рд╕—рднी рд╣िंрд╕ा рдХो рдЖрдХрд░्рд╖рдХ рдФрд░ рд░ोрдоांрдЪрдХ рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо्рд╕ рдкрд░ рдРрд╕े рдЦेрд▓ों рдХी рднрд░рдоाрд░ рд╣ै, рдЬिрдирдХा рдоूрд▓ рдЖрдзाрд░ рдпुрдж्рдз, рд╣рдеिрдпाрд░ рдФрд░ рдЖрдХ्рд░ाрдордХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдРрд╕ी рдоाрдирд╕िрдХрддा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдФрд░ рд╕рд╣-рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рдоूрд▓्рдп рдкीрдЫे рдЫूрдЯрддे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рдЕрд╣िंрд╕ा рдХे рдк्рд░рдЪाрд░-рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХोрдИ рд╕ंрдЧрдаिрдд рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рдпाрд╕ рдирд╣ीं рджिрдЦाрдИ рджेрддा। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЖрдХ्рд░ोрд╢, рдЕрд╕рд╣िрд╖्рдгुрддा рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпां рдмрдв़рддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं। 

рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдФрд░ рдкंрдбिрдд рд╢्рд░ीрд░ाрдо рд╢рд░्рдоा рдЖрдЪाрд░्рдп рдЬैрд╕े рд╡िрдЪाрд░рдХों рдХी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा рдФрд░ рднी рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ै, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрд╣िंрд╕ा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХी рдкрдж्рдзрддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा। рдЗрд╕ी рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЧाрдпрдд्рд░ी рд╢рдХ्рддिрдкीрда рдкрд░ рдЖрдпोрдЬिрдд рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рд░рдирд╕िंрд╣ рдкрд░рдоाрд░ рдЬी рдХी рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рд╕рднा рдоें рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ेрд╡ा рдЖрд╢्рд░рдо рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдкी. рд╡ी. рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓ рдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдЗрд╕ рдЧंрднीрд░ рд╡िрд╖рдп рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╣िंрд╕ा рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рд╣ोрддा рдЧрдпा рд╣ै—рддीрд░-рдХрдоाрди рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдмंрджूрдХ, рдФрд░ рдлिрд░ рдкрд░рдоाрдгु рддрдеा рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдмрдо рддрдХ। рдпрд╣ рдк्рд░рдЧрддि рдоाрдирд╡рддा рдХे рд▓िрдП рдЦрддрд░े рдХी рдШंрдЯी рд╣ै, рди рдХि рдЧрд░्рд╡ рдХा рд╡िрд╖рдп। 

рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрд▓्рдмрд░्рдЯ рдЖрдЗंрд╕्рдЯीрди рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпां рдпрджि рдоाрдирд╡рддा рдХे рд╡िрдиाрд╢ рдХा рдХाрд░рдг рдмрдиें, рддो рд╡े рдорд╣ाрдирддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддीं। рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рдПрдХ рдЕрдХेрд▓े рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдиे рдЕрд╣िंрд╕ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЬो рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХिрдпा, рд╡рд╣ рдЖрдЬ рднी рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рд╣ै, рднрд▓े рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рди рдоिрд▓ा рд╣ो। рдбॉ. рд░ाрдЬрдЧोрдкाрд▓рди рдиे рдпрд╣ рднी рдмрддाрдпा рдХि рджुрдиिрдпा рдХे рдХрдИ рджेрд╢ों—рдЬैрд╕े рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рдЬрд░्рдордиी—рдоें ‘рдкीрд╕ рдХॉрд░्рдирд░’ рдФрд░ ‘рдкीрд╕ рдХ्рд▓рдм’ рдЬैрд╕ी рдкрд╣рд▓ें рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं, рдЬрд╣ां рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рд╕рд╣рдорддि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрд╡ाрдж рд╕ुрд▓рдЭाрдиे рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджी рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬिрд╕े рднाрд░рдд рдоें рднी рдЕрдкрдиाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। 

рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдкंрдбिрдд рд╢्рд░ीрд░ाрдо рд╢рд░्рдоा рдЖрдЪाрд░्рдп рдХे рд╕рдд्рд╕ंрдХрд▓्рдкों рдФрд░ рдмाрдкू рдХे рдЖрджрд░्рд╢ों рдХो рд╕рдоाрдЬ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрддाрдпा рдЧрдпा। рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рд╕рднा рдХे рджौрд░ाрди рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рдЬрдиों рдиे рд╕्рд╡. рд░рдирд╕िंрд╣ рдкрд░рдоाрд░ рдХो рдкुрд╖्рдкांрдЬрд▓ि рдЕрд░्рдкिрдд рдХी рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд╕ंрджेрд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкौрдзाрд░ोрдкрдг рднी рдХिрдпा। рдЕंрддрддः, рдпрд╣ рд╕рдордп рдЖрдд्рдордоंрдерди рдХा рд╣ै। рдпрджि рд╣िंрд╕ा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╢рдХ्рддिрдпां рд╕ंрдЧрдаिрдд рд╣ैं, рддो рдЕрд╣िंрд╕ा рдХे рдкрдХ्рд╖рдзрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рднी рд╕ंрдЧрдаिрдд рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ोрдиा рд╣ोрдЧा। рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд╣рд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ी рд╣рдо рдПрдХ рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдФрд░ рд╕рдорд░рд╕ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХो рд╕ाрдХाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


https://chingariprimenews.blogspot.com/2026/04/blog-post_59.html

“рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा: рдоाрдирд╡рддा рдХी рдЕрдорд░ рдоिрд╕ाрд▓”

 “рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा: рдоाрдирд╡рддा рдХी рдЕрдорд░ рдоिрд╕ाрд▓” 

рд░िрдкोрд░्рдЯः рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рдЬрдм рддрдХ рд╕ूрд░рдЬ-рдЪाँрдж рд░рд╣ेрдЧा, рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдЬैрд╕े рдЗंрд╕ाрди рдХा рдиाрдо рд░рд╣ेрдЧा—рдпрд╣ рдкंрдХ्рддि рдХेрд╡рд▓ рднाрд╡ुрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдРрд╕े рдЬीрд╡рди рдХी рд╕рдЪ्рдЪी рдкрд░िрднाрд╖ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдЬाрддे-рдЬाрддे рднी рдХрдИ рдЬ़िंрджрдЧिрдпों рдХो рд░ोрд╢рди рдХрд░ рджिрдпा। рдЧाрдЬ़िрдпाрдмाрдж рдХे рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдХी рдХрд╣ाрдиी рджрд░्рдж, рд╕ंрдШрд░्рд╖, рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдЕंрддрддः рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╡िрдЬрдп рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। 13 рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рдХोрдоा рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдоृрдд्рдпु рдХे рдмीрдЪ рдЭूрд▓рддे рд░рд╣рдиे рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХा рдЗрд╕ рджुрдиिрдпा рд╕े рдЬाрдиा рдЬिрддрдиा рдкीрдб़ाрджाрдпрдХ рд╣ै, рдЙрддрдиा рд╣ी рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рднी।

рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдХा рдЬीрд╡рди рдоाрдиो рдПрдХ рд▓ंрдмी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдеा। рдПрдХ рдРрд╕ा рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдЬिрд╕рдоें рди рдХेрд╡рд▓ рдЙрдирдХा рд╢рд░ीрд░, рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рднाрд╡рдиाрдПं рднी рд▓рдЧाрддाрд░ рддрдкрддी рд░рд╣ीं। рдХोрдоा рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рд░рд╣рдиा рдХेрд╡рд▓ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рдЕрд╡рд╕्рдеा рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдпрд╣ рдкूрд░े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪुрдиौрддी рдмрди рдЬाрддी рд╣ै। рд╣рд░ рджिрди рдПрдХ рдЙрдо्рдоीрдж рдХे рд╕ाрде рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдХे рд╕ाрде рдЦрдд्рдо। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рд▓ंрдмे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рдмाрдж рдЬрдм рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░ рдХो рд╣рд░िрд╢ рдиे рдЕंрддिрдо рд╕ांрд╕ рд▓ी, рддो рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЬीрд╡рди рдХा рдЕंрдд рдирд╣ीं рдеा—рдпрд╣ рдПрдХ рдорд╣ाрди рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдеी।

рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд▓े рдЬाрддे рд╕рдордп рдЙрдирдХा рд╣ाрде рдЬोрдб़рдХрд░ рд╡िрджा рд▓ेрдиा рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХो рднीрддрд░ рддрдХ рд╣िрд▓ा рдЧрдпा। рд╡рд╣ рдХ्рд╖рдг рдпрд╣ рдмрддाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрдлी рдеा рдХि рдЪेрддрдиा рдХे рдкाрд░ рднी рдХрд╣ीं рди рдХрд╣ीं рдЗंрд╕ाрди рдХी рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдПं рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдпрд╣ рджृрд╢्рдп рдоाрдиो рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджे рд░рд╣ा рдеा рдХि рдЬीрд╡рди рдХी рдЕंрддिрдо рдШрдб़ी рдоें рднी рдЗंрд╕ाрди рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдХी рдоाрдирд╡рддा рдХो рдЬिंрджा рд░рдЦ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдХी рдХрд╣ाрдиी рдпрд╣ीं рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЕрд╕рд▓ рдоें, рдЙрдирдХी рд╡िрджाрдИ рдПрдХ рдирдИ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдмрди рдЧрдИ। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЕंрдЧों рдХा рджाрди рдХрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдоिрд╕ाрд▓ рдкेрд╢ рдХी। рдпрд╣ рдиिрд░्рдгрдп рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪेрддрдиा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдЕंрдЧрджाрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рд▓ोрдЧों рдХो рдирдпा рдЬीрд╡рди рджेрдиे рдХा рдоाрд░्рдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рдд рдХिрдпा। рдЙрдирдХा рд╣ृрджрдп рдЕрдм рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдзрдб़рдХ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЙрдирдХी рдЖँрдЦों рдХी рд░ोрд╢рдиी рдХिрд╕ी рдЕंрдзेрд░े рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрдЬाрд▓ा рднрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै, рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЕрди्рдп рдЕंрдЧ рдХрдИ рдмीрдоाрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдЬीрд╡рди рдХा рджूрд╕рд░ा рдЕрд╡рд╕рд░ рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЖрдЬ рдЬрдм рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕्рд╡ाрд░्рде рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╣िрддों рдХी рдЪрд░्рдЪा рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै, рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдЬैрд╕े рдЙрджाрд╣рд░рдг рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрддे рд╣ैं рдХि рдЗंрд╕ाрдиिрдпрдд рдЕрднी рднी рдЬीрд╡िрдд рд╣ै। рдЕंрдЧрджाрди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рддि рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╣ै—рдЬрд╣ाँ рдоृрдд्рдпु рднी рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХे рд▓िрдП рдЬीрд╡рди рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рд╕рдХрддी рд╣ै।

рднाрд░рдд рдоें рдЕंрдЧрджाрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрднी рднी рдХрдИ рдоिрдердХ рдФрд░ рдбрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдЗрд╕ рдорд╣ाрди рдХाрд░्рдп рд╕े рд░ोрдХрддे рд╣ैं। рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдХी рдХрд╣ाрдиी рдЗрди рдн्рд░ांрддिрдпों рдХो рддोрдб़рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░рддी рд╣ै। рдпрд╣ рджिрдЦाрддी рд╣ै рдХि рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рднी рд╣рдо рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕ोрдЪ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдЬीрд╡рди рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рдЦрддी, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдпोрдЧрджाрди рдоें рдмрджрд▓ рджेрддी рд╣ै।

рдЗрд╕ी рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдПрдХ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै—рдлाрджрд░ рдЬॉрди рдбीрдоेрд▓ो। рдЬेрд╕ुрдЗрдЯ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдХे рдкрдЯрдиा рдк्рд░ांрдд рдХे рдкूрд░्рд╡ рдк्рд░ोрд╡िंрд╢िрдпрд▓ рд░рд╣े рдлाрджрд░ рдЬॉрди рдбीрдоेрд▓ो рдиे рдЬीрд╡рдирдХाрд▓ рдоें рд╣ी рдкрдЯрдиा рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рд▓िрдЦिрдд рдШोрд╖рдгा рдХрд░ рджी рдеी рдХि рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рдЙрдирдХा рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╢рд░ीрд░ рджाрди рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрдП। рдпрд╣ рдиिрд░्рдгрдп рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЖрд╕्рдеा рдХा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдирдХी рдЧрд╣рд░ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдеा। рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рдИрд╕ाрдИ рдзрд░्рдо рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЙрдирдХे рдмाрд▓ рдХा рджрдлрди рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬрдмрдХि рдЙрдирдХा рд╢рд░ीрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।

