ЁЯФ┤ рддाрдЬा рдЦрдмрд░
>
ЁЯФ┤ рддाрдЬा рдЦрдмрд░
рдЦрдмрд░ें рд▓ोрдб рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ैं...

India : рдЬрдм рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рдХा рд░ूрдкрдХ рдЪрд░्рдЪा рдоें рдЖрдпा

 рдЬрдм рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рдХा рд░ूрдкрдХ рдЪрд░्рдЪा рдоें рдЖрдпा

рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдФрд░ ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рд░ूрдкрдХ рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХो рд╕рдордЭिрдП। рдЬाрдиिрдП рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдЬрдпंрддी, PM Vishwakarma рдпोрдЬрдиा, рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдХे рдХौрд╢рд▓ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддीрдХрд╡ाрдж рдХे рдмीрдЪ рдХ्рдпा рд╕ंрдмंрдз рд╣ै।

рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдиेрддाрдУं рдФрд░ рд╕рдорд░्рдердХों рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрд╕ी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХो рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рдпा рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдк्рд░рддीрдХों рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдкुрд░ाрдиी рд╣ै। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рднी рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдРрд╕े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░ूрдкрдХ рд╕ाрдордиे рдЖрддे рд░рд╣े рд╣ैं। ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рдХा рд╕ंрджрд░्рдн рднी рдЗрд╕ी рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдк्рд░рддीрдХрд╡ाрдж рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╣ाрд▓ांрдХि рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рдХोрдИ рдкрджрд╡ी рдирд╣ीं рдоिрд▓ी рд╣ै рдФрд░ рди рд╣ी рдпрд╣ рдХोрдИ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдпा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЙрдкाрдзि рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рд░ोрддों рдоें рдЕрдзिрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдпрд╣ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै рдХि рд╕्рд╡рдпं рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдиे рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдХो рд╢्рд░рдо, рдХौрд╢рд▓, рд╢िрд▓्рдк рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рд╕े рдЬोрдб़ा рд╣ै।

17 рд╕िрддंрдмрд░ 2023 рдХो рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे PM Vishwakarma рдпोрдЬрдиा рд╢ुрд░ू рдХी рдеी। рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдФрд░ рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░ों рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдк्рд░рдоाрдг-рдкрдд्рд░, рдЛрдг рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕рд╣ाрдпрддा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рд╣ै। рдпोрдЬрдиा рдоें 18 рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि

рднाрд░рддीрдп рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдХो рдиिрд░्рдоाрдг, рд╢िрд▓्рдк, рд╡ाрд╕्рддु рдФрд░ рд╕ृрдЬрди рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рд╢рдм्рдж рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣рддा। рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡िрдорд░्рд╢ рдоें рдпрд╣ рдоेрд╣рдирдд, рд╣ुрдирд░ рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рднाрд╖ा рднी рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдиे рднी рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдЬрдпंрддी рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдФрд░ рдХुрд╢рд▓ рд╢्рд░рдоिрдХों рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рд╕े рдЬोрдб़ा рд╣ै। 2022 рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдЬрдпंрддी рдХो рдоेрд╣рдирдд рдФрд░ рд╢्рд░рдо рдХे рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдмрддाрдпा рддрдеा рдХрд╣ा рдХि рднाрд░рдд рдоें рд╢्рд░рдоिрдХ рдХे рдХौрд╢рд▓ рдоें рднी рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рджेрдЦा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯि рд╕े ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рд░ूрдкрдХ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдПрдХ рд░ाрд╕्рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕े рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдмрдЬाрдп рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬाрдП।

рдоोрджी рдХी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЫрд╡ि рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рд╡िрдорд░्рд╢

2014 рдХे рдмाрдж рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╢ैрд▓ी рдоें рд╡िрдХाрд╕, рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪे, рддрдХрдиीрдХ, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднाрд░рдд рдХी рднूрдоिрдХा рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдп рдк्рд░рдоुрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं। рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдУрд░ рд╕े рднी рд╡िрднिрди्рди рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдФрд░ рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рднाрд░рдд рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд░рд╣ा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдХिрд╕ी рднी рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддीрдХों рд╕े рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рд╕рдб़рдХ, рд░ेрд▓рд╡े, рдмंрджрд░рдЧाрд╣, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдПं, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдкрд░िрдгाрдоों рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЖंрдХрдб़ों рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╕्рд░ोрддों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рджेрдЦрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै।

рдпрд╣ी рд╡рд╣ рдмिंрджु рд╣ै рдЬрд╣ां ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рдХा рд░ूрдкрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдиाрд░े рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़рдХрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдмрд╣рд╕ рдХा рд╡िрд╖рдп рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХाрд░ीрдЧрд░

рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдХी рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХा рд╕ंрдмंрдз рдоूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рдХौрд╢рд▓ рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рд╕े рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрджि рдЗрд╕ рдк्рд░рддीрдХ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рддो рдЪрд░्рдЪा рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдпा рдХिрд╕ी рдиेрддा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣рдиी рдЪाрд╣िрдП।

рджेрд╢ рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рд░ाрдЬрдоिрд╕्рдд्рд░ी, рдмрдв़рдИ, рд▓ोрд╣ाрд░, рд╕ुрдиाрд░, рдХुрдо्рд╣ाрд░, рджрд░्рдЬी, рдоोрдЪी, рдиाрд╡ рдиिрд░्рдоाрддा, рдоूрд░्рддिрдХाрд░, рдиाрдИ, рдзोрдмी рдФрд░ рдРрд╕े рдЕрдиेрдХ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдХी рднूрдоिрдХा рд╣ै। PM Vishwakarma рдпोрдЬрдиा рдоें рдЗрди्рд╣ीं 18 рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

2026 рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рднी PM Vishwakarma рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд 24 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдХौрд╢рд▓, рдЛрдг рдФрд░ рдмाрдЬाрд░ рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рд╢рдм्рдж рдХा рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд░्рде рдЙрд╕ рд╢्рд░рдо рдФрд░ рд╣ुрдирд░ рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै, рдЬो рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХी рдЬिंрджрдЧी рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдмрдиाрддा рдФрд░ рдЪрд▓ाрддा рд╣ै।

рджाрдв़ी рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддीрдХ рддрдХ

рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рджाрдв़ी рднी рдЙрдирдХी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЫрд╡ि рдХा рдПрдХ рдЪрд░्рдЪिрдд рд╣िрд╕्рд╕ा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЙрдирдХे рдкрд╣рдиाрд╡े рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╢ैрд▓ी рдкрд░ рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдФрд░ рдоीрдбिрдпा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рднी рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдП рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рджाрдв़ी рдХी рдХिрд╕ी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдЪिрдд्рд░ाрдд्рдордХ рдЫрд╡ि рд╕े рд╕рдоाрдирддा рдХो рддрде्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдРрд╕ी рд╕рдоाрдирддाрдПं рдпрджि рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдпा рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рд╡िрдорд░्рд╢ рдоें рд╕ाрдордиे рдЖрддी рд╣ैं рддो рдЙрди्рд╣ें рд░ूрдкрдХ рдпा рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ी рджेрдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рддрде्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं।

рдпрд╣ी рдЕंрддрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै—рдХिрд╕ी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддीрдХ рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдк्рд░рддीрдХ рдХो рдк्рд░рдоाрдгिрдд рддрде्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдЬрдпंрддी рдХा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн

17 рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдЬрдпंрддी рдФрд░ рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдПрдХ рд╣ी рджिрди рдкрдб़рддा рд╣ै। 17 рд╕िрддंрдмрд░ 2026 рдХो рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдХी рдУрд░ рд╕े рдЬाрд░ी рд╕ंрджेрд╢ рдоें рдоोрджी рдиे рдХाрд░ीрдЧрд░ों, рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░ों рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рд╕े рдЬुрдб़े рдХुрд╢рд▓ рд╢्рд░рдоिрдХों рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрддाрдпा рддрдеा рдЙрдирдХे рдХौрд╢рд▓ рдФрд░ рдоेрд╣рдирдд рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдПрд╡ं рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рднाрд░рдд рдХे рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕े рдЬोрдб़ा।

рдпрд╣ рд╕ंрдпोрдЧ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрдЪाрд░ рдХे рд▓िрдП рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдПрдХ рд╣ी рджिрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХा рдЬрди्рдорджिрди рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдЬрдпंрддी рд╣ोрдиे рд╕े рдиेрддृрдд्рд╡, рд╢्рд░рдо, рдХौрд╢рд▓ рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдп рдПрдХ рд╣ी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡िрдорд░्рд╢ рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рдиिрдХाрд▓рддे рд╕рдордп рддрде्рдп рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдХे рдмीрдЪ рдЕंрддрд░ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдЕрд╕рд▓ी рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдкрдоा рдХा рдирд╣ीं, рдХाрдо рдХा рд╣ै

рдХिрд╕ी рдиेрддा рдХो ‘рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा’ рдХрд╣рдиा рд╣ो рдпा рдХिрд╕ी рджूрд╕рд░े рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдк्рд░рддीрдХ рд╕े рдЬोрдб़рдиा—рдпрд╣ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрд╖ा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рджेрд╢ рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдХाрдо рдирд╣ीं рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХो рдмрдиाрдиे рдоें рдХिрд╕ाрди рдЦेрдд рдоें рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै, рдордЬрджूрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рд╕्рдерд▓ рдкрд░ рд╢्рд░рдо рдХрд░рддा рд╣ै, рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ рдбिрдЬाрдЗрди рддैрдпाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╢ोрдз рдХрд░рддा рд╣ै, рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдирдИ рдкीрдв़ी рддैрдпाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдж्рдпрдоी рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдкैрджा рдХрд░рддा рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдЪрд▓ाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХрд░ोрдб़ों рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдХा рд░ूрдкрдХ рдпрджि рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрдП рддो рдЙрд╕рдХी рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рд╢्рд░рдо рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдоें рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдпाрдд्рд░ा рдоें ‘рдиिрд░्рдоाрдг’ рдФрд░ ‘рд╡िрдХाрд╕’ рдХी рднाрд╖ा рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдХिрд╕ी рднी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджाрд╡े рдХी рдЕंрддिрдо рдХрд╕ौрдЯी рдк्рд░рддीрдХ рдпा рдЙрдкрдоा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХे рдкीрдЫे рдоौрдЬूрдж рдиीрддिрдпां, рдЖंрдХрдб़े рдФрд░ рдЬрдоीрди рдкрд░ рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд░िрдгाрдо рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдЖрдЦिрд░рдХाрд░, рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ी рд╣ै рдХि рдиिрд░्рдоाрдг рдХेрд╡рд▓ рдХрд▓्рдкрдиा рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдХौрд╢рд▓, рд╢्рд░рдо, рд╕ाрдзрди рдФрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдпाрд╕ рдЪाрд╣िрдП। рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдХिрд╕ी рдиेрддा рдХो рдЗрд╕ рдк्рд░рддीрдХ рд╕े рдЬोрдб़рдиा рдПрдХ рдмाрдд рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕ рдк्рд░рддीрдХ рд╕े рдЬुрдб़े рд╢्рд░рдо рдФрд░ рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдХो рд╕рдо्рдоाрди, рдЕрд╡рд╕рд░ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджेрдиा рдЙрд╕рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдаोрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै।

рдпрд╣ी рд╡рд╣ рдЬрдЧрд╣ рд╣ै рдЬрд╣ां рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддीрдХрд╡ाрдж рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рдмीрдЪ рдЕंрддрд░ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar : рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा

