ЁЯФ┤ India : рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХाрд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ | ЁЯФ┤ Bihar : рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी | ЁЯФ┤ Bihar: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░ाрдЗрд╡ेрдЯ рд╡ाрд░्рдб рдиंрдмрд░ 45 рдоें рдкрд╣ुंрдЪे | ЁЯФ┤ Bihar: рдбॉ. рд╕ंрдЬीрд╡ рдЪौрд░рд╕िрдпा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪेрддрдХ рдиिрдпुрдХ्рдд | ЁЯФ┤ India : рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдкрддि-рдкрдд्рдиी рдХे рдЕрдЯूрдЯ рдк्рд░ेрдо

рд░рд╡िрд╡ाрд░, 10 рдордИ 2026

India : “рдЬिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рдбोрдИ, рдЙрд╕рдХा рд╕рдм рдХोрдИ рд╣ोрдИ”


рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдПрдХ рдкुрд░ाрдиी рдХрд╣ाрд╡рдд рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕ुрдиाрдИ рджेрддी рд╣ै— “рдЬिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рдбोрдИ, рдЙрд╕рдХा рд╕рдм рдХोрдИ рд╣ोрдИ”। рдЕрд░्рдеाрдд рдЬिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें рд╕рдд्рддा рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рд▓ोрдЧ рд╕्рд╡рддः рдЬुрдб़рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं। рд╡рд░्рд╖ 2014 рд╕े 2026 рддрдХ рдХा рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп рдЗрд╕ рдХрд╣ाрд╡рдд рдХो рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рдЪрд░िрддाрд░्рде рдХрд░рддा рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рдХेंрдж्рд░ рдоें рд╕рдд्рддा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдмाрдж рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддा рдкाрд░्рдЯी (рднाрдЬрдкा) рдиे рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ंрдЧрдарди, рд░рдгрдиीрддि рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा, рд╡рд╣ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рднाрд░рдд рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрдз्рдпाрдп рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдХрднी рдкूрд░े рджेрд╢ рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдкाрд░्рдЯी рд░рд╣ी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕िрдХुрдб़рддी рдЧрдИ।

2014 рдоें рдЬрдм рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рднाрдЬрдкा рдиे рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрдордд рдХे рд╕ाрде рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕рдд्рддा рд╕ंрднाрд▓ी, рддрдм рднाрдЬрдкा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧी рджрд▓ рд╕ीрдоिрдд рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╣ी рд╕рд░рдХाрд░ рдЪрд▓ा рд░рд╣े рдеे। рдЙрд╕ рд╕рдордп рднाрдЬрдкा рдХी рддाрдХрдд рдоुрдЦ्рдпрддः рд╣िंрджी рдкрдЯ्рдЯी рдФрд░ рдХुрдЫ рдкрд╢्рдЪिрдоी рд░ाрдЬ्рдпों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдоाрдиी рдЬाрддी рдеी। рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд, рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ी рднाрд░рдд рдоें рдЙрд╕рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдХрдордЬोрд░ рдеी। рдХिंрддु рдЕрдЧрд▓े рдмाрд░рд╣ рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдкाрд░्рдЯी рдиे рдЬिрд╕ рддेрдЬी рд╕े рдЕрдкрдиा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा, рдЙрд╕рдиे рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓ рджी।

рдордИ 2026 рддрдХ рднाрдЬрдкा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧी рджрд▓ों рдХी рд╕рд░рдХाрд░ें рд▓рдЧрднрдЧ 22 рд░ाрдЬ्рдпों рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдИं। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡, рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдордЬрдмूрддी рдХा рднी рд╕ंрдХेрдд рдеा। рднाрдЬрдкा рдиे рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рд╣рд░िрдпाрдгा, рдЕрд╕рдо, рдд्рд░िрдкुрд░ा, рдордгिрдкुрд░, рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдУрдбिрд╢ा рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдпा рддो рдЕрдкрдиे рджрдо рдкрд░ рдпा рдЧрдардмंрдзрди рдХे рд╕рд╣ाрд░े рд╕рдд्рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी। рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рднрд▓े рд╡рд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рди рдмрдиा рд╕рдХी, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ां рдоुрдЦ्рдп рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрднрд░рдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдФрд░ рд╡ाрдо рджрд▓ों рдХी рдЬрдоीрди рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджी।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдХों рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рднाрдЬрдкा рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рд░рдгрдиीрддि рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рд╕рдд्рддा рдФрд░ рд╕ंрдЧрдарди рдХे рд╕рдорди्рд╡рдп рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рднी рдеी। рдХेंрдж्рд░ рдоें рдордЬрдмूрдд рд╕рд░рдХाрд░ рд╣ोрдиे рдХा рд▓ाрдн рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдЪुрдиाрд╡ों рдХे рджौрд░ाрди рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджिрдЦाрдИ рджिрдпा। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा, рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рдк्рд░рдЪाрд░, рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХा рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рдЙрдкрдпोрдЧ рдФрд░ рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХी рдХрдордЬोрд░ी рдиे рднाрдЬрдкा рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़рдд рджिрд▓ाрдИ।

рднाрдЬрдкा рдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд░ाрдЬрдиीрддि рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░рддा рдирд╣ीं рд░рдЦी, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдХो рднी рдирдП рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕ाрдзा। рдкिрдЫрдб़े рд╡рд░्рдЧ, рджрд▓िрдд, рдорд╣िрд▓ाрдПं рдФрд░ рдпुрд╡ा рдорддрджाрддाрдУं рдХो рдЬोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдпोрдЬрдиाрдмрдж्рдз рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдП рдЧрдП। рдЙрдЬ्рдЬ्рд╡рд▓ा рдпोрдЬрдиा, рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрд╡ाрд╕ рдпोрдЬрдиा, рдоुрдл्рдд рд░ाрд╢рди, рдЖрдпुрд╖्рдоाрди рднाрд░рдд рдФрд░ рдХिрд╕ाрди рд╕рдо्рдоाрди рдиिрдзि рдЬैрд╕ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдиे рдЧрд░ीрдм рддрдмрдХों рдоें рднाрдЬрдкा рдХी рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдпрддा рдмрдв़ाрдИ। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдкाрд░्рдЯी рдХेрд╡рд▓ рд╢рд╣рд░ी рдордз्рдпрд╡рд░्рдЧ рдХी рдкाрд░्рдЯी рди рд░рд╣рдХрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рднी рдордЬрдмूрдд рд╣ोрддी рдЪрд▓ी рдЧрдИ।

рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХा рд▓рдЧाрддाрд░ рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрдиा рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдХी рдмрдб़ी рдХрд╣ाрдиी рдмрди рдЧрдпा। рдЖрдЬाрджी рдХे рдмाрдж рджрд╢рдХों рддрдХ рджेрд╢ рдкрд░ рд╢ाрд╕рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ 2014 рдХे рдмाрдж рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕ंрдХрдЯ рдоें рджिрдЦाрдИ рджी। рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдХрдордЬोрд░ी, рдиेрддृрдд्рд╡ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрд╕рдоंрдЬрд╕, рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рджрд▓ों рдХे рдмрдв़рддे рдк्рд░рднाрд╡ рдФрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪुрдиाрд╡ी рд╣ाрд░ рдиे рдкाрд░्рдЯी рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХिрдпा। рдХрдИ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕рдд्рддा рд╕े рдмाрд╣рд░ рд╣ो рдЧрдИ рдФрд░ рдЬрд╣ां рд╕рдд्рддा рдоें рд░рд╣ी рднी, рд╡рд╣ां рдЖंрддрд░िрдХ рдХрд▓рд╣ рд╕े рдЬूрдЭрддी рд░рд╣ी।

рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддी рдпрд╣ рд░рд╣ी рдХि рд╡рд╣ рднाрдЬрдкा рдХे рд╕ाрдордиे рдПрдХ рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджृрд╖्рдЯि рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХी। рднाрдЬрдкा рдЬрд╣ां рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж, рд╣िंрджुрдд्рд╡ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी, рд╡рд╣ीं рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЕрдкрдиी рд░рдгрдиीрддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рджिрдЦी। рдХрдИ рдмाрд░ рдРрд╕ा рд▓рдЧा рдХि рдкाрд░्рдЯी рдХेрд╡рд▓ рднाрдЬрдкा рд╡िрд░ोрдз рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ोрдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдИ рд╣ै। рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдорддрджाрддाрдУं рдХा рднрд░ोрд╕ा рдзीрд░े-рдзीрд░े рдХрдо рд╣ोрддा рдЧрдпा।

рд╣ाрд▓ांрдХि рдпрд╣ рднी рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдХिрд╕ी рдПрдХ рджрд▓ рдХा рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрдИ рд╕рд╡ाрд▓ рднी рдЦрдб़े рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡िрдкрдХ्рд╖ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрддा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕рдд्рддा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЧрдпा। рдХрдИ рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рдиेрддाрдУं рдиे рдЬांрдЪ рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдХे рджुрд░ुрдкрдпोрдЧ, рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рд╕рд░рдХाрд░ों рдХो рдЕрд╕्рдеिрд░ рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╡िрдзाрдпрдХों рдХी рдЦрд░ीрдж-рдлрд░ोрдЦ्рдд рдЬैрд╕े рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрдП। рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдФрд░ рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рдЧिрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рдмрд╣рд╕ рдФрд░ рддेрдЬ рд╣ुрдИ рдХि рдХ्рдпा рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╕рдд्рддा рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдХрд░рдг рдмрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै।