рдЬेрд╕ुрдЗрдЯ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी рдХे рдкрдЯрдиा рдк्рд░ांрдд рдХे 107 рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдлाрджрд░ рдбीрдоेрд▓ो рдкрд╣рд▓े рдРрд╕े рдкुрд░ोрд╣िрдд рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕंрдЧрджाрди рдХा рдпрд╣ рд╕ाрд╣рд╕िрдХ рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдХрджрдо рдЙрдаाрдпा। рдпрд╣ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдзрд░्рдо, рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдмीрдЪ рдХोрдИ рд╡िрд░ोрдз рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЧрд╣рд░ा рд╕ंрдмंрдз рд╣ै। рдЬрдм рдзрд░्рдо рдоाрдирд╡ рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд╕ाрде рдЬुрдб़рддा рд╣ै, рддрдм рд╡рд╣ рдФрд░ рднी рдЕрдзिрдХ рд╕ाрд░्рдердХ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।

рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдФрд░ рдлाрджрд░ рдЬॉрди рдбीрдоेрд▓ो—рдпे рджोрдиों рдиाрдо рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддे рд╣ैं рдХि рдЬीрд╡рди рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рдЬीрдиे рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рджूрд╕рд░ों рдХे рд▓िрдП рдЬीрдиे рдоें рд╣ै। рдЙрдирдХा рдд्рдпाрдЧ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╣рдо рднी рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХे рдмाрдж рдХिрд╕ी рдХे рд▓िрдП рд░ोрд╢рдиी рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं?

рдЖрдЬ рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдЕंрдЧрджाрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрдкрдиी рд╕ोрдЪ рдмрджрд▓े। рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬाрдП। рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХो рднी рдЗрд╕ рджिрд╢ा рдоें рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै, рддाрдХि рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдЬैрд╕े рдЙрджाрд╣рд░рдг рдЕрдкрд╡ाрдж рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрди्рдп рдмрди рд╕рдХें।

рдЕंрддрддः, рд╣рд░िрд╢ рд░ाрдгा рдХी рд╡िрджाрдИ рдПрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдЫोрдб़ рдЬाрддी рд╣ै—рдХि рдЗंрд╕ाрди рдЕрдкрдиे рдХрд░्рдоों рд╕े рдЕрдорд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рднрд▓े рд╣ी рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдпा рд╣ो, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХा рдпोрдЧрджाрди рдЕрдиंрдд рд╣ै। рд╡े рдЙрди рджिрд▓ों рдоें рдЬिंрджा рд░рд╣ेंрдЧे, рдЬो рдЙрдирдХे рдЕंрдЧों рд╕े рдзрдб़рдХेंрдЧे, рдЙрди рдЖँрдЦों рдоें рдЬो рдЙрдирдХी рд░ोрд╢рдиी рд╕े рджेрдЦेंрдЧे, рдФрд░ рдЙрди рдЬीрд╡рдиों рдоें рдЬो рдЙрдирдХे рдХाрд░рдг рдЖрдЧे рдмрдв़ेंрдЧे।

рдРрд╕े рдорд╣ाрди рдФрд░ рд╕ाрд╣рд╕ी рдЗंрд╕ाрди рдХो рд╡िрдирдо्рд░ рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि—рдЖрдк рд╕рдЪрдоुрдЪ рдЕрдорд░ рд╣ैं।


рдорд╣ाрдб़ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХे 100 рд╡рд░्рд╖

рдорд╣ाрдб़ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХे 100 рд╡рд░्рд╖: рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рдЧूंрдЬ рдФрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдХी рдЪुрдиौрддी