 


рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рджрд╡ा рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХ्рдпों рд╣ै? рдЬाрдиिрдП рджрд╡ा рд╕्рдЯॉрдХ, рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░, рдЖрдкूрд░्рддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рдорд░ीрдЬ рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╕े рдЬुрдб़े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рд╡ाрд▓।

рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдк्рд░рдоाрдг рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рдЪрдордХрджाрд░ рдЗрдоाрд░рдд, рдорд╣ंрдЧी рдорд╢ीрдиें рдпा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХे рдмрдб़े-рдмрдб़े рджाрд╡े рдирд╣ीं рд╣ैं। рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬрдм рдХोрдИ рдЧрд░ीрдм рдорд░ीрдЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдкрд░्рдЪी рд▓ेрдХрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рджрд╡ा рдЦिрдб़рдХी рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕े рдЬрд░ूрд░рдд рдХी рджрд╡ा рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै।

рдорд░ीрдЬ рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЖंрдХрдб़ों рдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै—рд╕рдордп рдкрд░ рдбॉрдХ्рдЯрд░, рдЬрд░ूрд░ी рдЬांрдЪ, рдЙрдкрд▓рдм्рдз рджрд╡ा рдФрд░ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рд░ाрд╣рдд। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рджрд╡ाрдУं рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХेрд╡рд▓ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдо рд▓ोрдЧों рдХे рднрд░ोрд╕े рд╕े рдЬुрдб़ा рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ै।

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рдмрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕ीрдоिрдд рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рд╡ाрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХा рдорд╣ंрдЧा рдЗрд▓ाрдЬ рд╡рд╣рди рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрдм рд╡рд╣ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुंрдЪрддा рд╣ै рддो рдЙрд╕рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдХे рдмाрдж рдЬрд░ूрд░ी рджрд╡ा рднी рдЙрд╕े рдпрд╣ीं рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧी। рд▓ेрдХिрди рдпрджि рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдкрд░्рдЪी рд▓िрдЦ рджे рдФрд░ рджрд╡ा рдЦिрдб़рдХी рд╕े рдЬрд╡ाрдм рдоिрд▓े рдХि рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдорд░ीрдЬ рдХे рд╕ाрдордиे рдмाрдЬाрд░ рд╕े рджрд╡ा рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рджूрд╕рд░ा рд╡िрдХрд▓्рдк рдХрдо рд╣ी рдмрдЪрддा рд╣ै।

рджрд╡ा рдирд╣ीं рддो рдоुрдл्рдд рдЗрд▓ाрдЬ рдХा рджाрд╡ा рдЕрдзूрд░ा

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдоें рджрд╡ा рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХोрдИ рдЫोрдЯी рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рд╕ीрдзा рд╕ंрдмंрдз рдорд░ीрдЬ рдХे рдЙрдкрдЪाрд░ рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рд╕े рд╣ै। рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓िрдП рдмीрдоाрд░ी рдХा рдЦрд░्рдЪ рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЪिंрддा рдХा рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрджि рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рджрд╡ा рди рдоिрд▓े рдФрд░ рд╡рд╣ी рджрд╡ा рдмाрд╣рд░ рд╕े рдЦрд░ीрджрдиी рдкрдб़े, рддो рд╕рд░рдХाрд░ी рдЗрд▓ाрдЬ рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ै।

рдмुрдЦाрд░, рд╕ंрдХ्рд░рдордг, рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк, рдордзुрдоेрд╣, рд╕ांрд╕ рд╕ंрдмंрдзी рдмीрдоाрд░ी, рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рдмीрдоाрд░िрдпों рдФрд░ рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХी рдиिрдпрдоिрдд рджрд╡ाрдУं рдоें рдЙрдкрдЪाрд░ рдХी рдиिрд░ंрддрд░рддा рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддी рд╣ै। рдХुрдЫ рджिрдиों рддрдХ рджрд╡ा рди рдоिрд▓рдиे рд╕े рдорд░ीрдЬ рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдмрдв़ рд╕рдХрддी рд╣ै рдФрд░ рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рд╡рд╣ рдЗрд▓ाрдЬ рдХो рдмीрдЪ рдоें рдЫोрдб़ рднी рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХो рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдоूрд▓рднूрдд рдЬрд░ूрд░рдд рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╕्рдЯॉрдХ рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХे рдкीрдЫे рдХрдИ рдХाрд░рдг рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं

рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдХिрд╕ी рджрд╡ा рдХा рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиा рд╣рдоेрд╢ा рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХी рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЦрд░ीрдж рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рджेрд░ी, рдЖрдкूрд░्рддि рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें рд╕рдорд╕्рдпा, рдорд░ीрдЬों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЕрдЪाрдирдХ рд╡ृрдж्рдзि, рдоांрдЧ рдХा рдЧрд▓рдд рдЕрдиुрдоाрди, рднंрдбाрд░рдг рдХी рдХрдоी рдпा рд╡िрддрд░рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╡्рдпрд╡рдзाрди рдЗрд╕рдХे рдХाрд░рдг рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рдЗрди рд╕ंрднाрд╡िрдд рдХाрд░рдгों рд╕े рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХрдо рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХे рдкाрд╕ рдорд░ीрдЬों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा, рдмीрдоाрд░ी рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рдкैрдЯрд░्рди рдФрд░ рдкिрдЫрд▓ी рджрд╡ाрдУं рдХी рдЦрдкрдд рдХा рд░िрдХॉрд░्рдб рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрди рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ाрдУं рдХी рдоांрдЧ рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдмेрд╣рддрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡рд╣ी рд╣ोрдЧी рдЬिрд╕рдоें рджрд╡ा рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╢ुрд░ू рди рд╣ो, рдмрд▓्рдХि рд╕्рдЯॉрдХ рдХрдо рд╣ोрддे рд╣ी рдЕрдЧрд▓ी рдЖрдкूрд░्рддि рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЬाрдП।

рдЧांрд╡ рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै рдЕрд╕рд▓ी рдЪुрдиौрддी

рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХा рд╕рд╡ाрд▓ рдХेрд╡рд▓ рдЬिрд▓ा рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдпा рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХा рдкрд╣рд▓ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдб़ाрд╡ рд╣ैं।

рдпрджि рдЧांрд╡ рдпा рдк्рд░рдЦंрдб рд╕्рддрд░ рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдмीрдоाрд░िрдпों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ाрдПं рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░рд╣ें, рддो рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд░ीрдЬों рдХो рдЬिрд▓ा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдпा рдмрдб़े рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдХा рдЪрдХ्рдХрд░ рдирд╣ीं рд▓рдЧाрдиा рдкрдб़ेрдЧा।

рдЗрд╕рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд рдпрджि рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рдкрд░ рджрд╡ा рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी рдФрд░ рдорд░ीрдЬ рдХो рдмाрд╣рд░ рдХी рджुрдХाрди рд╕े рдЦрд░ीрджрдиे рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рдорди рдоें рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдарддा рд╣ै рдХि рдЬрдм рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЖрдпा рд╣ूं рддो рджрд╡ा рднी рдмाрд╣рд░ рд╕े рдХ्рдпों рдЦрд░ीрджूं?

рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЧрд░ीрдм рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдФрд░ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рджрд╡ा рдХी рдХीрдордд рдХे рд╕ाрде рдЖрдиे-рдЬाрдиे рдХा рдЦрд░्рдЪ рднी рдЬुрдб़ рдЬाрддा рд╣ै।

рдорд░ीрдЬ рдХो рдЬाрдирдХाрд░ी рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП?

рджрд╡ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рднी рдЙрддрдиी рд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдЬिрддрдиी рджрд╡ा рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा। рдорд░ीрдЬ рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдХौрди-рдХौрди рд╕ी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ाрдПं рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं рдФрд░ рдХिрди рджрд╡ाрдУं рдХी рдХрдоी рд╣ै।

рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕ूрдЪрдиा рдкрдЯ्рдЯ, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдбिрд╕्рдк्рд▓े рдпा рдСрдирд▓ाрдЗрди рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рджी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдорд░ीрдЬ рдХो рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХाрдЙंрдЯрд░ рдкрд░ рднрдЯрдХрдиा рдирд╣ीं рдкрдб़ेрдЧा।

рдпрджि рдХोрдИ рдЬрд░ूрд░ी рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ै рддो рдорд░ीрдЬ рдХो рдХेрд╡рд▓ “рдмाрд╣рд░ рд╕े рдЦрд░ीрдж рд▓ीрдЬिрдП” рдХрд╣рдХрд░ рд╡ाрдкрд╕ рднेрдЬ рджेрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдирд╣ीं рдоाрдиी рдЬा рд╕рдХрддी। рдЬрд╣ां рд╕ंрднрд╡ рд╣ो, рдЙрд╕े рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╡िрдХрд▓्рдк рдФрд░ рд╢िрдХाрдпрдд рдиिрд╡ाрд░рдг рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рднी рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдкрд░्рдЪी рдФрд░ рдорд░ीрдЬ рдХी рдЬेрдм

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдФрд░ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рджрд╡ा рдЖрдкूрд░्рддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдмीрдЪ рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдорди्рд╡рдп рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╣рд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рд╕्рдеिрддि рдоें рд╡рд╣ी рджрд╡ा рд▓िрдЦрдиा рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै рдЬो рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдЯॉрдХ рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ो, рдХ्рдпोंрдХि рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХा рдкрд╣рд▓ा рджाрдпिрдд्рд╡ рдорд░ीрдЬ рдХी рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рдЬрд░ूрд░рдд рджेрдЦрдиा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै рдХि рд╕ाрдоाрди्рдп рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ाрдУं рдХा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕्рдЯॉрдХ рдмрдиा рд░рд╣े। рдЦाрд╕рдХрд░ рдЙрди рджрд╡ाрдУं рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдкрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рдиिрдЧрд░ाрдиी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП рдЬिрдирдХी рдоांрдЧ рдиिрдпрдоिрдд рд░рд╣рддी рд╣ै।

рдХ्рдпोंрдХि рдорд░ीрдЬ рдХे рд▓िрдП рдЗрд▓ाрдЬ рдХा рдЦрд░्рдЪ рдХेрд╡рд▓ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдлीрд╕ рд╕े рддрдп рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рджрд╡ा, рдЬांрдЪ, рдпाрдд्рд░ा рдФрд░ рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рджौрд░ाрди рдХाрдо рд╕े рдЫुрдЯ्рдЯी—рдЗрди рд╕рдмрдХा рдЖрд░्рдеिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдкрд░ рдкрдб़рддा рд╣ै।

рд╢िрдХाрдпрдд рдХे рдмाрдж рдирд╣ीं, рдкрд╣рд▓े рд╣ो рдиिрдЧрд░ाрдиी

рджрд╡ा рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдорд░ीрдЬ рд╢िрдХाрдпрдд рдХрд░े рдФрд░ рдлिрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ो—рдпрд╣ рдЖрджрд░्рд╢ рд╕्рдеिрддि рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХे рдкाрд╕ рдРрд╕ा рдиिрдЧрд░ाрдиी рддंрдд्рд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдЬिрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдкрддा рдЪрд▓ рд╕рдХे рдХि рдХिрд╕ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдХौрди-рд╕ी рджрд╡ा рдХिрддрдиी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै рдФрд░ рдХिрддрдиे рд╕рдордп рддрдХ рдЪрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдпрджि рдХिрд╕ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдПрдХ рд╣ी рджрд╡ा рдХी рдХрдоी рдмाрд░-рдмाрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддी рд╣ै рддो рдХेрд╡рд▓ рддрдд्рдХाрд▓ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕्рдЯॉрдХ рднेрдЬрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ рднी рджेрдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдХрдоी рдмाрд░-рдмाрд░ рдХ्рдпों рдкैрджा рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЦрд░ीрдж рд╕े рд▓ेрдХрд░ рднंрдбाрд░рдг рдФрд░ рд╡िрддрд░рдг рддрдХ рдкूрд░ी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдмрдЬрдЯ рдХा рд▓ाрдн рдорд░ीрдЬ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪे

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдмрдЬрдЯ рдмрдв़ाрдиा рдФрд░ рдирдП рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдмрдиाрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЕंрддिрдо рдкрд░िрдгाрдо рдорд░ीрдЬ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рдЗрдоाрд░рдд, рдЙрдкрдХрд░рдг рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рддрднी рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ैं рдЬрдм рдЬрд░ूрд░рдд рдХे рд╕рдордп рдорд░ीрдЬ рдХो рдЙрдкрдЪाрд░ рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ा рдоिрд▓ рд╕рдХे।

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдЗрд╕рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा, рднрд╡рдиों рдпा рдЙрдкрдХрд░рдгों рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ рднी рджेрдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдХिрддрдиे рдорд░ीрдЬों рдХो рд╕рдордп рдкрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ा рдоिрд▓ी, рдХिрддрдиी рдмाрд░ рджрд╡ा рдХा рд╕्рдЯॉрдХ рдЦрдд्рдо рд╣ुрдЖ рдФрд░ рджрд╡ा рд╕ंрдмंрдзी рд╢िрдХाрдпрддों рдХा рдХिрддрдиी рдЬрд▓्рджी рд╕рдоाрдзाрди рдХिрдпा рдЧрдпा।

рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджрд╡ा рдХी рдЦिрдб़рдХी рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै

рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХिрд╕ी рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХे рдоंрдЪ рдкрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рджрд╡ा рдЦिрдб़рдХी рдкрд░ рд╣ोрддी рд╣ै। рд╡рд╣ां рдЦрдб़ा рдорд░ीрдЬ рдпрд╣ рдирд╣ीं рдкूрдЫрддा рдХि рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдмрдЬрдЯ рдХिрддрдиा рд╣ै рдпा рдХिрддрдиे рдирдП рдЙрдкрдХрд░рдг рдЦрд░ीрджे рдЧрдП рд╣ैं। рдЙрд╕рдХा рд╕ीрдзा рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै—“рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиे рдЬो рджрд╡ा рд▓िрдЦी рд╣ै, рд╡рд╣ рдпрд╣ां рдоिрд▓ेрдЧी рдпा рдирд╣ीं?”

рдпрд╣ी рд╕рд╡ाрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рджाрд╡ों рдФрд░ рдЬрдирддा рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рдмीрдЪ рдХी рджूрд░ी рдХो рд╕ाрдордиे рд▓ाрддा рд╣ै।

рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХे рд╕ाрдордиे рдЪुрдиौрддी рдХेрд╡рд▓ рджрд╡ा рдЦрд░ीрджрдиे рдХी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рд╣ी рджрд╡ा рдХो рд╕рд╣ी рд╕рдордп рдкрд░ рд╕рд╣ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдордЬрдмूрдд рд╕्рдЯॉрдХ рдк्рд░рдмंрдзрди, рд╕рдордп рдкрд░ рдЦрд░ीрдж, рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдЖрдкूрд░्рддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдиिрдпрдоिрдд рдиिрдЧрд░ाрдиी рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдЖрдЦिрд░рдХाрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХा рдЕंрддिрдо рдкैрдоाрдиा рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ рджрд░्рдЬ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпां рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдорд░ीрдЬ рдХो рдоिрд▓ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд░ाрд╣рдд рд╣ै।

рдЬिрд╕ рджिрди рдЧрд░ीрдм рдорд░ीрдЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдкрд░्рдЪी рд▓ेрдХрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рджрд╡ा рдЦिрдб़рдХी рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪे рдФрд░ рдЬрд░ूрд░ी рджрд╡ा рд▓ेрдХрд░ рд╕ंрддोрд╖ рдХे рд╕ाрде рдШрд░ рд▓ौрдЯे, рдЙрд╕ рджिрди рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдЬрдоीрди рдкрд░ рджिрдЦाрдИ рджेрдЧी।

рдХ्рдпोंрдХि рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдоौрдЬूрджрдЧी рдЗрд▓ाрдЬ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬрд░ूрд░ी рджрд╡ा рдХा рд╕рдордп рдкрд░ рдоिрд▓рдиा рдЙрд╕ рдЗрд▓ाрдЬ рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрдб़ी рд╣ै।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar : рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ैं, рдлिрд░ рднी рдорд░ीрдЬ рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХ्рдпों рдЬाрддा рд╣ै?

 


рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ैं, рдлिрд░ рднी рдорд░ीрдЬ рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХ्рдпों рдЬाрддा рд╣ै?

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ैं, рдЬांрдЪ рдХी рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рд╣ैं рдФрд░ рдЧрд░ीрдмों рдХे рд▓िрдП рдХрдо рдЦрд░्рдЪ рдоें рдЗрд▓ाрдЬ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рднी рд╣ै। рдлिрд░ рднी рдорд░ीрдЬ рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рдУрд░ рдХ्рдпों рдЬाрддा рд╣ै? рдХ्рдпा рд╡рдЬрд╣ рд╕िрд░्рдл рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдХрдоी рд╣ै, рдпा рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдРрд╕ी рдХрдИ рдЫोрдЯी-рдмрдб़ी рдХрдоिрдпां рд╣ैं рдЬो рдорд░ीрдЬ рдХा рднрд░ोрд╕ा рдХрдордЬोрд░ рдХрд░рддी рд╣ैं?

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ैं, рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рд╣ैं, рдЬांрдЪ рдХी рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рд╣ैं, рджрд╡ाрдУं рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ै рдФрд░ рдЧрд░ीрдм рдПрд╡ं рдЬрд░ूрд░рддрдоंрдж рдорд░ीрдЬों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдЪाрд░ рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдХрдо рдЦрд░्рдЪ рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдорд░ीрдЬ рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдФрд░ рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╣ोрдо рдХा рд░ुрдЦ рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╕рд╡ाрд▓ рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ैं рдпा рдирд╣ीं। рдЕрд╕рд▓ी рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрди рдоौрдЬूрдж рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдорд░ीрдЬ рдХो рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рднрд░ोрд╕े рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд╣ोрддा?

рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़рдХрд░ рдкूрд░े рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рддंрдд्рд░ рдХी рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рд╕े рдЬुрдб़рддा рд╣ै।

рдорд░ीрдЬ рдЬрдм рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुंрдЪрддा рд╣ै рддो рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдирд╣ीं рдЦोрдЬрддा। рдЙрд╕े рд╕рдордп рдкрд░ рдкंрдЬीрдХрд░рдг, рдЬांрдЪ, рджрд╡ा, рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ, рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░, рдмीрдоाрд░ी рдХी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЬाрдирдХाрд░ी рдФрд░ рдЗрд▓ाрдЬ рдХी рдиिрд░ंрддрд░рддा рдЪाрд╣िрдП। рдпрджि рдЗрди рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें рдмाрд░-рдмाрд░ рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдЖрддी рд╣ै рддो рдорд░ीрдЬ рдзीрд░े-рдзीрд░े рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рдУрд░ рдЬाрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ोрдиा рдФрд░ рдЗрд▓ाрдЬ рдоिрд▓рдиा рдПрдХ рдмाрдд рдирд╣ीं

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХेрд╡рд▓ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХा рдкрдж рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╣ोрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХे рд╕ाрде рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╕्рдЯाрдл, рддрдХрдиीрдХी рдХрд░्рдордЪाрд░ी, рдкैрдеोрд▓ॉрдЬी, рд░ेрдбिрдпोрд▓ॉрдЬी, рджрд╡ाрдПं, рдЙрдкрдХрд░рдг рдФрд░ рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ैं।

рдХрдИ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдоौрдЬूрдж рд╣ोрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдорд░ीрдЬों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдорд░ीрдЬ рдХो рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕рдордп рджेрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдорд░ीрдЬ рдЕрдкрдиी рдкूрд░ी рд╕рдорд╕्рдпा рдирд╣ीं рдмрддा рдкाрддा рдФрд░ рдЙрд╕े рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХी рдмाрдд рдаीрдХ рд╕े рд╕ुрдиी рдирд╣ीं рдЧрдИ।

рджूрд╕рд░ी рддрд░рдл рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдорд░ीрдЬ рдХो рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп, рд╕ुрд╡िрдзा рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕े рдЕрдзिрдХ рдкैрд╕ा рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рдиा рдкрдб़े, рдлिрд░ рднी рд╡рд╣ рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдХाрд░рдг рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХो рдЪुрди рд▓ेрддा рд╣ै।

рд▓ंрдмा рдЗंрддрдЬाрд░ рднी рдмрджрд▓ рджेрддा рд╣ै рдорд░ीрдЬ рдХा рд░ाрд╕्рддा

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдоें рд╕рдордп рдХी рдЕрдкрдиी рдХीрдордд рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рд▓ंрдмी рдХрддाрд░ рд╣ो, рдЬांрдЪ рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рджिрдиों рдмाрдж рддाрд░ीрдЦ рдоिрд▓े рдпा рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рд▓िрдП рдорд░ीрдЬ рдХो рдмाрд░-рдмाрд░ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЖрдиा рдкрдб़े, рддो рдЙрд╕рдХे рд╕ाрдордиे рдиिрдЬी рд╡िрдХрд▓्рдк рддрд▓ाрд╢рдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।

рдЧрд░ीрдм рдорд░ीрдЬ рдХे рд▓िрдП рднी рд╕рдордп рдоुрдл्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдордЬрджूрд░ рдХी рдПрдХ рджिрди рдХी рдордЬрджूрд░ी рдЫूрдЯ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдХिрд╕ी рд╕рджрд╕्рдп рдХो рд╕ाрде рдЖрдиे рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рдХाрдо рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЧांрд╡ рд╕े рдЬिрд▓ा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдпा рдмрдб़े рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рддрдХ рдЖрдиे-рдЬाрдиे рдоें рдХिрд░ाрдпा рдФрд░ рднोрдЬрди рдХा рдЦрд░्рдЪ рднी рдЬुрдб़ рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХेрд╡рд▓ рдЗрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдирд╣ीं рдоाрдкी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╡рд╣ां рдХिрддрдиे рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ैं। рдпрд╣ рднी рджेрдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдорд░ीрдЬ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдкрд╣ुंрдЪрдиे рдХे рдмाрдж рдХिрддрдиे рд╕рдордп рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдЗрд▓ाрдЬ, рдЬांрдЪ рдФрд░ рджрд╡ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рджрд╡ा рдФрд░ рдЬांрдЪ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рди рд╣ो рддो рднрд░ोрд╕ा рдХैрд╕े рдмрдиे?