рднाрдЬрдкा рдЗрди рдЖрд░ोрдкों рдХो рдЦाрд░िрдЬ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣рддी рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдЬрдирддा рдХे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕ंрдЧрдарди рдХी рдоेрд╣рдирдд рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै। рдкाрд░्рдЯी рдХा рджाрд╡ा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдиे рд╡िрдХाрд╕, рд╕ुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЬрдирддा рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рд╣ै। рднाрдЬрдкा рдпрд╣ рднी рдХрд╣рддी рд╣ै рдХि рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдХी рдХрдордЬोрд░ी рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рдпं рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЦुрдж рдХो рдмрджрд▓ рдирд╣ीं рд╕рдХी।

рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХेрд╡рд▓ рджрд▓ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХा рдЦेрд▓ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдХा рднी рд╕ंрдХेрдд рд╣ै। 2014 рдХे рдмाрдж рд░ाрдЬрдиीрддि рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рдЧрдИ, рдЬिрд╕рдоें рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХेंрдж्рд░ рдмिंрджु рдмрди рдЧрдП। рдЪुрдиाрд╡ рд╕्рдеाрдиीрдп рдоुрдж्рджों рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़рдХрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд▓рдб़े рдЬाрдиे рд▓рдЧे। рднाрдЬрдкा рдиे рдЪुрдиाрд╡ी рдорд╢ीрдирд░ी, рдЖрдИрдЯी рд╕ेрд▓, рдмूрде рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХे рдЖрдзुрдиिрдХ рддрд░ीрдХों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ी рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा।

рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдмिрдЦрд░ा рд╣ुрдЖ рдирдЬрд░ рдЖрдпा। рдХрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рджрд▓ рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдпों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣े। рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рдПрдХрддा рдХी рдХोрд╢िрд╢ें рд╣ुрдИं, рд▓ेрдХिрди рдиेрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рд░рдгрдиीрддि рдХे рд╕рд╡ाрд▓ों рдкрд░ рдорддрднेрдж рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд░рд╣े। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд░рд╣ा рдХि рднाрдЬрдкा рдХे рд╕ाрдордиे рдХोрдИ рдордЬрдмूрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪुрдиौрддी рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХी।

рдлिрд░ рднी рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХा рд╕्рд╡рднाрд╡ рдкрд░िрд╡рд░्рддрдирд╢ीрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдЬрдирддा рдЕंрддिрдо рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЧрд╡ाрд╣ рд╣ै рдХि рджेрд╢ рдоें рдХोрдИ рднी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рдЕрдЬेрдп рдирд╣ीं рд░рд╣ा। рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рднी рдХрднी рдЕрдЬेрдп рдоाрдиी рдЬाрддी рдеी, рд▓ेрдХिрди рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрджрд▓ рдЧрдИ। рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рднाрдЬрдкा рдХे рд╕ाрдордиे рднी рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдирдИ рдЪुрдиौрддिрдпां рдЖ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी, рдорд╣ंрдЧाрдИ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддрдиाрд╡ рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЕрд╕ंрддोрд╖ рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджे рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

2014 рд╕े 2026 рддрдХ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдпрд╣ рдЬрд░ूрд░ рджिрдЦाрддी рд╣ै рдХि рд╕рдд्рддा рдоें рдЖрдиे рдХे рдмाрдж рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдЕрдкрдиे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдмрдв़ाрдиे рдХा рд╣рд░ рд╕ंрднрд╡ рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं। рднाрдЬрдкा рдиे рдЗрд╕ рдЕрд╡рдзि рдоें рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा, рдЬрдмрдХि рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд▓рдЧाрддाрд░ рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрддी рдЧрдИ। рдпрд╣ рджौрд░ рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╢рдХ्рддि рд╕ंрддुрд▓рди рдХे рдмрджрд▓рддे рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдЕंрддрддः рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирддा рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ी рдХिрд╕ी рджрд▓ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рддाрдХрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рдФрд░ рд╡рд╣ी рддрдп рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдХिрд╕рдХे рд╣ाрде рдоें “рдбोрдИ” рд░рд╣ेрдЧी рдФрд░ рдХрдм рддрдХ рд░рд╣ेрдЧी।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░ 

India : рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 10 рдордИ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдорд╣рдд्рд╡

 10 рдордИ : рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕ंрдШрд░्рд╖, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рджिрди

10 рдордИ рдХा рджिрди рднाрд░рддीрдп рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рд╕ंрдШрд░्рд╖ों, рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдк्рд░рд╕ंрдЧों рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдХेрд╡рд▓ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХी рдПрдХ рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд╕ाрд╣рд╕, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪेрддрдиा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдердо рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдХी рдЪिंрдЧाрд░ी рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рддрдХ, 10 рдордИ рд╣рдоें рдЕрддीрдд рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддा рд╣ै।

1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд

рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 10 рдордИ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдорд╣рдд्рд╡ 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै। 10 рдордИ 1857 рдХो рдоेрд░рда рдЫाрд╡рдиी рд╕े рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╢ाрд╕рди рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ुрдИ рдеी। рдЗрд╕े рднाрд░рдд рдХा рдк्рд░рдердо рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХी рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рднाрд░рддीрдп рд╕ैрдиिрдХों рдФрд░ рдЬрдирддा рдкрд░ рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХрд░ рд░рд╣ी рдеी। рд╕ैрдиिрдХों рдоें рдЕрд╕ंрддोрд╖ рдмрдв़рддा рдЬा рд░рд╣ा рдеा, рдЬिрд╕рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХाрд░рдг рдирдИ рдПрдирдлीрд▓्рдб рд░ाрдЗрдлрд▓ рдХे рдХाрд░рддूрд╕ рдеे। рдЗрди рдХाрд░рддूрд╕ों рдкрд░ рдЧाрдп рдФрд░ рд╕ूрдЕрд░ рдХी рдЪрд░्рдмी рд▓рдЧे рд╣ोрдиे рдХी рдмाрдд рд╕ाрдордиे рдЖрдИ, рдЬिрд╕рд╕े рд╣िंрджू рдФрд░ рдоुрд╕्рд▓िрдо рджोрдиों рд╕ैрдиिрдХों рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рднाрд╡рдиाрдПं рдЖрд╣рдд рд╣ुрдИं।

рдоेрд░рда рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ैрдиिрдХों рдиे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░ рджिрдпा। рд╕ैрдиिрдХों рдиे рдЬेрд▓ рддोрдб़ी, рдЕрдкрдиे рд╕ाрдеिрдпों рдХो рдоुрдХ्рдд рдХрд░ाрдпा рдФрд░ рджिрд▓्рд▓ी рдХी рдУрд░ рдХूрдЪ рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдкूрд░े рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдлैрд▓ рдЧрдпा। рдоंрдЧрд▓ рдкांрдбे, рдЭांрд╕ी рдХी рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ, рддाрдд्рдпा рдЯोрдкे, рдмेрдЧрдо рд╣рдЬрд░рдд рдорд╣рд▓ рдФрд░ рдиाрдиा рд╕ाрд╣ेрдм рдЬैрд╕े рд╡ीрд░ों рдиे рдЗрд╕ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджी। рдпрдж्рдпрдкि рдпрд╣ рдХ्рд░ांрддि рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕рдлрд▓ рдирд╣ीं рд╣ुрдИ, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдиे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╢ाрд╕рди рдХी рдиींрд╡ рд╣िрд▓ा рджी рдФрд░ рднाрд░рдд рдХी рдЖрдЬाрджी рдХी рд▓рдб़ाрдИ рдХो рдирдИ рдКрд░्рдЬा рдк्рд░рджाрди рдХी।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖंрджोрд▓рди рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा

10 рдордИ рд╣рдоें рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХрднी рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдд्рдпाрдЧ, рдмрд▓िрджाрди рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдиे рднाрд░рддीрдпों рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा рдкैрджा рдХी। рд▓ोрдЧों рдХो рдпрд╣ рдПрд╣рд╕ाрд╕ рд╣ुрдЖ рдХि рдпрджि рд╡े рдПрдХрдЬुрдЯ рд╣ों рддो рд╡िрджेрд╢ी рд╢ाрд╕рди рдХा рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ рдЗрд╕े рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХी рдиींрд╡ рдоाрдирддे рд╣ैं।

рдЖрдЬ рднी рдЬрдм рджेрд╢ рдоें рд▓ोрдХрддंрдд्рд░, рд╕ंрд╡िрдзाрди рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рдмाрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рддрдм 1857 рдХे рд╡ीрд░ों рдХा рдмрд▓िрджाрди рд╕्рдорд░рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдпुрд╡ाрдУं рдХो рджेрд╢рднрдХ्рддि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै।

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдорд╣рдд्рд╡

10 рдордИ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХी рджुрдиिрдпा рдоें рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдпрд╣ рджिрди рдирдИ рдЦोрдЬों, рдЕрдиुрд╕ंрдзाрдиों рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрдирддा рд╣ै। рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдиे рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХो рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзाрдЬрдирдХ рдмрдиाрдпा рд╣ै। рд╕ंрдЪाрд░, рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдЧрддि рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।