рд░िрдкोрд░्рдЯः рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░


рдорд╣ाрдб़ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХे 100 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░े рд╣ोрдиा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкрдб़ाрд╡ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдЧрд╣рд░े рдЖрдд्рдордоंрдерди рдХा рдХ्рд╖рдг рднी рд╣ै। 20 рдоाрд░्рдЪ 1927 рдХो рдбॉ. рднीрдорд░ाрд╡ рд░ाрдордЬी рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдорд╣ाрдб़ рд╕्рдеिрдд рдЪрд╡рджाрд░ рддाрд▓ाрдм рдкрд░ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдЖंрджोрд▓рди рдЖрдЬ рднी рд╣рдоाрд░े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдвांрдЪे рдХो рдЖрдИрдиा рджिрдЦाрддा рд╣ै। 20 рдоाрд░्рдЪ 2026 рд╕े рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ рдЗрд╕рдХा рд╢рддाрдм्рджी рд╡рд░्рд╖ рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдирддा рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдиे рд▓ंрдмा рд╕рдлрд░ рдЬрд░ूрд░ рддрдп рдХिрдпा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдоंрдЬ़िрд▓ рдЕрднी рднी рдЕрдзूрд░ी рд╣ै।

рдорд╣ाрдб़ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдоूрд▓рддः рдкाрдиी рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХा рдЖंрджोрд▓рди рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдЗрд╕рд╕े рдХрд╣ीं рд╡्рдпाрдкрдХ рдеा—рдоाрдирд╡ рдЧрд░िрдоा рдФрд░ рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░ рдХा। рдЙрд╕ рджौрд░ рдоें рджрд▓िрддों рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬрд▓рд╕्рд░ोрддों рд╕े рдкाрдиी рд▓ेрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рдеा। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднेрджрднाрд╡ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╡ीрдп рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдкрд░ рд╕ीрдзा рдк्рд░рд╣ाрд░ рдеा। рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдбॉ. рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдиे рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрд╕ рдЕрди्рдпाрдп рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаाрдИ, рдмрд▓्рдХि рд╕्рд╡рдпं рдЪрд╡рджाрд░ рддाрд▓ाрдм рдХा рдкाрдиी рдкीрдХрд░ рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рдХि рдЕрдзिрдХाрд░ рдоांрдЧрдиे рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ें рдк्рд░рдпोрдЧ рдоें рд▓ाрдиे рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдЖंрджोрд▓рди рддрдд्рдХाрд▓ीрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПрдХ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдеा। рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдЗрддрдиा рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ुрдЖ рдХि 1937 рдоें рдмॉрдо्рдмे рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХो рджрд▓िрддों рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдлैрд╕рд▓ा рджेрдиा рдкрдб़ा। рдлिрд░ рднी рд╕рд╡ाрд▓ рдХाрдпрдо рд╣ै—рдХ्рдпा 100 рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж рд╣рдо рдЙрд╕ рд╕ोрдЪ рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдоुрдХ्рдд рд╣ो рдкाрдП рд╣ैं?

рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкрдЯрдиा рдХा рдПрдХ рдЫोрдЯा-рд╕ा рдЙрджाрд╣рд░рдг рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрдд्рддрд░ рджेрддा рд╣ै। рдХुрд░्рдЬी рд╣ोрд▓ी рдлैрдоिрд▓ी рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓ рдХे рд╕ाрдордиे рдЧंрдЧрд╕्рдерд▓ी рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдбोрдорд░ाрдЬा рд╕рдоुрджाрдп рдХे рдХрд░ीрдм 10 рдкрд░िрд╡ाрд░ рдЖрдЬ рднी рдЭोрдкрдб़рдкрдЯ्рдЯी рдоें рдЬीрд╡рди рдпाрдкрди рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдпрд╣ां рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдЧुрд▓ाрдмों рджेрд╡ी рдХी рдПрдХ рдШрдЯрдиा рд╕рдоाрдЬ рдХी рдХрдаोрд░ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рдЙрдирдХे рдкрддि рдЬрдм рдмांрд╕рдХोрдаी рдоोрд╣рд▓्рд▓े рдХी рдПрдХ рджुрдХाрди рдкрд░ рдкाрдиी рдкीрдиे рдЧрдП, рддो рдЙрди्рд╣ें рдЧिрд▓ाрд╕ рджेрдиे рд╕े рдордиा рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдЪुрд▓्рд▓ू рд╕े рдкाрдиी рдкीрдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा।

рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╕ाрде рд╣ुрдЖ рдЕрди्рдпाрдп рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ рдоाрдирд╕िрдХрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै, рдЬो рдЖрдЬ рднी рд╕рдоाрдЬ рдХे рдХुрдЫ рд╣िрд╕्рд╕ों рдоें рдЬिंрджा рд╣ै। рдЬрдм рдЗрд╕ рднेрджрднाрд╡ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЖрд╡ाрдЬ рдЙрдаी, рддो рджुрдХाрдирджाрд░ рдХा рдЬрд╡ाрдм рдеा—“рдпрд╣ рдпрд╣ां рдирд╣ीं рдЪрд▓рддा।” рдпрд╣ рдХрдерди рд╕ाрдл рджिрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕ंрд╡िрдзाрди рдФрд░ рдХाрдиूрди рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдЕрднी рдЕрдзूрд░ा рд╣ै।

рд╣ाрд▓ांрдХि рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдЕंрддрддः рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд░िрдгाрдо рднी рд╕ाрдордиे рдЖрдпा, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдмрдиा рд░рд╣рддा рд╣ै—рдЖрдЦिрд░ рдХрдм рддрдХ рдРрд╕े рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рдиे рдкрдб़ेंрдЧे? рдХ्рдпा 21рд╡ीं рд╕рджी рдХा рднाрд░рдд рдЕрдм рднी рдЙрд╕ рджौрд░ рдХी рдЫाрдпा рдоें рдЬी рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬрд╣ां рдкाрдиी рдЬैрд╕े рдоूрд▓рднूрдд рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рднी рд▓рдб़ाрдИ рд▓рдб़рдиी рдкрдб़рддी рд╣ै?

рдорд╣ाрдб़ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХा рд╢рддाрдм्рджी рд╡рд░्рд╖ рд╣рдоें рдХेрд╡рд▓ рдЕрддीрдд рдХी рдпाрдж рдирд╣ीं рджिрд▓ाрддा, рдмрд▓्рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рд╕े рднी рд░ूрдмрд░ू рдХрд░ाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рдоें рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоाрдирддा рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдХाрдиूрди рдмрдиाрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдЙрддाрд░рдиा рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рджेрд╢рднрд░ рдоें рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬрд╣ां рд╕рдорддाрд╡ाрджी рд╕рдоाрдЬ рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рд╕ंрдХрд▓्рдк рддрднी рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ोрдЧा, рдЬрдм рд╡рд╣ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЕंрддिрдо рд╡्рдпрдХ्рддि рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪे। рдЬрдм рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдмिрдиा рдХिрд╕ी рднेрджрднाрд╡ рдХे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХे, рддрднी рдорд╣ाрдб़ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдд рдоाрдиी рдЬाрдПрдЧी।

рдбॉ. рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХा рд╕ंрджेрд╢—“рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдмрдиो, рд╕ंрдЧрдаिрдд рд╣ो, рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░ो”—рдЖрдЬ рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ै рдЬिрддрдиा 1927 рдоें рдеा। рд╢िрдХ्рд╖ा рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рд▓ाрддी рд╣ै, рд╕ंрдЧрдарди рд╢рдХ्рддि рджेрддा рд╣ै рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЖрдЬ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рд╣ै рдХि рдорд╣ाрдб़ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиा рди рдоाрдирдХрд░, рдПрдХ рд╕рддрдд рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкрдиाрдпा рдЬाрдП। рдЬрдм рддрдХ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╣рд░ рд╡рд░्рдЧ рдХो рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧा, рддрдм рддрдХ рдпрд╣ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдЬाрд░ी рд░рд╣ेрдЧा।

рдЕंрддрддः, рдорд╣ाрдб़ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХा рд╢рддाрдм्рджी рд╡рд░्рд╖ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рдмीрддे рд╕рдордп рдХा рд▓ेрдЦा-рдЬोрдЦा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рджिрд╢ा рджेрдиे рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рд╕ंрд╡ाрд░рдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рднी рд╣ै। рдпрджि рд╣рдо рдЗрд╕рдХी рдоूрд▓ рднाрд╡рдиा рдХो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрддाрд░ рд╕рдХें, рддрднी рдпрд╣ рд╢рддाрдм्рджी рд╡рд░्рд╖ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╕ाрд░्рдердХ рд╕िрдж्рдз рд╣ोрдЧा। 

india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...