рдорд░ीрдЬ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ुंрдЪрддा рд╣ै। рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдЬांрдЪ рд▓िрдЦрддा рд╣ै рдпा рджрд╡ा рд▓िрдЦрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬांрдЪ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ै рдпा рдорд╢ीрди рдЦрд░ाрдм рд╣ै। рдХрднी рджрд╡ा рд▓िрдЦ рджी рдЬाрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рд╡рд╣ рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ोрддी।

рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдоें рдорд░ीрдЬ рдХो рдмाрд╣рд░ рд╕े рдЬांрдЪ рдпा рджрд╡ा рдЦрд░ीрджрдиी рдкрдб़ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдпрд╣ीं рд╕े рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рднрд░ोрд╕ा рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рджрд╡ाрдУं рдФрд░ рдЬांрдЪ рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХी рдиिрдпрдоिрдд рдиिрдЧрд░ाрдиी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдХौрди-рдХौрди рд╕ी рдЬांрдЪ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै, рдХौрди-рд╕ी рдорд╢ीрди рдЪाрд▓ू рд╣ै рдФрд░ рдХौрди-рд╕ी рджрд╡ाрдПं рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं—рдЗрд╕рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдорд░ीрдЬ рдХो рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЬाрдирдХाрд░ी рдоिрд▓ेрдЧी рдФрд░ рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рднाрдЧрджौрдб़ рдХрдо рд╣ोрдЧी।

рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рднी рдЗрд▓ाрдЬ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै

рдмीрдоाрд░ी рдХे рд╕рдордп рдорд░ीрдЬ рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓ोрдЧ рдкрд╣рд▓े рд╕े рддрдиाрд╡ рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं। рдРрд╕े рдоें рдпрджि рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдХिрд╕ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╕े рд░ूрдЦा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоिрд▓े рдпा рдорд░ीрдЬ рдХो рдЕрдкрдиी рд╕рдорд╕्рдпा рдмрддाрдиे рдХे рд▓िрдП рдмाрд░-рдмाрд░ рднрдЯрдХрдиा рдкрдб़े, рддो рдЙрд╕рдХा рднрд░ोрд╕ा рдЯूрдЯ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рднी рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рдХाрдо рдХा рджрдмाрд╡ рдХрдИ рдмाрд░ рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै। рдбॉрдХ्рдЯрд░, рдирд░्рд╕ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╕ीрдоिрдд рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдоें рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдорд░ीрдЬों рдХी рд╕ेрд╡ा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХो рджोрд╖ рджेрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рднी рджेрдЦा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдорд░ीрдЬ рдХे рд▓िрдП рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ेрд▓्рдк рдбेрд╕्рдХ, рд╕ूрдЪрдиा рдХेंрдж्рд░ рдФрд░ рд╢िрдХाрдпрдд рдиिрд╡ाрд░рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЙрд╕े рдпрд╣ рдкрддा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ोрдиे рдкрд░ рдХिрд╕ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХрд░рдиा рд╣ै рдФрд░ рд╢िрдХाрдпрдд рдкрд░ рдХ्рдпा рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╣ुрдИ।

рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╕ुрд╡िрдзा рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рджेрддा рд╣ै

рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдХी рдУрд░ рдорд░ीрдЬों рдХे рдЬाрдиे рдХा рдПрдХ рдХाрд░рдг рд╕ुрд╡िрдзा рднी рд╣ै। рдХрдИ рдЬрдЧрд╣ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕े рдкрд░ाрдорд░्рд╢, рдЬांрдЪ, рд░िрдкोрд░्рдЯ, рджрд╡ा рдФрд░ рднुрдЧрддाрди рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдПрдХ рд╣ी рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рдкूрд░ी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдХो рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдХी рдирдХрд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдорд░ीрдЬ-рдХेंрдж्рд░िрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рд╕े рд╕ीрдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ рдЪाрд╣िрдП। рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкंрдЬीрдХрд░рдг, рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЕрдкॉрдЗंрдЯрдоेंрдЯ, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬांрдЪ рд░िрдкोрд░्рдЯ, рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ूрдЪрдиा-рдкрдЯ्рдЯ, рд╣ेрд▓्рдк рдбेрд╕्рдХ рдФрд░ рдорд░ीрдЬ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдЬैрд╕ी рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рднी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рддрдХрдиीрдХ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рд░िрдХॉрд░्рдб рд░рдЦрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдорд░ीрдЬ рдХी рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдХрдо рдХрд░рдиा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд░ेрдлрд░рд▓ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдордЬрдмूрдд рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП

рд╣рд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рд╣рд░ рдмीрдоाрд░ी рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕рдорд╕्рдпा рддрдм рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдорд░ीрдЬ рдХो рдЖрдЧे рдХрд╣ां рдЬाрдиा рд╣ै, рдЗрд╕рдХी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЬाрдирдХाрд░ी рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी।

рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░ рд╕े рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░, рдЬिрд▓ा рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рдд рдкрдб़рдиे рдкрд░ рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рддрдХ рд░ेрдлрд░рд▓ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдорд░ीрдЬ рдХो рдПрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рд╕े рджूрд╕рд░े рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдмीрдЪ рднрдЯрдХрдиा рди рдкрдб़े, рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд░ेрдлрд░рд▓ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рд╕рд░рд▓ рдмрдиाрдпा рдЬाрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдпрджि рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдорд░ीрдЬ рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░ рдХी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдЙрдЪिрдд рд╕рдордп рдкрд░ рд░ेрдлрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд╕ाрде рдЖрдЧे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рдмाрд░े рдоें рднी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХेрд╡рд▓ рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХी рдирд╣ीं, рдкूрд░ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╣ो

рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рд╣ोрддे рд╣ी рдЕрдХ्рд╕рд░ рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХी рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрддि рдпा рдХाрд░्рдпрд╢ैрд▓ी рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдарддे рд╣ैं। рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХी рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдкूрд░ी рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдХेрд╡рд▓ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХो рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдард╣рд░ाрдиे рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।

рдпрд╣ рднी рдкूрдЫा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдХिрддрдиे рдкрдж рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╣ैं, рдХिрддрдиे рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдФрд░ рдирд░्рд╕ рддैрдиाрдд рд╣ैं, рдХिрддрдиे рдкрдж рд░िрдХ्рдд рд╣ैं, рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХी рд╕्рдеिрддि рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рджрд╡ाрдУं рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдиिрдпрдоिрдд рд╣ै рдпा рдирд╣ीं।

рдЬрд╣ां рдХрдоी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╣ै, рд╡рд╣ां рд╕рдоाрдзाрди рднी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдорд░ीрдЬ рдХा рднрд░ोрд╕ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдкूंрдЬी

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЗрд▓ाрдЬ рдХा рдХрдо рдЦрд░्рдЪ рдЙрд╕рдХी рдмрдб़ी рддाрдХрдд рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХेрд╡рд▓ рд╕рд╕्рддा рдпा рдоुрдл्рдд рдЗрд▓ाрдЬ рдорд░ीрдЬ рдХो рд╡рд╣ां рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдорд░ीрдЬ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рд╕рдо्рдоाрди, рд╕рдордп рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдХी рдиिрд░ंрддрд░рддा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрджि рдЙрд╕े рд▓рдЧे рдХि рдЙрд╕рдХी рдмीрдоाрд░ी рдХो рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд▓िрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЬांрдЪ рд╕рдордп рдкрд░ рд╣ोрдЧी, рджрд╡ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрдЧी, рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдФрд░ рдирд░्рд╕िंрдЧ рд╕्рдЯाрдл рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░ेंрдЧे рдФрд░ рдЬрд░ूрд░рдд рдкрдб़рдиे рдкрд░ рдЖрдЧे рдХा рдЙрдкрдЪाрд░ рднी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ोрдЧा, рддो рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЬाрдиे рдХी рдордЬрдмूрд░ी рдХрдо рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд╡ाрд▓ рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╣ैं рдпा рдирд╣ीं। рдЕрд╕рд▓ी рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП—рдХ्рдпा рдкूрд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдорд░ीрдЬ рдХे рд▓िрдП рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै?

рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рдирдИ рдЗрдоाрд░рдд рдмрдиाрдиा рдпा рдирдП рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдорд░ीрдЬ рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдХो рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдиा।

рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рджрд░рд╡ाрдЬे рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ рдХी рдЕंрддिрдо рдЕрд╡рд╕्рдеा рддрдХ рд╣рд░ рдХрджрдо рд╕рд░рд▓, рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЬрдм рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХे рд╕ाрде рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рднी рдорд░ीрдЬ рдХो рджिрдЦाрдИ рджेрдЧी, рддрдм рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдХे рдк्рд░рддि рднрд░ोрд╕ा рдордЬрдмूрдд рд╣ोрдЧा।

рдЖрдЦिрд░рдХाрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕рдлрд▓рддा рдпрд╣ी рд╣ै рдХि рдорд░ीрдЬ рдордЬрдмूрд░ी рдоें рдирд╣ीं, рднрд░ोрд╕े рдХे рд╕ाрде рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдкрд╣ुंрдЪे।

рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬी, рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХो 7,500 рд░ुрдкрдпे рдХा рддोрд╣рдлा рджीрдЬिрдП

 
рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬी, рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХो 7,500 рд░ुрдкрдпे рдХा рддोрд╣рдлा рджीрдЬिрдП

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬी, рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рджेрд╢ рдЖрдкрдХो рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджे рд░рд╣ा рд╣ै। рдХ्рдпा рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рджेрд╢ рдХे рд▓ाрдЦों EPS-95 рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд▓ी рдЖ рд░рд╣ी ₹7,500 рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рднी рдХोрдИ рдаोрд╕ рдкрд╣рд▓ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै?

17 рд╕िрддंрдмрд░ рдХा рджिрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рдЬрди्рдорджिрди рдХे рдХाрд░рдг рджेрд╢ рдХे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдХा рдЬрди्рдо 17 рд╕िрддंрдмрд░ 1950 рдХो рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрдирдХे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдХी рдпाрдд्рд░ा рдоें 2001 рдоें рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢рдкрде рд▓ेрдиा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдб़ाрд╡ рд░рд╣ा। рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2025 рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдиे рднी рдЙрдирдХे рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХे рд░ूрдк рдоें 25рд╡ें рд╡рд░्рд╖ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдеा।

рдЬрди्рдорджिрди рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рджेрд╢рднрд░ рд╕े рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджी рдЬाрддी рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╢ुрднрдХाрдордиाрдУं рдХे рд╕ाрде рдЬрдирддा рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдПं рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рднी рд╕рдд्рддा рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрдиी рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕ी рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा рдпाрдиी EPS-95 рдХे рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдмрдв़ाрдиे рдХी рдоांрдЧ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдоुрдж्рджा рд╣ै।

₹1,000 рд╕े ₹7,500 рдХी рдоांрдЧ рдХ्рдпों?

рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиा, 1995 рдХे рддрд╣рдд рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди ₹1,000 рдк्рд░рддिрдоाрд╣ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ै। рдпрд╣ рди्рдпूрдирддрдо рд░ाрд╢ि 1 рд╕िрддंрдмрд░ 2014 рд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ै рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмрдЬрдЯीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЗрд╕े рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдЬीрд╡рди-рдпाрдкрди рдХी рд▓ाрдЧрдд рдмрдв़ी рд╣ै। рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХे рд▓िрдП рджрд╡ाрдЗрдпां, рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рдЬांрдЪ, рднोрдЬрди, рдмिрдЬрд▓ी, рдЖрд╡ाрдЧрдорди рдФрд░ рдЕрди्рдп рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХे рдЦрд░्рдЪ рдЖрдп рдХा рдмрдб़ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХो рдмрдв़ाрдХрд░ ₹7,500 рдк्рд░рддिрдоाрд╣ рдХрд░рдиे рд╕рд╣िрдд рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдоांрдЧें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЙрдаाрдИ рдЬाрддी рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЬुрд▓ाрдИ 2025 рдоें рд╢्рд░рдо рдПрд╡ं рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рд╕्рд╡рдпं рд╕ंрд╕рдж рдоें рдмрддाрдпा рдеा рдХि EPS-95 рдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХो рдоौрдЬूрджा ₹1,000 рд╕े рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЯ्рд░ेрдб рдпूрдиिрдпрдиों рдФрд░ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕рд╣िрдд рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рд╕े рдЕрдн्рдпाрд╡ेрджрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдП рд╣ैं।

рдпाрдиी рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рдЙрдардиे рд╡ाрд▓ी рдоांрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕े рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।

рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡

рдмुрдв़ाрдкे рдоें рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै। рдХाрдордХाрдЬी рдЬीрд╡рди рдоें рд╡्рдпрдХ्рддि рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░िрдпां рдиिрднाрддा рд╣ै, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрддा рд╣ै। рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдХे рдмाрдж рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдп рдХा рд╕ाрдзрди рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рдкेंрд╢рди рдХी рднूрдоिрдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

EPS-95 рдХो рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдоाрд░्рдЪ 2025 рдоें рд╢्рд░рдо рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдоें рд╕рджрд╕्рдп рдкेंрд╢рди, рд╡िрдХрд▓ांрдЧрддा рдкेंрд╢рди, рд╡िрдзрд╡ा рдпा рд╡िрдзुрд░ рдкेंрд╢рди рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдкेंрд╢рди рдЬैрд╕ी рд╡िрднिрди्рди рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЙрд╕ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 2023-24 рдоें EPS-95 рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд▓рдЧрднрдЧ 78.49 рд▓ाрдЦ рдкेंрд╢рдирднोрдЧी рд▓ाрдн рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд░рд╣े рдеे।

рдЗрд╕ рдЖंрдХрдб़े рд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдкेंрд╢рди рдХा рд╕рд╡ाрд▓ рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░ों рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।

₹7,500 рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХ्рдпा рдХрд╣рддी рд╣ै?

рдпрд╣ां рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। ₹7,500 рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдШोрд╖िрдд рдирдИ рд░ाрд╢ि рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдкेंрд╢рдирднोрдЧी рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХी рдУрд░ рд╕े рдЙрдаाрдИ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдоांрдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

рд╡рд╣ीं рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЬुрд▓ाрдИ 2025 рдоें рд╕ंрд╕рдж рдоें рдмрддाрдпा рдеा рдХि EPS-95 рдХे рддрд╣рдд рдоौрдЬूрджा рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди ₹1,000 рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдпрд╣ рднी рдмрддाрдпा рдХि рдкेंрд╢рди рдлंрдб рдоें рдиिрдпोрдХ्рддा рдХा рдпोрдЧрджाрди рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдмрдЬрдЯीрдп рд╕рдорд░्рдерди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै рддрдеा рдпोрдЬрдиा рдХी рд╡िрдд्рддीрдп рд╕्рдеिрддि рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП ₹7,500 рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рдиिрд░्рдгрдп рдХेрд╡рд▓ рдШोрд╖рдгा рдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рднाрд╡, рдпोрдЬрдиा рдХे рдлंрдб, рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЬैрд╕े рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।

рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдХ्рдпों рдЙрда рд░рд╣ी рд╣ै рдпрд╣ рдоांрдЧ?

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХा рдЬрди्рдорджिрди рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЪрд░्рдЪा рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрдирддा рд╣ै। рдРрд╕े рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдХिрд╕ी рд╡рд░्рдЧ рдХी рдоांрдЧ рдХो рд╕ाрдордиे рд░рдЦрдиा рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдЕрдкीрд▓ рднी рдЗрд╕ी рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╣ै—рдпрджि рд╕рд░рдХाрд░ рдЙрдЪिрдд рд╕рдордЭे рддो EPS-95 рдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдкрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХिрдпा рдЬाрдП рдФрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХो рд░ाрд╣рдд рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рдаोрд╕ рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рдЬाрдП।

₹7,500 рдХी рдоांрдЧ рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдпा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдиीрддिрдЧрдд рдФрд░ рд╡िрдд्рддीрдп рдиिрд░्рдгрдп рд╣ोрдЧा। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рдоांрдЧ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрдзाрд░, рд▓ाрдЧрдд рддрдеा рд╕ंрднाрд╡िрдд рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рдордЭाрдиा рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдкेंрд╢рди рдХेрд╡рд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдоुрдж्рджा рдирд╣ीं

рдкेंрд╢рди рдХा рд╕рд╡ाрд▓ рдХेрд╡рд▓ рд░рдХрдо рдмрдв़ाрдиे рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдмुрдЬुрд░्рдЧों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдк्рд░рд╢्рди рднी рдЬुрдб़ा рд╣ै।

рдХिрд╕ी рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдХो рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рдЬрд░ूрд░рддों рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рди рд░рд╣рдиा рдкрдб़े, рдпрд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХी рд░ाрд╢ि рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╕рдордп рдорд╣ंрдЧाрдИ, рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЦрд░्рдЪ рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди-рдпाрдкрди рд▓ाрдЧрдд рдЬैрд╕े рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рднी рд╡िрдЪाрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕े рдПрдХ рд╡िрдирдо्рд░ рдЕрдкीрд▓

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЬी, 17 рд╕िрддंрдмрд░ рдХो рджेрд╢ рдЖрдкрдХो рдЬрди्рдорджिрди рдХी рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ EPS-95 рдХे рд▓ाрдЦों рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдУрд░ рд╕े рдПрдХ рд╡िрдирдо्рд░ рдЕрдкीрд▓ рднी рд╕ाрдордиे рд░рдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

₹7,500 рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХीрдЬिрдП।

рдпрджि рд╕рд░рдХाрд░ рдЗрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдХोрдИ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕рдХे рд╡िрдд्рддीрдп рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ोрдЧा। рд▓ेрдХिрди рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдЪрд░्рдЪा рдФрд░ рдиीрддि-рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рджाрдпрд░े рдоें рд░рдЦрдиा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдЬрди्рдорджिрди рдХेрд╡рд▓ рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджेрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдУं рдХो рд╕ाрдордиे рд░рдЦрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рджेрд╢ рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХों рдФрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдЖрд╡ाрдЬ рдХो рднी рдЗрд╕ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдоें рдЬрдЧрд╣ рдоिрд▓рдиी рдЪाрд╣िрдП।

рдЬрди्рдорджिрди рдкрд░ рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХी рдпрд╣ी рдЙрдо्рдоीрдж рд╣ै—рдЙрдирдХी рди्рдпूрдирддрдо рдкेंрд╢рди ₹7,500 рдк्рд░рддिрдоाрд╣ рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рдкрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░े рдФрд░ рдпрджि рд╡िрдд्рддीрдп рддрдеा рдиीрддिрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рддो рдЙрди्рд╣ें рд░ाрд╣рдд рджेрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдаोрд╕ рдХрджрдо рдЙрдаाрдП।

рдХ्рдпोंрдХि рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ рд╡ृрдж्рдзाрд╡рд╕्рдеा рдХेрд╡рд▓ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рднी рд╡िрд╖рдп рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рд╡ाрджे рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी

 


рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рд╡ाрджे рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी

рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдиेрддा рдЬрдирддा рд╕े рд╡ाрджे рдХрд░рддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЬрдирддा рдЙрди рд╡ाрджों рдХा рд╣िрд╕ाрдм рдХैрд╕े рд▓े? рдпрд╣ी рд╕рд╡ाрд▓ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдордЬрдмूрддी рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै। рдЪुрдиाрд╡ рдХेрд╡рд▓ рд╡ोрдЯ рдбाрд▓рдиे рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЪुрдирдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдЬрдирддा рдФрд░ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕рдордЭ рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рд╣ै। рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рд╕рдб़рдХ, рдмिрдЬрд▓ी, рдкाрдиी, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдХिрд╕ाрдиों, рдорд╣िрд▓ाрдУं, рдпुрд╡ाрдУं рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рд╕े рдЬुрдб़े рдЕрдиेрдХ рд╡ाрджे рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЪुрдиाрд╡ рдк्рд░рдЪाрд░ рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЪुрдиाрд╡ рдЬीрддрдиे рдХे рдмाрдж рдХिрд╕ी рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдпा рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрдордиे рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдЪрд▓ाрдиे рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдмрд▓्рдХि рдЬрдирддा рдХो рдпрд╣ рдмрддाрдиे рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рднी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдХिрдП рдЧрдП рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ाрджों рдкрд░ рдХ्рдпा рдк्рд░рдЧрддि рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ी рдХो рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд░्рде рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджा рдХेрд╡рд▓ рднाрд╖рдг рдирд╣ीं

рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдХिрдпा рдЧрдпा рд╡ाрджा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрд╖рдг рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдЬрд░ूрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдорддрджाрддा рдХे рд▓िрдП рд╡рд╣ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХी рддрд░рд╣ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рд╡ाрджे рдХो рд╕ुрдирдиे рдХे рдмाрдж рдХेрд╡рд▓ рдЙрдд्рд╕ाрд╣िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдХुрдЫ рдмुрдиिрдпाрджी рд╕рд╡ाрд▓ рднी рдкूрдЫे рдЬाрдиे рдЪाрд╣िрдП।

рд╡ाрджे рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдзрди рдХрд╣ां рд╕े рдЖрдПрдЧा? рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рд╕्рддрд░ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╣ोрдЧी? рдХ्рдпा рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдХाрдиूрди рдпा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЕрдиुрдорддि рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै? рд╕рдордпрд╕ीрдоा рдХ्рдпा рд╣ोрдЧी? рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг—рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЗрд╕ рд╡ाрджे рдХी рдк्рд░рдЧрддि рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЬрдирддा рдХो рдХрд╣ां рд╕े рдоिрд▓ेрдЧी?

рдРрд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рдЪрд░्рдЪा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдиाрд░ों рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдиीрддिрдЧрдд рдмрд╣рд╕ рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдШोрд╖рдгा рд╕े рдЬрдоीрди рддрдХ рдХी рджूрд░ी

рдХिрд╕ी рдпोрдЬрдиा рдХी рдШोрд╖рдгा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЬрдоीрди рдкрд░ рд▓ाрдЧू рд╣ोрдиे рдХे рдмीрдЪ рдХрдИ рдЪрд░рдг рд╣ोрддे рд╣ैं। рдмрдЬрдЯ рдЖрд╡ंрдЯрди, рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕्рд╡ीрдХृрддि, рднूрдоि рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा, рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा, рдиिрд╡िрджा, рд╡िрднाрдЧीрдп рдЕрдиुрдорддि рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдЬैрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПं рдкूрд░ी рдХрд░рдиी рдкрдб़ рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬрдирддा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдХ्рдпा рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ рдеी। рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рднी рджेрдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдЙрд╕ рдШोрд╖рдгा рдкрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХ्рдпा рдХрджрдо рдЙрдаाрдП рдЧрдП।

рдХ्рдпा рдмрдЬрдЯ рдоें рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╣ुрдЖ? рдХ्рдпा рд╡िрднाрдЧ рдиे рдЖрджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХिрдпा? рдХ्рдпा рдХाрдо рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ? рдХ्рдпा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордпрд╕ीрдоा рд╣ै? рдХिрддрдиा рдХाрдо рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ? рдФрд░ рдпрджि рдХाрдо рд░ुрдХ рдЧрдпा рд╣ै рддो рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд╕рдХी рд╡рдЬрд╣ рдХ्рдпा рдмрддाрдИ рдЧрдИ рд╣ै?