рднाрд░рдд рдЖрдЬ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХ्рд░ांрддि рдХी рдУрд░ рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣ा рд╣ै। рдоोрдмाрдЗрд▓ рддрдХрдиीрдХ, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдиे рд╕рдоाрдЬ рдХो рдмрджрд▓ рджिрдпा рд╣ै। 10 рдордИ рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ोрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдХैрд╕े рдХिрдпा рдЬाрдП।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдорд╣рдд्рд╡

рднाрд░рдд рд╡िрд╡िрдзрддाрдУं рдХा рджेрд╢ рд╣ै। рдпрд╣ां рд╣рд░ рджिрди рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рдЬुрдб़ा рд░рд╣рддा рд╣ै। 10 рдордИ рднी рд╕рдоाрдЬ рдоें рдПрдХрддा, рднाрдИрдЪाрд░े рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрд╕्рдеाрдПं рдЗрд╕ рджिрди рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрдзाрд░ों рдкрд░ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рдорд╣ाрди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों, рд╕рдоाрдЬ рд╕ुрдзाрд░рдХों рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░рдХों рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддा рд╣ै। рдЙрдирдХे рд╡िрдЪाрд░ рдЖрдЬ рднी рд╕рдоाрдЬ рдХो рджिрд╢ा рджेрддे рд╣ैं। рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕рдоाрдирддा, рди्рдпाрдп рдФрд░ рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЬैрд╕े рдоूрд▓्рдпों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдРрд╕े рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рджिрдиों рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдФрд░ рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै।

рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा

рдЖрдЬ рдХा рдпुрд╡ा рд╡рд░्рдЧ рджेрд╢ рдХा рднрд╡िрд╖्рдп рд╣ै। 10 рдордИ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕ाрд╣рд╕, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рд╕ीрдЦ рджेрддा рд╣ै। 1857 рдХे рдЕрдзिрдХांрд╢ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдпुрд╡ा рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдгों рдХी рдкрд░рд╡ाрд╣ рдХिрдП рдмिрдиा рджेрд╢ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрдпा। рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд╕ाрдордиे рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддрдиाрд╡ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдЪुрдиौрддिрдпां рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕ंрднрд╡ рд╣ै।

рдпрджि рдпुрд╡ा рд╢िрдХ्рд╖ा, рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рдХे рд╕ाрде рдЖрдЧे рдмрдв़ें, рддो рд╡े рджेрд╢ рдХो рдирдИ рдКंрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддे рд╣ैं। 10 рдордИ рдХेрд╡рд▓ рдЕрддीрдд рдХी рдХрд╣ाрдиी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднрд╡िрд╖्рдп рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рднी рд╣ै।

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ंрджрд░्рдн рдоें 10 рдордИ

рдЖрдЬ рдЬрдм рджुрдиिрдпा рддेрдЬी рд╕े рдмрджрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै, рддрдм рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХो рдпाрдж рд░рдЦрдиा рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рд╕ीрдЦ рд▓ेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। 10 рдордИ рд╣рдоें рдПрдХрддा рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднाрд╡рдиा рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╕рдордЭाрддा рд╣ै। рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмрдв़рддी рд╡िрднाрдЬрдирдХाрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдпрд╣ рджिрди рднाрдИрдЪाрд░े рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдпрд╣ рджिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд░рдХ्рд╖ा, рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХे рдкाрд▓рди рдХा рд╕ंрджेрд╢ рднी рджेрддा рд╣ै। рджेрд╢ рддрднी рдордЬрдмूрдд рд╣ोрдЧा рдЬрдм рдиाрдЧрд░िрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдмрдиेंрдЧे।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

10 рдордИ рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдПрдХ рдЧौрд░рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд, рд╡ीрд░ों рдХे рдмрд▓िрджाрди, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪेрддрдиा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдиे рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХिрдпा рдХि рдЕрди्рдпाрдп рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░рдиा рд╣рд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╣ै।

рдЖрдЬ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕े рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдХрд░ рджेрд╢ рдХी рдПрдХрддा, рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░ें। 10 рдордИ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рд╕ाрд╣рд╕, рдд्рдпाрдЧ рдФрд░ рдПрдХрддा рд╕े рдХिрд╕ी рднी рдЪुрдиौрддी рдХा рд╕ाрдордиा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдЗрд╕ рджिрди рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдФрд░ рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХрддा рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╢рдиिрд╡ाрд░, 9 рдордИ 2026

Bihar: рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рд╢рдм्рдж рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╡िрдЪाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддे

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рд╢рдм्рдж рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╡िрдЪाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддे, рдмрд▓्рдХि рд╡े рдЬрдирддा рдХी рднाрд╡рдиाрдУं, рдЙрдо्рдоीрджों рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рднी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рд╢рдм्рдж рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╡िрдЪाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддे, рдмрд▓्рдХि рд╡े рдЬрдирддा рдХी рднाрд╡рдиाрдУं, рдЙрдо्рдоीрджों рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рднी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрдм рдХोрдИ рдиेрддा рдмिрдиा рддрде्рдпों рдХी рдЬांрдЪ рдХिрдП рдпा рдмिрдиा рдЧंрднीрд░рддा рдХे рдмрдпाрди рджेрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиी рдЫрд╡ि рдХो рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬрдиीрддि рдХी рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा рдХो рднी рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪाрддा рд╣ै। рдЖрдЬрдХрд▓ рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рд╣ै рдХि рдХрдИ рдиेрддाрдУं рдХी рд░рдгрдиीрддि рдоीрдбिрдпा рдХी рд╕ुрд░्рдЦिрдпों рдоें рдмрдиे рд░рд╣рдиे рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै। рдЪाрд╣े рдмрдпाрди рд╡िрд╡ाрджिрдд рд╣ो, рддрде्рдпाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдЧрд▓рдд рд╣ो рдпा рд╣ाрд╕्рдпाрд╕्рдкрдж, рд▓ेрдХिрди рдпрджि рдЙрд╕рд╕े рдЯीрд╡ी рдЪैрдирд▓ों рдФрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдоिрд▓ рдЬाрдП рддो рдЙрд╕े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕рдлрд▓рддा рдоाрди рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдирд╡рдиिрдпुрдХ्рдд рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рдХा рд╣ाрд▓िрдпा рдмрдпाрди рдЗрд╕ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдоीрдбिрдпा рд░िрдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬрдирддा рдХो “1925 рдХे рдЪुрдиाрд╡” рдоें рдЬрджрдпू рдХो 200 рд╕ीрдЯें рджिрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдзрди्рдпрд╡ाрдж рджिрдпा। рдпрд╣ рдмрдпाрди рдХрдИ рдХाрд░рдгों рд╕े рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрди рдЧрдпा। рдкрд╣рд▓ी рдмाрдд, рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ 2025 рдоें рд╣ुрдП рдеे, 1925 рдоें рдирд╣ीं। рджूрд╕рд░ी рдмाрдд, рдЬрджрдпू рдХो 200 рд╕ीрдЯें рдирд╣ीं рдоिрд▓ी рдеीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдирдбीрдП рдЧрдардмंрдзрди рдХो рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 202 рд╕ीрдЯें рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ рдеीं, рдЬрдмрдХि рдЬрджрдпू рдХे рд╣िрд╕्рд╕े рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 85 рд╕ीрдЯें рдЖрдИ рдеीं। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдПрдХ рд╣ी рдмрдпाрди рдоें рд╡рд░्рд╖ рдФрд░ рдЖंрдХрдб़ों рджोрдиों рдХी рдмрдб़ी рдЧрд▓рддी рд╕ाрдордиे рдЖрдИ।

рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднूрд▓ рд╣ोрдиा рдЕрд╕ाрдоाрди्рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдоंрдЪ рдкрд░ рдмोрд▓рддे рд╕рдордп рд╢рдм्рджों рдХी рдЪूрдХ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЖंрдХрдб़ों рдоें рдн्рд░рдо рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдпा рдЬुрдмाрди рдлिрд╕рд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╕рдорд╕्рдпा рддрдм рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдиेрддा рддैрдпाрд░ी рдФрд░ рдЧंрднीрд░рддा рдХे рдмिрдиा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдоंрдЪों рдкрд░ рдмोрд▓рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं। рдЬрдирддा рдпрд╣ рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдкрд░ рдмैрдаा рд╡्рдпрдХ्рддि рдХрдо рд╕े рдХрдо рдЕрдкрдиे рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЪुрдиाрд╡ी рдЖंрдХрдб़ों рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХी рд╕рд╣ी рдЬाрдирдХाрд░ी рд░рдЦे। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЬрдм рдХोрдИ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдЬैрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрднाрдЧ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ंрднाрд▓ рд░рд╣ा рд╣ो, рддрдм рд▓ोрдЧों рдХी рдЙрдо्рдоीрджें рдФрд░ рднी рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ैं।