рдпрд╣ी рд╕рд╡ाрд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджे рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдХाрдо рдХे рдмीрдЪ рдХा рдЕंрддрд░ рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдкांрдЪ рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдирд╣ीं, рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕рд╡ाрд▓

рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХा рдорддрд▓рдм рдХेрд╡рд▓ рдЕрдЧрд▓े рдЪुрдиाрд╡ рдоें рд╣िрд╕ाрдм рдоांрдЧрдиा рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдЬрдирддा рдХो рдкूрд░े рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдоांрдЧрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдпрд╣ рдЬाрдирдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рдЙрдирдХे рдЗрд▓ाрдХे рдХे рд▓िрдП рдШोрд╖िрдд рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХी рд╕्рдеिрддि рдХ्рдпा рд╣ै, рдХिрддрдиी рд░ाрд╢ि рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╣ुрдИ, рдХिрддрдиा рдЦрд░्рдЪ рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдХाрдо рдХिрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪा।

рдПрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдорддрджाрддा рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╕े рдкूрдЫ рд╕рдХрддा рд╣ै—рдкिрдЫрд▓े рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдЬिрди рдк्рд░рдоुрдЦ рдоुрдж्рджों рдкрд░ рд╕рдорд░्рдерди рдоांрдЧा рдЧрдпा рдеा, рдЙрдирдоें рд╕े рдХिрддрдиे рдкрд░ рдХाрдо рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ? рдЬो рдХाрдо рд╢ुрд░ू рдирд╣ीं рд╣ुрдП, рдЙрдирдоें рдХ्рдпा рдмाрдзा рд╣ै? рдХ्рдпा рдЙрдирдХी рд╕рдордпрд╕ीрдоा рддрдп рдХी рдЧрдИ рд╣ै? рдФрд░ рдЬрдирддा рдХो рдЗрд╕рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдХрдм рджी рдЬाрдПрдЧी?

рдШोрд╖рдгाрдкрдд्рд░ рдХो рд╕ंрднाрд▓рдХрд░ рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдХे рдШोрд╖рдгाрдкрдд्рд░ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рдк्рд░рдЪाрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╕рдордЭрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдорддрджाрддा рдШोрд╖рдгाрдкрдд्рд░ рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдХрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЙрд╕рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрдЧрдарди, рдкрдд्рд░рдХाрд░, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоूрд╣ рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рдиिрд╡ाрд╕ी рдоिрд▓рдХрд░ рд╕рд░рд▓ "рд╡ाрджे рдмрдиाрдо рдХाрдо" рд╕ूрдЪी рднी рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рдоें рдХुрдЫ рдмिंрджु рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं—

  • рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджा рдХ्рдпा рдеा?

  • рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдпा рд╕ंрд╕्рдеा рдХौрди рд╣ै?

  • рдХ्рдпा рдмрдЬрдЯ рдпा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдоिрд▓ी?

  • рдХाрдо рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдпा рдирд╣ीं?

  • рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╕рдордпрд╕ीрдоा рдХ्рдпा рд╣ै?

  • рдЕрдм рддрдХ рдХिрддрдиा рдХाрдо рд╣ुрдЖ?

  • рджेрд░ी рд╣ै рддो рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рдмрддाрдпा рдЧрдпा?

рдРрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХिрд╕ी рджрд▓ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдпा рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдоें рдк्рд░рдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдв़ाрдиे рдХा рдиाрдЧрд░िрдХ рддрд░ीрдХा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рд╣рд░ рд╡ाрджा рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ीрдзे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рдирд╣ीं

рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рддрдп рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рд╕рдордЭрдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рд╣рд░ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдПрдХ рд╣ी рд╕рд░рдХाрд░ рдпा рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдирд╣ीं рд╣ोрддा।

рдХुрдЫ рд╡िрд╖рдп рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ोрддे рд╣ैं, рдХुрдЫ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рд╕े рдФрд░ рдХрдИ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рдкंрдЪाрдпрдд, рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдп рдпा рд╕्рдеाрдиीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं। рдХुрдЫ рдоाрдорд▓ों рдоें рди्рдпाрдпिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा, рдХाрдиूрдиी рдк्рд░ाрд╡рдзाрди, рднूрдоि рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╡ाрдж рдпा рдЖрд░्рдеिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпां рднी рдХिрд╕ी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рд╡ाрджे рдХे рдкूрд░े рдпा рдЕрдзूрд░े рд╣ोрдиे рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░рддे рд╕рдордп рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдХी рдеी। рддрде्рдпाрдд्рдордХ рд╕्рдеिрддि рд╕рдордЭे рдмिрдиा рдХेрд╡рд▓ рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрдиा рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЖंрдХрдб़े рдФрд░ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ैं?

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдХे рджौрд░ рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджाрд╡े рдмрд╣ुрдд рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рддे рд╣ैं। рдХोрдИ рднाрд╖рдг, рд╡ीрдбिрдпो рдпा рдкोрд╕्рдЯ рдХुрдЫ рд╣ी рдШंрдЯों рдоें рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓ोрдЧों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдРрд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдоें рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╕рдордп рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдг рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।

рд╕рд░рдХाрд░ी рдмрдЬрдЯ, рд╡िрднाрдЧीрдп рдЖрджेрд╢, рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рд░िрдкोрд░्рдЯ, рд╕ंрд╕рдж рдпा рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें рджिрдП рдЧрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЙрдд्рддрд░, рд╕्рдеाрдиीрдп рдиिрдХाрдпों рдХे рд░िрдХॉрд░्рдб рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХी рдк्рд░рдЧрддि рд╕ंрдмंрдзी рдЬाрдирдХाрд░ी рдиाрдЧрд░िрдХों рдФрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рдХी рднूрдоिрдХा рднी рдпрд╣ां рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЪुрдиाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдиेрддाрдУं рдХे рднाрд╖рдгों рдХो рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ीं рдШोрд╖рдгाрдУं рдХी рд╕्рдеिрддि рдкрд░ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХрд░рдиा рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬрдирд╣िрдд рдХा рдХाрдо рд╣ै।

рдЬрдирддा рдХी рднी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै

рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХेрд╡рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдпा рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдорддрджाрддाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдпрджि рдЬрдирддा рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдХेрд╡рд▓ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдоुрдж्рджों, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ंрдмंрдзों, рдк्рд░рдЪाрд░ рдпा рддрдд्рдХाрд▓ рд▓ाрдн рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рдХोрдИ рд╕рд╡ाрд▓ рдирд╣ीं рдкूрдЫрддी, рддो рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдорддрджाрддा рдХो рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХी рдШोрд╖िрдд рдк्рд░ाрдердоिрдХрддाрдУं, рдкिрдЫрд▓े рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХाрд░्рдпों, рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░िрдХॉрд░्рдб рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП। рд╕ाрде рд╣ी рдЕрдкुрд╖्рдЯ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рджाрд╡ों рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиा рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдХрдордЬोрд░ी рдирд╣ीं

рдХिрд╕ी рдиिрд░्рд╡ाрдЪिрдд рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиा рд╡िрд░ोрдз рдпा рджुрд╢्рдордиी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиा рдиाрдЧрд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।

рдЬрдирддा рдкूрдЫ рд╕рдХрддी рд╣ै рдХि рд╕рдб़рдХ рдХрдм рдмрдиेрдЧी, рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рдХрдм рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोंрдЧी, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХी рд╕्рдеिрддि рдХ्рдпा рд╣ै, рдкेрдпрдЬрд▓ рдпोрдЬрдиा рдХी рдк्рд░рдЧрддि рдХिрддрдиी рд╣ै рдпा рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें рджेрд░ी рдХ्рдпों рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рд▓िрдП рднी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдУं рдФрд░ рдЕрдзूрд░े рдХाрдоों рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрддाрдиा рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджों рдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдСрдбिрдЯ

рдЬрд░ूрд░рдд рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рд╣ै рдХि рдЪुрдиाрд╡ी рд╡ाрджों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдмрдиे। рдХिрд╕ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ाрджों рдХी рд╕ूрдЪी рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЙрдирдХी рд╕्рдеिрддि рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд╕े рдЪुрдиाрд╡ рдХेрд╡рд▓ рдкांрдЪ рд╕ाрд▓ рдоें рдПрдХ рдмाрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЧрддिрд╡िрдзि рдирд╣ीं рд░рд╣ेрдЧा। рдЬрдирддा рдФрд░ рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рдмीрдЪ рдкूрд░े рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЕंрддрддः рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдордЬрдмूрддी рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рд╣ोрдиे рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЙрд╕рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рднी рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдЬрдирддा рдЕрдкрдиे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рдХिрддрдиे рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрддी рд╣ै рдФрд░ рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЙрди рд╕рд╡ाрд▓ों рдХा рдЬрд╡ाрдм рдХिрддрдиी рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рд╕े рджेрддी рд╣ै।

рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп рд╡ाрджे рд╕ुрдиिрдП, рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рдХाрдо рджेрдЦिрдП рдФрд░ рдкूрд░े рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдоें рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫिрдП। рдпрд╣ी рд╕рдХ्рд░िрдп рдиाрдЧрд░िрдХрддा рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрдзाрд░ рд╣ै рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЬрд░ूрд░ी рдХрджрдо рднी।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै?

 


рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै?

рдЕрдЧрд░ рдпुрд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ेंрдЧे, рддो рдЙрдирдХे рднрд╡िрд╖्рдп рд╕े рдЬुрдб़े рдлैрд╕рд▓े рдХौрди рд▓ेрдЧा?
рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा, рдорд╣ंрдЧाрдИ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд╡िрдзा рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдФрд░ рдЧांрд╡ рдХी рд╕рдб़рдХ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рджेрд╢ рдХी рдиीрддिрдпों рддрдХ—рд╣рдоाрд░ी рдЬिंрджрдЧी рдХा рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдХोрдИ рдРрд╕ा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ो, рдЬो рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдлैрд╕рд▓ों рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЕрд▓рдЧ рд╣ो। рдРрд╕े рдоें рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ी рдмрдиाрдиा рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рд╕े рджूрд░ी рдмрдиाрдиा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЙрди рдиिрд░्рдгрдп рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рд╕े рднी рджूрд░ рд╣ोрдиा рд╣ै, рдЬो рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХेрд╡рд▓ рдорддрджाрди рдХрд░рдиे рдХा рдиाрдо рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ, рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рджेрд╢ рдХी рджिрд╢ा рддрдп рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рд╕े рднाрдЧ рд▓ेрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдпुрд╡ा рдХिрд╕ी рднी рджेрд╢ рдХी рдКрд░्рдЬा, рдЖрдХांрдХ्рд╖ाрдУं рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдпुрд╡ा рджेрд╢ рдоें рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХि рдпुрд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡, рднाрд╖рдг рдФрд░ рд╕рдд्рддा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддे рд╣ैं рдпा рдЗрд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдФрд░ рдЬрдирднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рдоाрдз्рдпрдо рднी рдоाрдирддे рд╣ैं।

рд░ाрдЬрдиीрддि рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдирд╣ीं

рдЕрдХ्рд╕рд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдиेрддाрдУं рдФрд░ рдЪुрдиाрд╡ों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд╕рдордЭ рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╕рдб़рдХ, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдкрд░िрд╡рд╣рди, рдмिрдЬрд▓ी, рдкाрдиी, рдорд╣ंрдЧाрдИ, рдХृрд╖ि, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рдХाрдиूрди-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдПं рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд▓िрдП рдЧрдП рдлैрд╕рд▓े рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рдЬीрд╡рди рдХो рд╕ीрдзे рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрджि рдпुрд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рджूрд░ी рдмрдиा рд▓ेрддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдлैрд╕рд▓ों рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдЙрдирдХी рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХрдо рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै। рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдкूрдЫрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдХ्рдпा рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै; рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╡े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫें рдХि рдиीрддिрдпां рдХैрд╕े рдмрди рд░рд╣ी рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХा рдЕрд╕рд░ рдХिрд╕ рдкрд░ рдкрдб़ рд░рд╣ा рд╣ै।

рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рдорддрд▓рдм рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ рд▓рдб़рдиा рдирд╣ीं

рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╣рд░ рдпुрд╡ा рдЪुрдиाрд╡ рд▓рдб़े рдпा рдХिрд╕ी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो। рдорддрджाрди рдХрд░рдиा, рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдФрд░ рджрд▓ों рдХी рдиीрддिрдпों рдХो рд╕рдордЭрдиा, рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиा, рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪाрдиा, рдЬрдирд╕ुрдирд╡ाрдИ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиा, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрднिрдпाрдиों рд╕े рдЬुрдб़рдиा рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдиीрддिрдпों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдиा рднी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░ूрдк рд╣ैं।

рдПрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдпुрд╡ा рдЕрдкрдиे рдЧांрд╡, рд╡ाрд░्рдб рдпा рдоोрд╣рд▓्рд▓े рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдЙрдаाрдХрд░ рднी рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдорддрджाрддा рдмрдирдиा рдкрд╣рд▓ी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी

рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рдоाрдз्рдпрдо рдорддрджाрди рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдорддрджाрди рдХेрд╡рд▓ рдЬाрддि, рдзрд░्рдо, рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ंрдмंрдз рдпा рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд░рдЪाрд░ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдорддрджाрддा рдХे рд▓िрдП рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░िрдХॉрд░्рдб, рдЙрд╕рдХे рдШोрд╖िрдд рдоुрдж्рджे, рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдкрд░ рдЙрд╕рдХा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдФрд░ рдЬрдирддा рдХे рдк्рд░рддि рдЙрд╕рдХी рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдФрд░ рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХे рджाрд╡ों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕्рд░ोрддों рд╕े рдЬांрдЪрдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдпुрд╡ा рдорддрджाрддा рдпрджि рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рдЖрджрдд рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ें, рддो рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдЕрдзिрдХ рдоुрдж्рджा-рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдЬрд░ूрд░ी

рджेрд╢ рдХी рдмрдб़ी рд░ाрдЬрдиीрддि рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдиा рдЖрд╕ाрди рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рдЧांрд╡, рдкंрдЪाрдпрдд, рдирдЧрд░ рдиिрдХाрдп рдФрд░ рд╡ाрд░्рдб рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╕े рд╕ीрдзे рдЬुрдб़рдиा рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ाрд╕्рддा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕рдб़рдХ, рдЬрд▓рдиिрдХाрд╕ी, рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХेंрдж्рд░, рдкेрдпрдЬрд▓, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдЬैрд╕े рдоुрдж्рджों рдкрд░ рдпुрд╡ा рдЕрдкрдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдпा рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХे рд╕ाрдордиे рд╕рд╡ाрд▓ рд░рдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕рдХ्рд░िрдпрддा рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдоें рднी рдорджрдж рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै рдХि рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПं рдЬрдоीрди рдкрд░ рдХैрд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рд╢िрдХाрдпрддों рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдХिрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै।

рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рдЖрд╡ाрдЬ

рдЖрдЬ рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд╕ाрдордиे рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк, рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдмрджрд▓рддे рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдмाрдЬाрд░ рдЬैрд╕ी рдирдИ рдЪुрдиौрддिрдпां рднी рд╣ैं।

рдЗрди рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рдиीрддिрдпां рдмрдиाрддे рд╕рдордп рдпुрд╡ाрдУं рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╕ुрдЭाрд╡ों рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╡िрдорд░्рд╢ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрдиाрдиा рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рдХॉрд▓ेрдЬों, рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों, рдпुрд╡ा рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдиीрддि рд╕ंрдмंрдзी рдЪрд░्рдЪाрдПं рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдХेрд╡рд▓ рджрд░्рд╢рдХ рдХे рдмрдЬाрдп рд╕рдХ्рд░िрдп рднाрдЧीрджाрд░ рдмрдиा рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ी рдХे рдкीрдЫे рдХрдИ рдХाрд░рдг

рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХे рд░ाрд╕्рддे рдоें рдХрдИ рдмाрдзाрдПं рднी рд╣ैं। рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рдиिрд░ाрд╢ा, рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХी рдзाрд░рдгा, рдЪुрдиाрд╡ी рдЦрд░्рдЪ, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░рд╡ाрдж, рдЕрд╡рд╕рд░ों рдХी рдЕрд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдз्рд░ुрд╡ीрдХрд░рдг рдЬैрд╕ी рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпां рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдХुрдЫ рдпुрд╡ा рдпрд╣ рдоाрди рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдИрдоाрдирджाрд░ рдФрд░ рдирдП рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЕрд╡рд╕рд░ рд╕ीрдоिрдд рд╣ैं। рдРрд╕ी рдзाрд░рдгा рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рджूрд░ी рдмрдиाрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиा рддрдеा рдЙрдирдоें рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдФрд░ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рддрд░ीрдХे рд╕े рднाрдЧ рд▓ेрдиा рдЕрдзिрдХ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд░ाрд╕्рддा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा: рдЕрд╡рд╕рд░ рднी, рдЪुрдиौрддी рднी

рдЖрдЬ рдпुрд╡ा рдЕрдкрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрди рд╕े рдХिрд╕ी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдоुрдж्рджे рдХो рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдиे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рдХो рдкрд╣рд▓े рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдмрдиाрдпा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдЧрд▓рдд рд╕ूрдЪрдиा, рдЕрдзूрд░ी рдЬाрдирдХाрд░ी рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рдЪाрд░ рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рдиे рдХी рдЪुрдиौрддी рднी рдоौрдЬूрдж рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХे рд╕ाрде рд╕ूрдЪрдиा рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░рдиा рднी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рдХिрд╕ी рд╡ाрдпрд░рд▓ рдкोрд╕्рдЯ рдХो рддुрд░ंрдд рд╕рд╣ी рдоाрдирдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрд╕рдХे рд╕्рд░ोрдд, рддाрд░ीрдЦ, рд╕ंрджрд░्рдн рдФрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдк्рд░рдоाрдг рдХो рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЕрд╕рд╣рдорддि рдХा рд╕рдо्рдоाрди рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рддाрдХрдд

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдоें рд╕рднी рдиाрдЧрд░िрдХों рдХा рдПрдХ рдЬैрд╕ा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ोрдиा рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдХिрд╕ी рдиीрддि рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рджोрдиों рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं।

рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЕрд╕рд╣рдорддि рдХो рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рджुрд╢्рдордиी рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рддрде्рдпों рдФрд░ рддрд░्рдХों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдХिрд╕ी рджрд▓ рдпा рдиेрддा рдХा рд╕рдорд░्рдердХ рд╣ोрдиा рднी рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рдХрд░рддा।

рдпुрд╡ाрдУं рдХो рднीрдб़ рдирд╣ीं, рднाрдЧीрджाрд░ рдмрдирдиा рд╣ोрдЧा

рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ों рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХी рднी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै рдХि рд╡े рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЪुрдиाрд╡ी рдк्рд░рдЪाрд░, рдкोрд╕्рдЯрд░ рд▓рдЧाрдиे рдпा рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдЕрднिрдпाрди рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рди рд░рдЦें। рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी, рдиीрддि рд╡िрдорд░्рд╢ рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓рдиा рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╡рд╣ीं рдпुрд╡ाрдУं рдХो рднी рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рджрд▓ рдХे рд╕рдорд░्рдердХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкрдиी рднूрдоिрдХा рд╕рдордЭрдиी рд╣ोрдЧी।

рднाрд░рдд рдХा рднрд╡िрд╖्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрд╕рдж рдФрд░ рд╡िрдзाрдирд╕рднाрдУं рдоें рдмैрдаे рдЬрдирдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рд╕े рддрдп рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдпрд╣ рдЙрди рдХрд░ोрдб़ों рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╕ोрдЪ рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдпрддा рд╕े рднी рдмрдиेрдЧा, рдЬो рдЖрдЬ рдХॉрд▓ेрдЬों, рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों, рдЧांрд╡ों, рд╢рд╣рд░ों, рдЦेрддों, рдЙрдж्рдпोрдЧों, рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд╕ाрдордиे рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рднाрдЧрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрд╕े рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рддрд░ीрдХे рд╕े рдЙрд╕рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХा рд░ाрд╕्рддा рд╣ै। рд░ाрдЬрдиीрддि рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕рдд्рддा рдк्рд░ाрдк्рддि рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдоाрдирдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЬрдирд╕ेрд╡ा, рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрдг, рдиाрдЧрд░िрдХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдФрд░ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдпुрд╡ा рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рдЖрдПं рддो рд╕рд╡ाрд▓ों рдХे рд╕ाрде рдЖрдПं। рдиेрддृрдд्рд╡ рдХрд░ें рддो рд╕ंрд╡िрдзाрди рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХे рдк्рд░рддि рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдХे рд╕ाрде рдХрд░ें। рдЕрд╕рд╣рдорддि рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ें рддो рд╕ंрд╡ाрдж рдХा рд░ाрд╕्рддा рдЦुрд▓ा рд░рдЦें। рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг—рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рджрд▓ рдХे рдЕंрдзрд╕рдорд░्рдердХ рдмрдирдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдмрдирдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ें।

рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдордЬрдмूрддी рдХेрд╡рд▓ рдиेрддाрдУं рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдиाрдЧрд░िрдХों рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдЬрдм рдиाрдЧрд░िрдХों рдоें рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╣ो, рддрдм рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдпुрд╡ाрдУं рдХी рд╕рдХ्рд░िрдп рднाрдЧीрджाрд░ी рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

India : рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╡िрд╡िрдзрддा рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХी рд╡िрд░ोрдзी рдирд╣ीं

 

рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрд╣िрддा рдХी рд░ाрд╣: рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди

 рдХ्рдпा рднाрд░рдд рдоें рд╕рднी рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╡ाрд╣, рддрд▓ाрдХ, рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдЧोрдж рд▓ेрдиे рдЬैрд╕े рдоाрдорд▓ों рдоें рдПрдХ рд╕рдоाрди рдХाрдиूрди рдмрдиाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдФрд░ рдХ्рдпा рдРрд╕ा рдХрд░рддे рд╕рдордп рджेрд╢ рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдПрд╡ं рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै? рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрд╣िрддा рдпाрдиी UCC рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рдХा рдоूрд▓ рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ी рд╣ै।