рдЖрдЬ рдХे рджौрд░ рдоें рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдиे рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмрджрд▓ рджिрдпा рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рдиेрддा рдХा рднाрд╖рдг рдЕрдЧрд▓े рджिрди рдЕрдЦрдмाрд░ рдоें рдкрдв़ा рдЬाрддा рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЕрдм рд╣рд░ рд╢рдм्рдж рдХुрдЫ рд╣ी рд╕ेрдХंрдб рдоें рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдРрд╕े рдоें рдХुрдЫ рдиेрддा рдЬाрдирдмूрдЭрдХрд░ рдРрд╕े рдмрдпाрди рджेрддे рд╣ैं рдЬो рдЪрд░्рдЪा рдкैрджा рдХрд░ें। рдЙрди्рд╣ें рдкрддा рд╣ै рдХि рд╡िрд╡ाрдж рдФрд░ рд╣ाрд╕्рдп рджोрдиों рдоीрдбिрдпा рдХा рдз्рдпाрди рдЦींрдЪрддे рд╣ैं। рдХрдИ рдмाрд░ рдРрд╕ा рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЧंрднीрд░ рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХी рдмрдЬाрдп рд╕ुрд░्рдЦिрдпों рдоें рдмрдиे рд░рд╣рдиा рд╣ी рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рдмрди рдЧрдИ рд╣ै। рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдХрдоी, рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдорд╣ंрдЧाрдИ рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдиेрддाрдУं рдХी рдмрдпाрдирдмाрдЬी рдЬ्рдпाрджा рд╕ुрд░्рдЦिрдпां рдмрдЯोрд░рддी рд╣ै।

рдпрд╣ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдЪिंрддाрдЬрдирдХ рд╣ै। рдЬрдм рд░ाрдЬрдиीрддि рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рдЪाрд░ рдФрд░ рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╡ीрдбिрдпो рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рдЬाрдП, рддрдм рдЬрдирддा рдХे рдЕрд╕рд▓ी рдоुрдж्рджे рдкीрдЫे рдЫूрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं। рдмिрд╣ाрд░ рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХी рдЪुрдиौрддिрдпां рдХिрд╕ी рд╕े рдЫिрдкी рдирд╣ीं рд╣ैं। рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХी рдХрдоी, рджрд╡ाрдУं рдХी рдЕрдиुрдкрд▓рдм्рдзрддा, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХा рдЕрднाрд╡ рдФрд░ рдорд░ीрдЬों рдХी рд▓ंрдмी рдХрддाрд░ें рдЖрдЬ рднी рдЧंрднीрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рд╣ैं। рдЬрдирддा рдЪाрд╣рддी рд╣ै рдХि рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рдЗрди рдоुрдж्рджों рдкрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдпोрдЬрдиा рдФрд░ рдХाрдо рджिрдЦाрдПं। рд▓ेрдХिрди рдпрджि рд╢ुрд░ुрдЖрддी рджिрдиों рдоें рд╣ी рдмрдпाрдирдмाрдЬी рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрди рдЬाрдП, рддो рд▓ोрдЧों рдХे рдорди рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЧंрднीрд░рддा рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдардиा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ै।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдХी рднी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдмрдирддी рд╣ै рдХि рд╡े рдЕрдкрдиे рдиेрддाрдУं рдФрд░ рдоंрдд्рд░िрдпों рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХрд░ें। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рднाрд╖ा рдФрд░ рддрде्рдп рджोрдиों рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдпрджि рдХोрдИ рдиेрддा рдмाрд░-рдмाрд░ рдЧрд▓рдд рдЖंрдХрдб़े рдкेрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै рдпा рдмिрдиा рддैрдпाрд░ी рдХे рдмोрд▓рддा рд╣ै, рддो рдЗрд╕рд╕े рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЫрд╡ि рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХो рднी рдРрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓ рдЬाрддे рд╣ैं рдХि рд╡рд╣ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдШेрд░ рд╕рдХे। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдиिрд╢ांрдд рдХुрдоाрд░ рдХे рдмрдпाрди рдХा рдордЬाрдХ рдЙрдб़ाрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рд╡िрдкрдХ्рд╖ी рджрд▓ों рдиे рдЗрд╕े рдоुрдж्рджा рдмрдиा рд▓िрдпा।

рд╣ाрд▓ांрдХि, рдХेрд╡рд▓ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХрд░рдиा рднी рд╕рдоाрдзाрди рдирд╣ीं рд╣ै। рдпुрд╡ा рдиेрддाрдУं рдХो рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рдЦुрдж рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрджि рдХोрдИ рдЧрд▓рддी рд╣ुрдИ рд╣ै рддो рдЙрд╕े рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╕ुрдзाрд░рдиा рдкрд░िрдкрдХ्рд╡рддा рдХी рдиिрд╢ाрдиी рд╣ोрдЧी। рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рджोрдиों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ैं। рдЬрдирддा рдЙрди рдиेрддाрдУं рдХो рдЬ्рдпाрджा рдкрд╕ंрдж рдХрд░рддी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиी рднूрд▓ рдоाрдирдХрд░ рдЖрдЧे рдмेрд╣рддрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЖрдЬ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдлिрд░ рд╕े рдЬрдирд╕ेрд╡ा рдХी рднाрд╡рдиा рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдиेрддा рдпрджि рдХेрд╡рд▓ рдХैрдорд░े рдФрд░ рд╕ुрд░्рдЦिрдпों рдХे рд▓िрдП рдмрдпाрди рджेंрдЧे, рддो рдЬрдирддा рдХा рднрд░ोрд╕ा рдзीрд░े-рдзीрд░े рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрдЧा। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдордЬрдмूрддी рдЗрд╕ рдмाрдд рдоें рд╣ै рдХि рдиेрддा рдЬрдирддा рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╕рдордЭें, рддрде्рдпों рдХे рд╕ाрде рдмाрдд рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкрдж рдХी рдЧрд░िрдоा рдмрдиाрдП рд░рдЦें। рдоीрдбिрдпा рдоें рдмрдиे рд░рд╣рдиा рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рдХाрдо рдФрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП, рди рдХि рдЧрд▓рдд рдмрдпाрдиों рдФрд░ рд╣ाрд╕्рдпाрд╕्рдкрдж рдЪूрдХों рдХे рдХाрд░рдг।

рдЕंрддрддः рдЬрдирддा рд╕рдм рджेрдЦрддी рдФрд░ рд╕рдордЭрддी рд╣ै। рдХुрдЫ рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╡ीрдбिрдпो рдЪрд░्рдЪा рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рд╡рд╣ी рдиेрддा рд╕рдо्рдоाрди рдкाрддे рд╣ैं рдЬो рдЕрдкрдиे рдХाрд░्рдп, рдЧंрднीрд░рддा рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╕े рд▓ोрдЧों рдХा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЬीрддрддे рд╣ैं। рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдЬрдирддा рднी рдЕрдкрдиे рдиेрддाрдУं рд╕े рдпрд╣ी рдЙрдо्рдоीрдж рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рд╡े рд╢рдм्рджों рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХाрдо рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд╕ेрд╡ा рдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рд╕рдордЭें।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar:рд▓ाрд▓ू рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдЦुрд╢ी рдХा рдоाрд╣ौрд▓

 рд╡िрднिрди्рди рдоाрдорд▓ों рдоें рдоिрд▓ी рдЬрдоाрдирдд рдиे рд▓ाрд▓ू рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдердХों рдХे рдмीрдЪ рд░ाрд╣рдд рдФрд░ рдЦुрд╢ी рдХा рдоाрд╣ौрд▓

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬрдирддा рджрд▓ (рд░ाрдЬрдж) рдХे рд╕ुрдк्рд░ीрдоो Lalu Prasad Yadav рд╕े рдЬुрдб़े рдЪाрд░ा рдШोрдЯाрд▓े рдХे рдоाрдорд▓ों рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣ी рдХाрдиूрдиी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдоाрдорд▓ों рдоें рдоिрд▓ी рдЬрдоाрдирдд рдиे рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдердХों рдХे рдмीрдЪ рд░ाрд╣рдд рдФрд░ рдЦुрд╢ी рдХा рдоाрд╣ौрд▓ рдкैрджा рдХिрдпा рд╣ै। рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдЕрджाрд▓рддों, рдЬांрдЪ рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡िрд╡ाрджों рдХे рдмीрдЪ рдШिрд░े рд▓ाрд▓ू рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рджौрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рджोрдиों рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рдХाрдлी рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд░рд╣ा рд╣ै। рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рднी рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़рддी рд░рд╣ी рд╣ैं, рдЕрджाрд▓рдд рд╕े рдоिрд▓ी рд░ाрд╣рдд рдХो рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдиे рдПрдХ рдмрдб़ी рд░ाрд╣рдд рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рд╣ै।

рдЪाрд░ा рдШोрдЯाрд▓ा рджेрд╢ рдХे рд╕рдмрд╕े рдЪрд░्рдЪिрдд рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдоाрдорд▓ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдоाрдорд▓ा рдЕрд╡िрднाрдЬिрдд рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рд╡िрднाрдЧ рд╕े рдлрд░्рдЬी рдмिрд▓ों рдФрд░ рдХाрдЧрдЬाрдд рдХे рдЬрд░िрдП рд╕рд░рдХाрд░ी рдЦрдЬाрдиे рд╕े рдХрд░ोрдб़ों рд░ुрдкрдпे рдХी рдЕрд╡ैрдз рдиिрдХाрд╕ी рд╕े рдЬुрдб़ा рдеा। 1990 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рдпрд╣ рдоाрдорд▓ा рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рдФрд░ рдмाрдж рдоें рдЗрд╕рдХी рдЬांрдЪ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЕрди्рд╡ेрд╖рдг рдм्рдпूрд░ो рдпाрдиी рд╕ीрдмीрдЖрдИ рдХो рд╕ौंрдкी рдЧрдИ। рдЬांрдЪ рдХे рджौрд░ाрди рдХрдИ рдмрдб़े рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों, рдиेрддाрдУं рдФрд░ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХे рдиाрдо рд╕ाрдордиे рдЖрдП, рдЬिрдирдоें рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдиाрдо рд▓ाрд▓ू рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ рдХा рдеा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╡े рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдеे рдФрд░ рдЗрд╕ рдШोрдЯाрд▓े рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдиे рдкूрд░े рджेрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा।

рдЪाрд░ा рдШोрдЯाрд▓े рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХрдИ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдоाрдорд▓े рджрд░्рдЬ рдХिрдП рдЧрдП рдеे, рдЬिрдирдоें рджुрдордХा, рдЪाрдИрдмाрд╕ा, рджेрд╡рдШрд░ рдФрд░ рдбोрд░ंрдбा рдХोрд╖ाрдЧाрд░ рд╕े рдЕрд╡ैрдз рдиिрдХाрд╕ी рдХे рдоाрдорд▓े рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ैं। рдЗрди рдоाрдорд▓ों рдоें рдЕрджाрд▓рдд рдиे рд▓ाрд▓ू рдпाрджрд╡ рдХो рджोрд╖ी рдХрд░ाрд░ рджेрддे рд╣ुрдП рд╕рдЬा рд╕ुрдиाрдИ рдеी। рд╕рдЬा рдоिрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ें рдЬेрд▓ рдЬाрдиा рдкрдб़ा рдФрд░ рд╡े рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рд░ांрдЪी рдХी рдмिрд░рд╕ा рдоुंрдбा рдЬेрд▓ рдоें рд░рд╣े। рдЬेрд▓ рдоें рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рдЙрдирдХी рддрдмीрдпрдд рд▓рдЧाрддाрд░ рдЦрд░ाрдм рд╣ोрддी рд░рд╣ी। рдЙрди्рд╣ें рдордзुрдоेрд╣, рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк, рд╣ृрджрдп рд╕ंрдмंрдзी рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдФрд░ рдХिрдбрдиी рдХी рдмीрдоाрд░ी рдЬैрд╕ी рдЧंрднीрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़ा। рдмाрдж рдоें рдмेрд╣рддрд░ рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ें рджिрд▓्рд▓ी рдХे рдПрдо्рд╕ рдоें рднी рднрд░्рддी рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा।

рдЗрди्рд╣ीं рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХाрд░рдгों рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП Jharkhand High Court рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╡िрднिрди्рди рдоाрдорд▓ों рдоें рдЬрдоाрдирдд рдк्рд░рджाрди рдХी। рдЕрджाрд▓рдд рдиे рдоाрдиा рдХि рд▓ाрд▓ू рдпाрджрд╡ рдкрд╣рд▓े рд╣ी 42 рдорд╣ीрдиे рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рдЬेрд▓ рдоें рдмिрддा рдЪुрдХे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХी рдЙрдо्рд░ рддрдеा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕्рдеिрддि рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рд░ाрд╣рдд рджी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ рдлैрд╕рд▓ा рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдердХों рдХे рд▓िрдП рдмрдб़ी рд░ाрд╣рдд рд▓ेрдХрд░ рдЖрдпा। рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдХाрдиूрдиी рд╕ंрдХрдЯ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЪिंрддा рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдиे рдЗрд╕े рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ंрдХेрдд рдоाрдиा।

рд╣ाрд▓ांрдХि, рд╕ीрдмीрдЖрдИ рдиे рдЗрд╕ рдЬрдоाрдирдд рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрддे рд╣ुрдП Supreme Court of India рдоें рдпाрдЪिрдХा рджाрдпрд░ рдХी рд╣ै। рдЬांрдЪ рдПрдЬेंрд╕ी рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЧंрднीрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрдкрд░ाрдз рдХे рдоाрдорд▓ों рдоें рдЗрддрдиी рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рд░ाрд╣рдд рдирд╣ीं рджी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдоें рдЕрдм рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдХी рд╕ुрдирд╡ाрдИ рдЬाрд░ी рд╣ै рдФрд░ рджेрд╢рднрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдиिрдЧाрд╣ें рдЗрд╕ рдкрд░ рдЯिрдХी рд╣ुрдИ рд╣ैं। рдпрджि рдЕрджाрд▓рдд рд╕ीрдмीрдЖрдИ рдХी рдпाрдЪिрдХा рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै, рддो рд▓ाрд▓ू рдпाрджрд╡ рдХी рдоुрд╢्рдХिрд▓ें рдлिрд░ рдмрдв़ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдпрджि рдЬрдоाрдирдд рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рд╣рддी рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд░ाрдЬрдж рдФрд░ рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдмрдб़ी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░ाрд╣рдд рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрдЧी।

рд▓ाрд▓ू рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдХाрдиूрдиी рд▓рдб़ाрдИ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рднी рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрдирдХी рдкрдд्рдиी рдФрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдкूрд░्рд╡ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी Rabri Devi рдиे рдХрдИ рдмाрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХрд╣ा рд╣ै рдХि рд▓ाрд▓ू рдпाрджрд╡ рдХी рддрдмीрдпрдд рдмेрд╣рдж рдЦрд░ाрдм рд░рд╣рддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै। рдЙрдирдХे рдмेрдЯे рдФрд░ рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдиेрддा Tejashwi Yadav рднी рд▓рдЧाрддाрд░ рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдХाрдиूрдиी рдоाрдорд▓ों рдХो рд▓ेрдХрд░ рдмрдпाрди рджेрддे рд░рд╣े рд╣ैं। рддेрдЬрд╕्рд╡ी рдпाрджрд╡ рдиे рдХрдИ рдЕрд╡рд╕рд░ों рдкрд░ рдХрд╣ा рдХि рдЙрдирдХे рдкिрддा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддिрд╢ोрдз рдХा рд╢िрдХाрд░ рд╣ुрдП рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рд╡िрд░ोрдзी рджрд▓ рдЗрд╕े рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдмрддाрддे рд╣ैं।

рдЪाрд░ा рдШोрдЯाрд▓े рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд▓ाрд▓ू рдкрд░िрд╡ाрд░ рдкрд░ рдЕрди्рдп рдоाрдорд▓ों рдХी рдХाрдиूрдиी рдЬांрдЪ рднी рдЬाрд░ी рд╣ै। рдЖрдИрдЖрд░рд╕ीрдЯीрд╕ी рд╣ोрдЯрд▓ рдЖрд╡ंрдЯрди рдШोрдЯाрд▓ा рдФрд░ рдЬрдоीрди рдХे рдмрджрд▓े рдиौрдХрд░ी рдоाрдорд▓े рдоें рднी рдХेंрдж्рд░ीрдп рдПрдЬेंрд╕िрдпां рдЬांрдЪ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЗрди рдоाрдорд▓ों рдоें рд░ाрдмрдб़ी рджेрд╡ी, рддेрдЬрд╕्рд╡ी рдпाрджрд╡ рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдЕрди्рдп рд╕рджрд╕्рдпों рд╕े рдкूрдЫрддाрдЫ рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै। рдХрдИ рдмाрд░ рдЕрджाрд▓рдд рдоें рдкेрд╢ी рдФрд░ рдЬांрдЪ рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдХे рд╕рдорди рдХे рдХाрд░рдг рдкрд░िрд╡ाрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рджрдмाрд╡ рдоें рд░рд╣ा рд╣ै। рдРрд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдоें рдЪाрд░ा рдШोрдЯाрд▓े рдХे рдоाрдорд▓ों рдоें рдоिрд▓ी рд░ाрд╣рдд рдХो рдкрд░िрд╡ाрд░ рдПрдХ рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕рд╣ाрд░ा рдоाрди рд░рд╣ा рд╣ै।

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी рдпрд╣ рдоाрдорд▓ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд▓ाрд▓ू рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдЖрдЬ рднी рдХाрдлी рдордЬрдмूрдд рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рднрд▓े рд╣ी рд╡े рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХाрд░рдгों рд╕े рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдкрд╣рд▓े рдХी рддрд░рд╣ рднाрдЧ рдирд╣ीं рд▓े рдкा рд░рд╣े рд╣ों, рд▓ेрдХिрди рд░ाрдЬрдж рдХे рдиिрд░्рдгрдпों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоीрдХрд░рдгों рдкрд░ рдЙрдирдХी рдкрдХрдб़ рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ै। рдЙрдирдХे рд╕рдорд░्рдердХ рдоाрдирддे рд╣ैं рдХि рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд▓ाрд▓ू рдпाрджрд╡ рдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдФрд░ рдкिрдЫрдб़ों рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджी। рд╡рд╣ीं рд╡िрд░ोрдзी рджрд▓ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЙрди рдкрд░ рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХे рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрддे рд░рд╣े рд╣ैं।

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рд▓ाрд▓ू рдпाрджрд╡ рдХी рдЬрдоाрдирдд рдФрд░ рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╕ुрдирд╡ाрдИ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдХाрдиूрдиी рдоुрдж्рджा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрдз्рдпाрдп рдмрди рдЪुрдХी рд╣ै। рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд░ाрд╣рдд рдХा рдХ्рд╖рдг рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕंрддिрдо рдлैрд╕рд▓ा рдЕрднी рдЕрджाрд▓рдд рдХे рд╣ाрде рдоें рд╣ै। рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХा рдиिрд░्рдгрдп рди рдХेрд╡рд▓ рд▓ाрд▓ू рдпाрджрд╡ рдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рдеिрддि рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ेрдЧा, рдмрд▓्рдХि рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджिрд╢ा рдкрд░ рднी рдЙрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