рднाрд░рдд рдоें рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрд╣िрддा (Uniform Civil Code-UCC) рдХेрд╡рд▓ рдХाрдиूрди рдмрдиाрдиे рдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рдоाрдирддा, рд▓ैंрдЧिрдХ рди्рдпाрдп, рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рджेрд╢ рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рд╕े рдЬुрдб़ा рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 44 рдоें рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХी рдЧрдИ рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рджेрд╢ рдХे рд╕рднी рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд▓िрдП рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрд╣िрддा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░े। рдЗрд╕ी рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХे рдХाрд░рдг UCC рдкрд░ рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рджेрд╢ рдоें рдЧंрднीрд░ рдмрд╣рд╕ рд╣ोрддी рд░рд╣ी рд╣ै।

рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрд╣िрддा рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рдЕрд░्рде рдРрд╕ी рдиाрдЧрд░िрдХ рдХाрдиूрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╡िрд╡ाрд╣, рддрд▓ाрдХ, рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░, рднрд░рдг-рдкोрд╖рдг рдФрд░ рдЧोрдж рд▓ेрдиे рдЬैрд╕े рдоाрдорд▓ों рдоें рдзрд░्рдо рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХाрдиूрдиों рдХे рдмрдЬाрдп рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рдиिрдпрдо рд▓ाрдЧू рд╣ों। рд╣ाрд▓ांрдХि рднाрд░рдд рдоें рдЗрди рд╡िрд╖рдпों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХाрдиूрдиों рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдПрдХ рдЬैрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै рдФрд░ рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХाрдиूрдиों рдХे рд╕ाрде рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡ैрдзाрдиिрдХ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рднी рд▓ाрдЧू рд╣ोрддे рд╣ैं।

рд╕рдоाрдирддा рдХा рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕рд╡ाрд▓

UCC рдХे рд╕рдорд░्рдерди рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рддрд░्рдХ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдмुрдиिрдпाрджी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣, рддрд▓ाрдХ, рд╕ंрдкрдд्рддि рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рдЬैрд╕े рдоाрдорд▓ों рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рд▓ेрдХрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рд╕ुрдзाрд░ рдХी рдоांрдЧ рд╣ोрддी рд░рд╣ी рд╣ै।

рдХिрд╕ी рдорд╣िрд▓ा рдпा рдкुрд░ुрд╖ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд▓рдЧ рдХ्рдпों рд╣ों, рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ UCC рдХी рдмрд╣рд╕ рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рд╣рддा рд╣ै। рд▓ैंрдЧिрдХ рд╕рдоाрдирддा рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдиाрдЧрд░िрдХ рдХाрдиूрди рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рджाрдпिрдд्рд╡ों рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рди्рдпाрдпрдкूрд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдП।

рд▓ेрдХिрди рд╕рдоाрдирддा рдХा рдорддрд▓рдм рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рд╕ुрдзाрд░ рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╣ो। рдХिрд╕ी рд╕рдоुрджाрдп рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХो рдиिрд╢ाрдиा рдмрдиाрдиा рдпा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХो рдмिрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╡िрдЪाрд░ рдХे рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиा рд╕рдоाрдирддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा। рдЗрд╕рд▓िрдП UCC рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╕рдордп рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХि рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдпा рдирд╣ीं।

рднाрд░рдд рдХी рд╡िрд╡िрдзрддा рдХो рдирдЬрд░рдЕंрджाрдЬ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा

рднाрд░рдд рдПрдХ рдмрд╣ुрдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдмрд╣ुрд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рджेрд╢ рд╣ै। рдпрд╣ां рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдзрд░्рдоों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрдиेрдХ рдЖрджिрд╡ाрд╕ी, рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдоुрджाрдпों рдХी рдЕрдкрдиी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдПं рд╣ैं। рд╡िрд╡ाрд╣, рдкрд░िрд╡ाрд░ рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬ рднी рдХрдИ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं।

рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдкूрд░े рджेрд╢ рдХे рд▓िрдП рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рдХाрдиूрди рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рдХेрд╡рд▓ рдХाрдиूрдиी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ों рдкрд░ рднी рдЧंрднीрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।

рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕рдоुрджाрдпों рдХी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдгों рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдпрджि рдХिрд╕ी рдХाрдиूрди рдоें рдРрд╕ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддाрдУं рдХी рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी, рддो рдЙрд╕рдХे рд▓ाрдЧू рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдХрдаिрдиाрдЗрдпां рдкैрджा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП UCC рдХी рдмрд╣рд╕ рдоें рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдХाрдиूрди рд╕рдоाрди рд╣ोрдЧा рдпा рдирд╣ीं। рдпрд╣ рднी рдкूрдЫा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╕рдоाрди рдХाрдиूрди рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рд▓ाрдЧू рд╣ोрдЧा।

рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░

рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрд╡िрдзाрди рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджेрддा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рдЧैрд░-рднेрджрднाрд╡ рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рднी рдорд╣рдд्рд╡ рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП UCC рдХी рдЪрд░्рдЪा рдоें рдЗрди рджोрдиों рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдорддрд▓рдм рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддा рдХि рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЕрд╕рдоाрдирддा рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़े। рджूрд╕рд░ी рдУрд░, рдиाрдЧрд░िрдХ рдХाрдиूрди рдоें рд╕рдоाрдирддा рд▓ाрдиे рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рднी рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╣рд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдпा рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рд╕्рд╡рддः рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдЬाрдП।

рдпрд╣ीं рд╕े UCC рдХी рдЕрд╕рд▓ी рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЪुрдиौрддी рд╕ाрдордиे рдЖрддी рд╣ै—рдРрд╕ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рдЬो рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд╕рдоाрди рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд░े рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी рд╕ंрд╡िрдзाрди рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдзाрд░्рдоिрдХ рдПрд╡ं рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддाрдУं рдХा рднी рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░े।

рдХ्рдпा рд╕рдоाрди рдХाрдиूрди рд╣ी рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै?

рдХिрд╕ी рднी рдХाрдиूрди рдХी рд╕рдлрд▓рддा рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХे рд╕ंрд╕рдж рд╕े рдкाрд░िрдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдирд╣ीं рдХрд░рддी। рдХाрдиूрди рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рднी рддрдп рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд▓ोрдЧ рдЙрд╕े рдХिрддрдиा рд╕рдордЭрддे рд╣ैं, рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рд▓ाрдЧू рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдпрджि UCC рдХो рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдмрд╣рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рддो рдЗрд╕рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдХाрдиूрдиी рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдкीрдЫे рдЫूрдЯ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмрдЬाрдп рд╡िрд╡ाрд╣, рддрд▓ाрдХ, рд╕ंрдкрдд्рддि, рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рд╕े рдЬुрдб़े рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рд╡ाрд▓ों рдкрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЪрд░्рдЪा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рдорд╣िрд▓ा рд╕ंрдЧрдардиों, рдХाрдиूрди рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों, рдзाрд░्рдоिрдХ рдПрд╡ं рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों, рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕рдоुрджाрдпों, рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдЖрдо рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рд░ाрдп рдЗрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдмрдиा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкрдХ्рд╖ों рдХो рд╕ुрдирдХрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рдХाрдиूрди рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рдкैрджा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рдЬрд░ूрд░ी

UCC рдХी рдмрд╣рд╕ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдХ्рд╖ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ैं। рд╡िрд╡ाрд╣ рдоें рдЕрдзिрдХाрд░, рддрд▓ाрдХ рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा, рднрд░рдг-рдкोрд╖рдг, рд╕ंрдкрдд्рддि рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдп рд╕ीрдзे рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрд╣िрддा рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдЗрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднी рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╡рд╣ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХिрддрдиे рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░ рджेрддी рд╣ै। рдХेрд╡рд▓ рдХाрдиूрди рдХी рднाрд╖ा рдоें рд╕рдоाрдирддा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рддрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдкрд╣ुंрдЪ, рдХाрдиूрдиी рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рди्рдпाрдп рдкाрдиे рдХी рдк्рд░рднाрд╡ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рднी рдЪाрд╣िрдП।

рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдХрдордЬोрд░ рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рд╣िрддों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХो рднी рдиाрдЧрд░िрдХ рдХाрдиूрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рдоाрдиा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╕ंрд╡ाрдж рд╕े рдмрдиे рд░ाрд╕्рддे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд

UCC рдЬैрд╕े рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ंрд╡ाрдж рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕рдоुрджाрдпों рдХी рдЖрд╢ंрдХाрдУं рдХो рд╕ुрдирдиा рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдЖрдзाрд░ рдХो рд╕рдордЭрдиा рдЙрддрдиा рд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдЬिрддрдиा рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рдиा।

рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЙрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХिрд╕ी рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рдоुрджाрдп рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдмрджрд▓рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдиाрдЧрд░िрдХ рдоाрдорд▓ों рдоें рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдХाрдиूрдиी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рд╕рдоाрдирддा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।

рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╡िрд╡िрдз рджेрд╢ рдоें рдХाрдиूрди рдХी рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдпрддा рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХे рдХाрдиूрдиी рдк्рд░ाрд╡рдзाрдиों рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХे рдкीрдЫे рдоौрдЬूрдж рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╕े рднी рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рд╣ै।

рд╕рдоाрди рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ंрд╣िрддा рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╡िрдорд░्рд╢ рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें рдПрдХ рдУрд░ рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд▓ैंрдЧिрдХ рди्рдпाрдп рдХा рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै, рддो рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рдЪिंрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП UCC рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдкрдХ्рд╖ рдФрд░ рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЦांрдЪे рдоें рд╕ीрдоिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЗрд╕рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдХाрдиूрдиी рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै।

рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рдРрд╕ी рдиाрдЧрд░िрдХ рдХाрдиूрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै рдЬो рд╕рднी рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рд╕рдоाрди рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджे। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рджिрд╢ा рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рддे рд╕рдордп рджेрд╢ рдХी рдмрд╣ुрд▓рддाрд╡ाрджी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा, рдЬрдирдЬाрддीрдп рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдФрд░ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдгों рдХो рднी рдЧंрднीрд░рддा рд╕े рд╕рдордЭрдиा рд╣ोрдЧा।

рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рд╡िрд╡िрдзрддा рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХी рд╡िрд░ोрдзी рдирд╣ीं рд╣ैं। рдЪुрдиौрддी рдпрд╣ рд╣ै рдХि рджोрдиों рдХे рдмीрдЪ рдРрд╕ा рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдпा рдЬाрдП, рдЬिрд╕рдоें рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдордЬрдмूрдд рд╣ों рдФрд░ рднाрд░рдд рдХी рд╡िрд╡िрдз рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХा рд╕рдо्рдоाрди рднी рдмрдиा рд░рд╣े।


рдЖрд▓ोрдХ рдХुрдоाрд░

Bihar : рдмिंрдж рдЯोрд▓ी рдХी рдмाрдв़: рдЬो рд╕ुрдиा, рдЬो рджेрдЦा рдФрд░ рдЬो рд╕рд╡ाрд▓ рдЫोрдб़ рдЧрдпा

  рдмिंрдж рдЯोрд▓ी рдХी рдмाрдв़: рдЬो рд╕ुрдиा, рдЬो рджेрдЦा рдФрд░ рдЬो рд╕рд╡ाрд▓ рдЫोрдб़ рдЧрдпा  рдХुрд░्рдЬी рд╕्рдеिрдд рдмिंрдж рдЯोрд▓ी рд╕े рдЬрдоीрдиी рд╣рдХीрдХрдд рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ рджрд░्рдЬ рдмाрдв़ рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ рдФрд░ рдЬрдоीрди рдкрд░ рджिрдЦा...