World: 8 рдордИ 2025 рдХो рдкोрдк рдЪुрдиे рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рд╕े рдЙрдирдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрд░्рдЪा рдФрд░ рдЙрдо्рдоीрджों рдХा рдХेंрдж्рд░

рд╡े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрд╣рд▓े рдЕрдоेрд░िрдХी рдкोрдк рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрдирдо्рд░ рд╕्рд╡рднाрд╡, рд╕ंрддुрд▓िрдд рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдкрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдХे рдХैрдеोрд▓िрдХों рдХे рдмीрдЪ рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ рд╣ै।

рдХैрдеोрд▓िрдХ рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдзрд░्рдордЧुрд░ु Pope Leo XIV рдиे 8 рдордИ 2026 рдХो рдЕрдкрдиे рдкोрдкрдд्рд╡ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░ा рдХрд░ рд▓िрдпा। рдкिрдЫрд▓े рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХो рдПрдХ рдирдИ рджिрд╢ा рджेрдиे, рд╢ांрддि рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдлैрд▓ाрдиे рддрдеा рдЖрдзुрдиिрдХ рдЪुрдиौрддिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдЪрд░्рдЪ рдХी рднूрдоिрдХा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै। 8 рдордИ 2025 рдХो рдкोрдк рдЪुрдиे рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рд╕े рдЙрдирдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдиिрд░ंрддрд░ рдЪрд░्рдЪा рдФрд░ рдЙрдо्рдоीрджों рдХा рдХेंрдж्рд░ рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд╡े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрд╣рд▓े рдЕрдоेрд░िрдХी рдкोрдк рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрдирдо्рд░ рд╕्рд╡рднाрд╡, рд╕ंрддुрд▓िрдд рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдкрд░ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдХे рдХैрдеोрд▓िрдХों рдХे рдмीрдЪ рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ рд╣ै।

рдкोрдк рд▓िрдпो XIV рдХा рдоूрд▓ рдиाрдо рдХाрд░्рдбिрдирд▓ рд░ॉрдмрд░्рдЯ рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдк्рд░ेрд╡ोрд╕्рдЯ рдеा। рд╡े рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╢िрдХाрдЧो рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдз рд░рдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдоिрд╢рдирд░ी рддрдеा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░ рдЪुрдХे рд╣ैं। рд▓ैрдЯिрди рдЕрдоेрд░िрдХा рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдкेрд░ू рдоें рдЙрдирдХी рд╕ेрд╡ाрдУं рдиे рдЙрди्рд╣ें рдЧрд░ीрдмों, рдк्рд░рд╡ाрд╕िрдпों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХे рдоुрдж्рджों рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬोрдб़ा। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдкोрдк рдмрдирдиे рдХे рдмाрдж рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╡ рд╕ेрд╡ा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा।

8 рдордИ 2025 рдХो рд╡ैрдЯिрдХрди рд╕्рдеिрдд Sistine Chapel рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХॉрди्рдХ्рд▓ेрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдХाрд░्рдбिрдирд▓ों рдиे рдЙрди्рд╣ें 267рд╡ें рдкोрдк рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪुрдиा। рдЙрдирдХे рдЪुрдиाрд╡ рдХी рдШोрд╖рдгा рдХे рдмाрдж рдЬрдм рд╡े Saint Peter's Basilica рдХी рдмाрд▓рдХрдиी рдкрд░ рдЖрдП, рддрдм рд▓ाрдЦों рд▓ोрдЧों рдиे “рд╡िрд╡ा рдЗрд▓ рдкाрдкा” рдХे рдиाрд░ों рд╕े рдЙрдирдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдХिрдпा। рдЕрдкрдиे рдкрд╣рд▓े рд╕ंрдмोрдзрди рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢ांрддि, рднाрдИрдЪाрд░े рдФрд░ рджрдпा рдХो рдЕрдкрдиे рдкोрдкрдд्рд╡ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЖрдзाрд░ рдмрддाрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдЖрдЬ рдХी рджुрдиिрдпा рдпुрдж्рдз, рдЕрд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╡िрднाрдЬрди рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣ी рд╣ै, рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХो рдЖрд╢ा рдФрд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдХा рдкुрд▓ рдмрдирдиा рд╣ोрдЧा।

рдЕрдкрдиे рдкрд╣рд▓े рд╡рд░्рд╖ рдоें рдкोрдк рд▓िрдпो XIV рдиे рд╕ंрддुрд▓िрдд рдФрд░ рдордз्рдпрдордоाрд░्рдЧी рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдЫрд╡ि рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी। рдЙрди्рд╣ें рдРрд╕े рдиेрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдЬो Pope Francis рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ुрд░ू рдХिрдП рдЧрдП рд╕ुрдзाрд░ों рдХो рдЬाрд░ी рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХрддा рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдвांрдЪे рдоें рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдв़ाрдиे, рдЧрд░ीрдмों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рдоुрдж्рджों рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी। рд╣ाрд▓ांрдХि рд╡े рдХिрд╕ी рднी рдмрдб़े рдФрд░ рд╡िрд╡ाрджाрд╕्рдкрдж рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╕े рдмрдЪрддे рд╣ुрдП рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕ुрдзाрд░ों рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2025 рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे “рдбिрд▓ेрдХ्рд╕ी рддे” рдиाрдордХ рдк्рд░ेрд░िрддिрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा। рд▓ैрдЯिрди рднाрд╖ा рдХे рдЗрд╕ рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै—“рдоैंрдиे рддुрдорд╕े рдк्рд░ेрдо рдХिрдпा।” рдЗрд╕ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЧрд░ीрдмों, рд╣ाрд╢िрдП рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдФрд░ рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдпрджि рдЪрд░्рдЪ рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдиुрд╖्рдаाрдиों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣ рдЬाрдП рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдкीрдб़िрдд рд╡рд░्рдЧों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рди рдмрдиे, рддो рдЙрд╕рдХा рдоिрд╢рди рдЕрдзूрд░ा рд░рд╣ рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдиे рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХे рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдирдИ рдЪрд░्рдЪा рд╢ुрд░ू рдХी।

рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдмंрдзों рдоें рднी рдкोрдк рд▓िрдпो XIV рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣े। рдЬुрд▓ाрдИ 2025 рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे Volodymyr Zelenskyy рд╕े рдоुрд▓ाрдХाрдд рдХी рдФрд░ рдпूрдХ्рд░ेрди-рд░ूрд╕ рдпुрдж्рдз рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ांрддि рд╡ाрд░्рддा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрд░ рдмрд▓ рджिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпुрдж्рдз рдоें рдоाрд░े рдЧрдП рдиिрд░्рджोрд╖ рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी рдФрд░ рд╡ैрдЯिрдХрди рдХी рдУрд░ рд╕े рдордз्рдпрд╕्рдерддा рдХी рдкेрд╢рдХрд╢ рднी рдХी। рдЕрдкрдиे рдкрд╣рд▓े ‘рдЙрд░्рдмी рдПрдЯ рдУрд░्рдмी’ рд╕ंрджेрд╢ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд╣ा рдеा рдХि рдпुрдж्рдз рдХрднी рд╕्рдеाрдпी рд╕рдоाрдзाрди рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддा। рдЙрдирдХा рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рдХेрд╡рд▓ рдпूрд░ोрдк рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ा, рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдордз्рдп рдкूрд░्рд╡, рдЕрдл्рд░ीрдХा рдФрд░ рдПрд╢िрдпा рдоें рдмрдв़рддे рддрдиाрд╡ों рдкрд░ рднी рдЪिंрддा рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी।

рдирд╡ंрдмрд░ 2025 рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे Turkey рдФрд░ Lebanon рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी। рдЗрди рдпाрдд्рд░ाрдУं рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж, рд╢ांрддि рдФрд░ рдордз्рдп рдкूрд░्рд╡ рдоें рдИрд╕ाрдИ рд╕рдоुрджाрдпों рдХो рд╕рдорд░्рдерди рджेрдиा рдеा। рд▓ेрдмрдиाрди рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣े рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХी। рд╡рд╣ीं рддुрд░्рдХी рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрднिрди्рди рдзрд░्рдоों рдХे рдиेрддाрдУं рд╕े рдоुрд▓ाрдХाрдд рдХрд░ рдЕंрддрд░рдзाрд░्рдоिрдХ рдПрдХрддा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджिрдпा।

рдкोрдк рд▓िрдпो XIV рдХी рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рдЙрдирдХा рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдЬрдЧ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг। рд╡े рддрдХрдиीрдХी рдмрджрд▓ाрд╡ों, рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоीрдбिрдпा рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рджेрдЦрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рддрдХрдиीрдХ рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рд▓िрдП рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП, рди рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдХेрд▓ा рдФрд░ рд╡िрднाрдЬिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рдмाрд░ рдпुрд╡ाрдУं рд╕े рдЕрдкीрд▓ рдХी рдХि рд╡े рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджुрдиिрдпा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕рдд्рдп, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдХो рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд░ें। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ें рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдордп рдХे рдПрдХ рджूрд░рджрд░्рд╢ी рдкोрдк рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдк्рд░рд╡ाрд╕िрдпों рдФрд░ рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХे рдоुрдж्рджे рдкрд░ рднी рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рд░ुрдЦ рдЕрдкрдиाрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдХोрдИ рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХेрд╡рд▓ рд╕ीрдоा рдкाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдкрдиा рд╕рдо्рдоाрди рдирд╣ीं рдЦो рджेрддा। рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдоृрдж्рдз рджेрд╢ों рд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкीрд▓ рдХी рдХि рд╡े рдпुрдж्рдз, рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрд╕्рдеाрдкिрдд рд▓ोрдЧों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд░рд╣ें। рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдиे рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддाрдУं рдХे рдмीрдЪ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी।

рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рдХे рднीрддрд░ рдкोрдк рд▓िрдпो XIV рдиे рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдХि рдЙрдирдХा рдкोрдкрдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдиेрддृрдд्рд╡ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ेрдЧा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдоाрдирд╡рддा, рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдПрдЧा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХрддा рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрддे рд╣ुрдП рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдХो рдирдИ рдЪुрдиौрддिрдпों рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рд╣ै। рдЖрдЬ рдЬрдм рджुрдиिрдпा рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рдиैрддिрдХ рд╕ंрдХрдЯों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै, рддрдм рдкोрдк рд▓िрдпो XIV рдЖрд╢ा, рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рдХрд░ुрдгा рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдмрдирдХрд░ рдЙрднрд░े рд╣ैं। рдЙрдирдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡рд░्рд╖ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдХि рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рд╡े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХрд▓ीрд╕िрдпा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕рдоाрдЬ рджोрдиों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рднाрд╡ рдЫोрдб़ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

World: 9 рдордИ рдХा рджिрди рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиा

 9 рдордИ : рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрди

9 рдордИ рдХा рджिрди рд╡िрд╢्рд╡ рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं, рд╕्рдоृрддिрдпों рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгाрдУं рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рдХेрд╡рд▓ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдХी рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рддाрд░ीрдЦ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдпрддा, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рд░ाрдЬрдиीрддि рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЪेрддрдиा рд╕े рдЬुрдб़ी рдЕрдиेрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ी рд░рд╣ा рд╣ै। рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ 9 рдордИ рд╣рдоें рдЕрддीрдд рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे, рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддा рд╣ै।

рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдФрд░ рд╡िрдЬрдп рджिрд╡рд╕

рд╡िрд╢्рд╡ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 9 рдордИ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдорд╣рдд्рд╡ “рд╡िрдЬрдп рджिрд╡рд╕” рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд░ूрд╕ рддрдеा рдХрдИ рдкूрд░्рд╡ рд╕ोрд╡िрдпрдд рджेрд╢ों рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдиाрдЬी рдЬрд░्рдордиी рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 1945 рдоें рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХे рдЕंрддिрдо рдЪрд░рдг рдоें рдЬрд░्рдордиी рдиे рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкрдг рдХिрдпा рдеा। рдЗрд╕ рдпुрдж्рдз рдиे рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рд╡िрдиाрд╢, рд╣िंрд╕ा рдФрд░ рдкीрдб़ा рджी рдеी। рдХрд░ोрдб़ों рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдЧрдИ рдФрд░ рдЕрдиेрдХ рд╢рд╣рд░ рддрдмाрд╣ рд╣ो рдЧрдП।

9 рдордИ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрдЬрдп рджिрд╡рд╕ рдоाрдирд╡рддा рдХो рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рдпुрдж्рдз рдЪाрд╣े рдХिрддрдиा рднी рдмрдб़ा рдХ्рдпों рди рд╣ो, рдЕंрддрддः рд╢ांрддि рдФрд░ рдПрдХрддा рдХी рд╣ी рдЬीрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рд░ूрд╕ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдоॉрд╕्рдХो рдоें рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рднрд╡्рдп рд╕ैрди्рдп рдкрд░ेрдб рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕ैрдиिрдХों рдХे рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдмрд▓िрджाрди рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рджुрдиिрдпा рдХो рд╢ांрддि рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХी рд╕ीрдЦ рднी рджेрддा рд╣ै।

рдпूрд░ोрдк рджिрд╡рд╕

9 рдордИ рдХो рдпूрд░ोрдкीрдп рджेрд╢ों рдоें “рдпूрд░ोрдк рджिрд╡рд╕” рднी рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпूрд░ोрдк рдХे рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рдПрдХрддा, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╢ांрддि рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा рд╣ै। 1950 рдоें рдл्рд░ांрд╕ рдХे рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ी рд░ॉрдмрд░्рдЯ рд╢ुрдоाрди рдиे рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШोрд╖рдгा рдХी рдеी, рдЬिрд╕े “рд╢ुрдоाрди рдШोрд╖рдгा” рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдШोрд╖рдгा рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ рдХी рдиींрд╡ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдпूрд░ोрдк рджिрд╡рд╕ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдпрджि рд╡िрднिрди्рди рджेрд╢ рдЖрдкрд╕ी рдорддрднेрдж рднुрд▓ाрдХрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░ें, рддो рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрднрд╡ рд╣ै। рдЖрдЬ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें 9 рдордИ

рднाрд░рдд рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рднी 9 рдордИ рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдУं рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 1857 рдХे рдк्рд░рдердо рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХे рдкीрдЫे рднी рдпрд╣ рджिрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। 9 рдордИ 1857 рдХो рдоेрд░рда рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ैрдиिрдХों рдХो рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░рдиे рдХे рдХाрд░рдг рджंрдбिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рджिрди 10 рдордИ рдХो рд╕ैрдиिрдХों рдФрд░ рдЖрдо рдЬрдирддा рдиे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╢ाрд╕рди рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЦुрд▓ा рд╡िрдж्рд░ोрд╣ рдХрд░ рджिрдпा।

рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рднाрд░рддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рдХी рдкрд╣рд▓ी рдмрдб़ी рдЪिंрдЧाрд░ी рдмрдиी। рдоंрдЧрд▓ рдкांрдбेрдп, рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ, рддाрдд्рдпा рдЯोрдкे рдФрд░ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╣ рдЬрдлрд░ рдЬैрд╕े рд╡ीрд░ों рдиे рджेрд╢ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрдпा। рдЗрд╕рд▓िрдП 9 рдордИ рднाрд░рддीрдпों рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЪेрддрдиा рдФрд░ рджेрд╢рднрдХ्рддि рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрдиे рд╡ाрд▓ा рджिрди рднी рд╣ै।

рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рдХрд▓ा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡

9 рдордИ рдХो рдХрдИ рдорд╣ाрди рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ों, рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░рдХों рдХी рдЬрдпंрддी рдПрд╡ं рдкुрдг्рдпрддिрдеि рднी рдЖрддी рд╣ै। рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХा рджрд░्рдкрдг рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдХрд▓ाрдХाрд░ рдоाрдирд╡ рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рджेрддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣рдоें рдЙрди рдорд╣ाрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ों рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрддे рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдоाрдЬ рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджी।

рдХрд▓ा рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा, рдк्рд░ेрдо, рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़рддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рднी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рджिрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдмрд▓्рдХि рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЪेрддрдиा рд╕े рднी рдЬुрдб़ा рд╣ोрддा рд╣ै।

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдпोрдЧрджाрди

9 рдордИ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рддрдХрдиीрдХ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднी рдХрдИ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै। рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдпुрдЧ рд╣ै, рдЬрд╣ां рдирдИ рдЦोрдЬें рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХो рдЖрд╕ाрди рдмрдиा рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рдЪिрдХिрдд्рд╕ा, рд╕ंрдЪाрд░ рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рддрдХрдиीрдХ рдиे рджुрдиिрдпा рдХो рдмрджрд▓ рджिрдпा рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рдоोрдмाрдЗрд▓ рддрдХрдиीрдХ рддेрдЬी рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै, рддрдм рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдХि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдоाрдирд╡ рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╡िрдЬ्рдЮाрди рддрднी рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ै рдЬрдм рд╡рд╣ рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рд╕्рд╡рд╕्рде рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдП।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рд╕ंрджेрд╢

9 рдордИ рдХा рджिрди рд╣рдоें рдХेрд╡рд▓ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдпाрдж рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рднी рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рджुрдиिрдпा рдоें рдЖрдЬ рднी рдпुрдж्рдз, рдЖрддंрдХрд╡ाрдж, рдЧрд░ीрдмी, рднुрдЦрдорд░ी рдФрд░ рдЕрд╕рдоाрдирддा рдЬैрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рдоौрдЬूрдж рд╣ैं। рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдпрд╣ рджिрди рд╢ांрддि, рднाрдИрдЪाрд░े рдФрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै।

рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ рдоें рдк्рд░ेрдо, рд╕рд╣िрд╖्рдгुрддा рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдХी рднाрд╡рдиा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП। рдзрд░्рдо, рдЬाрддि, рднाрд╖ा рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд╡िрднाрдЬрди рдХрд░рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдоाрдирд╡рддा рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджेрдиा рдЖрдЬ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै।

рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рдгा

рдпुрд╡ा рдХिрд╕ी рднी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╢рдХ्рддि рд╣ोрддे рд╣ैं। 9 рдордИ рдХा рджिрди рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕े рд╕ीрдЦ рд▓ेрдиे рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ाрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै। рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖, рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдмрд▓िрджाрди рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХी рдоेрд╣рдирдд рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддी рд╣ै рдХि рд╕рдлрд▓рддा рдХे рд▓िрдП рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рдкрд░िрд╢्рд░рдо рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рдпुрд╡ा рдпрджि рд╢िрдХ्рд╖ा, рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХो рдЕрдкрдиाрдПं, рддो рднाрд░рдд рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

9 рдордИ рдХा рджिрди рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╢ांрддि, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдПрдХрддा рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдЕрддीрдд рдХे рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рдФрд░ рдмрд▓िрджाрдиों рдХो рдпाрдж рджिрд▓ाрддे рд╣ुрдП рдмेрд╣рддрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдмрдиाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै। рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХी рд╕рдоाрдк्рддि рд╣ो, рдпूрд░ोрдк рдХी рдПрдХрддा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рд╣ो рдпा рднाрд░рдд рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЪेрддрдиा—9 рдордИ рд╣рд░ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рджिрди рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡рддा рдХी рдЕрд╕рд▓ी рд╢рдХ्рддि рдк्рд░ेрдо, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╢ांрддि рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै। рдпрджि рд╣рдо рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕े рд╕ीрдЦ рд▓ेрдХрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ें, рддो рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░, рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдФрд░ рд╕рдоृрдж्рдз рджुрдиिрдпा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╕ंрднрд╡ рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 8 рдордИ 2026

India l рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдХा рдкрджрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा

рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ (Director General) рдХा рдкрджрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा

Catholic Health Association of India (CHAI) рдХे рд▓िрдП 1 рдордИ 2026 рдХा рджिрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдмрди рдЧрдпा, рдЬрдм рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ (Director General) рдХा рдкрджрднाрд░ рд╕ंрднाрд▓ा। рд╡े Sisters of St. Anne рдХी рд╕рджрд╕्рдп рд╣ैं рддрдеा рд╕्рдд्рд░ी рд░ोрдЧ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ (рдЧाрдпрдиाрдХोрд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯ) рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рд╣ैं। рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ेрд╡ा, рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоिрд╢рди рдоें рдЙрдирдХा рд▓ंрдмा рдЕрдиुрднрд╡ рдЙрди्рд╣ें рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджाрдпिрдд्рд╡ рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдмрдиाрддा рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рджूрд░рджрд░ाрдЬ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдПँ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз CHAI рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдПрд╡ं рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ेрд╡ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдХी рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХे рдЬрдоीрдиी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓рдЧрднрдЧ 80 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕рджрд╕्рдп рдорд╣िрд▓ाрдПँ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдкिрдЫрд▓े 83 рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдЗрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рд╣ाрдеों рдоें рд░рд╣ा। рдРрд╕े рдоें рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХा рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдмрдирдиा рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдорд╣िрд▓ा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХрджрдо рдоाрдиा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдкीрдЫे рдлाрджрд░ рдоैрде्рдпू рдЕрдм्рд░ाрд╣рдо рдХी рджूрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдпोрдЧрджाрди рд░рд╣ा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдпрд╣ рд╕рдкрдиा рджेрдЦा рдеा рдХि CHAI рдЬैрд╕ी рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ंрд╕्рдеा рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрд╕ी рдорд╣िрд▓ा рдХे рд╣ाрдеों рдоें рдЖрдП। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХेрд╡рд▓ рдЗрдЪ्рдЫा рд╡्рдпрдХ्рдд рдирд╣ीं рдХी, рдмрд▓्рдХि рдпोрдЬрдиाрдмрдж्рдз рддрд░ीрдХे рд╕े рдорд╣िрд▓ा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХो рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рднी рдХिрдпा। рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рдпोрдЬрдиा (Succession Plan) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХो рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рджिрдпा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХिрдпा।


рдЗрд╕ी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд╕िрд╕्рдЯрд░ рд╣ेрд▓ेрди рдиे рдкिрдЫрд▓े рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдПрд╕ोрд╕िрдПрдЯ рдбाрдпрд░ेрдХ्рдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХिрдпा। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ेрд╡. рдбॉ. рдоैрде्рдпू рдЕрдм्рд░ाрд╣рдо рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी, рд╕ंрдЧрдарди рд╕ंрдЪाрд▓рди рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд╡िрд╡िрдз рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕ंрдЧрдарди рдХी рдЪुрдиौрддिрдпों рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рддों рдХो рдиिрдХрдЯ рд╕े рд╕рдордЭрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рджिрдпा।

рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рдЕрдкрдиे рдк्рд░ेрд░рдгाрд╕्рд░ोрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡ेрдирд░ेрдмрд▓ рдоैрд░ी рдСрдл рдж рд╕ेрдХ्рд░ेрдб рд╣ाрд░्рдЯ рдЧ्рд▓ोрд╡рд░ी рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рдоैрд░ी рдЧ्рд▓ोрд╡рд░ी рдХा рдЬीрд╡рди рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдоिрд╢рди рдХा рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрдЧрдо рдеा। рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рдк्рд░ेрд░рдгा рд▓ेрдХрд░ рд╣ी рд╡े рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ेрд╡ा рдХो рдоाрдирд╡рддा рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддी рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХेрд╡рд▓ рдкेрд╢ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдХрд░ुрдгा, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХा рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рднी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдХि рд╡े CHAI рдХे рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдФрд░ рдоिрд╢рди рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрдмрдж्рдз рд╣ैं। рд╕ंрдЧрдарди рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЙрди рд▓ोрдЧों рддрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдкрд╣ुँрдЪाрдиा рд╣ै, рдЬो рдЕрдм рддрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд░рд╣े рд╣ैं। “Reach the Unreached” рдЕрд░्рдеाрдд “рдЕंрддिрдо рд╡्рдпрдХ्рддि рддрдХ рд╕ेрд╡ा рдкрд╣ुँрдЪाрдиा” рдЙрдирдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рд░рд╣ेрдЧी। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों, рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ों, рдмुрдЬुрд░्рдЧों, рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдкीрдб़िрдд рд▓ोрдЧों рддрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╡े рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджेंрдЧी।

CHAI рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдлाрджрд░ рдПрди. рдПрд▓. рдеॉрдорд╕ рдиे рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХो рдЙрдирдХी рдирдИ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХे рд▓िрдП рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПँ рджेрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╕ंрд╕्рдеा рдирдИ рдКँрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪेрдЧी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдХि рд╕िрд╕्рдЯрд░ рд╣ेрд▓ेрди рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддा, рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рднाрд╡рдиा рд╕े рд╕ंрдЧрдарди рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдмрдиाрдПँрдЧी।

рдЗрд╕ी рджिрди рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдиे рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░िрдпोрдЬрдиा “VASATI – Enhancing Compassionate, Quality, and Ethical Home-based Palliative Care” рдХा рднी рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा। рдпрд╣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо Pratyasha Holistic Palliative Care Centre рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬो CHAI рдХा рд╕рдордЧ्рд░ рдЙрдкрд╢ाрдордХ рджेрдЦрднाрд▓ рдХेंрдж्рд░ рд╣ै।

рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрди рдорд░ीрдЬों рдХे рд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬो рдЧंрднीрд░ рдФрд░ рдЕрд╕ाрдз्рдп рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣े рд╣ैं рддрдеा рдЬिрди्рд╣ें рдШрд░ рдкрд░ рд╣ी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рджेрдЦрднाрд▓ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдкेрд▓िрдПрдЯिрд╡ рдХेрдпрд░ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдмीрдоाрд░ी рдХा рдЙрдкрдЪाрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдорд░ीрдЬ рдХो рд╢ाрд░ीрд░िрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ाрд╣рдд рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै। “VASATI” рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХрд░ुрдгा, рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рдЧुрдгрд╡рдд्рддाрдкूрд░्рдг рд╕ेрд╡ा рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдЬрдм рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдПँ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд╣ोрддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं, рдРрд╕े рдоें CHAI рдж्рд╡ाрд░ा рдШрд░-рдЖрдзाрд░िрдд рдкेрд▓िрдПрдЯिрд╡ рдХेрдпрд░ рдХी рдкрд╣рд▓ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдЙрди рдорд░ीрдЬों рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╣рдд рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрдиेрдЧी, рдЬो рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рддрдХ рдмाрд░-рдмाрд░ рдирд╣ीं рдкрд╣ुँрдЪ рд╕рдХрддे। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХрдордЬोрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ рдЖрд╢ा рдХी рдирдИ рдХिрд░рдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджेрддा рд╣ै рдХि рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕ेрд╡ा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдмрд▓्рдХि рдЙрди्рд╣ें рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпाँ рднी рджी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП। CHAI рдоें рдЙрдирдХा рдЪрдпрди рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдХ्рд╖рдорддा, рдпोрдЧ्рдпрддा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдЕрди्рдп рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рд▓िрдП рднी рдк्рд░ेрд░рдгा рдХा рд╕्рд░ोрдд рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЙрдирдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдирдХा рдЕрдиुрднрд╡, рдЧрд░ीрдмों рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рддрдоंрджों рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдирдХी рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рддрдеा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдирдХी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा CHAI рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджेрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ोрдЧी।

рдиिрд╕्рд╕ंрджेрд╣, рд╕िрд╕्рдЯрд░ рдбॉ. рд╣ेрд▓ेрди рдоैрд░ी рдХा рдпрд╣ рдирдпा рджाрдпिрдд्рд╡ рднाрд░рддीрдп рдХैрдеोрд▓िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдПрдХ рдирдИ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬाрдПрдЧा। рдЙрдирдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें CHAI рдХрд░ुрдгा, рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдЕрдкрдиे рдоिрд╢рди рдХो рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдПрдЧा।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░



india: 18 рдордИ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕

  рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрд╡рд╕ (World AIDS Vaccine Day) рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕ (International Museum Day) рдЬैрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдЗрд╕ рджिрди...